1. Δεύτερη μακρά περίοδος νηστείας μετά τή Μεγάλη Τεσσαρακοστή εἶναι ἡ νηστεία τῶν Χριστουγέννων, γνωστή στή γλώσσα τοῦ ὀρθοδόξου λαοῦ μας καί ὡς σαραντά(η)μερο. Περιλαμβάνει καί αὐτή σαράντα ἡμέρες, ὅμως δέν ἔχει τήν αὐστηρότητα τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἀρχίζει τήν 15η Νοεμβρίου καί λήγει τήν 24η Δεκεμβρίου.

2. Ἡ ἑορτή τῆς κατά σάρκα Γεννήσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ τή δεύτερη μεγάλη Δεσποτική ἑορτή τοῦ χριστιανικοῦ ἑορτολογίου. Μέχρι τά μέσα τοῦ Δ΄ αἰώνα ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀνατολῆς συνεόρταζε τή γέννηση καί τή βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ὑπό τό ὄνομα τά Ἐπιφάνεια τήν ἴδια ἡμέρα, στίς 6 Ἰανουαρίου. Τά Χριστούγεννα ὡς ξεχωριστή ἑορτή, ἑορταζομένη στίς 25 Δεκεμβρίου εἰσήχθη στήν Ἀνατολή ἀπό τή Δύση περί τά τέλη τοῦ Δ΄ αἰώνα.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, πού πρῶτος ὁμιλεῖ γιά τήν ἑορτή τῶν Χριστουγέννων, τήν ὀνομάζει «μητρόπολιν πασῶν τῶν ἑορτῶν» (PG 48, 752) καί μᾶς πληροφορεῖ περί τό 386 ὅτι «οὔπω δέκατόν ἐστιν ἔτος, ἐξ οὗ δήλη καί γνώριμος ἡμῖν αὕτη ἡ ἡμέρα (τῆς ἑορτῆς) γεγένηται» (PG 49, 351).

Μέ τή διαίρεση τῆς ἄλλοτε ἑνιαίας ἑορτῆς καί τήν καθιέρωση τῶν τριῶν ξεχωριστῶν ἑορτῶν, τῆς Γεννήσεως τήν 25η Δεκεμβρίου, τῆς Περιτομῆς τήν 1η καί τῆς Βαπτίσεως τήν 6η Ἰανουαρίου, διαμορφώθηκε καί τό λεγόμενο Δωδεκαήμερον, δηλαδή τό ἑόρτιο χρονικό διάστημα ἀπό τίς 25 Δεκεμβρίου ὥς τίς 6 Ἰανουαρίου. Ἔτσι διασώθηκε κατά κάποιο τρόπο ἡ ἀρχαία ἑνότητα τῶν δύο μεγάλων ἑορτῶν τῆς Γεννήσεως καί τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου.

3. Ἡ μεγάλη σημασία πού ἀπέκτησε μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου στή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας ἡ νέα ἑορτή τῶν Χριστουγέννων καί ἡ εὐλάβεια τῶν πιστῶν καί ἰδιαίτερα τῶν μοναχῶν, ἀποτέλεσαν τίς προϋποθέσεις γιά τήν καθιέρωση καί τῆς πρό τῶν Χριστουγέννων νηστείας. Σ’ αὐτό ἀσφαλῶς ἐπέδρασε καί ἡ διαμορφωμένη ἤδη τεσσαρακονθήμερη νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς πού προηγεῖτο τοῦ Πάσχα.

Ὅπως ἡ ἑορτή ἔτσι καί ἡ νηστεία, ὡς προετοιμασία γιά τήν ὑποδοχή τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος, ἐμφανίστηκε ἀρχικά στή Δύση, ὅπου ἡ νηστεία αὐτή ὀνομαζόταν Τεσσαρακοστή τοῦ ἁγίου Μαρτίνου ἐπειδή ἄρχιζε ἀπό τήν ἑορτή τοῦ ἁγίου τούτου τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας. Τό ἴδιο ἐπανελήφθη καί σ΄ ἐμᾶς, ὅπου πολλοί τή νηστεία τῶν Χριστουγέννων ὀνομάζουν τοῦ ἁγίου Φιλίππου ἐπειδή προφανῶς ἀρχίζει τήν ἑπομένη τῆς μνήμης τοῦ Ἀποστόλου.

Οἱ πρῶτες ἱστορικές μαρτυρίες, πού ἔχουμε γιά τή νηστεία πρό τῶν Χριστουγέννων, ἀνάγονται γιά τή Δύση στόν Ε’ καί γιά τήν Ἀνατολή στόν ΣΤ΄ αἰώνα. Ἀπό τούς ἀνατολικούς συγγραφεῖς σ΄αὐτήν ἀναφέρονται ὁ Ἀναστάσιος Σιναΐτης, ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νικηφόρος ὁ Ὁμολογητής, ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, καθώς ἐπίσης καί ὁ πατριάρχης Ἀντιοχείας Θεόδωρος Βαλσαμών.

4. Ἡ νηστεία στήν ἀρχή, καθώς φαίνεται, ἦταν μικρῆς διάρκειας. Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμών, πού γράφει περί τόν ΙΒ΄ αἰώνα –καί κατά συνέπεια μᾶς πληροφορεῖ γιά τά ὅσα ἴσχυαν στήν ἐποχή του–, σαφῶς τήν ὀνομάζει «ἑπταήμερον». Ὅμως ὑπό τήν ἐπίδραση τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐπεξετάθη καί αὐτή σέ σαράντα ἡμέρες, χωρίς ἐν τούτοις νά προσλάβει τήν αὐστηρότητα τῆς πρώτης.

Πῶς θά πρέπει νά τή νηστεύουμε; Καθ’ ὅλη τή διάρκεια τοῦ σαρανταημέρου δέν καταλύουμε κρέας, γαλακτερά καί αὐγά. Ἀντίθετα, ἐπιτρέπεται νά καταλύουμε ψάρι ὅλες τίς ἥμερες –πλήν, φυσικά, τῆς Τετάρτης καί τῆς Παρασκευῆς– ἀπό τήν ἀρχή μέχρι καί τήν 17η Δεκεμβρίου. Ψάρι καταλύουμε ἐπίσης καί κατά τήν ἑορτή τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου, ὁποιαδήποτε ἡμέρα κι ἄν πέσει.

Ἀπό τήν 18η μέχρι καί τήν 24η Δεκεμβρίου, παραμονή τῆς ἑορτῆς, ἐπιτρέπεται ἡ κατάλυση οἴνου καί ἐλαίου μόνο –ἐκτός, βέβαια, τῶν ἡμερῶν Τετάρτης καί Παρασκευῆς πού θά παρεμβληθοῦν καί κατά τίς ὁποῖες τηροῦμε ἀνέλαιη νηστεία. Ἐπίσης μέ ξηροφαγία θά πρέπει νά νηστεύουμε τήν πρώτη ἡμέρα τῆς νηστείας, 15η Νοεμβρίου, καθώς καί τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς, ἐκτός βέβαια κι ἄν πέσουν Σάββατο ἤ Κυριακή.

ΝΗΣΤΕΙΑ: ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΠΑΣΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ
«Ἐπίσης ὀφείλουμε νά μήν τηροῦμε μόνο τήν τάξη τῆς νηστείας πού ἀφορᾶ τίς τροφές, ἀλλά νά ἀπέχουμε καί ἀπό κάθε ἁμαρτία, ἔτσι ὥστε, ὅπως νηστεύουμε ὡς πρός τήν κοιλιά, νά νηστεύουμε καί ὡς πρός τή γλώσσα, ἀποφεύγοντας τήν καταλαλιά, τό ψέμα, τήν ἀργολογία, τή λοιδορία, τήν ὀργή καί γενικά κάθε ἁμαρτία πού διαπράττουμε μέσῳ τῆς γλώσσας.

Ἐπίσης χρειάζεται νά νηστεύουμε ὡς πρός τά μάτια. Νά μή βλέπουμε μάταια πράγματα. Νά μήν ἀποκτοῦμε παρρησία διά μέσου τῶν ματιῶν. Νά μήν περιεργαζόμαστε κάποιον μέ ἀναίδεια. Ἀκόμη θά πρέπει νά ἐμποδίζουμε τά χέρια καί τά πόδια ἀπό κάθε πονηρό πράγμα.

Μέ αὐτό τόν τρόπο νηστεύοντας μιά νηστεία εὐπρόσδεκτη στόν Θεό καί ἀποφεύγοντας κάθε εἴδους κακία πού ἐνεργεῖται διά μέσου τῆς καθεμιᾶς ἀπό τίς αἰσθήσεις μας, θά πλησιάζουμε, ὅπως εἴπαμε, τήν ἁγία ἡμέρα τῆς Χριστουγέννων ἀναγεννημένοι, καθαροί καί ἄξιοι τῆς μεταλήψεως τῶν ἁγίων μυστηρίων».

*Κωνσταντίνου  Ρουμελιώτη

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Η εορτή του Αγίου Νικόλαου στην Ενορία της Ι.Μ. Θεσσαλονίκης

Την εορτή του Αγίου Νικολάου αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας εόρτασε η αγιοτόκος Θεσσαλονίκη με επίκεντρο τον ομώνυμο, περικαλλή και νεόδμητο Ιερό Ενοριακό Ναό στην...

ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ πρ. ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ ΚΑΙ ΑΙΓΙΑΛΕΙΑΣ κ. ΑΜΒΡΟΣΙΟΥ

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και εκκλησιαστική ιεροπρέπεια εορτάστηκαν τα Σεπτά Ονομαστήρια του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου πρ. Καλαβρύτων και Αιγιαλείας κ. Αμβροσίου στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Φανερωμένης...

Η ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΝΗΜΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΗΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΚΟΡΙΝΘΟΥ

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Κορίνθου χοροστάτησε κατά τον Μέγα Πανηγυρικό Εσπερινό ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Διονύσιος, το απόγευμα της Δευτέρας, 5...

Ἡ ἑορτή τοῦ Ἁγίου Νικολάου στhν Μητρόπολη Καστορίας

Τόν Ἅγιο Ἱεράρχη Νικόλαο τίμησε ἡ Μητρόπολη Καστοριᾶς. Στήν βυζαντινή πόλη τῆς Καστοριάς ὑπάρχουν δεκατρία Ἱερά Παρεκκλήσια ἀφιερωμένα στόν Ἅγιο Νικόλαο. Τήν Δευτέρα 5 Δεκεμβρίου...

Λαμπρός ὁ ἑορτασμός τοῦ Ἁγίου Νικολάου στήν πόλη τῶν Πατρῶν

Mέ λαμπρότητα καί μέ τήν συμμετοχή πλήθους πιστῶν, ἑορτάσθη ἡ πανέορτος μνήμη, τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Νικολάου τοῦ Θαυματουργοῦ, μέ ἐπίκεντρο τοῦ ἑορτασμοῦ...

Με λαμπρότητα πανηγύρισε ο μεγαλοπρεπής Ι.Ν. Αγίου Νικολάου Σπάρτης

Τη μνήμη του Αγίου Νικολάου αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας τίμησε την Τρίτη 6 Δεκεμβρίου 2022 η Εκκλησία μας και στη Σπάρτη πανηγύρισε με εκκλησιαστική...

Η ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΗΝ ΧΑΛΚΙΔΑ

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα η Ενορία του Αγίου Νικολάου Χαλκίδος πανηγύρισε τον Προστάτη της Άγιο Νικόλαο Αρχιεπίσκοπο Μύρων τον θαυματουργό. Στον Μεγάλο Εσπερινό της εορτής, την...

Φθιώτιδος Συμεών: «Ζωγραφίζοντας τον Άγιο Νικόλαο»

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα εορτάσθηκε στη Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος η Ιερά μνήμη του εν Αγίοις Πατρός ημών Νικολάου Αρχιεπισκόπου Μύρων της Λυκίας του Θαυματουργού. Ο Σεβασμιώτατος...

ΘΥΡΑΝΟΙΞΙΑ ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΟΥ ΤΗΣ Ι.ΜΟΝΗΣ ΑΓ. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΕΔΕΣΣΗΣ

Στις προσωρινές εγκαταστάσεις της αδελφότητος της Ιεράς Μονής Αγίας Παρασκευής Γιαννιτσών βρέθηκε το απόγευμα της 6ης Δεκεμβρίου 2022 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Εδέσσης, Πέλλης και...

«Νέες Υποτροφίες σε Φοιτητές από την Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας «Εις μνήμην Βασιλείου Αποστολάκη»

Το Εκκλησιαστικό Ίδρυμα: «Ταμείον Αρωγής Απόρων Μεσσηνίων Φοιτητών της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας» απένειμε, «Εις μνήμην Βασιλείου Αποστολάκη», στις 7-12-2022, 4 υποτροφίες σε Μεσσηνίους νεοεισαχθέντες...

Ανεπίτρεπτες πρακτικές υποψήφιων Μητροπολιτών για τον Αρχιεπισκοπικό θρόνο (ηχητικό)

Αποκαλυπτικός για άλλη μια φορά ο θεολόγος κ. Θεόδωρος Κυριακού. Μιλώντας αποκλειστικά στο Poimin.gr, αυτήν την φορά έκανε λόγο για πρακτικές που δεν συνάδουν με το...
video

Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Κύπρου ποιος και γιατί πρέπει να είναι (ΒΙΝΤΕΟ)

O διευθυντής του Interstellar Institute Λευκωσίας Αχιλλέας Κεντώνης, εξηγεί γιατί ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας, είναι ο μόνος που μπορεί να...

Τα ονομαστήρια του Επισκόπου Αμαθούντος

Στις 6 Δεκεμβρίου η Αγία μας Εκκλησια εορτάζει την μνήμη του εν αγίοις πατρός ημών Νικολάου επισκόπου Μύρων της Λυκίας. Αυτή την μέρα άγει...

H πανήγυρις του Καθεδρικού Ναού της Μητροπόλεως Ταμασού

Ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας την Τρίτη, 6 Δεκεμβρίου 2022, χοροστάτησε κατά τη διάρκεια του Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας στον...

Επανήρχισαν οι συναντήσεις του «Σχολείου Οικογένειας» στην Ερμούπολη

Άρχισε και πάλι μετά από μεγάλα διαστήματα παύσης, λόγω τής πανδημίας , να λειτουργεί κανονικά στην Ιερά Μητρόπολη Σύρου το «Σχολείο Οικογένειας». Η επανέναρξη...