• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

Μεταξύ τοπικών παραδόσεων και Ορθόδοξης πίστης

in Απόψεις - Γνώμες
24 Αυγούστου 2019
byPoimin.gr Team
Μεταξύ τοπικών παραδόσεων και Ορθόδοξης πίστης
Share on FacebookShare on Twitter

Γράφει ο Μ. Γ. Βαρβούνης Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Το ζήτημα των ποικίλων τοπικών θρησκευτικών – λατρευτικών και τελετουργικών παραδόσεων απασχολεί συχνά τόσο τη λαογραφία και τις επιστήμες του πολιτισμού όσο και τη σύγχρονη ποιμαντική, από άλλες βεβαίως όψεις και σκοπιές. Οπως είναι γνωστό, στις μεγαλύτερες και πλέον εξελιγμένες, από δογματική, θεολογική και τελετουργική άποψη, θρησκείες του κόσμου, υφίσταται κατά κανόνα μία διχοστασία ανάμεσα στο θρησκευτικό δόγμα και τη λαϊκή θρησκευτικότητα, ανάμεσα στην εκκλησιαστική και τη λαϊκή θρησκευτική τελετουργική ζωή και πράξη.

Η πραγματικότητα αυτή έχει βεβαίως επισημανθεί και από τη θρησκευτική λαογραφία, και φυσικά απαντά στην καθημερινότητα, καθώς συχνές είναι οι ανάλογες αντιθέσεις, λ.χ. στην περίπτωση των αποκριάτικων εθίμων, ή σε ζητήματα όπως η τελετουργική πυροβασία και ακαΐα στα Αναστενάρια, κατά την εορτή των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, όπου οι μεν τελεστές έχουν εδραία την πεποίθηση ότι πρόκειται για τελετή προς τιμήν των αγίων, που τελείται μόνο με τη δική τους υπερφυσική βοήθεια, η δε Εκκλησία απορρίπτει τη χριστιανική τους βάση, φτάνοντας μέχρι του να τα χαρακτηρίζει ως «σατανική» επενέργεια.

Την αντίθεση αυτή συχνά αντιμετωπίζουν και οι νέοι ιερείς, που αναλαμβάνοντας μία ενορία κάποτε πιέζονται από τους πιστούς να συνεχίσουν να τελούν τοπικά έθιμα, που ο προκάτοχός τους είχε δεχθεί, τα οποία όμως εμφανίζουν μικρές ή μεγάλες αποκλίσεις από την τελετουργική παράδοση της Εκκλησίας. Και βέβαια στην προκείμενη περίπτωση χρειάζεται ποιμαντική κατάρτιση, αλλά και πείρα και διάκριση, ώστε να διατηρηθούν όσα μπορούν να είναι συμβατά και να απαλειφθούν ή να τροποποιηθούν όσα είναι ασύμβατα με την ορθόδοξη λειτουργική ζωή, αλλά με τρόπο που δεν θα δημιουργήσει αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις, ώστε αντί να προέλθει ωφέλεια, τελικά να προκύψει πνευματική βλάβη για τους πιστούς του συγκεκριμένου τόπου.

Αυτή η τελευταία παρατήρηση, δείχνει πόσο αναγκαία είναι η διδασκαλία της θρησκευτικής λαογραφίας και στις Θεολογικές Σχολές, ιδίως στα ποιμαντικά τμήματα και τα τμήματα κοινωνικής θεολογίας, όπως επίσης και στις κάθε είδους ιερατικές σχολές και στις Ανώτατες Εκκλησιαστικές Ακαδημίες της χώρας μας. Και τούτο επειδή μόνον αν ο ιερέας έχει ήδη την ανάλογη ενημέρωση μπορεί να αντιμετωπίσει με επάρκεια το σχετικό πρόβλημα που θα ανακύψει. Αντιθέτως, οι κατά κανόνα ανενημέρωτοι ιερείς φτάνουν στα δύο αντίθετα άκρα: είτε επιτρέπουν και δέχονται τα πάντα, διαιωνίζοντας το πρόβλημα, είτε προσπαθούν να επιφέρουν ριζικές λύσεις, οπότε κατά κανόνα βρίσκονται σε κατευθείαν αντίθεση με το ποίμνιό τους, κάτι που βεβαίως έχει απρόβλεπτες για τη θέση τους στο χωριό και για τη σχέση τους με τους πιστούς συνέπειες.

Είναι απολύτως χαρακτηριστικό, το γεγονός ότι στη λαϊκή συνείδηση η τοπική συνήθεια υπερισχύει της ιερατικής αυθεντίας, ώστε συχνά να υποστηρίζεται η τέλεση τοπικών εθίμων με πλήρη αμφισβήτηση των γνώσεων του ιερέα, ο οποίος αγωνίζεται περί του αντιθέτου. Οπως δε σημειώθηκε στην αρχή, αυτό είναι φαινόμενο που παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις μεγάλες θρησκείες του κόσμου, ακόμη και σε όσες δεν έχουν ιδιαιτέρως αναπτυγμένο τελετουργικό, όπως το ισλάμ, και αναφέρεται συχνά στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία, καθώς οριοθετεί τη διαφορά μεταξύ «επίσημης» και λαϊκής θρησκείας και των αντίστοιχων τελετουργιών τους, που πλαισιώνουν τους εορτολογικούς σταθμούς κάθε θρησκείας και κάθε λαού, ανά την υφήλιο.

Πρόκειται για σύνθετο και πολύπλοκο, όπως ήδη σημειώθηκε, ζήτημα, που απαιτεί τη συνεργασία διαφόρων επιστημονικών κλάδων και ειδικεύσεων, όπως η λειτουργική, η θρησκευτική λαογραφία, η κοινωνική και η πολιτισμική ανθρωπολογία, αλλά και η θρησκειολογία. Κατά κανόνα, οι λαϊκές αυτές θρησκευτικές πρακτικές έρχονται από τα βάθη των αιώνων και φέρουν ανάγλυφα τα σημάδια των κατά καιρούς μεταλλαγών και μετασχηματισμών τους. Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι πρόκειται για μία ζωντανή και εξελισσόμενη πραγματικότητα, δεδομένου ότι και στις μέρες μας διαμορφώνεται μία νέα, αστικής φυσιογνωμίας λαϊκή θρησκευτικότητα, η οποία καταγράφεται και μελετάται ήδη.

Και τούτο επειδή η πρακτική της παράδοσης και των εθιμικών εκδηλώσεών της θα υπάρχει όσο υπάρχουν συντεταγμένες ανθρώπινες κοινωνίες που θα επιζητούν να εκφράσουν τελετουργικά την εσώτερη θρησκευτική τους πίστη.

Εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Πρόσφατα Άρθρα

Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς
Πνευματικές Διδαχές

Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς

18 Νοεμβρίου 2026

Υπάρχουν πολλοί, που θέλουν να ονομάζονται και «Χριστιανοί», οι οποίοι αρνούνται (όσο παράξενο κι αν φαίνεται αυτό), να εορτάσουν το...

Read more
Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη
Εκκλησία της Ελλάδος

Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη

18 Νοεμβρίου 2026

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και βαθιάς εκτίμησης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας Πτολεμαΐδας, η...

Read more
Απόψεις - Γνώμες

Η συμβολή των εορτών στην πνευματική ανόρθωση του ανθρώπου

18 Νοεμβρίου 2026

Η αγία μας εκκλησία καθ' όλη την διάρκεια του έτους έχει θεσπίσει με εκκλησιαστική τάξη να τελούνται οι ιερές ακολουθίες...

Read more
Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος
Ελλάδα Κόσμος

Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος

18 Νοεμβρίου 2026

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και εκκλησιαστική κατάνυξη θα εορτασθεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 η μεγάλη Θεομητορική εορτή των Εισοδίων της...

Read more
Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου
Πατριαρχεία - Αυτοκέφαλες Εκκλησίες

Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου

18 Νοεμβρίου 2026

Με αισθήματα βαθιάς συγκινήσεως και κατ’ άνθρωπον θλίψεως, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας αναγγέλλει την εις Κύριον εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος...

Read more
Νηστεία  – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων
Πνευματικές Διδαχές

Νηστεία – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων

18 Νοεμβρίου 2026

Στις 15 Νοεμβρίου αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων. Πρόκειται για μια περίοδο έντονης πνευματικής εργασίας και ψυχοσωματικής προετοιμασίας για τον...

Read more
«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»
Εκκλησία της Ελλάδος

«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»

18 Νοεμβρίου 2026

Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Τρικούπειου Πολιτιστικού Κέντρου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου η 4η Επιμορφωτική Ημερίδα...

Read more
Ιερατική Σύναξη Ι.Μ. Ναυπάκτου – Ο Μητρ. Ιερόθεος για τις θεολογικές διαφορές Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού
Εκκλησία της Ελλάδος

Ιερατική Σύναξη Ι.Μ. Ναυπάκτου – Ο Μητρ. Ιερόθεος για τις θεολογικές διαφορές Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού

18 Νοεμβρίου 2026

Τήν Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε ἡ δεύτερη Ἱερατική Σύναξη τῶν Κληρικῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου γιά...

Read more
Πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου «Διδαχή Επισκόπου»
Εκκλησία της Ελλάδος

Πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου «Διδαχή Επισκόπου»

18 Νοεμβρίου 2026

Την Κυριακή 15 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε, στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, η πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου...

Read more
Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα
Πνευματικές Διδαχές

Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα

17 Νοεμβρίου 2026

«Ο Χριστός με τη μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με...

Read more
Εάν δεν έχεις αυτούς τους στόχους, τότε φάε κρέας και την Μεγάλη Παρασκευή
Εκκλησία της Ελλάδος

Τόσα ΧΡΟΝΙΑ του μαθαίνεις το ΣΩΣΤΟ… και τώρα κάποιος του αλλάζει το ΜΥΑΛΟ;

17 Νοεμβρίου 2026

Τόσα χρόνια μεγαλώνεις το παιδί σου με αγάπη, πίστη και αξίες… Τι γίνεται όμως όταν αρχίζει να αμφισβητεί όλα όσα...

Read more
Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»
Εκκλησία της Ελλάδος

Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»

17 Νοεμβρίου 2026

Στον ιστορικό Ναό της Παναγίας Δεσποίνης Λαμίας πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα το απόγευμα η 2η διάλεξη του Κύκλου Συνατήσεων του Σεμιναρίου...

Read more
Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας
Εκκλησία της Ελλάδος

Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας

17 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Δευτέρας 16 Νοεμβρίου 2026 στην Ιερά Μονή Αγίων Νηπίων Πανάκτου  ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος τέλεσε...

Read more
Κληρικολαϊκές συνάξεις σε Σπάρτη και Μολάους
Εκκλησία της Ελλάδος

Κληρικολαϊκές συνάξεις σε Σπάρτη και Μολάους

17 Νοεμβρίου 2026

Στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας των Ιερών Ναών της τοπικής μας Εκκλησίας, ο Σεβασμιώτατος  Μητροπολίτης μας κ. Ευστάθιος συγκάλεσε τις...

Read more
Η Άντζελα Γκερέκου συναντήθηκε με το κοινό της Κατερίνης σε μια ξεχωριστή βιβλιοπαρουσίαση από το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος»
Εκκλησία της Ελλάδος

Η Άντζελα Γκερέκου συναντήθηκε με το κοινό της Κατερίνης σε μια ξεχωριστή βιβλιοπαρουσίαση από το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος»

17 Νοεμβρίου 2026

Μια βραδιά αφιερωμένη στη γεύση, την οικογενειακή παράδοση και τη δύναμη της μνήμης διοργάνωσε το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος» της Ιεράς...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Ο Φθιώτιδος με 10 Ιερείς και 90 προσκυνητές στην Αγία Γη των Ιεροσολύμων και στο Σινά

Ποιμαντική του Τουρισμού

Αναστάσιος: Ο άγιος της Αλβανίας

Κάποτε ὁ κόσμος γιόρταζε Χριστούγεννα!

Η Εκκλησία να συμμορφωθεί ή εγώ;

Ἀκρίβεια καί οἰκονομία γιά τίς χειροτονίες τῶν ἐκτός τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

Στελέχη της κατασκήνωσης δεξιώθηκε ο Μητροπολίτης Καρπενησίου

Στελέχη της κατασκήνωσης δεξιώθηκε ο Μητροπολίτης Καρπενησίου

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist