• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Τρίτη, 17 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

Μεταξύ τοπικών παραδόσεων και Ορθόδοξης πίστης

in Απόψεις - Γνώμες
24 Αυγούστου 2019
byPoimin.gr Team
Μεταξύ τοπικών παραδόσεων και Ορθόδοξης πίστης
Share on FacebookShare on Twitter

Γράφει ο Μ. Γ. Βαρβούνης Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Το ζήτημα των ποικίλων τοπικών θρησκευτικών – λατρευτικών και τελετουργικών παραδόσεων απασχολεί συχνά τόσο τη λαογραφία και τις επιστήμες του πολιτισμού όσο και τη σύγχρονη ποιμαντική, από άλλες βεβαίως όψεις και σκοπιές. Οπως είναι γνωστό, στις μεγαλύτερες και πλέον εξελιγμένες, από δογματική, θεολογική και τελετουργική άποψη, θρησκείες του κόσμου, υφίσταται κατά κανόνα μία διχοστασία ανάμεσα στο θρησκευτικό δόγμα και τη λαϊκή θρησκευτικότητα, ανάμεσα στην εκκλησιαστική και τη λαϊκή θρησκευτική τελετουργική ζωή και πράξη.

Η πραγματικότητα αυτή έχει βεβαίως επισημανθεί και από τη θρησκευτική λαογραφία, και φυσικά απαντά στην καθημερινότητα, καθώς συχνές είναι οι ανάλογες αντιθέσεις, λ.χ. στην περίπτωση των αποκριάτικων εθίμων, ή σε ζητήματα όπως η τελετουργική πυροβασία και ακαΐα στα Αναστενάρια, κατά την εορτή των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, όπου οι μεν τελεστές έχουν εδραία την πεποίθηση ότι πρόκειται για τελετή προς τιμήν των αγίων, που τελείται μόνο με τη δική τους υπερφυσική βοήθεια, η δε Εκκλησία απορρίπτει τη χριστιανική τους βάση, φτάνοντας μέχρι του να τα χαρακτηρίζει ως «σατανική» επενέργεια.

Την αντίθεση αυτή συχνά αντιμετωπίζουν και οι νέοι ιερείς, που αναλαμβάνοντας μία ενορία κάποτε πιέζονται από τους πιστούς να συνεχίσουν να τελούν τοπικά έθιμα, που ο προκάτοχός τους είχε δεχθεί, τα οποία όμως εμφανίζουν μικρές ή μεγάλες αποκλίσεις από την τελετουργική παράδοση της Εκκλησίας. Και βέβαια στην προκείμενη περίπτωση χρειάζεται ποιμαντική κατάρτιση, αλλά και πείρα και διάκριση, ώστε να διατηρηθούν όσα μπορούν να είναι συμβατά και να απαλειφθούν ή να τροποποιηθούν όσα είναι ασύμβατα με την ορθόδοξη λειτουργική ζωή, αλλά με τρόπο που δεν θα δημιουργήσει αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις, ώστε αντί να προέλθει ωφέλεια, τελικά να προκύψει πνευματική βλάβη για τους πιστούς του συγκεκριμένου τόπου.

Αυτή η τελευταία παρατήρηση, δείχνει πόσο αναγκαία είναι η διδασκαλία της θρησκευτικής λαογραφίας και στις Θεολογικές Σχολές, ιδίως στα ποιμαντικά τμήματα και τα τμήματα κοινωνικής θεολογίας, όπως επίσης και στις κάθε είδους ιερατικές σχολές και στις Ανώτατες Εκκλησιαστικές Ακαδημίες της χώρας μας. Και τούτο επειδή μόνον αν ο ιερέας έχει ήδη την ανάλογη ενημέρωση μπορεί να αντιμετωπίσει με επάρκεια το σχετικό πρόβλημα που θα ανακύψει. Αντιθέτως, οι κατά κανόνα ανενημέρωτοι ιερείς φτάνουν στα δύο αντίθετα άκρα: είτε επιτρέπουν και δέχονται τα πάντα, διαιωνίζοντας το πρόβλημα, είτε προσπαθούν να επιφέρουν ριζικές λύσεις, οπότε κατά κανόνα βρίσκονται σε κατευθείαν αντίθεση με το ποίμνιό τους, κάτι που βεβαίως έχει απρόβλεπτες για τη θέση τους στο χωριό και για τη σχέση τους με τους πιστούς συνέπειες.

Είναι απολύτως χαρακτηριστικό, το γεγονός ότι στη λαϊκή συνείδηση η τοπική συνήθεια υπερισχύει της ιερατικής αυθεντίας, ώστε συχνά να υποστηρίζεται η τέλεση τοπικών εθίμων με πλήρη αμφισβήτηση των γνώσεων του ιερέα, ο οποίος αγωνίζεται περί του αντιθέτου. Οπως δε σημειώθηκε στην αρχή, αυτό είναι φαινόμενο που παρατηρείται σε όλες σχεδόν τις μεγάλες θρησκείες του κόσμου, ακόμη και σε όσες δεν έχουν ιδιαιτέρως αναπτυγμένο τελετουργικό, όπως το ισλάμ, και αναφέρεται συχνά στη σχετική διεθνή βιβλιογραφία, καθώς οριοθετεί τη διαφορά μεταξύ «επίσημης» και λαϊκής θρησκείας και των αντίστοιχων τελετουργιών τους, που πλαισιώνουν τους εορτολογικούς σταθμούς κάθε θρησκείας και κάθε λαού, ανά την υφήλιο.

Πρόκειται για σύνθετο και πολύπλοκο, όπως ήδη σημειώθηκε, ζήτημα, που απαιτεί τη συνεργασία διαφόρων επιστημονικών κλάδων και ειδικεύσεων, όπως η λειτουργική, η θρησκευτική λαογραφία, η κοινωνική και η πολιτισμική ανθρωπολογία, αλλά και η θρησκειολογία. Κατά κανόνα, οι λαϊκές αυτές θρησκευτικές πρακτικές έρχονται από τα βάθη των αιώνων και φέρουν ανάγλυφα τα σημάδια των κατά καιρούς μεταλλαγών και μετασχηματισμών τους. Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι πρόκειται για μία ζωντανή και εξελισσόμενη πραγματικότητα, δεδομένου ότι και στις μέρες μας διαμορφώνεται μία νέα, αστικής φυσιογνωμίας λαϊκή θρησκευτικότητα, η οποία καταγράφεται και μελετάται ήδη.

Και τούτο επειδή η πρακτική της παράδοσης και των εθιμικών εκδηλώσεών της θα υπάρχει όσο υπάρχουν συντεταγμένες ανθρώπινες κοινωνίες που θα επιζητούν να εκφράσουν τελετουργικά την εσώτερη θρησκευτική τους πίστη.

Εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Πρόσφατα Άρθρα

Φθιώτιδος Συμεών: «Απολογισμός με δύο λέξεις: ΣΥΓΝΩΜΗ και ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ»
Εκκλησία της Ελλάδος

Φθιώτιδος Συμεών: «Απολογισμός με δύο λέξεις: ΣΥΓΝΩΜΗ και ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ»

16 Νοεμβρίου 2026

Επτά χρόνια συμπληρώθηκαν σήμερα, Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, από την ευλογημένη και ιστορική ημέρα της Ενθρονίσεως του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου και...

Read more
Η εορτή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο Τελωνείο Κήπων
Εκκλησία της Ελλάδος

Η εορτή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο Τελωνείο Κήπων

16 Νοεμβρίου 2026

Με εκκλησιαστική λαμπρότητα εορτάσθηκε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026 η μνήμη του Αγίου ενδόξου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο φερώνυμο...

Read more
Να η λύση των προβλημάτων του κόσμου… Να η πρόταση που αλλάζει την ιστορία
Εκκλησία της Ελλάδος

Να η λύση των προβλημάτων του κόσμου… Να η πρόταση που αλλάζει την ιστορία

16 Νοεμβρίου 2026

Με την τέλεση Αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ, ξεκίνησαν χθες, Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026, στον...

Read more
Πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση της Σχολής Γονέων Βόλου
Εκκλησία της Ελλάδος

Πραγματοποιήθηκε η πρώτη συνάντηση της Σχολής Γονέων Βόλου

16 Νοεμβρίου 2026

Σε μια κατάμεστη αίθουσα, με την συμμετοχή γονέων, νέων ζευγαριών , πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026, στο Συνεδριακό Κέντρο...

Read more
Κερκύρας Νεκτάριος: «Όπου απουσιάζει ο Θεός, εκεί φυτρώνει το δικαίωμα»
Εκκλησία της Ελλάδος

Κερκύρας Νεκτάριος: «Όπου απουσιάζει ο Θεός, εκεί φυτρώνει το δικαίωμα»

16 Νοεμβρίου 2026

Την Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2026, Η΄ Λουκά, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων, κ. Νεκτάριος, λειτούργησε και ομίλησε...

Read more
Τι μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους;
Εκκλησία της Ελλάδος

Εκδημία Αρχιμανδρίτου Νικηφόρου Γκουμούτση

16 Νοεμβρίου 2026

Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αθηνών μετά θλίψεως αναγγέλλει την εκδημία του μακαριστού Αρχιμανδρίτου κυρού Νικηφόρου (κατά κόσμον Γεωργίου) Γκουμούτση, Εφημερίου του...

Read more
Χειροτονία Διακόνου στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης
Εκκλησία της Ελλάδος

Χειροτονία Διακόνου στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Ναό Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Λαρίσης χοροστάτησε το πρωί στον Όρθρο και στη συνέχεια τέλεσε τη...

Read more
Με την ακολουθία του Αγιασμού ξεκινά τη λειτουργία του ο Ραδιοφωνικός Σταθμός «Ο Άγιος Δαμιανός»
Εκκλησία της Ελλάδος

Με την ακολουθία του Αγιασμού ξεκινά τη λειτουργία του ο Ραδιοφωνικός Σταθμός «Ο Άγιος Δαμιανός»

16 Νοεμβρίου 2026

Μια νέα δυνατότητα επικοινωνίας και πνευματικής προσφοράς ανοίγεται για την τοπική Εκκλησία με την έναρξη λειτουργίας του Ραδιοφωνικού Σταθμού «Ο...

Read more
Εσπερινό Κήρυγμα Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας  στο Αγρίνιο
Εκκλησία της Ελλάδος

Εσπερινό Κήρυγμα Μητροπολίτου Αιτωλοακαρνανίας στο Αγρίνιο

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αγρινίου, στο Ιερό Παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026 το...

Read more
Ο εορτασμός του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην ομώνυμο Ιερά Μονή στη Νάξο
Εκκλησία της Ελλάδος

Ο εορτασμός του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην ομώνυμο Ιερά Μονή στη Νάξο

16 Νοεμβρίου 2026

Το πρωί της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου 2026, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος, μετέβη στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου...

Read more
Σύναξη νέων στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Άνω Τούμπας
Εκκλησία της Ελλάδος

Σύναξη νέων στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Άνω Τούμπας

16 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Κυριακής, 15ης Νοεμβρίου, ο Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος, πραγματοποίησε ποιμαντική επίσκεψη στο Ενοριακό Πνευματικό Κέντρο...

Read more
Ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος
Εκκλησία της Ελλάδος

Ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ τῆς Μητρὸς Ἑλλάδος

16 Νοεμβρίου 2026

Μὲ λαμπρότητα καὶ ἐθνικὴ ὑπερηφάνεια τιμήθηκε πανδήμως τὴν Κυριακή, 15 Νοεμβρίου 2026, ἡ 114η ἐπέτειος τῆς Ἑνώσεως τῆς Σάμου μετὰ...

Read more
Έναρξη των Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας
Εκκλησία της Ελλάδος

Έναρξη των Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και Κυνουρίας

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Βασιλείου Τριπόλεως πραγματοποιήθηκε η έναρξη των φετινών Εσπερινών Κηρυγμάτων της Ιεράς Μητροπόλεως Μαντινείας και...

Read more
Κυριακή Η’ Λουκά στην Ι. Μ. Αιτωλοακαρνανίας
Εκκλησία της Ελλάδος

Κυριακή Η’ Λουκά στην Ι. Μ. Αιτωλοακαρνανίας

16 Νοεμβρίου 2026

Στον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων, στην τοπική κοινότητα Κάτω Ζευγαράκι, της Αρχιερατικής Περιφέρειας Μακρυνείας χοροστάτησε στην Ακολουθία του Όρθρου...

Read more
Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθησαν και τα φετινά «ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ» στην Ιεράπετρα
Πατριαρχεία - Αυτοκέφαλες Εκκλησίες

Με μεγάλη επιτυχία διεξήχθησαν και τα φετινά «ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ» στην Ιεράπετρα

16 Νοεμβρίου 2026

Με μεγάλη επιτυχία συνεχίστηκαν και φέτος οι αγώνες στίβου «ΚΔ΄ ΝΕΣΤΟΡΕΙΑ», που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολη Ιεραπύτνης και Σητείας σε...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Ο Φθιώτιδος με 10 Ιερείς και 90 προσκυνητές στην Αγία Γη των Ιεροσολύμων και στο Σινά

Ποιμαντική του Τουρισμού

Αναστάσιος: Ο άγιος της Αλβανίας

Κάποτε ὁ κόσμος γιόρταζε Χριστούγεννα!

Η Εκκλησία να συμμορφωθεί ή εγώ;

Ἀκρίβεια καί οἰκονομία γιά τίς χειροτονίες τῶν ἐκτός τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας

Στελέχη της κατασκήνωσης δεξιώθηκε ο Μητροπολίτης Καρπενησίου

Στελέχη της κατασκήνωσης δεξιώθηκε ο Μητροπολίτης Καρπενησίου

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist