Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου

Ανάλογη προς τον θαυμάσιο βίο και το τέλος της Αγίας υπήρξε και η έμπνευση στους ζωγράφους. Στην αρχαιότερη τοιχογραφία του αγίου Βήματος στον προσκυνηματικό ναό της Αγίας Βαρβάρας στον ομώνυμο δήμο της Αττικής, η Μεγαλομάρτυς παριστάνεται με τα μαλλιά λυτά να πέφτουν στους ώμους, να φέρει στο κεφάλι στέμμα και στο δεξί χέρι να κρατά Σταυρό. Το αριστερό χέρι είναι δυσδιάκριτο εξαιτίας της φθοράς του χρόνου. Η εικόνα αυτή έχει ύψος περίπου ένα μέτρο και σαράντα δύο εκατοστά.

Η εικόνα που βρέθηκε κατά την εκσκαφή του Αγίου Βήματος και την οποία κατ’ εξοχήν ασπάζονται οι προσκυνητές, η επονομαζόμενη «εικόνα της Βέλλα» παριστάνει την Αγία με λυτά μαλλιά, με στέμμα στο κεφάλι, στο δεξί χέρι Σταυρό και στο αριστερό δάφνη. Παρόλο που η επιχρύσωση εμποδίζει τη μελέτη της εικόνας, από το πρόσωπο και μόνο φαίνεται πως πρόκειται για κειμήλιο πολυτίμητο.

Ο καλλιτέχνης πάντοτε αποδίδει στην Αγία μεγαλομάρτυρα σπουδαία ομορφιά, αφήνει να φαίνεται η παρθενική σεμνότητα, απεικονίζει το σθένος που έδειξε η Αγία κατά τις μαρτυρικές στιγμές του βίου της και του τέλους της και παριστάνει την ακαταμάχητη αγάπη της προς το Σταυρό και τον Ιησού Χριστό. ’λλοτε εικονίζει την Αγία να φέρει στο αριστερό χέρι δάφνη, που αποτελεί το σύμβολο της ολοκληρωτικής νίκης κατά του Δαίμονα, και στα δεξιά το Σταυρό. ’λλοτε να κρατά στο δεξί χέρι ’γιο Ποτήριο και στο αριστερό χέρι δάφνη ή κρίνο, που συμβολίζει την αγνότητα, την καθαρότητα και την παρθενία της μεγαλομάρτυρος, και Σταυρό μαζί και ειλητάριο, που συμβολίζει την προσευχή της Αγίας και τη δύναμη που έπαιρνε πάντοτε στις στιγμές της αγωνίας. ’λλοτε παριστάνεται να έχει το δεξί χέρι μπροστά στο στήθος σε στάση ευχαριστίας προς το Θεό και αριστερά να κρατά δάφνη. Γενικά Σταυρός, ’γιο Ποτήριο και δάφνη είναι οι καλλιτεχνικές γραμμές της εικονογραφίας που απεικονίζονται σε ποικίλους συνδυασμούς.

Η χρήση του Σταυρού, που πολλές φορές παριστάνεται να φέρει περασμένο με αλυσίδα γύρω από το λαιμό, ερμηνεύεται και σε σχέση με το θαύμα της Αγίας στο λουτρό του πατέρα της στην Ηλιούπολη. Τόσο ο Συμεών ο Μεταφραστής όσο και ο Δαμασκηνός βεβαιώνουν ότι στις ημέρες τους ακόμη μαζί με το λουτρό μπορούσε να παρατηρήσει κανείς και το σημείο του Σταυρού που αποτυπώθηκε πάνω στο μάρμαρο μετά τη χαρακτηριστική κίνηση της μεγαλομάρτυρος .

Το ’γιο Ποτήριο στα χέρια της Μεγαλομάρτυρος παριστάνει αφ’ ενός την αγάπη προς το Χριστό, εφόσον μέσα στο ’γιο Ποτήριο τίθεται το Σώμα και το Αίμα του Χριστού, αλλά εκφράζει αναμφίβολα και υπαινιγμούς για το αίμα της ίδιας της Αγίας, που χύθηκε υπέρ του Χριστού, καθώς το ’γιο Ποτήριο υπενθυμίζει το Αίμα του Χριστού που χύθηκε υπέρ των ανθρώπων.

Κάποτε αναπαρίσταται η Αγία να παίρνει δύναμη από την προσευχή στις στιγμές της φρικτής αγωνίας. Έτσι η Αγία εικονίζεται να υψώνει το δεξί ή το αριστερό χέρι για να προσευχηθεί κρατώντας στο άλλο τίμιο Σταυρό ή δάφνη. Όπως έντονα παραστατικά παρουσιάζεται και ο συνδυασμός της μεγαλομάρτυρος που κρατά στο δεξί χέρι ξίφος σε ανάμνηση του φρικτού θανάτου που υπέστη η μεγαλομάρτυς από τον ίδιο τον πατέρα της, στο αριστερό χέρι να κρατά ’γιο Ποτήριο, ενώ συγρόνως εναγκαλίζεται το Ιερό Ευαγγέλιο, την αλήθεια του οποίου κήρυξε ενώπιον του Μαρκιανού και του τύραννου πατέρα της, και υπέρ της αλήθειας αυτής έδωσε τη ζωή της. Τέλος πολλές φορές πάνω από το ’γιο Ποτήριο εικονίζεται αστέρι, συμβολισμός του Σωτήρος Χριστού και αποτελεί και υπαινιγμό στους λόγους της Αγίας που είπε κάποτε ότι ο Ιησούς φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο.

Η Αγία Βαρβάρα θεωρείται προστάτιδα κατά της ασθένειας της ευλογιάς. Παλαιότερα στην Ζάκυνθο, όταν υπήρχε επιδημία της νόσου, έκαναν λιτανείες και προσκυνούσαν ιερό λείψανο της Αγίας που βρισκόταν εκεί.

Παλιότερα οι γυναίκες έκαναν πίτα με αλεύρι, την έψηναν στο φούρνο και έπειτα την περιέχεαν με μέλι. Την έβαζαν κατόπιν σ’ ένα τραπέζι και το τραπέζι το έβαζαν σ’ ένα σταυροδρόμι. Εκεί πήγαινε ο ιερεύς και έκανε παράκληση, Κατόπιν η νοικοκυρά έκοβε την πίτα και τη μοίραζε στον κόσμο. Από το μέλι της πίτας έκαναν σταυρό στην πόρτα τους. Και στο Μπαϊντίρι της Μικράς Ασίας παρασκεύαζαν τη «βαρβάρα» σε τρίστρατο, δηλαδή εορτάσιμη πανσπερμία κολλύβων.

Κατά τις λαϊκές δοξασίες, υπάρχει πνευματική σχέση μεταξύ των Αγίων Βαρβάρας, Σάββα και Νικολάου. Κοινές δε ονομασίες των εορτών τούτων είναι τα λεγόμενα «Νικολοβάρβαρα» και «Αϊνικολαόγιορτα». Επίσης, σε άσματα και παροιμίες, αναφερόμενα στη σφοδρότητα του ψύχους, το πολύ κρύο, γίνεται λόγος περί των Αγίων τούτων.

Αγιά Βαρβάρα γέννησε και αι Σάββα το ‘δέχτη
Κι άις Νικόλας έτρεξε να πάη να το βαφτίση.
Αγιά Βαρβάρα ‘έννησε κ’ η Στελιανή το δέχτη
κι άις Νικόλας το ‘κουσε και πάει να το βαφτίση,
δηλαδή το χιόνι.

Επίσης, σε πολλά μέρη, κατά την εορτή της Αγίας Βαρβάρας, οι γυναίκες «δεν σκουπίζουν για τα παιδιά».

*Ο βίος και το μαρτύριο της Αγίας Βαρβάρας,  Αθήνα 2003. εκδ. Αποστολικής Διακονίας, σελ. 67-69.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Εορτή Ανακομιδής των Λειψάνων της Οσίας Σοφίας της Κλεισούρας

Η νεοφανής Οσία Σοφία της Κλεισούρας αποτελεί κόσμημα και καύχημα, όχι μόνο της Καστοριάς και της Δυτικής Μακεδονίας, αλλά και ολόκληρης της Ορθοδοξίας. Γι’...
video

Ο Μητρ. Ρεθύμνης για τα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας

Συνέντευξη του Σεβ. Μητροπολίτου Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Ευγενίου στον δημοσιογράφο κ. Γιάννη Καλαϊτζάκη και στο ραδιοσταθμό του Ρεθύμνου TEAM FM, που παραχωρήθηκε την...

Εορτάστηκε η μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Προκοπίου στη Βέροια

Την Τετάρτη 8 Ιουλίου το πρωί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε το θείο λόγο στο πανηγυρίζον Ιερό Παρεκκλήσιο του...

Άγιος Προκόπιος ο Μεγαλομάρτυς Αθλητής του Χριστού

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Η εποχή των διωγμών των πρωτοχριστιανικών χρόνων είναι η πλέον ηρωική περίοδος της Εκκλησία μας, η οποία ανέδειξε μέγα...

Ο Μητροπολίτης Κασσανδρείας δεν θα εορτάσει τα ονομαστήρια του

Άπό την Ιερά Μητρόπολη Κασσανδρείας γίνεται γνωστό ότι ό Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης αυτής κ. Νικόδημος δεν θά εορτάσει οΰτε θά δεχθεί επισκέψεις στά εφετινά όνομαστήριά...

Τελετές Λήξης των Κατηχητικών Συνάξεων της Ι.Μ. Κίτρους

Κατά τη διάρκεια του Ιουνίου πραγματοποιήθηκαν σε πολλές Ενορίες της Πιερίας τελετές λήξεις των Κατηχητικών Συνάξεων παιδιών Δημοτικού-Γυμνασίου-Λυκείου-Φοιτητών της Ιεράς Μητροπόλεως Κίτρους, Κατερίνης και...

Η εορτή του Αγίου Προκοπίου στο Μπούρτζι

Την Τετάρτη 8 Ιουλίου 2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, συνοδευόμενος από τον Αρχιμ. Νεκτάριο Ευγενικό και τον Διάκ. Ευγένιο Τσάλλα, προσήλθε στον...

Επιμνημόσυνη Δέηση υπέρ αναπαύσεως της ψυχής του Μητροπολίτου Φιλίππων κυρού Προκοπίου

Τήν ἡμέρα τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου μεγαλομάρτυρος Προκοπίου,  ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν κ. Μᾶρκος μετέβη στό χωριό Βουνός τῆς Χίου,...

Εθιμοτυπική επίσκεψη του Μητρ. Κορίνθου στον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου

Εθιμοτυπική επίσκεψη πραγματοποίησε χθες Τρίτη, 7 Ιουλίου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος στον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Παναγιώτη Νίκα. Κατά την διάρκεια της επισκέψεως,...

Οι Ιερείς της Καβάλας δεν ξέχασαν τον Δεσπότη τους…

Στην επέτειο μνήμη του αγίου μεγαλομάρτυρος Προκοπίου, και με την προτροπή και ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ, τελέσθηκε στο...

Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων για Αγία Σοφία

Τήν Τετάρτην, 8ην /24ην Ἰουλίου 2020, ἡ Α.Θ.Μ. ὁ Πατήρ ἡμῶν καί Πατριάρχης Ἱεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος προέβη εἰς τήν κάτωθι δήλωσιν ὑπέρ διατηρήσεως τοῦ Καθεστῶτος τῆς...

Οφειλόμενη πράξη προς τον μακαριστό Μητροπολίτη Φθιώτιδος κυρό Νικόλαο

Του Ιωάννου Π. Βιδάλη* Στο Ευαγγέλιο του Μαθητή της αγάπης διαβάζουμε: «ταύτα λελάληκα υμίν ίνα εν εμοί ειρήνην έχητε, εν τω κόσμω θλίψιν έξετε· αλλά...

Συνέρχεται αύριο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος

Συνέρχεται την Πέμπτη 9 Ιουλίου 2020 η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, της 163ης Συνοδικής Περιόδου, προκειμένου να ασχοληθεί με τα θέματα...

Διακοπή της δημόσιας λατρείας στις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Βικτώρια

Η συνεχιζόμενη αύξηση των κρουσμάτων του κορωνοϊού στην περιοχή της Μελβούρνης και ευρύτερα της Βικτώρια, κατέστησε αναγκαία τη λήψη περαιτέρω μέτρων για τη διασφάλιση...

Η εορτή της Μεγαλομάρτυρος Κυριακής στην ιστορική Δημητσάνα

Μέ ἱεροπρέπεια ἑορτάστηκε ἡ μνήμη τῆς Μεγαλομάρτυρος Κυριακῆς στήν ἱστορική Δημητσάνα στίς 6 καί 7 Ἰουλίου. Ἄν καί τά ἀναγκαῖα μέτρα ἀπό τίς Ὑγειονομικές...