Η ευποιΐα των γυναικών και η Αγία Ελένη

π. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης

α) Οι γυναίκες έπαιξαν καθοριστικό ρόλο τόσο στη διάδοση του χρι­στι­α­­νι­κού μηνύματος της Αναστάσεως, όσο και στην πρακτική εφαρ­μο­γή της κορυφαίας ευαγγελικής εντολής της αγάπης. Από την λα­μπροφόρο η­μέρα της εγέρσεως του Χριστού που οι μυροφόρες βρέθηκαν «λίαν πρωί» στο μνήμα και άκουσαν από «φα­εσ­φό­ρο  άγγελο», το «ηγέρθη, ουκ έστιν ώδε» μέχρι τις μέρες μας, οι γυ­ναίκες κό­σμη­σαν το αγιολόγιο, ανάθρεψαν αγίους, διακόνησαν τη λατρεία της Εκκλησίας και πρωτοστάτησαν σε έ­ρ­γα ευποιίας.

β) Η εκκλησία τίμησε και ανύψωσε ηθικά τη γυναίκα. Από πράγμα και κτήμα του άνδρα την αντιμετώπισε ως κατ’ εικόνα Θεού πλασμένο άνθρωπο με ιδιαίτερα χαρίσματα. Η α­λήθεια αυτή α­πο­κτά ιδιαίτερο εν­δια­­φέρον, αν σκεφθεί κάποιος, ότι ακόμη και ο με­γά­λος σοφός της αρ­χαι­ό­­τητας, Θαλής ο Μιλήσιος, επηρεα­σμέ­νος από το γενικότερο κλίμα υ­πο­τίμησης των γυναικών στην εποχή του, θεωρούσε τον εαυτό του τυχε­ρό για τρία πράγματα: «Πρώτον, ότι έγινε άνθρωπος και όχι θηρίο, έπειτα άνδρας κι όχι γυναίκα και τρίτον έλληνας κι όχι βάρβαρος».

γ) Από την άλλη, στα Ευαγγέλια βλέ­πουμε το Χριστό να προ­στα­τεύει τη μοιχαλίδα, να δέχεται τη μετάνοια της πόρνης, να συνομιλεί για υ­ψηλές θεολογικές αλήθειες με τη Σα­μαρείτιδα και εκτός από μα­θη­τές να έχει και μαθήτριες, που αξιώ­νονται αυτές πρώτες να δεχ­θούν και να δια­δώ­σουν το χαρμόσυνο μή­νυ­μα της Ανα­στάσεως. Οι πα­τέ­ρες εν συ­νεχεία υπε­ρασπίζονται τις γυναίκες έναντι των άδικων νόμων και αναθέτουν σε αυτές διάφορα διακο­νή­ματα.

δ) Αναφέρεται, λ.χ. ότι η διακόνισσα Ολυμπιάδα που υπηρετούσε στην Κωνσταντινούπολη και έγινε στενή κοινωνική συνεργάτιδα του ιερού Χρυσοστόμου, αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της πε­ριου­σία της σε αγαθοεργίες. Παράλληλα, οργάνωσε δίκτυο 250 περίπου γυναικών, οι οποίες επιδίδονταν σε έργα κοινωνικής προσφοράς. Μιμούμενη και ακο­λου­θώντας τις μαθήτριες του Χρι­στού, που Τον δια­κονούσαν από τα υπάρ­χοντά τους, η Ολυμπιάδα φρό­ντι­ζε τον άγιο Ιωάν­νη και τους συνερ­γά­τες του.

ε) Ανάλογο κοινωνικό έργο ανέπτυξε η αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, που η Εκκλησία τιμά στις 21 Μαΐου. Από  μαρ­τυ­ρίες που διασώζει ο ιστορικός Ευσέβιος, φαίνεται ότι, η αγία Ελένη ήταν ιδιαίτερα με­γαλόψυχη και γενναιόδωρη. Σε άλλους πρόσφερε χρήματα, σε άλλους προ­μήθευε τα αναγκαία ενδύματα, φρόντιζε πένη­τες, γυμνούς και απρο­στάτευτους ανθρώπους· άλλους απάλλασσε από τα δεσμά ή την κακο­πά­θεια των μεταλλείων, άλλους ελευθέρωνε από την καταπίεση και άλλους ανακαλούσε από την εξορία.

στ) Σημαντική ήταν η συμβολή της αγίας Ελένης στην ανέγερση και διακόσμηση χριστιανικών ναών στα Ιεροσόλυμα αλλά και στη Βη­θλεέμ. Σύμφωνα με τον Συναξαριστή η αγία Ελένη ερεύνησε και βρήκε τον Σταυρό του Κυρίου στον φρικτό Γολγοθά. Το γεγονός αυτό της προ­ξένησε μεγάλη χαρά. Κατά την παρά­δο­ση, ενώ έπλεε προς την Κων­στα­ντι­νούπολη κομίζοντας το μεγαλύτερο μέρος του Τιμίου Σταυρού, πέρασε από την νήσο Κύπρο, όπου ίδρυσε τη Μονή Σταυροβουνίου. Τεμάχιο του τιμίου ξύλου άφησε η αγία Ελένη στα Ιερο­σό­λυμα, άλλο μετέφερε στην Κων­σταντινούπολη και άλλα διαμοι­ρά­σθηκαν σε πολλά μέρη του κόσ­μου, όπως μαρτυρεί ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων.

ζ)  Η Αγία Ελένη με τη συνδρομή και του Μ. Κωνσταντίνου συ­νέ­χι­σε την αποστολική παράδοση της φροντίδας των ενδεών και των εμπε­ρί­­στα­των ανθρώπων μέχρι τα βαθειά της γεράματα κληροδοτώντας τη συνήθεια αυτή στους μετα­γε­νε­στέ­ρους. ΄Ετσι, γυναίκες σε κάθε εποχή από κοινού με αγίους άνδρες συνέβα­λαν στην πρακτική ε­φαρμογή της εντολής της αγάπης. Κάτι ανάλογο συμ­βαίνει και στις μέρες μας, αφού στο κοινωνικό έργο της Εκκλησίας δρα­στηριοποιούνται χι­λιάδες εθε­λό­ντριες. Και το όφελος είναι διπλό. Α­φε­­νός βοηθούνται τα αδύναμα μέλη της κοινωνίας και αφετέρου πα­ρέ­χε­ται η ευκαιρία στις γυναίκες να  νοη­μα­τοδοτήσουν την καθη­με­ρινό­τητά τους, να αποφύγουν την απομόνωση και να ενισχυθούν ψυχολογικά και πνευ­ματικά.