Ἡ δεύτερη Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν εἶναι ἀφιερωμένη στὸν γίγαντα τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, στὸν ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ, Ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, ποὺ ἀνεδείχθη ἀστέρας λαμπερὸς τῆς προσευχῆς καὶ μύστης τῆς θεώσεως, θεολόγος μέγας, ἐφάμιλλος τῶν τριῶν ἱεραρχῶν, ὁ ὁποῖος μὲ τοὺς ἀγῶνες του ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, διεφύλαξε τὸ ὀρθόδοξο πλήρωμα ἀπὸ τοὺς λατινόφρονες καὶ τοὺς ἠθικολόγους αἱρετικοὺς φιλοσόφους τοῦ δεκάτου τετάρτου αἰῶνος.

Ἐπειδὴ ἴσως ὁ ἅγιος εἶναι ἄγνωστος σὲ πολλούς, θὰ ἀναφέρουμε σύντομα κάποια στοιχεῖα ἀπὸ τὸ βίο καὶ τὴ θεολογία του.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ εὐσεβεστάτους καὶ ἁγίους γονεῖς. Ὑπῆρξε τὸ πρῶτο ἀπὸ τὰ ἕξι παιδιὰ τῆς οἰκογενείας, τῆς ὁποίας τὴν ἁγιότητα προσφάτως ἀνεγνώρισε τὸ Οἰκουμενικό μας Πατριαρχεῖο. Ἔλαβε σπουδαῖα μόρφωση, σὲ σημεῖο ὥστε οἱ αὐτοκράτορες ἐπιθυμοῦσαν νὰ τὸν προωθήσουν σὲ ἀνώτατα πολιτικὰ ἀξιώματα. Ὅμως ἐκεῖνος ἐπιθυμοῦσε τὴ μοναχικὴ ζωή, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀνώτερη φιλοσοφικὴ ὁδός, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἀληθινὴ γνώση, τὴ γνώση τοῦ Θεοῦ. Ἀσκήτευσε στὴν περιοχὴ τῆς Θράκης, στὸ Ἅγιον Ὄρος, ἀλλὰ καὶ στὴ Βέροια γιὰ μία πενταετία μαζὶ μὲ τὶς δύο ἀδελφὲς καὶ τοὺς δύο ἀδελφούς του. Μετὰ ἀπὸ πολλοὺς ἀγῶνες σὲ συνόδους, ταλαιπωρίες, ἄδικες φυλακίσεις, ἐκλέχθηκε Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Ἑκατομμύρια σελίδες κι ἂν γραφτοῦν γιὰ τὸν ἅγιο, θὰ εἶναι πράγματι λίγες, γιὰ νὰ ἀποδώσουν τὸ μέγεθος τῆς ἁγιότητός του καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς θεολογίας του. Ἐντούτοις θὰ περιοριστοῦμε νὰ ἀναφέρουμε ἐπιγραμματικὰ τὴν πεμπτουσία ἀπὸ ὅσα βίωσε καὶ ἔγραψε.

Ἡ θεολογία τοῦ ἁγίου συνίσταται στὴ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου νὰ μετάσχῃστὴ θεωτικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Σκοπὸς τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι νὰ γίνῃ καλὸς ἄνθρωπος ἢ νὰ πλησιάσῃ τὸν Θεὸ μὲ τὴν μόρφωση καὶ τὴν φιλοσοφία, ἀλλὰ μὲ τὴν οἰκείωση τῆς θείας χάριτος, τὴν ὁποία ἐνορᾶ ὡς φῶς ἄκτιστο, θεϊκό, ὄχι ὑλικό, ὅπως τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, ἀφοῦ πρωτίστως καθαρθῇ ἀπὸ τὰ ψυχικὰ καὶ πνευματικὰ πάθη διὰ τῆς προσευχῆς, τῆς ἐγκρατείας καὶ γενικῶς διὰ τῆς ἀσκήσεως. Τὸ ἄκτιστο φῶς εἶναι τὸ φῶς τῆς Μεταμορφώσεως καὶ Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτὸ καὶ μέσα σὲ τοῦτο τὸ φῶς ὁ ἄνθρωπος μεταμορφώνεται καὶ γίνεται ἕνα μὲ τὸν ἀναστάντα Χριστό. Γίνεται κατὰ χάριν θεός καὶ λάμπει στὸ πνευματικὸ στερέωμα.

Σίγουρη, ἂν καὶ ὄχι μοναδική, μέθοδος γιὰ νὰ δῇ ὁ ἄνθρωπος τὸ ἄκτιστο φῶς τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ διὰ τῆς ἡσυχίας συνεχὴς προσευχὴ καὶ ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με, τὸν ἁμαρτωλόν», σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴ συμμετοχὴ στὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ἔργο ποὺ δὲν περιορίζεται στοὺς ἀσκητὲς καὶ μοναχούς, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ ἐπεκτείνεται στὴν καθημερινὴ ζωὴ τῶν λαϊκῶν ἀνὰ πᾶσα στιγμή.

Μὲ τὴ θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, καθὼς καὶ τοῦ ὑποστηρικτοῦ, βιογράφου καὶ ὑμνογράφου του, τοῦ ἁγίου Φιλοθέου Κοκκίνου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, λύνεται καὶ ἡ μεγάλη λατινικὴ πλάνη τοῦ φιλιόκβε. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ πέμπεται καὶ ἀπὸ τὸν Υἱό, ὅπως φυσικὰ καὶ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, εἶναι ἡ ἄκτιστη τριαδικὴ ἐνέργεια, ἡ ὁποία, ἐπειδὴ ἐνίοτε καλεῖται καὶ «Πνεῦμα», ἔχει γίνει ἀντικείμενο παρανόησης ἀπὸ τοὺς θεολόγους τῆς αἱρετικῆς παπικῆς ἐκκλησίας. Οἱ ἅγιοί μας ξεκαθάρισαν τὸ αὐτονόητο, ἀλλὰ τόσο δυσνόητο ἀπὸ τοὺς πλανεμένους λατίνους καὶ λατινόφρονες τῆς ἐποχῆς τους, ὅτι δηλαδὴ ὁ Χριστός, ὅταν λέγῃ «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιο», δὲν μεταδίδῃ οὔτε τὴν οὐσία, οὔτε τὴν ὑπόσταση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διότι ὄχι μόνον ἡ ἄκτιστη οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀκοινώνητη ἀπὸ τὰ κτιστὰ ὄντα, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑποστάσεις ἀκόμη καὶ μέσα στὴν τριαδικὴ κοινωνία. Ὁ κτιστὸς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γίνῃ κοινωνὸς μονάχα τῆς θείας ἐνέργειας, τῆς θείας χάριτος, ποὺ δημιουργεῖ, ζωοποιεῖ, λογοποιεῖ, μεταμορφώνει καὶ θεώνει τὰ κτιστὰ λογικὰ ὄντα.

Ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου Γρηγορίου κανονικὰ τελεῖται στὶς 14 Νοεμβρίου. Ἡ Ἐκκλησία μας ὅμως μὲ τὴν σημερινὴ ἡμέρα ἐπιθυμεῖ νὰ μᾶς ὑπενθυμίσῃ τοὺς ἀγῶνες τοῦ μεγάλου ἁγίου γιὰ τὴν διαφύλαξη τῆς ὀρθοπραξίας μέσα ἀπὸ μία πορεία ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν κάθαρση τῶν παθῶν μας, διέρχεται μέσα ἀπὸ τὸν φωτισμὸ καὶ στοχεύει στὴν θέωση, τὴν ὁμοίωσή μας μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, τὸν σαρκωθέντα Θεό.

Ἂς ἐπικαλούμαστε τὸν θαυματουργὸ αὐτὸ ἅγιο τῆς οἰκουμενικῆς καὶ τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, ζητῶντας νὰ πρεσβεύῃ στὸν Κύριο γιὰ τὴν κάθαρση, τὸν φωτισμὸ καὶ τὴν σωτηρία μας.

π. Στυλιανός Μακρής

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Σημεῖα τοῦ νεοελληνικοῦ πνευματικοῦ βίου

Ἀγαθαγγέλου, Μητροπολίτη Φαναρίου «Ποῦ εἰσι τὰ ἐλέη σου τὰ ἀρχαῖα Κύριε, ἃ ἔδειξας τῇ ψυχῇ ἡμῶν ἐν τῇ ἀληθείᾳ σου; Μνήσθητι τοῦ ὀνειδισμοῦ καὶ τοῦ...
video

Άγιος Ηλίας Ζαχάρως: «Άνοιξαν» οι τάφοι από τους θυελλώδεις ανέμους

Σοκαριστικές εικόνες αντίκρισαν σήμερα το πρωί, οι κάτοικοι της νότιας Ηλείας, αφού τα έντονα καιρικά φαινόμενα που σημειώθηκαν τα ξημερώματα στην περιοχή άφησαν πίσω...

Ιεραρχία γιοκ;

Μία φορά και έναν καιρό όλα ήταν ετοιμασμένα και ο λόγος και τα πρόσωπα και οι τίτλοι και τα τριπρόσωπα. Αυτό για να εκλεγούν...

Θυρανοίξια Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ζαππείου

Πραγματοποιήθηκαν τα θυρανοίξια του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο χωριό Ζάππειο, του Δήμου Κιλελέρ. Την τελετή του Αγιασμού των Θυρανοιξίων τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Εορτάστηκε η σύναξη της Παναγίας Παντανάσσης στην Έδεσσα

Με αρχιερατική συγχοροστασία και θεία λειτουργία εορτάστηκε η σύναξη της ιεράς εικόνος της Παναγίας Παντανάσσης κατά την οποία πανηγυρίζει η ενορία Αγίου Νεκταρίου Εδέσσης. Την...

Άρχισαν τα όργανα. Ο Δράμας δεν συναινεί στην ακύρωση της ιεραρχίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΡΑΜΑΣ Ἀριθ. Πρωτ. 313 Ἐν Δράμᾳ τῇ 23ῃ Σεπτεμβρίου 2020 Πρός τόv Μακαριώτατov Ἀρχιεπίσκoπov Ἀθηvῶν καί πάσης Ἑλλάδoς κ.κ. Ἱερώνυμον Πρόεδρov τῆς Ἱερᾶς Συvόδoυ τῆς Ἐκκλησίας...

Ο εορτασμός της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στον τόπο Της το νησί των Κυθήρων

Με λαμπρότητα παρά τις ειδικές υγειονομικές περιστάσεις εορτάστηκε η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα στον τόπο Της, το νησί των Κυθήρων και στο Ιερό Της Προσκύνημα...

Η εορτή της Παναγίας της Μυρτιδιωτίσσης στην Ι.Μ. Διδυμοτείχου

Την Πέμπτη, 24 του μηνός Σεπτεμβρίου ε.έ., στον Ιερό Ενοριακό Ναό Αγίου Αθανασίου Παλιουρίου, του τέως Δήμου Μεταξάδων, ιερούργησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος...

Η πανήγυρις της Παναγίας Φανερωμένης στην Ερμούπολη

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Ερμούπολη τελέσθηκε σήμερα το πρωί Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου κ. Δωροθέου Β’, επί...

Καρδίτσα: Αγρυπνία επί τη αναμνήσει του εν Κυθήροις θαύματος της Θεοτόκου της Μυρτιδιωτίσσης

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ.κ. Τιμόθεος, την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2020, επί τη αναμνήσει του εν Κυθήροις θαύματος της Θεοτόκου, της Μυρτιδιωτίσσης...

Φθιώτιδος Συμεών: «Να εκαινιάσουμε μια ουσιαστική επικοινωνία με την Παναγία μας»

«Να εγκαινιάσουμε μια ουσιαστική επικοινωνία με την Παναγία μας». Με αυτά τα παραινετικά  ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών, ολοκλήρωσε αργά τα μεσάνυκτα της Τετάρτης...

Χειροτονία Διακόνου στον Πειραιά

Ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ.Σεραφείμ, τελέστηκε σήμερα Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2020 η Θεία Λειτουργία στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης Πειραιώς, όπου πραγματοποιήθηκε...

Η Χίος τίμησε την Καπετάνισσα Παναγία της

Σέ ἕνα Μοναστῆρι, μέ βαθειά ἀσκητική καί ἱστορική παράδοση, πού δίνει τήν ἐντύπωση πλοίου, τό ὁποῖο ταξιδεύει μέσα στή θάλασσα, ἐτίμησε χθές ἡ...

Ο Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής στον Αρχιεπίσκοπο

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Ο Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής κ. Βασίλης Ζορμπάς επισκέφθηκε σήμερα τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο. Ο Δήμαρχος ενημέρωσε...

Αιωνία αυτής η μνήμη – Η Μοναχή  Νειλία εκοιμήθη εν Κυρίω

Ἡ Μοναχή  Νειλία  ( κατά κόσμον  Χρυσούλα ) Μαντᾱ, μονάσασα κατά τό παρελθόν  εἰς την Ἱεράν Μονήν Τιμίου Προδρόμου Καστρίου Κυνουρίας  παρέδωσε σήμερα 24η ...