Ἡ δεύτερη Κυριακὴ τῶν Νηστειῶν εἶναι ἀφιερωμένη στὸν γίγαντα τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, στὸν ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ, Ἀρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, ποὺ ἀνεδείχθη ἀστέρας λαμπερὸς τῆς προσευχῆς καὶ μύστης τῆς θεώσεως, θεολόγος μέγας, ἐφάμιλλος τῶν τριῶν ἱεραρχῶν, ὁ ὁποῖος μὲ τοὺς ἀγῶνες του ὑπὲρ τῆς ἀληθείας, διεφύλαξε τὸ ὀρθόδοξο πλήρωμα ἀπὸ τοὺς λατινόφρονες καὶ τοὺς ἠθικολόγους αἱρετικοὺς φιλοσόφους τοῦ δεκάτου τετάρτου αἰῶνος.

Ἐπειδὴ ἴσως ὁ ἅγιος εἶναι ἄγνωστος σὲ πολλούς, θὰ ἀναφέρουμε σύντομα κάποια στοιχεῖα ἀπὸ τὸ βίο καὶ τὴ θεολογία του.

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς γεννήθηκε στὴν Κωνσταντινούπολη ἀπὸ εὐσεβεστάτους καὶ ἁγίους γονεῖς. Ὑπῆρξε τὸ πρῶτο ἀπὸ τὰ ἕξι παιδιὰ τῆς οἰκογενείας, τῆς ὁποίας τὴν ἁγιότητα προσφάτως ἀνεγνώρισε τὸ Οἰκουμενικό μας Πατριαρχεῖο. Ἔλαβε σπουδαῖα μόρφωση, σὲ σημεῖο ὥστε οἱ αὐτοκράτορες ἐπιθυμοῦσαν νὰ τὸν προωθήσουν σὲ ἀνώτατα πολιτικὰ ἀξιώματα. Ὅμως ἐκεῖνος ἐπιθυμοῦσε τὴ μοναχικὴ ζωή, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἀνώτερη φιλοσοφικὴ ὁδός, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν ἀληθινὴ γνώση, τὴ γνώση τοῦ Θεοῦ. Ἀσκήτευσε στὴν περιοχὴ τῆς Θράκης, στὸ Ἅγιον Ὄρος, ἀλλὰ καὶ στὴ Βέροια γιὰ μία πενταετία μαζὶ μὲ τὶς δύο ἀδελφὲς καὶ τοὺς δύο ἀδελφούς του. Μετὰ ἀπὸ πολλοὺς ἀγῶνες σὲ συνόδους, ταλαιπωρίες, ἄδικες φυλακίσεις, ἐκλέχθηκε Ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης.

Ἑκατομμύρια σελίδες κι ἂν γραφτοῦν γιὰ τὸν ἅγιο, θὰ εἶναι πράγματι λίγες, γιὰ νὰ ἀποδώσουν τὸ μέγεθος τῆς ἁγιότητός του καὶ τὸ μεγαλεῖο τῆς θεολογίας του. Ἐντούτοις θὰ περιοριστοῦμε νὰ ἀναφέρουμε ἐπιγραμματικὰ τὴν πεμπτουσία ἀπὸ ὅσα βίωσε καὶ ἔγραψε.

Ἡ θεολογία τοῦ ἁγίου συνίσταται στὴ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου νὰ μετάσχῃστὴ θεωτικὴ ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ. Σκοπὸς τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι νὰ γίνῃ καλὸς ἄνθρωπος ἢ νὰ πλησιάσῃ τὸν Θεὸ μὲ τὴν μόρφωση καὶ τὴν φιλοσοφία, ἀλλὰ μὲ τὴν οἰκείωση τῆς θείας χάριτος, τὴν ὁποία ἐνορᾶ ὡς φῶς ἄκτιστο, θεϊκό, ὄχι ὑλικό, ὅπως τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, ἀφοῦ πρωτίστως καθαρθῇ ἀπὸ τὰ ψυχικὰ καὶ πνευματικὰ πάθη διὰ τῆς προσευχῆς, τῆς ἐγκρατείας καὶ γενικῶς διὰ τῆς ἀσκήσεως. Τὸ ἄκτιστο φῶς εἶναι τὸ φῶς τῆς Μεταμορφώσεως καὶ Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ, γι’ αὐτὸ καὶ μέσα σὲ τοῦτο τὸ φῶς ὁ ἄνθρωπος μεταμορφώνεται καὶ γίνεται ἕνα μὲ τὸν ἀναστάντα Χριστό. Γίνεται κατὰ χάριν θεός καὶ λάμπει στὸ πνευματικὸ στερέωμα.

Σίγουρη, ἂν καὶ ὄχι μοναδική, μέθοδος γιὰ νὰ δῇ ὁ ἄνθρωπος τὸ ἄκτιστο φῶς τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ διὰ τῆς ἡσυχίας συνεχὴς προσευχὴ καὶ ἐπίκληση τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ, τὸ «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με, τὸν ἁμαρτωλόν», σὲ συνδυασμὸ μὲ τὴ συμμετοχὴ στὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας, ἔργο ποὺ δὲν περιορίζεται στοὺς ἀσκητὲς καὶ μοναχούς, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ ἐπεκτείνεται στὴν καθημερινὴ ζωὴ τῶν λαϊκῶν ἀνὰ πᾶσα στιγμή.

Μὲ τὴ θεολογία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ, καθὼς καὶ τοῦ ὑποστηρικτοῦ, βιογράφου καὶ ὑμνογράφου του, τοῦ ἁγίου Φιλοθέου Κοκκίνου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, λύνεται καὶ ἡ μεγάλη λατινικὴ πλάνη τοῦ φιλιόκβε. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ πέμπεται καὶ ἀπὸ τὸν Υἱό, ὅπως φυσικὰ καὶ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, εἶναι ἡ ἄκτιστη τριαδικὴ ἐνέργεια, ἡ ὁποία, ἐπειδὴ ἐνίοτε καλεῖται καὶ «Πνεῦμα», ἔχει γίνει ἀντικείμενο παρανόησης ἀπὸ τοὺς θεολόγους τῆς αἱρετικῆς παπικῆς ἐκκλησίας. Οἱ ἅγιοί μας ξεκαθάρισαν τὸ αὐτονόητο, ἀλλὰ τόσο δυσνόητο ἀπὸ τοὺς πλανεμένους λατίνους καὶ λατινόφρονες τῆς ἐποχῆς τους, ὅτι δηλαδὴ ὁ Χριστός, ὅταν λέγῃ «λάβετε Πνεῦμα Ἅγιο», δὲν μεταδίδῃ οὔτε τὴν οὐσία, οὔτε τὴν ὑπόσταση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, διότι ὄχι μόνον ἡ ἄκτιστη οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀκοινώνητη ἀπὸ τὰ κτιστὰ ὄντα, ἀλλὰ καὶ οἱ ὑποστάσεις ἀκόμη καὶ μέσα στὴν τριαδικὴ κοινωνία. Ὁ κτιστὸς ἄνθρωπος μπορεῖ νὰ γίνῃ κοινωνὸς μονάχα τῆς θείας ἐνέργειας, τῆς θείας χάριτος, ποὺ δημιουργεῖ, ζωοποιεῖ, λογοποιεῖ, μεταμορφώνει καὶ θεώνει τὰ κτιστὰ λογικὰ ὄντα.

Ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου Γρηγορίου κανονικὰ τελεῖται στὶς 14 Νοεμβρίου. Ἡ Ἐκκλησία μας ὅμως μὲ τὴν σημερινὴ ἡμέρα ἐπιθυμεῖ νὰ μᾶς ὑπενθυμίσῃ τοὺς ἀγῶνες τοῦ μεγάλου ἁγίου γιὰ τὴν διαφύλαξη τῆς ὀρθοπραξίας μέσα ἀπὸ μία πορεία ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν κάθαρση τῶν παθῶν μας, διέρχεται μέσα ἀπὸ τὸν φωτισμὸ καὶ στοχεύει στὴν θέωση, τὴν ὁμοίωσή μας μὲ τὸν Ἰησοῦ Χριστό, τὸν σαρκωθέντα Θεό.

Ἂς ἐπικαλούμαστε τὸν θαυματουργὸ αὐτὸ ἅγιο τῆς οἰκουμενικῆς καὶ τοπικῆς μας Ἐκκλησίας, ζητῶντας νὰ πρεσβεύῃ στὸν Κύριο γιὰ τὴν κάθαρση, τὸν φωτισμὸ καὶ τὴν σωτηρία μας.

π. Στυλιανός Μακρής

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Θυρανοίξια Παρεκκλησίου, τιμωμένου επ’ ονόματι της Αγίας Σοφίας στη Μύκονο

Ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β΄ τέλεσε χθες τα Θυρανοίξια ιερού Παρεκκλησίου, τιμωμένου επ' ονόματι της Αγίας Σοφίας και των θυγατέρων αυτής, Πίστεως, Σοφίας και...

Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό «των ψηφίδων» στη Μύκονο

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου "των Ψηφίδων", στην περιοχή "Μαού" Μυκόνου, ιερούργησε σήμερα το πρωί ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β΄ και τέλεσε Μνημόσυνο...

Φθιώτιδος Συμεών: «Εορτάζουμε σήμερα το πρότυπο μιας Αγίας Οικογένειας»

Στο Λιανοκλάδι και στη Λαμία εορτάσθηκε η μνήμη της Αγίας Μάρτυρος Σοφίας και των τριών θυγατέρων της Αγίων Πίστεως, Ελπίδος και Αγάπης το διήμερο...

Πανήγυρις Αγίας Σοφίας στις Κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Άρτης

Την Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου 2021, το πρωΐ, στο πανηγυρίζον Παρεκκλήσιο της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Σοφίας, στις Κατασκηνώσεις θηλέων της Μητροπόλεως Άρτης στο Άνω Αθαμάνιο, ελειτούργησε...

Πανηγυρικά εόρτασε η Ενορία της Του Θεού Σοφίας Λαρίσης

Στην Ενορία Της του Θεού Σοφίας Λαρίσης μετέβη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, όπου χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε την Πανηγυρική...

Τον Μητροπολίτη Πρεβέζης επισκέφθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Καναδά

Επίσκεψη στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πρεβέζης κ. Χρυσόστομο πραγματοποίησε ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Καναδά κ. Σωτήριος, σήμερα Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου και ώρα 11.00 π.μ. στα Γραφεία...

Η εορτή της Αγίας Σοφίας στο κάστρο της Λιβαδειάς

Το εσπέρας της Πέμπτης 16 Σεπτεμβρίου 2021 ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος χοροστάτησε στον Ιερό Ναό της Αγίας Σοφίας, που βρίσκεται εντός του...

Διανομή υλικών αγαθών και οικοσκευών στους πυρόπληκτους της Μεσσηνίας

Ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 16/9 και την Παρασκευή 17/9/2021 η Β’ φάση διανομής υλικής βοήθειας στους πυρόπληκτους κατοίκους των χωριών της Αρχιερατικής Περιφέρειας Διαβολιτσίου, της...

140 πρωτότυπα επιμορφωτικά προγράμματα του Ι.Π.Ε. με 3.000 συμμετέχοντες εγκαινίασε ο Αρχιεπίσκοπος

Την έναρξη 140 επιμορφωτικών προγραμμάτων του Ιδρύματος Ποιμαντικής Επιμορφώσεως της Ι.Α.Α., με 3.000 συμμετέχοντες, τα οποία καλύπτουν 20 διαφορετικές θεματικές ενότητες, όπως Λειτουργική-Τελετουργική, Εξομολογητική,...

Ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος τέλεσε το Μυστήριο του Γάμου εντός της Θείας Λειτουργίας

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού 12 Σεπτεμβρίου 2021, χοροστάτησε στην ακολουθία...

Επιτυχής η φιλανθρωπική εκδήλωση του Σουρλιγκείου Ιδρύματος Καναλίων

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 9 Σεπτεμβρίου η φιλανθρωπική εκδήλωση του Σουρλιγκείου Ιδρύματος Καναλίων στους φιλόξενους χώρους του ξενοδοχείου DOMOTEL XENIA VOLOS, με...

Ὁ Μητροπολίτης Ἀμβρόσιος πού ἀφόρισε τόν Μητσοτάκη, ἐπανέρχεται μέ νέο κείμενο – φωτιά!

Ἀσεβέστατε Κύριε Πρωθυπουργέ Ἐπιστολή στόν Κυριάκο Μητσοτάκη γιά τό σταυροπόδι στήν Ἐκκλησία Ἐξοχώτατε, ἤ μᾶλλον Ἀσεβέστατε, Κύριε Πρωθυπουργέ, Μέ πολλή χαρά Σᾶς εἴδαμε νά παρίστασθε στό Μητροπολιτικό...

Νέος Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος στην Μητρόπολη Λαρίσης

Στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό του Αγίου Αχιλλίου πραγματοποιήθηκε η πρώτη Ιερατική Σύναξη της Ιεράς Μητροπόλεως Λαρίσης και Τυρνάβου για το νέο Εκκλησιαστικό έτος. Ο Σεβασμιώτατος...

Τελετή Μνήμης για τον Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Λαρίσης Πολύκαρπο Δαρδαίο

Τέτοιες μέρες, διακόσια χρόνια πίσω, ένας ρασοφόρος άφηνε το κεφάλι του στις όχθες του Πηνειού κάτω από την εκκλησία που υπηρέτησε. Στις 17 Σεπτεμβρίου...

Πανηγυρικός Εσπερινός της Αγίας Σοφίας στη Φτέρη Μαντινείας

Με λαμπρότητα ἑορτάστηκε ἡ μνήμη τῆς ἁγίας Σοφίας καί τῶν τριῶν θυγατέρων αὐτῆς, Πίστεως, Ἐλπίδος καί  Ἀγάπης τό Ἱερό Ἐξωκκλήσιο τους, στή Φτέρη Μαντινείας, λίγα χιλιόμετρα ἔξω ἀπό τήν Τρίπολη, τό ὁποῖο ἔχουν ὑπό τήν ἐπιμέλειά τους...