Κατά τη Β΄ Κυριακή των Νηστειών η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του μεγάλου Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης. Καταγόταν από την Μικρά Ασία και ανετράφη από παιδί στην βασιλική αυλή  της Κωνσταντινούπολης. Τέλειωσε τις σπουδές του στη ρητορική, φιλοσοφία  και φυσική. Ήταν άριστος φοιτητής.  Μετά τις σπουδές του εγκατέλειψε τις προσφορές που του δόθηκαν για μεγάλες θέσεις, και είκοσι χρονών πήγε στο Άγιο Όρος για να ακολουθήσει τη μοναχική ζωή. Ήθελε να μεταβεί στα Ιεροσόλυμα για να καρεί εκεί μοναχός, αλλά σε όραμα είδε τον Άγιο Δημήτριο να τον καλεί να μείνει κοντά του. Έτσι μόνασε σε ένα μοναστήρι στη Βέροια, κοντά στη Θεσσαλονίκη.

Μετά από πέντε χρόνια και λόγω εισβολής των Σέρβων επέστρεψε στον Άθωνα σε κοντινό κελί της Μεγίστης Λαύρας, όπου έφθασε σε μεγάλα ύψη φωτισμού και ασχολήθηκε με δογματικά θέματα. Κατόπιν, έγινε ηγούμενος για ένα χρόνο στη μονή Εσφιγμένου. Αργότερα χειροτονήθηκε Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης για δώδεκα χρόνια, αλλά μόνο στα μισά παρέμεινε, γιατί διώχθηκε πολύ, λόγω της δράσης του. Παραστάθηκε στις συγκροτηθείσες συνόδους του 1341 και 1347 και πολέμησε τις κακοδοξίες των δυτικόφρονων Βαρλαάμ και Ακινδύνου. Έγραψε πολλά θεολογικά συγγράμματα, ιδιαίτερα δογματικά, για να καταπολεμήσει τους αιρετικούς, όπως περί του Αγίου Πνεύματος, καθώς και επιστολές στους αντιησυχαστές, επίσης διάφορα ομολογιακά κείμενα. Είναι ο θεολόγος της χάριτος, του ακτίστου φωτός.

Ο  Γρηγόριος πέτυχε να ανανεώσει την θεολογική ορολογία και να δώσει νέες κατευθύνσεις στη θεολογική σκέψη. Ξεκίνησε από προσωπικές εμπειρίες και απέδειξε ότι το έργο της θεολογίας είναι ασύγκριτα ανώτερο από της φιλοσοφίας και επιστήμης. Αξιολογεί την έξω σοφία ως περιορισμένη, αναφέροντας δύο γνώσεις, την θεία και την ανθρώπινη και δύο Θεϊκά δώρα, τα φυσικά για όλους και τα υπερφυσικά ή πνευματικά, που δίδονται όποτε θέλει ο Θεός και μόνο στους καθαρούς και αγίους, στους τελείους. Η θεολογία ολοκληρώνεται δια της θεοπτίας.

Οι αντίπαλοι του Παλαμά πίστευαν στο χωρίο του Ιωάννου ότι « τον Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε»  και κατηγορούσαν τους μοναχούς που είχαν θεοπτία, ως ομφαλοσκόπους. Ο Γρηγόριος αντέτεινε ότι ο Κύριος είπε : «οι καθαροί τη καρδία τον Θεόν όψονται» (Ματθ. 5,8). Θεμελιώδης προσφορά του Γρηγορίου στη θεολογία είναι η διάκρισις στην ουσία και ενέργεια του Θεού. Η ύπαρξη του Θεού συνίσταται σε δύο. Στην ουσία Του, η οποία είναι άκτιστη, ακατάληπτη και αυθύπαρκτη και ονομάζεται κυριολεκτικά θεότης (εδώ αναφέρεται το ουδείς εώρακε) και στις ενέργειές του, οι λεγόμενες ιδιότητες ή προσόντα, που είναι μεν άκτιστες, αλλά καταληπτές. Άλλο λοιπόν η θεότης και άλλο η βασιλεία, η αγιότηςκ.λ.π. Ο άνθρωπος είναι μίγμα δύο διαφόρων κόσμων και συγκεφαλαιώνει όλη την κτίση.

Ακολουθώντας την Πατερική γραμμή σε σύγκριση με τη πλατωνική και βαρλααμική ανθρωπολογία, θεωρεί ότι το σώμα του ανθρώπου δεν είναι πονηρό, αλλά αποτελεί κατοικία του νου, αφού μάλιστα καθίσταται και του Θεού κατοικία, έτσι μαζί με τη ψυχή καθιστά τον άνθρωπο ενιαίο και αδιάσπαστο σύνολο. Η αναγέννηση του ανθρώπου γίνεται με το βάπτισμα και η ανακαίνιση με την θεία Ευχαριστία. Είναι τα δύο θεμελιώδη μυστήρια, της θείας οικονομίας.

Το ουσιωδέστερο στοιχείο της διδασκαλίας του αγίου Γρηγορίου Παλαμά συνίσταται στην ανύψωση του ανθρώπου υπεράνω αυτού του κόσμου. Η εμπειρία της θεώσεως είναι δυνατή από εδώ με την παράδοξη σύνδεση του ιστορικού με του υπεριστορικού. Το φως που είδαν οι μαθητές του Χριστού στο Θαβώρ, το φως που βλέπουν οι καθαροί ησυχαστές σήμερα και η υπόστασις των αγαθών του μέλλοντος αιώνος αποτελούν τις τρείς φάσεις ενός και του αυτού πνευματικού γεγονότος, σε μια υπερχρόνια πραγματικότητα.

Προβάλλει λοιπόν η Εκκλησία την μνήμη του στη δεύτερη Κυριακή, ως συνέχεια, τρόπον τινά και επέκταση της πρώτης Κυριακής, της Ορθοδοξίας. Η μνήμη του αγίου Γρηγορίου Παλαμά είναι ένα είδος δευτέρας Κυριακής της Ορθοδοξίας.

Κοιμήθηκε σε ηλικία 63 χρονών στις 14 Νοεμβρίου από ασθένεια και αγιοποιήθηκε σύντομα. Το ιερό του λείψανο σώζεται σήμερα στη μητρόπολη της Θεσσαλονίκης.

*Του   Αρχιμανδρίτου  του Οικουμενικού Θρόνου  π. Μελχισεδέκ Αμπελικάκης

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Σύναξη στελεχών Κατασκηνώσεων Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας

Στο χώρο του Κέντρου Νεότητος της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, πραγματοποιήθηκε, το απόγευμα της Παρασκευής 27 Μαϊου, η συνάντηση των στελεχών της Κατασκήνωσης της Ιεράς...

Άφιξη του Αλεξανδρινού Προκαθημένου στην Τανζανία

Στην πόλη Αρούσα της Ηνωμένης Δημοκρατίας της Τανζανίας, στην Ανατολική Αφρική, αφίχθη σήμερα Παρασκευή  ο Μακαριώτατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ....

Η εορτή του Οσίου Ιωάννου του Ρώσου στο Νέο Προκόπιο Ευβοίας

Με λαμπρότητα, μετά από δύο χρόνια περιορισμών και απαγορεύσεων, εορτάστηκε φέτος, την Πέμπτη 26 και την Παρασκευή 27 Μαΐου 2022 στο Νέο Προκόπιο Ευβοίας...

Εσπερινός Εγκαινίων παρεκκλησίου Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας

Εσπερινός Εγκαινίων παρεκκλησίου Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας χοροστατούντος του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐα. 📌 Ιερό παρεκκλήσιο Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας στον...

Δωδώνης Χρυσόστομος: Επιτέλους ξεκίνησαν οι εργασίες – Χαίρεται, γεια σας και σκασμός στη πεθερά σας

Μετά από δικές μας πιέσεις αλλά και απειλές, μετά τον αγώνα που δώσαμε και αφού εμείς πληρώσαμε τη μελέτη, τελικά έστω και τώρα, ξεκίνησαν...

Θεμελίωση Ι.Ν. του Αγίου Χαραλάμπους από τον Μητροπολίτη Σπάρτης

Το απόγευμα της Πέμπτης 26  Μαΐου 2022, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Ευστάθιος θεμελίωσε το παρεκκλήσιο του Αγίου Χαραλάμπους στο Ξηροκάμπι. Κτήτορας του Ιερού...

Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε ἐκπίπτει…

Και για τον μήνα Μάιο διανεμήθηκαν 150 δέματα επισιτιστικής βοήθειας από την Ιερά Μητρόπολη Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου, την Παρασκευή 27η του μηνός Μαΐου...

Ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας για τον ενωτικό και αποστολικό χαρακτήρα της Εκκλησίας

Την Πέμπτη, 26 Μαΐου, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος συμμετείχε ως κεντρικός ομιλητής στο 3ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με τίτλο «Συγχρονικές και Διαχρονικές...

H πρακτική της αγάπης ως θεμέλιος λίθος στην ανασύσταση της Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής

Την Πέμπτη το απόγευμα, 26 Μαΐου 2022, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας, ομίλησε στην απογευματινή εκδήλωση που διοργάνωσαν οι εθελοντές /...

Με επιτυχία στέφθηκε η φιλοξενία στην Κύπρο παιδιών από την Ουκρανία

Η Ιερά Μητρόπολις Ταμασού και Ορεινής επιθυμεί να ευχαριστήσει όλα τα Υπουργεία, Υφυπουργεία, Μητροπόλεις, Φορείς, Εταιρείες και Εθελοντές, οι οποίοι συνεισέφεραν σημαντικά για την...

Ιερατική Σύναξη προ των πυλών των «ΚΗ´ Παυλείων» στην I.M. Βεροίας

Την Πέμπτη 26 Μαΐου το πρωί στον Ιερό Ναό του Οσίου Αντωνίου Πολιούχου Βεροίας πραγματοποιήθηκε η μηνιαία Ιερατική Σύναξη της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας. Στην αρχή...

Μήνυμα Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Μακαρίου για την Εβδομάδα Εθνικής Συμφιλίωσης

Στις 28 Μαΐου του έτους 2000, ένας πρωτοφανής αριθμός Αυστραλών (περίπου 250.000 άνθρωποι) διέσχισε τη διάσημη γέφυρα Harbour Bridge του Σύδνεϋ και προσέδωσε μία...
video

Θαύμα: Το παιδί μας περπάτησε και τρέχει

Θαύμα: Το παιδί μας περπάτησε και τρέχει. Προσωπικές εμπειρίες και εμπειρίες των ανθρώπων που τις έζησαν οι ίδιοι λαμβάνοντας τη Χάρη του Τιμίου και...

Oι Άγιοι δεν θαυματουργούσαν παλιά μόνο, θαυματουργούν πάντοτε. Είναι μαζί μας, είναι δίπλα μας, είναι ολοζώντανοι μπροστά μας

Το εσπέρας της Πέμπτης 26 Μαΐου ο Σεβασμ. Μητροπολίτης κ. Γεράσιμος χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Εσπερινό που τελέσθηκε επί τη Εορτή του Οσίου Ιωάννου του...

Μεγάλη Ευλογία | Ο Γέροντας Νεκτάριος κόμισε Τίμιο Ξύλο και Ι. Λείψανο του Αγ. Λουκά του Ιατρού...

Το εσπέρας της Πέμπτη 26ης Μαΐου,  ο πολυσέβαστος και πολυαγαπημένος Γέροντα Νεκτάριος Μουλατσιώτης, κόμισε  εις τον Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στον Βύρωνα προς...