• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

Τα όρια των επιβιώσεων του παγανισμού

in Αιρέσεις
30 Ιουλίου 2019
byPoimin.gr Team
Παγανιστικά αναβιώματα
Share on FacebookShare on Twitter

Γράφει ο Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Συχνά πυκνά, ιδίως κατά τις περιόδους των μεγάλων εορτών του ελληνορθόδοξου εορτολογίου μας, κατά προτίμηση στις περιόδους του Δωδεκαημέρου και των εορτών του Πάσχα, εμφανίζονται άρθρα σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας και ενημέρωσης, γύρω από τις δήθεν «παγανιστικές ρίζες» του χριστιανισμού και των επιμέρους στοιχείων των ορθόδοξων χριστιανικών τελετουργιών. Αρθρα που με τον τόνο τους εμφανίζονται να ασκούν μία ιδιότυπη πολεμική εναντίον του χριστιανισμού και τα οποία ενίοτε κλονίζουν την πίστη ορισμένων συνανθρώπων μας που είναι επί του ζητήματος ανενημέρωτοι.

Η θρησκειολογία παραδέχεται ότι δεν υπάρχει στις θρησκείες, και ιδίως στα τελετουργικά τους συστήματα παρθενογένεση. Η μία αντλεί από την άλλη, δεδομένου ότι εν πολλοίς η έκφραση του θρησκευτικού συναισθήματος είναι ζήτημα και πολιτισμικής παραδόσεως. Αν όμως αυτό ισχύει για τα εξωτερικά και τα επιμέρους, για τις τελετές και τις τελετουργίες, δεν συμβαίνει και για τον πυρήνα της πίστης, που μένει σταθερός και αναλλοίωτος, ιδίως σε περιπτώσεις θεϊκής αποκάλυψης στους ανθρώπους. Και ο χριστιανισμός αποτελεί κατεξοχήν αποκάλυψη του Θεού στους ανθρώπους, διά του προσώπου του Υιού και Λόγου του Θεού, που ενηνθρώπισε για τη δική μας σωτηρία, έζησε, δίδαξε, έπαθε, πέθανε στον σταυρό και αναστήθηκε τριήμερος.

Αυτή η αποκάλυψη, μοναδική και ανεπανάληπτη, ήταν φυσικό με το πέρασμα των αιώνων βαθμιαία, όσον αφορά τις εξωτερικές της εκδηλώσεις να θρησκειοποιηθεί και να προσλάβει στοιχεία άλλων θρησκευτικών παραδόσεων, κυρίως δε δεδομένα τελετουργικά από τις παλαιότερες θρησκευτικές παραδόσεις των πιστών της, τα οποία οι ίδιοι μέσα στην αμάθεια και τη δεισιδαιμονία τους συχνά δεν εννοούσαν να αποποιηθούν και να εγκαταλείψουν. Το φαινόμενο αυτό εντόπισε ήδη από τους πρώτους αιώνες η Εκκλησία και το αντιμετώπισε ποιμαντικά και πνευματικά: αφενός μεν τις ομοιότητες με τις προχριστιανικές θρησκευτικές παραδόσεις της Ανατολής τις ενέταξε στο σχήμα του «σπερματικού λόγου», που τεκμηρίωσε ο φιλόσοφος και μάρτυς Ιουστίνος, δηλαδή της διάθλασης αληθειών στους προ Χριστού χρόνους για να προετοιμαστεί ο κόσμος για την αποδοχή του μυστηρίου της Θείας Οικονομίας, αφετέρου δε με τη θεωρία της μεταστοιχείωσης των λαϊκών παγανιστικών στοιχείων, που επικράτησε στη σκέψη και την πρακτική τόσο των Οικουμενικών και Τοπικών Συνόδων που ασχολήθηκαν με τα ζητήματα αυτά, όσο και στο έργο μεγάλων Πατέρων της Εκκλησίας, με χαρακτηριστικότερη ίσως την περίπτωση του ιερού Χρυσοστόμου.

Αυτό σημαίνει ότι πολλά προχριστιανικά στοιχεία, όπως λ.χ. η χρήση στεφάνων κατά τον γάμο και πολλές επικήδειες και επιτάφιες εθιμικές πρακτικές, εντάχθηκαν στο σύστημα της λαϊκής λατρείας, προερχόμενα από προχριστιανικές λατρευτικές θρησκευτικές παραδόσεις, αλλά έχοντας αποκτήσει νέο νόημα και τελετουργικό περιεχόμενο. Για παράδειγμα, τα στέφανα του γάμου συμβολίζουν στο χριστιανικό μυστήριο την επιβράβευση των νεονύμφων που ήθλησαν καλώς εν εγκρατεία, για να φτάσουν στην ώρα της ενώπιον του Θεού ένωσής τους, με την ευλογία της Εκκλησίας.

Πρόκειται λοιπόν για επιβιώσεις στοιχείων που έχουν όμως νέο περιεχόμενο. Αλλά και στις περιπτώσεις των προχριστιανικών επιβιώσεων που δεν εντάχθηκαν στο σχήμα αυτό αλλά απορρίφθηκαν από την Εκκλησία, όπως αυτές αναλυτικά καταγράφονται στους Κανόνες των Συνόδων και συμπεριλαμβάνονται στο «Πηδάλιον», πρέπει να σημειώσουμε ότι αυτές τελούνται από μερίδα του λαού με πλήρη πεποίθηση και πίστη – λανθασμένη αλλά οπωσδήποτε εδραία – ότι γίνονται προς τιμήν των αγίων, και πάντως στα όρια της εκκλησιαστικής ζωής, άρα δεν αποτελούν αποδείξεις απιστίας ή θρησκευτικής χαλαρότητας, αλλά τουναντίον συνιστούν εκφράσεις λαϊκής πίστης, έστω και σε λανθασμένη βάση.

Αυτά πρέπει να τα έχουμε υπόψη, όταν ακούμε για προχριστιανικές επιβιώσεις στο λαϊκό ή στο εκκλησιαστικό θρησκευτικό τελετουργικό. Η παρέλευση δύο χιλιετιών τις οποίες μελετούν εξειδικευμένοι επιστήμονες, έχει οπωσδήποτε αφήσει τα σημάδια της στην πολιτισμική και λατρευτική συνέχεια και χρειάζονται επίσης ειδικές γνώσεις ώστε αυτές να ερμηνευθούν. Σε καμία όμως περίπτωση δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενα προπαγανδιστικής προχειρολογίας, ούτε λαϊκά αναγνώσματα αμφίβολης αξιοπιστίας, γιατί τότε δεν ενημερώνουν αλλά μόνο κακό προξενούν. Γι’ αυτό και χρειάζεται κριτική εξέταση όσων διαβάζουμε και κυρίως των πηγών από τις οποίες προέρχονται και των μελετητών που υπογράφουν τα ανάλογα κείμενα.

Εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Πρόσφατα Άρθρα

Η εικαστική παρουσία της Αγίας Αικατερίνης στην Ανατολή και τη Δύση στο επίκεντρο ομιλίας στο Πνευματικό Κέντρο «Άγιος Φώτιος»
Εκκλησία της Ελλάδος

Η εικαστική παρουσία της Αγίας Αικατερίνης στην Ανατολή και τη Δύση στο επίκεντρο ομιλίας στο Πνευματικό Κέντρο «Άγιος Φώτιος»

19 Νοεμβρίου 2026

Μια ξεχωριστή εικαστική και πολιτιστική διαδρομή αφιερωμένη στην Αγία Αικατερίνη, μέσα από την καλλιτεχνική δημιουργία της Ανατολής και της Δύσης,...

Read more
«Ξέρετε τι είναι η Καινή Διαθήκη;» Μια ξεχωριστή συνάντηση του Mητρ. Θεσσαλιώτιδος με μαθητές σχολικών μονάδων
Εκκλησία της Ελλάδος

«Ξέρετε τι είναι η Καινή Διαθήκη;» Μια ξεχωριστή συνάντηση του Mητρ. Θεσσαλιώτιδος με μαθητές σχολικών μονάδων

19 Νοεμβρίου 2026

 Ποιμαντικές επισκέψεις σε σχολικές μονάδες της Μητροπολιτικής του Περιφέρειας πραγματοποίησε το πρωί της Πέμπτης 19 Νοεμβρίου 2026 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Read more
Παρουσιάστηκε ο νέος Τόμος για την Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση της Κύπρου
Εκκλησία της Ελλάδος

Παρουσιάστηκε ο νέος Τόμος για την Ορθόδοξη Χριστιανική Παράδοση της Κύπρου

19 Νοεμβρίου 2026

Την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου το απόγευμα πραγματοποιήθηκε στο Σπίτι της Κύπρου η επίσημη παρουσίαση του Τόμου των Πρακτικών του Επιστημονικού...

Read more
Διάδοση πλάνης, σχίσματος, αιρέσεως και βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματος από τον Μητροπολίτη Δημητριάδος  Ιγνάτιο
Εκκλησία της Ελλάδος

Διάδοση πλάνης, σχίσματος, αιρέσεως και βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματος από τον Μητροπολίτη Δημητριάδος Ιγνάτιο

19 Νοεμβρίου 2026

Αρχιμ. Χριστόδουλος Αγγελόγλου «ΙΕΡΑΡΧΙΑ, Δ.Ι.Σ, ΙΣΚΕ, ΑΘΩΣ, ΘΑ ΜΙΛΗΣΟΥΝ;» Διάδοση πλάνης, σχίσματος, αιρέσεως και βλασφημίας κατά του Αγίου Πνεύματος από...

Read more
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το διήμερο Βιωματικό Σεμινάριο της Ι.Μ. Κορίνθου  για τις εξαρτήσεις και την ενδοοικογενειακή βία
Εκκλησία της Ελλάδος

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το διήμερο Βιωματικό Σεμινάριο της Ι.Μ. Κορίνθου για τις εξαρτήσεις και την ενδοοικογενειακή βία

19 Νοεμβρίου 2026

Ολοκληρώθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, το διήμερο Βιωματικό Σεμινάριο που συνδιοργάνωσαν η Ιερά Μητρόπολη Κορίνθου και το Γενικό Νοσοκομείο...

Read more
Ιεραποστολική εκδήλωση της Επισκοπής Μπουκόμπα και Δυτικής Τανζανίας στην Χριστιανική Εστία Λάρισας
Εκκλησία της Ελλάδος

Ιεραποστολική εκδήλωση της Επισκοπής Μπουκόμπα και Δυτικής Τανζανίας στην Χριστιανική Εστία Λάρισας

19 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της  Κυριακής 15 Νοεμβρίου, με την ευλογία και παρουσία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερωνύμου και...

Read more
Άρτα: Υποδοχή Ιερών Λειψάνων και ομιλία του Μητρ. Αργολίδος με θέμα «Προφάσεις εν αμαρτίαις»
Εκκλησία της Ελλάδος

Άρτα: Υποδοχή Ιερών Λειψάνων και ομιλία του Μητρ. Αργολίδος με θέμα «Προφάσεις εν αμαρτίαις»

19 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Τετάρτης 18 Νοεμβρίου 2026, στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Μαξίμου του Γραικού Άρτης, ο Μητροπολίτης Αργολίδος κ....

Read more
Έναρξη Εσπερινών Ομιλιών στην ΓΕΧΑ Καλαμάτας
Εκκλησία της Ελλάδος

Έναρξη Εσπερινών Ομιλιών στην ΓΕΧΑ Καλαμάτας

19 Νοεμβρίου 2026

Αγιασμό επί τη ενάρξει του νέου ετησίου προγράμματος των Κύκλων Μελέτης Αγίας Γραφής και Εσπερινών Ομιλιών τέλεσε, την Τετάρτη 18...

Read more
Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς
Πνευματικές Διδαχές

Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς

18 Νοεμβρίου 2026

Υπάρχουν πολλοί, που θέλουν να ονομάζονται και «Χριστιανοί», οι οποίοι αρνούνται (όσο παράξενο κι αν φαίνεται αυτό), να εορτάσουν το...

Read more
Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη
Εκκλησία της Ελλάδος

Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη

18 Νοεμβρίου 2026

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και βαθιάς εκτίμησης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας Πτολεμαΐδας, η...

Read more
Απόψεις - Γνώμες

Η συμβολή των εορτών στην πνευματική ανόρθωση του ανθρώπου

18 Νοεμβρίου 2026

Η αγία μας εκκλησία καθ' όλη την διάρκεια του έτους έχει θεσπίσει με εκκλησιαστική τάξη να τελούνται οι ιερές ακολουθίες...

Read more
Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος
Ελλάδα Κόσμος

Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος

18 Νοεμβρίου 2026

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και εκκλησιαστική κατάνυξη θα εορτασθεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 η μεγάλη Θεομητορική εορτή των Εισοδίων της...

Read more
Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου
Πατριαρχεία - Αυτοκέφαλες Εκκλησίες

Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου

18 Νοεμβρίου 2026

Με αισθήματα βαθιάς συγκινήσεως και κατ’ άνθρωπον θλίψεως, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας αναγγέλλει την εις Κύριον εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος...

Read more
Νηστεία  – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων
Πνευματικές Διδαχές

Νηστεία – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων

18 Νοεμβρίου 2026

Στις 15 Νοεμβρίου αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων. Πρόκειται για μια περίοδο έντονης πνευματικής εργασίας και ψυχοσωματικής προετοιμασίας για τον...

Read more
«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»
Εκκλησία της Ελλάδος

«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»

18 Νοεμβρίου 2026

Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Τρικούπειου Πολιτιστικού Κέντρου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου η 4η Επιμορφωτική Ημερίδα...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Το μήνυμα του λαού της εκκλησίας

Φωτισμένος και εμπνευσμένος o Φθιώτιδος εξέφραζε με τον καλύτερο τρόπο τη ζώσα Εκκλησία

Ο Φθιώτιδος συνδύαζε τη βυζαντινή ασκητική αυστηρότητα με την πατρική έγνοια

“Τάδε λέγει Παΐσιος ο θεηγόρος”

Oσιος Παΐσιος ο Αγιορείτης: Ο σύγχρονος Aγιος που έγινε ο «διαβιβαστής Του Θεού» στην εποχή μας

Η εξόδιος ακολουθία του μακαριστού Μητροπολίτου Φθιώτιδος κυρού Νικολάου

Η εξόδιος ακολουθία του μακαριστού Μητροπολίτου Φθιώτιδος κυρού Νικολάου

Οἱ σχέσεις τῶν ὀνειρικῶν εἰκόνων μὲ τὶς σκέψεις

Ὄνειρα ἔχοντα σχέση μὲ τὶς ἐξετάσεις

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist