Γιώργος Χ. Τσώκος, Καθηγητής Παθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Ο Ισοκράτης είχε γράψει ότι η φιλία είναι κληρονομική. Όταν άρχισα τις γυμνασιακές μου σπουδές στο Α᾽ Γυμνάσιο Αρρένων Χαλκίδας γνώρισα τον Γιώργο Ιωάννου που ήταν μεν σε μεγαλύτερη αλλά ήταν γνωστός σε όλους γιατί ήταν ο καλλίτερος και ο πιο φημισμένος μαθητής. Θυμάμαι όμως ότι επίσης ξεχώριζε για το ήθος του και την συμπεριφορά του. Μέσα στα επόμενα χρόνια συνδέθηκα μαζί του κάτω από την αγάπη κοινού πνευματικού, του μακαριστού Πολυκάρπου. Μιλώντας ανακαλύψαμε ότι οι γονείς μας είχαν υπάρξει στενοί φίλοι την περίοδο της κατοχής και νωρίτερα οι παππούδες μας. Η παρουσία το Γιώργου ανάμεσά μας ήταν πυξίδα για την ανάπτυξή τόσο την δική μου όσο και πολλών άλλων. Δεν είμαι σίγουρος αν η πακτωλός σοφία του ή η απεριόριστη αγάπη του με έλκυαν κοντά του. Ίσως και τα δύο συνδυασμένα με ανυπόκριτη ταπεινοφροσύνη στήριξαν και άνδρωσαν εμένα και τόσους άλλους και άλλες. Με υπερηφάνεια ομολογώ την καλή τύχη που είχα να είμαι κοντά του και να προσπαθώ να τον μιμούμαι, βέβαια πάντα ατελώς, εκείνα τα περίεργα χρόνια της δεκαετίας του 60. Όλο το Α᾽ Γυμνάσιο, μαθητές και καθηγητές, περίμεναν τον Γιώργο να μπει πρώτος στο Πολυτεχνείο αλλά όταν βγήκαν τα αποτελέσματα, ο Γιώργος μπήκε πρώτος στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Ο σύνδεσμός μας αυξήθηκε κατά το χρόνια των πανεπιστημιακών σπουδών και μπορώ να καυχηθώ ότι ῾συνεργάστηκα᾽ μαζί του σε πολλές χειμερινές και καλοκαιρινές δραστηριότητες της Μητρόπολης της Χαλκίδας. Θα τολμήσω να δηλώσω ότι ο Γιώργος είναι ο πλάστης των ότι ολίγων καλών στοιχείων που ίσως μπορεί κανείς να βρει σε μένα. Οι κοσμοσυρροή στις εξόδιες τελετές της περασμένης εβδομάδος πρέπει να σημαίνει ότι μερικές ακόμη χιλιάδες ανθρώπινων ψυχών κάνουν την ίδια δήλωση.
Ο Γιώργος εισήλθε στην ιερατική τάξη ως πατήρ Παύλος, και εγώ έφυγα για την Αμερική. Για μερικά χρόνια η επικοινωνία μας ήταν τηλεγραφική αλλά σύντομα αναβαθμίστηκε σε στενότερη επικοινωνία. Ο πατήρ Παύλος ήταν ολοκληρωτικά δοσμένος στην υπηρεσία όλων και ιδιαίτερα εκείνων που τάχθηκε να υπηρετεί. Τις δεκαετίες του 80 και 90 ζούσα με την οικογένειά μου στην Ουάσιγκτον όπου λειτουργεί το πειραματικό νοσοκομείο του κρατικού ιδρύματος ερευνών. Ο πατήρ Παύλος συνόδεψε πολλές φορές άρρωστα παιδιά για να νοσηλευθούν εκεί και πάντοτε έμενε μαζί μας. Χρειάζομαι πολλές σελίδες να γράψω για όλα που γινόντουσαν σε κάθε του επίσκεψη. Κάθε ιερέας τον ήθελε να λειτουργεί στην εκκλησία του, κάθε οργανισμός τον ήθελε να δίνει ομιλίες και όλοι τον ήθελαν στο σπίτι τους για δείπνο και ᾽συζήτηση᾽. Το πρόγραμμά του γίνονταν εξαντλητικό. Η λαμπρή προσωπικότητα και η αγάπη του για όλους τον έκαναν γνωστό στην Φιλαδέλφεια και στην Νέα Υόρκη. Η οικογένεια μου ήταν οπωσδήποτε αυτή που ωφελήθηκε τα μέγιστα.
Η σύζυγος μου και τα παιδιά μου συνδέθηκαν μαζί του με βαθιά αγάπη – η κόρη μου αργότερα δήλωσε ότι μόνο ο πατήρ Παύλος θα μπορούσε να την στεφανώσει και να τος πέταξε πάλι στην Ουάσιγκτον. Η ομιλία του ήταν τόσο εντυπωσιακή που μεταφράστηκε και μοιράστηκε στους καλεσμένους! Και ήταν ομιλία αγάπης ῾… ἡ κένωση του εγώ για να δεχθεί τον άλλον….῾ ᾽σ᾽ αγαπώ γιατί είσαι εσύ….῾. Μπορεί κανείς να βρει στο διαδίκτυο πολλές ομιλίες του για την αγάπη και να διαπιστώσει καινοτόμες ιδέες ισοδύναμες εκείνων των μεγάλων πατέρων των πρώτων χρόνων. Είμαι σίγουρος ότι Απόστολος Παύλος, με τον οποίο συνομιλεί τώρα ο μακαριστός Παύλος, του λέει: ῾κάποιος με κατάλαβε και ερμήνευσε και έκτισε πάνω σε αυτά που έγραψα῾.
Η γιγαντιαία δύναμη του μυαλού του, γνωστή από τα γυμνασιακά του χρόνια, διαφαίνεται στις ομιλίες του και εκδηλώνεται με καινοτόμες προσεγγίσεις σε προσωπικά, οικογενειακά, κοινωνικά και εθνικά θέματα. Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να βρει όλη του την δραστηριότητα με τούς νέους και τις νέες οικογένειες που σοφά του ανέθεσε η Εκκλησία. Προσέξτε, αν θέλετε, την καινοτόμο νουθεσία στο νέο που το πλησιάζει και του λέει ῾εγώ έχω AIDS῾. Δεν τον κρίνει (απορώ αν ποτέ συνάντησε κάποιον αμαρτωλό) αλλά με τέλειο λόγο διακρίνει την αγάπη από τον ερωτισμό. Η αγαπητική χωρητικότητα του πατρός/σεβασμιότατου ήταν απέραντη. Η ταπεινή του καρδιά είχε τον ίδιο χώρο για όλους. Το απόγειο της πνευματικής δύναμης ήταν συμμετρικά αντίστροφο με την απλοϊκή, αγαπητική του καρδιά.
Σε όλα αυτά πρέπει να αντιτάξει κανείς την εξαντλητική του δραστηριότητα και την αδυναμία του να συμμορφωθεί στις υποδείξεις δεκάδων φίλων γιατρών. Ο Σεβασμιότατος Παύλος ήταν πάντοτε έτοιμος να συγκατοικήσει με τον Δημιουργό του αλλά κανείς από μας δεν ήταν έτοιμος να τον αποχωρισθεί. Το κενό που άφησε πίσω του είναι σαν εκείνο που περιγράφει ο Γρηγόριος Νύσσης μετά το χαμό του Μεγάλου Βασιλείου. Ο σπόρος του θα ανθίσει στις χιλιάδες ψυχές που τόσο τρυφερά άγγιξε. Παραφράζοντας από τον Νύσσης θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας ότι ο σπόρος που έσπειρε ο Παύλος μέσα μας μπορεί να φαίνεται να σαπίζει από την λύπη αλλά είναι τελεολογικά σίγουρο ότι όμορφα λουλούδια και δένδρα θα ανθίσουν. Αν η θετική παρουσία μας στη γη μετριέται με τους ανθρώπους που αγγίζουμε, τότε ο Παύλος έχει κερδίσει τη θέση του Μεγάλου.
