Μὲ βαθὺ αἴσθημα χρέους πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐνθυμούμενοι τὴν Καταστροφή της, τελέσθηκαν φέτος οἱ ἐκδηλώσεις μνήμης μὲ εὐκαιρία τὴν συμπλήρωση διακοσίων ἐτῶν ἀπὸ Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ καί στὴν Καστοριά.
Τὴν Κυριακὴ 18 Σεπτεμβρίου ἐ.ε, τελέσθηκε Ἀρχιερατικὴ Θεία Λειτουργία καὶ Μνημόσυνο γιὰ τὰ θύματα τῆς Καταστροφῆς, ἀπὸ τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Καστορίας κ. Καλλίνικο, στὸν Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίου Νικάνορος Καστοριᾶς. Συμμετεῖχαν οἱ Ἐφημέριοι π. Ἐλευθέριος Συτιλίδης καὶ π. Βασίλειος Μπογιατζῆς καί ὁ Διάκονος π. Παῦλος.
Τὴν σύναξη εὐλόγησε καί ἡ τιμία Κάρα τῆς Ὁσίας Σοφίας τῆς ἐν Κλεισούρᾳ, ἡ ὁποία καταγόταν ἀπὸ τὸν Πόντο καὶ εὐεργέτησε μὲ τὴν ἀσκητική της βιωτή τὴν Ἱερὰ Μητρόπολη Καστορίας. Τὴν κάρα τῆς Ἁγίας Σοφίας μετέφερε πρὸς προσκύνηση στὸν Ἱερὸ Ναὸ κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Ὄρθρου, ἡ Γερόντισσα τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Γενεθλίου της Θεοτόκου Κλεισούρας μὲ τὴν συνοδεία τῆς ἀδελφῆς Ἀνυσίας, καί τήν ὑποδέχθηκε ὁ Σεπτὸς Ποιμενάρχης μας.
Στὴν Θεία Λειτουργία παραβρέθηκαν ὁ Δήμαρχος Καστοριᾶς κ. Ἰωάννης Κορεντσίδης, ἡ Ἀντιπεριφερειάρχης Καστοριᾶς κ. Δέσποινα Κοζατσάνη, ὁ Διοικητὴς τοῦ 15ου Συντάγματος Πεζικοῦ Καστοριᾶς κ. Ἰωάννης Σμαλιὸς καθὼς καὶ ἄλλοι ἐκπρόσωποι τῆς πολιτείας τοῦ Στρατοῦ καὶ τῶν Σωμάτων Ἀσφαλείας καὶ τῶν Μικρασιατικῶν Συλλόγων τῆς Πόλης μας.
Ὁ Σεβασμιώτατος στὸ κήρυγμα τοῦ ἀναφέρθηκε στήν Ἐκκλησία ὡς κιβωτό τοῦ Γένους καί τῆς ἱστορίας του, ὅπως αὐτό φαίνεται μέσα σέ ἕναν Ἱερό Ναό, ὅπως τόν Ναό τοῦ Ἁγίου Νικάνορος, πού ἦταν τήν ἡμέρα ἐκείνη ἦταν γεμάτος πνευματικούς καί ἱστορικούς θησαυρούς. Καί ὁ πυρήνας τῆς ζωῆς τῶν Μικρασιατῶν καί γενικότερα τῶν Ρωμηῶν καί τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἡ σταυροαναστάσιμη θεολογία πού μεταφέρεται ἀπό γενιά σέ γενιά μέσα στήν Ἐκκλησία.
Μετὰ τὸ πέρας τῆς Θείας Λειτουργίας τελέσθηκε Μνημόσυνο ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῶν ψυχῶν πάντων τῶν πεσόντων κατὰ τὴν Μικρασιατικὴ Καταστροφή. Ἐν συνέχεια πραγματοποιήθηκε Ἱερὰ Λιτανεία τῆς Εἰκόνος καὶ τῶν Ἱερῶν Λειψάνων τῆς Ὁσίας Σοφίας πρὸς εὐλογία καὶ ἐνίσχυση τοῦ κλήρου καὶ τοῦ λαοῦ τῆς Καστοριᾶς.
Στὴν συνέχει τελέσθηκε ἐπιμνημόσυνη δέηση ἀπό τόν Σεβασμιώτατο κ. Καλλίνικο καὶ κατάθεση στεφάνων ἀπὸ τοὺς ἄρχοντες τῆς πόλης, στὸ Ἡρῶον πεσόντων στὴν πλατεία Εἰρήνης.
Περιεκτική ὁμιλία γιὰ τὴν Μικρασιατικὴ Καταστροφὴ ἐκφώνησε ἡ συγγραφέας κ. Κλειὼ Μουτιάδου, λέγοντας τὰ ἑξῆς:
«Σεβασμιώτατε, σεβαστοὶ Πατέρες, κύριοι Βουλευτές, κὰ Ἀντιπεριφεριάρχη, κὲ Δήμαρχε, Ἐκπρόσωποι τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν καὶ σωμάτων ἀσφαλείας, Ἐκπρόσωποι φορέων καὶ συλλόγων, κυρίες καὶ κύριοι, Τρισχιλιόχρονε ὀδίτη, τῆς γὴς τῶν θαμάτων / τοῦ φωτὸς συνάθροιση / τῆς γὴς ποιητὲς τεκοῦσα / πατέρα πάντων ἀρχὴ / τὸν τυφλὸ / τὸν ὁδηγοῦντα τὶς πένες τῆς οἰκουμένης / τοὺς μύστες τῶν Ἀριθμῶν / τῆς Φύσης τὴν Ἐπιστήμη τῆς ὀμορφιᾶς τεχνίτη / ἀγάλματα, θέατρα, ἀγορὰ / περίλαμπρων ναῶν /τοῦ ἔνδοξου Βυζαντινισμοῦ / Μὲ ξίφος, μαχαίρι, φωτιὰ / δαίμονες τ΄ ἀνθρώπου περιπεσώντα / ὠϊμέ, θρῆνος / κλαυθμός, ὀδυρμὸς / τὸ κρίμα σ΄ ἐσὲ ὀδίτη / τὸν δρόμο τῶν δακρύων διαβαίνοντα / στῆς μητέρας τὴν ἀγκάλη προσφεύγοντα ὀδίτη / Μὲ δάκρυ στὰ νέα χώματα, μπολιάστηκε τὸ δένδρο, μελιστάλακτους καρποὺς / λουλουδένια τροφή, στὸ σήμερα, στὸ αὔριο τοῦ γένους / Ὀρθός, στητός, τοὺς δρόμους διαβαίνεις ὀδίτη / γεμάτος καὶ πάλι Φῶς, τῶν Ἑλλήνων τὰ θάματα.
Ὁ τρισχιλιόχρονος ὁδοιπόρος, ὁ Ἕλληνας, στὴ γῆ τῆς Μικρασίας ἔζησε καὶ μεγαλούργησε. Ἐκεῖ γεννήθηκε ὁ Ὅμηρος, ἐκεῖ οἱ Ἐπιστῆμες, ἐκεῖ ἦταν οἱ ἑπτὰ λυχνίες τῆς Ἀποκάλυψης. Ἐκεῖ θεμελιώθηκε ὁ Χριστιανισμός. Ἐκεῖ παρέμεινε ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ μετὰ τὴν Ἅλωση, γιὰ ἄλλους πέντε αἰῶνες.
Ὥσπου ἦρθε ὁ μαῦρος Σεπτέμβρης τοῦ ΄22. Ἡ Σμύρνη, τὸ διαμάντι τῆς Ἀνατολῆς καίγεται. Τὸ ἄδοξο τέλος τῆς Μικρασιατικῆς ἐκστρατείας σηματοδοτεῖ τὴν ὁλοκλήρωση τῆς μεγαλύτερης συμφορᾶς τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἡ Μικρὰ Ἀσία ὑπῆρξε τὸ θύμα τοῦ Ἐθνικοῦ Διχασμοῦ καὶ τῆς Μεγάλης Ἰδέας. Ἑκατὸ χρόνια μετὰ θυμᾶμαι. Θυμᾶμαι τὰ ματωμένα χώματα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, τοῦ Πόντου, τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης. Θυμᾶμαι τοὺς 1.200.000 ἑκατομμύρια προγόνους μας ποὺ ξεριζωμένοι πῆραν τὸν δρόμο τῆς προσφυγιᾶς. Εἶναι οἱ γιαγιάδες καὶ οἱ παπποῦδες μας. Γενιὰ πληγιασμένη, προδομένη, ποὺ ἔδωσε τὸν ἀγώνα τὸν σκληρὸ γιὰ τὴν ἐπιβίωση, γιὰ τὴν ἐνσωμάτωση. Ἀγωνίζονται στὰ λοιμοκαθαρτήρια τῆς Καλαμαριᾶς, τῆς Μακρονήσου, τοῦ Πειραιᾶ ὅπου πεθαίνουν κατὰ χιλιάδες.
Ἀγωνίζονται ἐνάντια στὴν ἐλονοσία, τὴν πείνα, τὴν ἐξαθλίωση, τὸν ρατσισμό. Ὅσοι ἐπέζησαν, κουβαλοῦν μαζί τους τὶς μουσικές τους, τὰ κειμήλια, τὸ γαστρονομικό τους πλοῦτο. Κτίζουν τὶς νέες πόλεις, μπολιάζουν τὶς ἤδη ὑπάρχουσες μὲ νέο αἷμα κι ἱδρώτα. Γιὰ νὰ μποροῦμε ἐμεῖς, οἱ ἀπόγονοί τους νὰ γευτοῦμε τοὺς γλυκεῖς καρποὺς τῆς θυσίας τους. Στὸ νομὸ Καστοριᾶς βρῆκαν καταφύγιο 7.500 πρόσφυγες-5.000 Πόντιοι, 1.900 Μικρασιάτες κ.α. Ἡ Ἐπιτροπὴ Ἀποκατάστασης Προσφύγων ἄρχισε τὸ τιτάνιο ἔργο της.
Τὴν ἐξασφάλιση στέγης καὶ γὴς γιὰ καλλιέργεια. Τὴ βοήθεια αὐτὴ τὴν ξεπλήρωσαν οἱ πρόσφυγες μὲ τὸν ἱδρώτα τους. Τρεῖς γενιὲς μετὰ ἐμεῖς, σήμερα, μποροῦμε νὰ εἴμαστε περήφανοι πὼς τὰ κατάφεραν.
Ἡ εὐχὴ στὰ χείλη ὅλων, παραμένει ἡ ἴδια:
«Καμμιὰ μάνα πάνω στὴ γῆ νὰ μὴν γεννήσει παιδὶ γιὰ τὸν πόλεμο, γιὰ τὴν προσφυγιά».
Μικρὰ Ἀσία, αἰωνία σου ἡ μνήμη.
Σᾶς εὐχαριστῶ».
Τὸ ἀπόγευμα τῆς ἴδιας ἡμέρας ὁ Σεβασμιώτατος κ. Καλλίνικος τέλεσε ἐπιμνημόσυνη Δέηση στὸ μνημεῖο πεσόντων Ποντίων στὸ πάρκο Ὀλυμπιακῆς φλόγας, γιὰ τὰ θύματα ποὺ ἀπαγχονίστηκαν στὴ Ἀμάσεια τοῦ Πόντου τό 1921, στὴν ὁποία χρημάτισε Μητροπολίτης ὁ ἀπὸ Καστορίας Γερμανὸς Καραβαγγέλης καί ἦταν ἕνας ἀπό τούς καταδικασθέντες ἐρήμην. Ἕνα ἀπό τά θύματα ἦταν καί ὁ Πρωτοσύγκελλός του Ἱερομάρτυς Πλάτων Ἀϊβαζίδης.
***
Στό Δενδροχώρι
Σὲ συνέχεια τῆς ποιμαντικῆς του περιοδείας ὁ Μητροπολίτης κ. Καλλίνικος πραγματοποίησε τὴν πρώτη του ἐπίσκεψη στὸ Δενδροχώρι, χωριὸ τῆς Ἀρχιερατικῆς Περιφέρεις Μεσοποταμίας, τὸ Σάββατο 17 Σεπτεμβρίου ἐ.ε. Τὸν Μητροπολίτη, τόν ὁποῖον συνόδευε ὁ Διάκονος π. Παντελεήμων, ὑποδέχθηκαν στὸν Ναὸ ὁ Ἐφημέριος του χωριοῦ π. Θεόδωρος Νάτσης καὶ ὁ π. Πέτρος Σαρακαλαϊτζίδης.
Στὸ κήρυγμα τοῦ ὁ Σεβασμιώτατος ἀναφέρθηκε στίς ἅγιες Μάρτυρες Σοφία καί τῶν τέκνων της, μέσα ἀπό τό τροπάριο τῆς η´ ὠδῆς τοῦ Κανόνος τῆς Ὑψώσεως «εὐλογεῖτε Παῖδες τῆς Τριάδος ἰσάριθμοι…».
Τὸν νέο Μητροπολίτη καλωσόρισε καὶ εὐχαρίστησε γιὰ τὴν ἐπίσκεψη ὁ πρόεδρος Δενδροχωρίου κ. Δημήτριος Δούκας προσφέροντας ὡς δῶρο τῆς ἐπίσκεψης τοπικὰ προϊόντα.
*****
Στόν Ἅγιο Νικόλαο Καζνίτση
Τὴν Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου ἐ.ε, μνήμη τῶν Ἁγίων Κοδράτου, Σαββατίου καὶ Δοριμέδοντος, ὁ Σέβ. κ. Καλλίνικος τέλεσε τὴν Θεία Λειτουργία στὸν ἱστορικὸ καὶ Βυζαντινὸ ναὸ τοῦ Ἁγίου Νικολάου Καζνίτση ποὺ βρίσκεται στὴν πλατεία Ὁμονοίας στὴν Καστοριά.
Μαζὶ μὲ τὸν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτης μας λειτούργησαν οἱ π. Στέφανος Σχοινᾶς καὶ ὁ Διάκονος π. Παῦλος ἐνῶ ἔψαλαν οἱ Ἐφημέριοι τοῦ Ἱεροῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ.
Ὁ Σεβασμιώτατος ἀνέλυσε ἕναν λόγο τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου ἀπό τό Συμβουλευτικό Ἐγχειρίδιο, τό ὁποῖο τοῦ εἶχε δώσει ὁ Πνευματικός του πατέρας ὡς ἐφόδιον γιά τήν ἱερατική του πορεία καί εἶπε πὼς τέλεσε τὴν Θεία Λειτουργία καθὼς τήν ἡμέρα αὐτή ἔχει ἐπέτειο ἀπὸ τὴν εἰς Διάκονον χειροτονία του. Κλῆρος καὶ λαὸς εὐχήθηκαν στὸν ποιμενάρχη τοῦ ἀναφωνώντας ‘’Ἄξιος’’, ἐνῶ στὴν συνέχεια ὁ Μητροπολίτης εὐχήθηκε καὶ ὁ ἴδιος νὰ εἶναι πάντα ἄξιο τὸ ποίμνιο ποὺ ἡ χάρη τοῦ Θεοῦ τὸν ἐξέλεξε νὰ ποιμάνει.
