ὑπό ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη 

«Ἐπειδή ἡ τέλεση τῆς Θ. Εὐχαριστίας ἔχει πανηγυρικό χαρακτῆρα, γι’αὐτό, ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή, κατά τήν πένθιμη περίοδο τῆς  Μ. Τεσσαροκστῆς,  δέν τελεῖται Θ. Λειτουργία». Αὐτή εἶναι ἐπικρατοῦσα ἄποψη.

Ὅμως, οἱ Ἑσπερινοί  καί  οἱ  Ὄρθροι  στίς μνῆμες  τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων (9 Μαρτίου)  καί  τοῦ Ὁσίου Ἀλεξίου (17 Μαρτίου), πού «πέφτουν» κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή, ἔχουν  χρῶμα πανηγυρικό. Ὅλως ἰδιαιτέρως,  ἀνάσταση, πανήγυρη εἶναι   ἡ συμμετοχή  μας, κατά τίς Προηγιασμένες,  στά Ἄχραντα Μυστήρια. «Ὁσάκις γάρ  ἄν ἐσθίῃτε τόν Ἄρτον τοῦτον, καί τό Ποτήριον τοῦτο πίνετε, τόν ἐμόν θάνατον καταγγέλετε, τήν ἐμήν Ἀνάστασιν ὁμολογεῖτε» (Λειτουργία Μ. Βασιλείου. Εὐχή  Θ. Ἀναφορᾶς). Γιατί, λοιπόν, νά μήν γίνεται καί Θ. Λειτουργία; Περιληπτικά:

Οἱ χριστιανοί ἐξ ἀρχῆς προσεύχονταν στούς Ναούς   ὄρθιοι ἤ γονατιστοί, καί ποτέ καθιστοί (γι’αὐτό καί στούς Ναούς δέν ὑπῆρχαν  καθίσματα). Στή δέ  Λειτουργια τῶν Πιστῶν, ὅποια μέρα καί ἄν γινόταν ( Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, κ.ο.κ.) προσεύχονταν πάντοτε ὄρθιοι!  Γι’αὐτό, ὅσοι ἦταν ὑπό  ἐπιτίμιο, καί  παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία αὐτή,  ἀποκαλοῦντο «συνιστάμενοι» (=συνόρθιοι), ἐνῶ ὅσοι παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία τῶν Κατηχουμένων ἀποκαλοῦντο «ὑποπίπτοντες»(ΙΑ΄τῆς Α΄).

Στή  Λειτουργία τῶν Πιστῶν γονάτιζαν μόνο γιά νά κοινωνήσουν.Ὅμως, γιά νά εὐχαριστήσουν τόν Κύριο, ἔπρεπε νά εἶναι ὄρθιοι, ἐξ οὗ καί ἡ προτροπή, «ὀρθοί οἱ μεταλαβόντες ἀξίως εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ».

Κατά τή  Μ. Τεσσαρακοστή προσεύχονταν γονατιστοί. Ἄν ,λοιπόν, στήν  περίοδο αὐτή γινόταν ἡ Λειτουργία τῶν Πιστῶν,   θά ἔπρεπε νά προσεύχονται ὄρθιοι, πρᾶγμα ἀντίθετο μέ τό πένθιμο χρῶμα τῆς  Μ. Τεσσαρακοστῆς.  Αὐτός ἦταν  ὁ λόγος, πού οἱ Ἅγιοι Πατέρες δέν «ἐπέτρεψαν» τήν τέλεση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θ. Εὐχαριστίας κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή. Ἄν καί ἐμεῖς τηρούσαμε  τό «τυπικό» αὐτό, (προσευχόμασταν γονατιστοί),  θά καταλαβαίναμε ἀπό μόνοι μας, πώς δέν εἶναι «πρέπον», κατά τήν  Μ. Τεσσαρακοστή, νά ἐπιτελεῖται τό Μυστήριο τῆς Θ. Εὐχαριστίας.

Οἱ Προηγιασμένες γίνονταν κάθε ἀπόγευμα ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή  (Ἅπαντα Συμεών Θες/νίκης, σελ. 375). Καί τοῦτο,  ἐπειδή κάθε μέρα, μέχρι τό ἀπόγευμα,  ἔμεναν νηστικοί. Ἔτρωγαν (τό ἀπόγευμα) ξηρές (ἀμαγείρευτες) τροφές,  ἄνευ ἐλαίου, ἐξ οὗ καί «ξηροφαγία». Μερικοί   ξηροφαγοῦσαν  ἀνά δυό μέρες!  (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος  P.G. 49: 68). Καί ὄντας νηστικοί,  κοινωνοῦσαν.

Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν κάθε ἀπόγευμα, καί κοινωνοῦσαν λ.χ. Πέμπτη ἀπόγευμα,  παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τετάρτη ἀπόγευμα.  Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν ἀνά δύο μέρες, καί κοινωνοῦσαν Πέμπτη   ἀπόγευμα, παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τρίτη  τό ἀπόγευμα.

Οἱ Προηγιασμένες δέν καθιερώθηκαν, ἐπειδή  ἔτσι τούς ἦρθε,   νά κοινωνοῦν συχνά,  ἀλλά ἐπειδή ὑπῆρχε ἡ  προϋπόθεση γιά νά κοινωνοῦν συχνά, γι’αὐτό καθιερώθηκαν. «Ἐφόσον νηστεύουμε τόσο αὐστηρά, γιατί νά μήν κοινωνοῦμε  τακτικά;», ἦταν τό σκεπτικό τους.  (Ἦταν ἡ ἐποχή πού ἡ Θ. Κοινωνία εἶχε συνδεθεῖ μέ τή νηστεία).

Ἄς μήν ξεχνᾶμε, πώς ὑπῆρχε ἐποχή,  πού οἱ χριστιανοί κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή κοινωνοῦσαν μόνο μιά φορά. Τό Πάσχα!  Αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τίς εἴκοσι  ὁμιλίες («εἰς Ἀδριάντας»), πού ἐξεφώνησε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή.

 Στήν  ἀρχή  τῆς νηστείας  εἶπε  στό ἐκκλησίασμα: «Ἄν νηστεύετε καί ὁρκίζεσθε καί ἐπιορκεῖτε, γιατί νηστεύετε; Πῶς θά ἀτενίσουμε τό Πάσχα; Πῶς θά δεχθοῦμε τήν ἁγία Θυσία; Πῶς θά κοινωνήσουμε;». (  P. G. 49:126).  Καί πρός τό τέλος: «Τελειώνει  ἡ Τεσσαρακοστή. Ἄς ἐπιτείνουμε τόν ἀγώνα· ἡ νηστεία, οἱ συνάξεις, οἱ προσευχές, τά κηρύγματα ἔχουν σάν σκοπό νά καθαρίσουν τήν ψυχή μας ἀπό τίς ἁμαρτίες γιά νά κοινωνήσουμε ἀξίως. Ἄν κοινωνήσουμε ἀναξίως, ματαίως κοπιάσαμε τόσο πολύ». (P. G. 49: 197). Ἐνῶ   ἀνήμερα τοῦ Πάσχα, στόν περίφημο Κατηχητικό Λόγο,  ἀκοῦμε στήν Ἐκκλησία  μας, «εἴ τις ἔκαμε νηστεύων, ἀπολαυέτω νῦν τό δηνάριον»  (P.G. 59: 722).

Ὄντως «σκανδαλιστικό»:  Νά ξηροφαγοῦν καθόλη τή Μ. Τεσσαρακοστή, προκειμένου νά  κοινωνήσουν μιά φορά: Τό Πάσχα! Τό σκεπτικό τους;

« Θά πρέπει νά καθαρισθοῦμε παντελῶς ἀπό κάθε μορφή ἁμαρτίας καί μολυσμοῦ, ὥστε νά κοινωνήσουμε». Καί γι’αὐτό, ὅσο  βρίσκονταν στό στάδιο τῆς προετοιμασίας,  δέν προσέρχονταν στά Μυστήρια.

 Καί ἦταν σωστό νά μένουν τόσες (σαράντα)  μέρες ἀκοινώνητοι; Μπορεῖ ὁ  Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσοστομος νά  ἐνέκρινε αὐτό τό «τυπικό»,  ὅμως αὐτό τό «τυπικό»  δέν  παγιώθηκε στήν Ἐκκλησία.   Ἦταν ὅμως ἕνα  δεῖγμα μέ τί συστολή ἔβλεπαν τά   «Ἅγια». Μακάρι αὐτή ἡ συστολή νά ὑπῆρχε καί στήν ἐποχή μας…

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

O Εσπερινός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Πάρο

Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός τελέσθηκε την Παρασκευή 20-5-2022 το απόγευμα στο Πανηγυρίζον Ιερό Προσκύνημα Παναγίας Εκατονταπυλιανής Πάρου, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου μας κ. Καλλινίκου. Ο Σεβασμιώτατος...

Πανηγυρικός Εσπερινός των Αγίων Θεοστέπτων Βασιλέων στη Βέροια

Την Παρασκευή 20 Μαΐου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Εσπερινό και κήρυξε τον θείο λόγο...

Ο πανηγυρικός Εσπερινός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Συκούριο

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Συκουρίου χοροστάτησε στον Πανηγυρικό Μεγάλο Εσπερινό ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. Ο Σεβασμιώτατος...

Το πυροσβεστικό όχημα της Μητροπόλεως Ταμασού σε κατάσβεση δύο πυρκαγιών

Μελη της Μητροπόλεώς μας, οι Ανδρέας Γεωργίου, Παναγιώτης Χαραλάμπους και Αλέξανδρος Δημοσθένους, οι οποίοι εκπαιδεύτηκαν για την κατάσβεση πυρκαγιών, έσπευσαν σήμερα Παρασκευή, 20 Μαΐου...

Απότμημα Τιμ. Ξύλου και Λείψανα των Αγ. Κων/νου και Ελένης υποδέχθηκε η Καλαμάτα

Με λαμπρότητα και κατάνυξη η πόλη της Καλαμάτας υποδέχθηκε απόψε απότμημα εκ του Τιμίου Σταυρού και αποτμήματα Λειψάνων των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, τα...

Σερρών Θεολόγος: »Η Οδύσσεια των ιερών κειμηλίων της Μακεδονίας»

Του Σεβ. Μητροπολίτου Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγου Με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση της Unesco, ότι αρχίζουν επίσημα συνομιλίες ανάμεσα στα Υπουργεία Πολιτισμού του Ηνωμένου...

Φθιώτιδος Συμεών: «Οικουμενικότητα – Συνοδικότητα – Θρησκευτική Ελευθερία είναι οι πυλώνες του μηνύματος των εορταζομένων Αγίων μας»

Πανηγυρικός Δισαρχιερατικός Εσπερινός τελέσθηκε απόψε με ιδιαίτερη λαμπρότητα στον καλλιμάρμαρο Πανηγυρίζοντα Ναό των Αγίων Θεοστέπτων και Ισαποστόλων Κωνσταντίνου & Ελένης στην ομώνυμη παραθαλάσσια πόλη...

Πανήγυρις Ενορίας Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Λουτροτόπου Άρτης

Την Παρασκευή 20 Μαΐου 2022, το απόγευμα, στον πανηγυρίζοντα Ενοριακό Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, Λουτροτόπου Άρτης, ετελέσθη Πανηγυρικός Εσπερινός, χοροστατούντος του...

Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Θαλλελαίου στη Νάξο

Με την συμμετοχή πλήθους προσκυνητών, τελέσθηκε το απόγευμα της Πέμπτης 19-9-2022, ο Μέγας Πανηγυρικός Εσπερινός του Αγίου Ενδόξου Ιερομάρτυρος Θαλλελαίου του Ιαματικού, χοροστατούντος του...

Μέγας Κωνσταντίνος: Ο Μεγάλος της Εκκλησίας και της Ιστορίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού Στις 21 Μαΐου η Εκκλησία μας εορτάζει και πανηγυρίζει λαμπρά τη μνήμη των αγίων ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης. Τόσο...

Η εορτή της Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας στο Ιερό Βαπτιστήριο παρά τους αρχαίους Φιλίππους

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και μέσα στην μεταπασχάλια εαρινή περίοδο που διανύουμε, πραγματοποιήθηκε ο εφετινός εορτασμός της Ισαποστόλου Αγίας Λυδίας της Φιλιππησίας στο Ιερό Προσκύνημα-Βαπτιστήριο...

Θυρανοίξια εξωκκλησίου στο Παλαιοχωράκι Δημαριού Άρτης

Την Παρασκευή 20 Μαΐου 2022, το πρωί, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος ετέλεσε τα Θυρανοίξια εξωκκλησίου της ενορίας Παλαιοχωρακίου Δημαριού Άρτης, τιμωμένου επ'...

Ο Μητρ. Καλαβρύτων στην σχολική εκδήλωση για τα 100 χρόνια από τον Μικρασιατικό ξεριζωμό 1920-2022

Μία υπέροχη και άρτια οργανωμένη εκδήλωση Τιμής και Μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική τραγωδία είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν η μαθητιώσα...

Τιμήθηκε η επέτειος της Μάχης στο Μανιάκι

Σε κλίμα συγκίνησης και εθνικής υπερηφάνειας τιμήθηκε και φέτος η επέτειος της Μάχης του Μανιακίου και η θυσία του Ήρωος Αρχιμανδρίτου Γρηγορίου Δικαίου ή...

Η εορτή της Μετακομιδής των Ιερών Λειψάνων Αγ. Νικολάου στη Λιμίνη Άρτης

Την Πέμπτη 19 Μαΐου 2022, το απόγευμα, στον πανηγυρίζοντα ενοριακό Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Λιμίνης Άρτης, ετελέσθη Μέγας Εσπερινός, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου...