ὑπό ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη 

«Ἐπειδή ἡ τέλεση τῆς Θ. Εὐχαριστίας ἔχει πανηγυρικό χαρακτῆρα, γι’αὐτό, ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή, κατά τήν πένθιμη περίοδο τῆς  Μ. Τεσσαροκστῆς,  δέν τελεῖται Θ. Λειτουργία». Αὐτή εἶναι ἐπικρατοῦσα ἄποψη.

Ὅμως, οἱ Ἑσπερινοί  καί  οἱ  Ὄρθροι  στίς μνῆμες  τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων (9 Μαρτίου)  καί  τοῦ Ὁσίου Ἀλεξίου (17 Μαρτίου), πού «πέφτουν» κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή, ἔχουν  χρῶμα πανηγυρικό. Ὅλως ἰδιαιτέρως,  ἀνάσταση, πανήγυρη εἶναι   ἡ συμμετοχή  μας, κατά τίς Προηγιασμένες,  στά Ἄχραντα Μυστήρια. «Ὁσάκις γάρ  ἄν ἐσθίῃτε τόν Ἄρτον τοῦτον, καί τό Ποτήριον τοῦτο πίνετε, τόν ἐμόν θάνατον καταγγέλετε, τήν ἐμήν Ἀνάστασιν ὁμολογεῖτε» (Λειτουργία Μ. Βασιλείου. Εὐχή  Θ. Ἀναφορᾶς). Γιατί, λοιπόν, νά μήν γίνεται καί Θ. Λειτουργία; Περιληπτικά:

Οἱ χριστιανοί ἐξ ἀρχῆς προσεύχονταν στούς Ναούς   ὄρθιοι ἤ γονατιστοί, καί ποτέ καθιστοί (γι’αὐτό καί στούς Ναούς δέν ὑπῆρχαν  καθίσματα). Στή δέ  Λειτουργια τῶν Πιστῶν, ὅποια μέρα καί ἄν γινόταν ( Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, κ.ο.κ.) προσεύχονταν πάντοτε ὄρθιοι!  Γι’αὐτό, ὅσοι ἦταν ὑπό  ἐπιτίμιο, καί  παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία αὐτή,  ἀποκαλοῦντο «συνιστάμενοι» (=συνόρθιοι), ἐνῶ ὅσοι παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία τῶν Κατηχουμένων ἀποκαλοῦντο «ὑποπίπτοντες»(ΙΑ΄τῆς Α΄).

Στή  Λειτουργία τῶν Πιστῶν γονάτιζαν μόνο γιά νά κοινωνήσουν.Ὅμως, γιά νά εὐχαριστήσουν τόν Κύριο, ἔπρεπε νά εἶναι ὄρθιοι, ἐξ οὗ καί ἡ προτροπή, «ὀρθοί οἱ μεταλαβόντες ἀξίως εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ».

Κατά τή  Μ. Τεσσαρακοστή προσεύχονταν γονατιστοί. Ἄν ,λοιπόν, στήν  περίοδο αὐτή γινόταν ἡ Λειτουργία τῶν Πιστῶν,   θά ἔπρεπε νά προσεύχονται ὄρθιοι, πρᾶγμα ἀντίθετο μέ τό πένθιμο χρῶμα τῆς  Μ. Τεσσαρακοστῆς.  Αὐτός ἦταν  ὁ λόγος, πού οἱ Ἅγιοι Πατέρες δέν «ἐπέτρεψαν» τήν τέλεση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θ. Εὐχαριστίας κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή. Ἄν καί ἐμεῖς τηρούσαμε  τό «τυπικό» αὐτό, (προσευχόμασταν γονατιστοί),  θά καταλαβαίναμε ἀπό μόνοι μας, πώς δέν εἶναι «πρέπον», κατά τήν  Μ. Τεσσαρακοστή, νά ἐπιτελεῖται τό Μυστήριο τῆς Θ. Εὐχαριστίας.

Οἱ Προηγιασμένες γίνονταν κάθε ἀπόγευμα ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή  (Ἅπαντα Συμεών Θες/νίκης, σελ. 375). Καί τοῦτο,  ἐπειδή κάθε μέρα, μέχρι τό ἀπόγευμα,  ἔμεναν νηστικοί. Ἔτρωγαν (τό ἀπόγευμα) ξηρές (ἀμαγείρευτες) τροφές,  ἄνευ ἐλαίου, ἐξ οὗ καί «ξηροφαγία». Μερικοί   ξηροφαγοῦσαν  ἀνά δυό μέρες!  (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος  P.G. 49: 68). Καί ὄντας νηστικοί,  κοινωνοῦσαν.

Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν κάθε ἀπόγευμα, καί κοινωνοῦσαν λ.χ. Πέμπτη ἀπόγευμα,  παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τετάρτη ἀπόγευμα.  Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν ἀνά δύο μέρες, καί κοινωνοῦσαν Πέμπτη   ἀπόγευμα, παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τρίτη  τό ἀπόγευμα.

Οἱ Προηγιασμένες δέν καθιερώθηκαν, ἐπειδή  ἔτσι τούς ἦρθε,   νά κοινωνοῦν συχνά,  ἀλλά ἐπειδή ὑπῆρχε ἡ  προϋπόθεση γιά νά κοινωνοῦν συχνά, γι’αὐτό καθιερώθηκαν. «Ἐφόσον νηστεύουμε τόσο αὐστηρά, γιατί νά μήν κοινωνοῦμε  τακτικά;», ἦταν τό σκεπτικό τους.  (Ἦταν ἡ ἐποχή πού ἡ Θ. Κοινωνία εἶχε συνδεθεῖ μέ τή νηστεία).

Ἄς μήν ξεχνᾶμε, πώς ὑπῆρχε ἐποχή,  πού οἱ χριστιανοί κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή κοινωνοῦσαν μόνο μιά φορά. Τό Πάσχα!  Αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τίς εἴκοσι  ὁμιλίες («εἰς Ἀδριάντας»), πού ἐξεφώνησε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή.

 Στήν  ἀρχή  τῆς νηστείας  εἶπε  στό ἐκκλησίασμα: «Ἄν νηστεύετε καί ὁρκίζεσθε καί ἐπιορκεῖτε, γιατί νηστεύετε; Πῶς θά ἀτενίσουμε τό Πάσχα; Πῶς θά δεχθοῦμε τήν ἁγία Θυσία; Πῶς θά κοινωνήσουμε;». (  P. G. 49:126).  Καί πρός τό τέλος: «Τελειώνει  ἡ Τεσσαρακοστή. Ἄς ἐπιτείνουμε τόν ἀγώνα· ἡ νηστεία, οἱ συνάξεις, οἱ προσευχές, τά κηρύγματα ἔχουν σάν σκοπό νά καθαρίσουν τήν ψυχή μας ἀπό τίς ἁμαρτίες γιά νά κοινωνήσουμε ἀξίως. Ἄν κοινωνήσουμε ἀναξίως, ματαίως κοπιάσαμε τόσο πολύ». (P. G. 49: 197). Ἐνῶ   ἀνήμερα τοῦ Πάσχα, στόν περίφημο Κατηχητικό Λόγο,  ἀκοῦμε στήν Ἐκκλησία  μας, «εἴ τις ἔκαμε νηστεύων, ἀπολαυέτω νῦν τό δηνάριον»  (P.G. 59: 722).

Ὄντως «σκανδαλιστικό»:  Νά ξηροφαγοῦν καθόλη τή Μ. Τεσσαρακοστή, προκειμένου νά  κοινωνήσουν μιά φορά: Τό Πάσχα! Τό σκεπτικό τους;

« Θά πρέπει νά καθαρισθοῦμε παντελῶς ἀπό κάθε μορφή ἁμαρτίας καί μολυσμοῦ, ὥστε νά κοινωνήσουμε». Καί γι’αὐτό, ὅσο  βρίσκονταν στό στάδιο τῆς προετοιμασίας,  δέν προσέρχονταν στά Μυστήρια.

 Καί ἦταν σωστό νά μένουν τόσες (σαράντα)  μέρες ἀκοινώνητοι; Μπορεῖ ὁ  Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσοστομος νά  ἐνέκρινε αὐτό τό «τυπικό»,  ὅμως αὐτό τό «τυπικό»  δέν  παγιώθηκε στήν Ἐκκλησία.   Ἦταν ὅμως ἕνα  δεῖγμα μέ τί συστολή ἔβλεπαν τά   «Ἅγια». Μακάρι αὐτή ἡ συστολή νά ὑπῆρχε καί στήν ἐποχή μας…

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

«Χαίρε κυοφορούσα οδηγόν πλανωμένοις»

«Χαίρε κυοφορούσα οδηγόν πλανωμένοις» (Χαίρε Παναγία που κυοφορείς τον οδηγό σ’ αυτούς που πλανώνται) Η αμαρτία ως εκτροπή από το θέλημα του Θεού οδήγησε τον...

Θὰ εἶμαι ἐκεῖ…

ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΕΚΕΙ (στὴν Ἐκκλησία τοῦ χωριοῦ μου) γιὰ τοὺς ἑξῆς λόγους: 1. γιατί εἶμαι παπάς, 2. γιατί Ἐφημερεύω γιὰ ὅλους τους Ἐνορίτες μου, 3. γιατί εἶμαι...

«Πιστεύω, Κύριε, βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ»

Ἅγιος Τύχων Ζαγκόρσκ Ἰησοῦ Υἱὲ Θεοῦ, ἐλέησόν με. Νά εἶσαι τροφὴ καὶ ποτὸ τῆς ψυχῆς μου. Νά εἶσαι πηγὴ γιά τή διψῶσα ψυχή μου. Νά...

Γέροντας Νεκτάριος: Σας θυμίζω τι λέγατε για τον μακαριστό Χριστόδουλο…

Γέροντας Νεκτάριος: Σας θυμίζω τι λέγατε για τον μακαριστό Χριστόδουλο... Επειδή ο φερόμενος ως θεολόγος κ. Παναγιώτης Ανδριόπουλος ασχολήθηκε με την ταπεινότητά μου και μάλιστα...

Ψηφίστε τώρα: Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με το κλείσιμο των εκκλησιών στην Κύπρο

Ανταποκρινόμενοι στο αίτημα των Κυπρίων αδελφών μας, αποφασίσαμε να κάνουμε μια δημοσκόπηση, ώστε να εκφράσουν όσο περισσότερα άτομα από την Κύπρο, αν συμφωνούν η...

Κάθαρση

του Μητροπολίτου Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού Δανιήλ Ο σκοπός της ζωής του πιστού ανθρώπου είναι να ενωθεί με Τον Θεό Πατέρα με την υιοθεσία του...

Αίσχος! Βεβήλωσαν τον Εσταυρωμένο στην Πάτρα

"Ἔδωκαν εἰς τό βρῶμά μου χολήν καί εἰς τήν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος..." Λίγες μέρες προ του εκουσίου Πάθους του Κυρίου μας, προ των...

Τρισάγιο στο άγαλμα του Ελευθερωτή της Λιβαδειάς Αθανασίου Διάκου

Τιμήθηκε, 199 χρόνια μετά, λιτά λόγω των δύσκολων συνθηκών που βιώνουμε, η επέτειος Απελευθέρωσης της Λιβαδειάς, που έγινε την 1 Απρίλη του 1821. Σήμερα 1η...

Δ.Ι.Σ.: Θα εορτάσουμε την Ανάσταση με Παννυχίδα κατά την Απόδοση στις 26 προς 27

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος,  η οποία συνήλθε την 1η Απριλίου 2020, με την μέθοδο της τηλεδιασκέψεως μεταξύ άλλων «επισημαίνει με πολύ πόνο και «αίμα...

«Εχει ανάγκη ο Ήλιος να επιστρατεύσει επιχειρήματα για να καταξιωθεί;;; »

Ιεροδιακόνου Ραφαήλ Μισιαούλη   «Εχει ανάγκη ο Ήλιος να επιστρατεύσει επιχειρήματα για να καταξιωθεί;;;»   Σύμφωνα με τα τελευταία γεγονότα που απασχολούν την κοινωνία των ανθρώπων ανά το...

Η Δ.Ι.Σ. βάζει «φίμωτρο» στις αυθαίρετες και αντισυνοδικές τοποθετήσεις

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος,  η οποία συνήλθε την 1η Απριλίου 2020, με την μέθοδο της τηλεδιασκέψεως μεταξύ άλλων «καλεί όλους να εμπιστεύονται την κρίση...

Δὲν γίνεται νὰ σωπαίνουν οἱ καμπάνες ἐνῶ τὰ παντοπωλεῖα εἶναι ὑποχρεωτικά ἀνοικτὰ καὶ τὶς Κυριακές

Ἀθῆναι, 24/3/20 Σεβαστοί μας πατέρες τῆς Δ.Ἱ.Σ καὶ τῆς Ἱ.Ἀ. δὲν θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω πὼς σὲ δύσκολες ὥρες καὶ σὲ ἐπιδημίες, ἡ Ἐκκλησία μας ἦταν μπροστὰ, φύλαξ...

Μέχρις ἐδῶ καί μή παρέκει!

τοῦ κ. Δημ. Κ. Ἀναγνώστου, Θεολόγου Ἐπειδή ἤδη ξεπεράστηκαν τά ἐσκαμμένα, ἦλθε ἡ ὥρα καί ἡ στιγμή νά ἀνακοινώσει καί ὁ ὀρθόδοξος Ἑλληνικός λαός τίς...

Ανακοινωθέν Διαρκούς Ιεράς Συνόδου

Συνήλθε σήμερα 1η Απριλίου 2020 η Διαρκής Ιερά Σύνοδος (Δ.Ι.Σ.) της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης Συνοδικής Περιόδου, υπό την προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου...

Προσευχή του Οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού για να την διαβάζουμε κάθε μέρα

Aδελφοί, νιώθω ότι ο κόσμος όλος ζει το νέο σκοτάδι της γης από ώρας έκτης έως ενάτης. Ίσως είμαστε ανυποψίαστοι για το τι συντελείται...