ὑπό ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη 

«Ἐπειδή ἡ τέλεση τῆς Θ. Εὐχαριστίας ἔχει πανηγυρικό χαρακτῆρα, γι’αὐτό, ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή, κατά τήν πένθιμη περίοδο τῆς  Μ. Τεσσαροκστῆς,  δέν τελεῖται Θ. Λειτουργία». Αὐτή εἶναι ἐπικρατοῦσα ἄποψη.

Ὅμως, οἱ Ἑσπερινοί  καί  οἱ  Ὄρθροι  στίς μνῆμες  τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων (9 Μαρτίου)  καί  τοῦ Ὁσίου Ἀλεξίου (17 Μαρτίου), πού «πέφτουν» κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή, ἔχουν  χρῶμα πανηγυρικό. Ὅλως ἰδιαιτέρως,  ἀνάσταση, πανήγυρη εἶναι   ἡ συμμετοχή  μας, κατά τίς Προηγιασμένες,  στά Ἄχραντα Μυστήρια. «Ὁσάκις γάρ  ἄν ἐσθίῃτε τόν Ἄρτον τοῦτον, καί τό Ποτήριον τοῦτο πίνετε, τόν ἐμόν θάνατον καταγγέλετε, τήν ἐμήν Ἀνάστασιν ὁμολογεῖτε» (Λειτουργία Μ. Βασιλείου. Εὐχή  Θ. Ἀναφορᾶς). Γιατί, λοιπόν, νά μήν γίνεται καί Θ. Λειτουργία; Περιληπτικά:

Οἱ χριστιανοί ἐξ ἀρχῆς προσεύχονταν στούς Ναούς   ὄρθιοι ἤ γονατιστοί, καί ποτέ καθιστοί (γι’αὐτό καί στούς Ναούς δέν ὑπῆρχαν  καθίσματα). Στή δέ  Λειτουργια τῶν Πιστῶν, ὅποια μέρα καί ἄν γινόταν ( Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, κ.ο.κ.) προσεύχονταν πάντοτε ὄρθιοι!  Γι’αὐτό, ὅσοι ἦταν ὑπό  ἐπιτίμιο, καί  παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία αὐτή,  ἀποκαλοῦντο «συνιστάμενοι» (=συνόρθιοι), ἐνῶ ὅσοι παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία τῶν Κατηχουμένων ἀποκαλοῦντο «ὑποπίπτοντες»(ΙΑ΄τῆς Α΄).

Στή  Λειτουργία τῶν Πιστῶν γονάτιζαν μόνο γιά νά κοινωνήσουν.Ὅμως, γιά νά εὐχαριστήσουν τόν Κύριο, ἔπρεπε νά εἶναι ὄρθιοι, ἐξ οὗ καί ἡ προτροπή, «ὀρθοί οἱ μεταλαβόντες ἀξίως εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ».

Κατά τή  Μ. Τεσσαρακοστή προσεύχονταν γονατιστοί. Ἄν ,λοιπόν, στήν  περίοδο αὐτή γινόταν ἡ Λειτουργία τῶν Πιστῶν,   θά ἔπρεπε νά προσεύχονται ὄρθιοι, πρᾶγμα ἀντίθετο μέ τό πένθιμο χρῶμα τῆς  Μ. Τεσσαρακοστῆς.  Αὐτός ἦταν  ὁ λόγος, πού οἱ Ἅγιοι Πατέρες δέν «ἐπέτρεψαν» τήν τέλεση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θ. Εὐχαριστίας κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή. Ἄν καί ἐμεῖς τηρούσαμε  τό «τυπικό» αὐτό, (προσευχόμασταν γονατιστοί),  θά καταλαβαίναμε ἀπό μόνοι μας, πώς δέν εἶναι «πρέπον», κατά τήν  Μ. Τεσσαρακοστή, νά ἐπιτελεῖται τό Μυστήριο τῆς Θ. Εὐχαριστίας.

Οἱ Προηγιασμένες γίνονταν κάθε ἀπόγευμα ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή  (Ἅπαντα Συμεών Θες/νίκης, σελ. 375). Καί τοῦτο,  ἐπειδή κάθε μέρα, μέχρι τό ἀπόγευμα,  ἔμεναν νηστικοί. Ἔτρωγαν (τό ἀπόγευμα) ξηρές (ἀμαγείρευτες) τροφές,  ἄνευ ἐλαίου, ἐξ οὗ καί «ξηροφαγία». Μερικοί   ξηροφαγοῦσαν  ἀνά δυό μέρες!  (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος  P.G. 49: 68). Καί ὄντας νηστικοί,  κοινωνοῦσαν.

Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν κάθε ἀπόγευμα, καί κοινωνοῦσαν λ.χ. Πέμπτη ἀπόγευμα,  παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τετάρτη ἀπόγευμα.  Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν ἀνά δύο μέρες, καί κοινωνοῦσαν Πέμπτη   ἀπόγευμα, παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τρίτη  τό ἀπόγευμα.

Οἱ Προηγιασμένες δέν καθιερώθηκαν, ἐπειδή  ἔτσι τούς ἦρθε,   νά κοινωνοῦν συχνά,  ἀλλά ἐπειδή ὑπῆρχε ἡ  προϋπόθεση γιά νά κοινωνοῦν συχνά, γι’αὐτό καθιερώθηκαν. «Ἐφόσον νηστεύουμε τόσο αὐστηρά, γιατί νά μήν κοινωνοῦμε  τακτικά;», ἦταν τό σκεπτικό τους.  (Ἦταν ἡ ἐποχή πού ἡ Θ. Κοινωνία εἶχε συνδεθεῖ μέ τή νηστεία).

Ἄς μήν ξεχνᾶμε, πώς ὑπῆρχε ἐποχή,  πού οἱ χριστιανοί κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή κοινωνοῦσαν μόνο μιά φορά. Τό Πάσχα!  Αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τίς εἴκοσι  ὁμιλίες («εἰς Ἀδριάντας»), πού ἐξεφώνησε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή.

 Στήν  ἀρχή  τῆς νηστείας  εἶπε  στό ἐκκλησίασμα: «Ἄν νηστεύετε καί ὁρκίζεσθε καί ἐπιορκεῖτε, γιατί νηστεύετε; Πῶς θά ἀτενίσουμε τό Πάσχα; Πῶς θά δεχθοῦμε τήν ἁγία Θυσία; Πῶς θά κοινωνήσουμε;». (  P. G. 49:126).  Καί πρός τό τέλος: «Τελειώνει  ἡ Τεσσαρακοστή. Ἄς ἐπιτείνουμε τόν ἀγώνα· ἡ νηστεία, οἱ συνάξεις, οἱ προσευχές, τά κηρύγματα ἔχουν σάν σκοπό νά καθαρίσουν τήν ψυχή μας ἀπό τίς ἁμαρτίες γιά νά κοινωνήσουμε ἀξίως. Ἄν κοινωνήσουμε ἀναξίως, ματαίως κοπιάσαμε τόσο πολύ». (P. G. 49: 197). Ἐνῶ   ἀνήμερα τοῦ Πάσχα, στόν περίφημο Κατηχητικό Λόγο,  ἀκοῦμε στήν Ἐκκλησία  μας, «εἴ τις ἔκαμε νηστεύων, ἀπολαυέτω νῦν τό δηνάριον»  (P.G. 59: 722).

Ὄντως «σκανδαλιστικό»:  Νά ξηροφαγοῦν καθόλη τή Μ. Τεσσαρακοστή, προκειμένου νά  κοινωνήσουν μιά φορά: Τό Πάσχα! Τό σκεπτικό τους;

« Θά πρέπει νά καθαρισθοῦμε παντελῶς ἀπό κάθε μορφή ἁμαρτίας καί μολυσμοῦ, ὥστε νά κοινωνήσουμε». Καί γι’αὐτό, ὅσο  βρίσκονταν στό στάδιο τῆς προετοιμασίας,  δέν προσέρχονταν στά Μυστήρια.

 Καί ἦταν σωστό νά μένουν τόσες (σαράντα)  μέρες ἀκοινώνητοι; Μπορεῖ ὁ  Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσοστομος νά  ἐνέκρινε αὐτό τό «τυπικό»,  ὅμως αὐτό τό «τυπικό»  δέν  παγιώθηκε στήν Ἐκκλησία.   Ἦταν ὅμως ἕνα  δεῖγμα μέ τί συστολή ἔβλεπαν τά   «Ἅγια». Μακάρι αὐτή ἡ συστολή νά ὑπῆρχε καί στήν ἐποχή μας…

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας επί την εις Κύριον εκδημίαν του Κινσάσα Νικηφόρου

Πληροφορηθείς την εις Κύριον εκδημίαν του Μητροπολίτου Κινσάσα κυρού Νικηφόρου, ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος τέλεσε με βαθειά συγκίνηση τρισάγιο και...
video

Ένας Άγιος είναι αλάνθαστος;

Ένας Άγιος είναι αλάνθαστος; Όταν ένας Άγιος ενώ ζούσε, μίλησε για κάποιο θέμα, τότε αυτό θα γίνει σίγουρα; Αυτό το θέμα για το οποίο...

Αγία Ειρήνη Χρυσοβαλάντου {28 Ιουλίου}

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - καθηγητού Πολλοί από τους αγίους μας έχουν τη φήμη των θαυματουργών, διότι αξιώθηκαν να προικιστούν από το Θεό να κάνουν...

Φθιώτιδος Συμεών: «Έρχονται σήμερα οι δασικοί χάρτες, για να εξαφανίσουν την ελάχιστη εναπομείνασα μοναστηριακή γη»

Στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα της Φθιώτιδας βρέθηκε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών το διήμερο 26 & 27 Ιουλίου για την εορτή του...

Πανηγυρικός Εσπερινός στην Ιερά Μονή της Αγίας Ειρήνης στα Αποίκια της Άνδρου

Η παλαίφατος γυναικεία Ιερά Μονή της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Ειρήνης και της Οσίας Ειρήνης, Ηγουμένης της Ιεράς Μονής Χρυσοβαλάντου, στα Αποίκια της Άνδρου, εόρτασε απόψε...

“Μιμητὴς ὑπάρχων τοῦ ἐλεήμονος, Παντελεήμων Μάρτυς Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ…”

Στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Παντελεήμονος, του Ιερού Ησυχαστηρίου της Παναγίας Γλυκοφιλούσης Ραψάνης , χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε τη Θεία Λειτουργία ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Εκδημία Σεβ. Μητροπολίτου Κινσάσα κυρού Νικηφόρου

Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής με βαθιά θλίψη και συνοχή καρδίας αναγγέλλει την προς Κύριον εκδημίαν του Σεβ. Μητροπολίτου Κινσάσα κυρού Νικηφόρου. Ο αείμνηστος...

Οἱ θεολογικές ἀνησυχίες τοῦ Ἡγουμένου π. Ἐφραίμ Βατοπαιδινοῦ

τοῦ Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Ὁ Ἡγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἀρχιμανδρίτης π. Ἐφραίμ πρόσφατα ξεπέρασε μιά μεγάλη δοκιμασία μέ τόν...

Ενθρόνιση Ηγουμένης στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή Αγίου Παντελεήμονος Χρυσοκάστρου Παγγαίου

Με θρησκευτική κατάνυξη και με συρροή εκατοντάδων προσκυνητών εορτάσθηκε η μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος του Ιαματικού, σύμφωνα με το Αγιορείτικο τυπικό, στην ομώνυμη...

Με κατάνυξη και βυζαντινή μεγαλοπρέπεια εόρτασε η Μονή του Αγίου Παντελεήμονος – Παναχράντου Άνδρου

Σήμερα το πρωί, στο Καθολικό της Μονής Παναχράντου-Αγίου Παντελεήμονος Άνδρου, στην οποία από αιώνων τεθησαύρισται η τιμία και χαριτόβρυτος Κάρα του Αγίου, τελέσθηκε Αρχιερατική...

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο για τα Oνομαστήρια του Μητροπολίτου Βεροίας Παντελεήμονος

Την Τρίτη 27 Ιουλίου το πρωί με την ευκαιρία της εορτής του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Παντελεήμονος του Ιαματικού, κατά την οποία άγει τα ονομαστήρια του...

Η εορτή του Αγίου Παντελεήμονος στην Καλαμάτα

Στο Παρεκκλήσιο, της Ιστορικής Ιεράς Μονής Βελανιδιάς, το τιμώμενο επ’ ονόματι του Αγίου Παντελεήμονος του Ιαματικού, τίμησαν τον προστάτη τους Άγιο τα Μέλη της...

Η εορτή της Αγίας Οσιομάρτυρος Παρασκευής στην Ι.Μ. Γρεβενών

Την Κυριακή 25 Ιουλίου 2021, παραμονή της εορτής της Αγίας Οσιομάρτυρος Παρασκευής, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Γρεβενών κ. Δαβίδ, χοροστάτησε στους Πανηγυρικούς Αρχιερατικούς Εσπερινούς του...

Αρχιερατικό Συλλείτουργο στους Μολάους για την Πολιούχο Αγία Παρασκευή

Με την δέουσα εκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια εόρτασε η ενορία των Μολάων την Πολιούχο και προστάτιδά της, Αγία Παρασκευή. Την κυριώνυμη ημέρα της εορτής τελέστηκε Αρχιερατικό...

Στο Ιερό Προσκύνημα των Τεμπών και στη Σπηλιά ο Μητροπολίτης Λαρίσης

Στο Ιερό Προσκύνημα της Αγίας Παρασκευής Τεμπών , χοροστάτησε στην Ακολουθία του Παρακλητικού Κανόνος της Αγίας Παρασκευής ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ....