ὑπό ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη 

«Ἐπειδή ἡ τέλεση τῆς Θ. Εὐχαριστίας ἔχει πανηγυρικό χαρακτῆρα, γι’αὐτό, ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή, κατά τήν πένθιμη περίοδο τῆς  Μ. Τεσσαροκστῆς,  δέν τελεῖται Θ. Λειτουργία». Αὐτή εἶναι ἐπικρατοῦσα ἄποψη.

Ὅμως, οἱ Ἑσπερινοί  καί  οἱ  Ὄρθροι  στίς μνῆμες  τῶν Ἁγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων (9 Μαρτίου)  καί  τοῦ Ὁσίου Ἀλεξίου (17 Μαρτίου), πού «πέφτουν» κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή, ἔχουν  χρῶμα πανηγυρικό. Ὅλως ἰδιαιτέρως,  ἀνάσταση, πανήγυρη εἶναι   ἡ συμμετοχή  μας, κατά τίς Προηγιασμένες,  στά Ἄχραντα Μυστήρια. «Ὁσάκις γάρ  ἄν ἐσθίῃτε τόν Ἄρτον τοῦτον, καί τό Ποτήριον τοῦτο πίνετε, τόν ἐμόν θάνατον καταγγέλετε, τήν ἐμήν Ἀνάστασιν ὁμολογεῖτε» (Λειτουργία Μ. Βασιλείου. Εὐχή  Θ. Ἀναφορᾶς). Γιατί, λοιπόν, νά μήν γίνεται καί Θ. Λειτουργία; Περιληπτικά:

Οἱ χριστιανοί ἐξ ἀρχῆς προσεύχονταν στούς Ναούς   ὄρθιοι ἤ γονατιστοί, καί ποτέ καθιστοί (γι’αὐτό καί στούς Ναούς δέν ὑπῆρχαν  καθίσματα). Στή δέ  Λειτουργια τῶν Πιστῶν, ὅποια μέρα καί ἄν γινόταν ( Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, κ.ο.κ.) προσεύχονταν πάντοτε ὄρθιοι!  Γι’αὐτό, ὅσοι ἦταν ὑπό  ἐπιτίμιο, καί  παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία αὐτή,  ἀποκαλοῦντο «συνιστάμενοι» (=συνόρθιοι), ἐνῶ ὅσοι παρακολουθοῦσαν τή Λειτουργία τῶν Κατηχουμένων ἀποκαλοῦντο «ὑποπίπτοντες»(ΙΑ΄τῆς Α΄).

Στή  Λειτουργία τῶν Πιστῶν γονάτιζαν μόνο γιά νά κοινωνήσουν.Ὅμως, γιά νά εὐχαριστήσουν τόν Κύριο, ἔπρεπε νά εἶναι ὄρθιοι, ἐξ οὗ καί ἡ προτροπή, «ὀρθοί οἱ μεταλαβόντες ἀξίως εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ».

Κατά τή  Μ. Τεσσαρακοστή προσεύχονταν γονατιστοί. Ἄν ,λοιπόν, στήν  περίοδο αὐτή γινόταν ἡ Λειτουργία τῶν Πιστῶν,   θά ἔπρεπε νά προσεύχονται ὄρθιοι, πρᾶγμα ἀντίθετο μέ τό πένθιμο χρῶμα τῆς  Μ. Τεσσαρακοστῆς.  Αὐτός ἦταν  ὁ λόγος, πού οἱ Ἅγιοι Πατέρες δέν «ἐπέτρεψαν» τήν τέλεση τοῦ Μυστηρίου τῆς Θ. Εὐχαριστίας κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή. Ἄν καί ἐμεῖς τηρούσαμε  τό «τυπικό» αὐτό, (προσευχόμασταν γονατιστοί),  θά καταλαβαίναμε ἀπό μόνοι μας, πώς δέν εἶναι «πρέπον», κατά τήν  Μ. Τεσσαρακοστή, νά ἐπιτελεῖται τό Μυστήριο τῆς Θ. Εὐχαριστίας.

Οἱ Προηγιασμένες γίνονταν κάθε ἀπόγευμα ἀπό Δευτέρα μέχρι Παρασκευή  (Ἅπαντα Συμεών Θες/νίκης, σελ. 375). Καί τοῦτο,  ἐπειδή κάθε μέρα, μέχρι τό ἀπόγευμα,  ἔμεναν νηστικοί. Ἔτρωγαν (τό ἀπόγευμα) ξηρές (ἀμαγείρευτες) τροφές,  ἄνευ ἐλαίου, ἐξ οὗ καί «ξηροφαγία». Μερικοί   ξηροφαγοῦσαν  ἀνά δυό μέρες!  (Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος  P.G. 49: 68). Καί ὄντας νηστικοί,  κοινωνοῦσαν.

Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν κάθε ἀπόγευμα, καί κοινωνοῦσαν λ.χ. Πέμπτη ἀπόγευμα,  παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τετάρτη ἀπόγευμα.  Ὅσοι ξηροφαγοῦσαν ἀνά δύο μέρες, καί κοινωνοῦσαν Πέμπτη   ἀπόγευμα, παρέμεναν νηστικοί ἀπό τήν Τρίτη  τό ἀπόγευμα.

Οἱ Προηγιασμένες δέν καθιερώθηκαν, ἐπειδή  ἔτσι τούς ἦρθε,   νά κοινωνοῦν συχνά,  ἀλλά ἐπειδή ὑπῆρχε ἡ  προϋπόθεση γιά νά κοινωνοῦν συχνά, γι’αὐτό καθιερώθηκαν. «Ἐφόσον νηστεύουμε τόσο αὐστηρά, γιατί νά μήν κοινωνοῦμε  τακτικά;», ἦταν τό σκεπτικό τους.  (Ἦταν ἡ ἐποχή πού ἡ Θ. Κοινωνία εἶχε συνδεθεῖ μέ τή νηστεία).

Ἄς μήν ξεχνᾶμε, πώς ὑπῆρχε ἐποχή,  πού οἱ χριστιανοί κατά τή Μ. Τεσσαρακοστή κοινωνοῦσαν μόνο μιά φορά. Τό Πάσχα!  Αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τίς εἴκοσι  ὁμιλίες («εἰς Ἀδριάντας»), πού ἐξεφώνησε ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Χρυσόστομος κατά τήν Μ. Τεσσαρακοστή.

 Στήν  ἀρχή  τῆς νηστείας  εἶπε  στό ἐκκλησίασμα: «Ἄν νηστεύετε καί ὁρκίζεσθε καί ἐπιορκεῖτε, γιατί νηστεύετε; Πῶς θά ἀτενίσουμε τό Πάσχα; Πῶς θά δεχθοῦμε τήν ἁγία Θυσία; Πῶς θά κοινωνήσουμε;». (  P. G. 49:126).  Καί πρός τό τέλος: «Τελειώνει  ἡ Τεσσαρακοστή. Ἄς ἐπιτείνουμε τόν ἀγώνα· ἡ νηστεία, οἱ συνάξεις, οἱ προσευχές, τά κηρύγματα ἔχουν σάν σκοπό νά καθαρίσουν τήν ψυχή μας ἀπό τίς ἁμαρτίες γιά νά κοινωνήσουμε ἀξίως. Ἄν κοινωνήσουμε ἀναξίως, ματαίως κοπιάσαμε τόσο πολύ». (P. G. 49: 197). Ἐνῶ   ἀνήμερα τοῦ Πάσχα, στόν περίφημο Κατηχητικό Λόγο,  ἀκοῦμε στήν Ἐκκλησία  μας, «εἴ τις ἔκαμε νηστεύων, ἀπολαυέτω νῦν τό δηνάριον»  (P.G. 59: 722).

Ὄντως «σκανδαλιστικό»:  Νά ξηροφαγοῦν καθόλη τή Μ. Τεσσαρακοστή, προκειμένου νά  κοινωνήσουν μιά φορά: Τό Πάσχα! Τό σκεπτικό τους;

« Θά πρέπει νά καθαρισθοῦμε παντελῶς ἀπό κάθε μορφή ἁμαρτίας καί μολυσμοῦ, ὥστε νά κοινωνήσουμε». Καί γι’αὐτό, ὅσο  βρίσκονταν στό στάδιο τῆς προετοιμασίας,  δέν προσέρχονταν στά Μυστήρια.

 Καί ἦταν σωστό νά μένουν τόσες (σαράντα)  μέρες ἀκοινώνητοι; Μπορεῖ ὁ  Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσοστομος νά  ἐνέκρινε αὐτό τό «τυπικό»,  ὅμως αὐτό τό «τυπικό»  δέν  παγιώθηκε στήν Ἐκκλησία.   Ἦταν ὅμως ἕνα  δεῖγμα μέ τί συστολή ἔβλεπαν τά   «Ἅγια». Μακάρι αὐτή ἡ συστολή νά ὑπῆρχε καί στήν ἐποχή μας…

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

video

Γέροντας Εφραίμ Αριζόνας: Όσα έζησα.

Γέροντας Εφραίμ Αριζόνας: Όσα έζησα. Στο παρόν βίντεο του καναλιού μας θα ασχοληθούμε με την οσιακή μορφή του μακαριστού Γέροντα Εφραίμ του Φιλοθεΐτη ή...

Συναξάρι 14ης Ἀπριλίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος   † Μνήμη τῶν ἁγίων Ἀποστόλων Ἀριστάρχου, Πούδη καί Τροφίμου, ἐκ τῶν Ἑβδομήκοντα.   Οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι Ἀρίσταρχος,...

Χειροτονία νέου διακόνου στο Αγρίνιο

Τη χειροτονία ενός νέου Κληρικού τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας κ. Κοσμάς, την Κυριακή Δ’ Νηστειών, 11 Απριλίου 2021. Ο Σεβ. Ποιμενάρχης...

Ο Μητροπολίτης Καλαβρύτων εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου στην Εξόδιο Ακολουθία του εθνικού ευεργέτη Ιάκωβου Τσούνη

Κηδεύτηκε τη Δευτέρα 12 Απριλίου 2021 στο Δημοτικό Κοιμητήριο Παπάγου με στρατιωτικές τιμές εν ενεργεία Υποστρατήγου ο εθνικός ευεργέτης, Ιάκωβος Τσούνης, ο οποίος δώρισε...

Η Ιερά Σύνοδος για την εκδημία του Καθηγουμένου της Συνοδικής Μονής Οσίου Συμεών Καλάμου Αττικής

Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος μέ βαθειά συγκίνηση πληροφορήθηκε την εκδημία του μακαριστού ήδη Καθηγουμένου της Ιεράς Συνοδικής Μονής Οσίου Συμεών του...

Η 4η εβδομάδα της Σαρακοστής στην Μητρόπολη Θηβών

Την Κυριακή 11 Απριλίου 2021, Κυριακή Δ΄ Νηστειών, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος τέλεσε τη Θεία Λειτουργία στο Ιερό Ησυχαστήριο «Η Μήτηρ του...

«Μη Αποστρέψης Το Πρόσωπόν Σου Από Του Παιδός Σου….»

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου Λαρίσης, χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, στον Κατανυκτικό Εσπερινό, τηρουμένων των υγειονομικών μέτρων. Στην ομιλία...

Μείζων των αρετών η αγάπη

Η πορεία μας προς την ηθική μας τελείωση περνά μέσα από διάφορες βαθμίδες πνευματικής ζωής. Ο πνευματικός μας αγώνας που διεξάγουμε, ιδιαίτερα αυτή την...

Στην Χριστιανική Ορθόδοξη Ελλάδα γίνεται συντονισμένη προσπάθεια αποξένωσις των ανθρώπων από τον Θεό

Τέκνα εν Κυρίω αγαπητά Με την Χάρη του Αγίου Θεού, εισήλθαμε στον λειτουργικό χρόνο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής και σιγά σιγά πλησιάζουμε στη συγκλονιστικότερη...

ΕΚΤΑΚΤΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ: Θετικός στον κορονοϊό o Mητροπολίτης Καρπενησίου

Κατόπιν πυρετού που εμφάνισε τις πρωινές ώρες της Δευτέρας 12/4, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καρπενησίου  υποβλήθηκε σε rapid test, το οποίο ήταν θετικό. Ως εκ...

Συναξάρι 13ης Ἀπριλίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Μαρτίνου, πάπα Ρώμης, τοῦ Ὁμολογητοῦ. Ὁ Ἅγιος...
video

Ομιλία Δημητριάδος Ιγνατίου στον Ε΄ Κατανυκτικό Εσπερινό – Ι.Ν. Αγ. Βασιλείου Βόλου (video)

Παρακολουθήστε την επίκαιρη ομιλία που εκφώνησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος, στα πλαίσια της σειράς κατανυκτικών ομιλιών που πραγματοποιεί, μετά το...

Εξεδόθη και κυκλοφορεί επετειακός τόμος με κείμενα και ομιλίες του Μητροπολίτου Χαλκίδος

Με την Χάρη του Θεού κατά το τρέχον έτος συμπληρώνονται είκοσι χρόνια αρχιερατικής διακονίας του Σεβασμιωμάτου Ποιμενάρχου μας, Μητροπολίτου Χαλκίδος, Ιστιαίας και Βορείων Σποράδων...
video

Ο Ε’ Κατανυκτικός Εσπερινός στην Ι. Μ. Φθιώτιδος

Στην Ιερά Μονή Παναγίας Ελεούσης Ξυνιάδος χοροστάτησε στον Ε΄ Κατανυκτικό Εσπερινό ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών συνεχίζοντας την μεγάλη του περιοδεία κατά την...

Φθιώτιδος Συμεών: «Η ιστορία έχει γραφτεί με αίμα, δεν ξαναγράφεται…»

Ηχηρό μήνυμα υπέρ της θυσίας της Εκκλησίας και του Ιερού Κλήρου για του Χριστού την Πίστη την Αγία και της Πατρίδος την Ελευθερία, απέστειλε...