• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Τρίτη, 17 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

H ουσία της λαϊκής θρησκευτικότητας

in Απόψεις - Γνώμες
24 Νοεμβρίου 2019
byPoimin.gr Team
Πόσο θρησκευόμενοι είμαστε και ποιοί είναι οι πιο θρήσκοι στην ΕΕ
Share on FacebookShare on Twitter

Γράφει ο Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

Μιλούμε συχνά για τη λαϊκή θρησκευτικότητα και σχεδόν πάντοτε αυτό γίνεται με φράσεις κλισέ. Φράσεις που αναφέρονται εμβληματικά στον «ευσεβή» και «φιλακόλουθο» λαό, φράσεις που ωστόσο δεν ανταποκρίνονται ακριβώς στην πραγματικότητα, όπως δείχνει η ενδελεχέστερη μελέτη του ζητήματος. Εννοώ με αυτό ότι περιπτώσεις εκκλησιαστικώς καταρτισμένων και ευλαβών ανθρώπων, όπως τους περιγράφει για παράδειγμα ο Αλ. Παπαδιαμάντης, αφενός δεν αποτελούσαν ποτέ τον κανόνα του σώματος των πιστών, αφετέρου δε όλο και περισσότερο σπανίζουν στις μέρες μας.

Υπάρχει πράγματι και αυτό παρατηρείται σε όλες τις θρησκείες που έχουν αναπτυγμένο δογματικό και τελετουργικό σκέλος, ευρεία συχνά συμμετοχή του κόσμου στις θρησκευτικές τελετουργίες, κατά κανόνα όμως αυτή γίνεται υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις της «λαϊκής θρησκευτικότητας». Με άλλα λόγια, συνήθως οι πιστοί έχουν δημιουργήσει μια δικής τους κατασκευής τελετουργική πραγματικότητα, στην οποία συμμετέχουν και δια της οποίας προσλαμβάνουν και ερμηνεύουν -συχνά κατά το δοκούν- όσα η θρησκεία τους παραδέχεται και προβάλλει.

Το διαπιστώνει κανείς αυτό και στα καθ’ ημάς εύκολα, παρατηρώντας για παράδειγμα τις αντιστάσεις που οι κάθε είδους λαϊκές δεισιδαιμονίες, οι οποίες έχουν παρεισφρήσει στην παραδοσιακή θρησκευτική καθημερινότητα, παρουσιάζουν όταν κάποιος ιερέας δοκιμάσει να τις ξεριζώσει. Το φαινόμενο των διαφωνιών και των αντιπαραθέσεων ανάμεσα στον ιερέα που επιμένει σε αυτό που η Εκκλησία διδάσκει και στους πιστούς που εμμένουν σε όσα κακώς κείμενα διδάχθηκαν από τους γονείς και τους προγόνους τους, στα πλαίσια μιας κακώς -από την εκκλησιαστική οπτική- νοούμενης ευσέβειας, είναι συχνό και επαναλαμβανόμενο. Η ρητορική που θέλει όσα μάθαμε από τους γονείς μας να είναι σωστά, έστω κι αν αυτά είναι καταφανώς αντίθετα με την πρακτική διδασκαλία της Εκκλησίας, είναι συνήθης, καθώς αποδίδει στους ιερείς που επιμένουν σε όσα πρέπει να διδάξουν, είτε άγνοια, είτε κακόβουλες προθέσεις δήθεν αλλοίωσης της τοπικής παράδοσης.

Στην πραγματικότητα, πίσω από παρόμοιες αντιστάσεις, που συχνότατα συναποτελούν αυτό που χαρακτηρίζουμε στη θρησκευτική λαογραφία ως «λαϊκή θρησκευτικότητα», κρύβονται εγωϊσμοί, άγνοιες, δεισιδαίμονες απόψεις και πρακτικές, καθώς και προσωπικές ή οικογενειακές στρατηγικές προσπορισμού κοινωνικού κύρους μέσω της Εκκλησίας και της εκκλησιαστικής ζωής, όπως λ.χ. συμβαίνει με την εμμονή στην προσφορά αρτύσιμων εδεσμάτων σε πανηγύρεις αγίων που συμπίπτουν με νηστήσιμες μέρες. Υποκρύπτεται η πάγια και παλαιά τάση του Ελληνα να βρει την κοινωνική καταξίωση μέσα στον χώρο της ενορίας, που παραδοσιακά ταυτιζόταν με τον συμβολικό χώρο της κοινότητας, ακολουθώντας όχι τις εκκλησιαστικές, αλλά τις δικές του αρχές και επιλογές.

Αυτή η αντίθεση είναι που κυριαρχεί στη λαϊκή θρησκευτικότητα. Την αντίθεση αυτή δοκίμασε από τους πρώτους κιόλας αιώνες να αναστρέψει η Εκκλησία και με την ακύρωσή της ασχολήθηκαν πλείστοι όσοι Πατέρες στο πέρασμα των αιώνων, μέχρι και την εποχή μας σχεδόν, αλλά επί ματαίω. Ο λαϊκός άνθρωπος κατά κανόνα επιθυμεί να φέρει την εκκλησιαστική ζωή στα μέτρα του και όταν επιχειρείται από την Εκκλησία το αντίστροφο -όπως και είναι σωστό αφού σκοπός της εκκλησιαστικής ζωής και της ενοριακής δράσης είναι να γίνει ο κόσμος Εκκλησία και όχι η Εκκλησία κόσμος- αντιδρά, αντιπαρατάσσεται και συχνότατα απέχει ή αυθαιρετεί, πιστεύοντας μάλιστα ότι κάνει το σωστό. Και όλα αυτά γίνονται εν ονόματι της «παράδοσης» την οποία οι άνθρωποι επικαλούνται, μιας έννοιας για τους πολλούς θολής και απροσδιόριστης που μάλλον συνδέεται με τα όποια βιώματα των παιδικών τους χρόνων, παρά με την ουσία της έννοιας και της πρακτικής της πραγματικής παραδοσιακής ζωής.

Τα φαινόμενα αυτά γίνονται βεβαίως συχνότερα στις μέρες μας, αφού διάφοροι παράγοντες, με πρώτιστο εκείνον της τεχνολογικής εξέλιξης και της συνακόλουθης διευκόλυνσης στη διάχυση των όποιων πληροφοριών, οδηγούν στην όλο και μεγαλύτερη εκδήλωση φαινομένων απείθειας και πνευματικής αποστασίας. Και βέβαια τα φαινόμενα αυτά, που κατά βάση τα μελετά ο κλάδος της θρησκευτικής λαογραφίας, πρέπει να είναι γνωστά στους ιερείς μας, οι οποίοι καλούνται μέσα στο περιβάλλον αυτό να ασκήσουν το πνευματικό και ποιμαντικό τους έργο.

Ενα έργο, στον σχεδιασμό και την πραγματοποίηση του οποίου δεν πρέπει να παραβλέπουν την έννοια και την ουσία της λαϊκής θρησκευτικότητας, αλλιώς είναι καταδικασμένο να αποτελεί προνομιακό πεδίο των λίγων ευσεβών και υποψιασμένων και όχι όχημα σωτηρίας των πολλών, των «εν γνώσει ή εν αγνοία» παρακουόντων.

Εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Πρόσφατα Άρθρα

Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα
Πνευματικές Διδαχές

Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα

17 Νοεμβρίου 2026

«Ο Χριστός με τη μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με...

Read more
Εάν δεν έχεις αυτούς τους στόχους, τότε φάε κρέας και την Μεγάλη Παρασκευή
Εκκλησία της Ελλάδος

Τόσα ΧΡΟΝΙΑ του μαθαίνεις το ΣΩΣΤΟ… και τώρα κάποιος του αλλάζει το ΜΥΑΛΟ;

17 Νοεμβρίου 2026

Τόσα χρόνια μεγαλώνεις το παιδί σου με αγάπη, πίστη και αξίες… Τι γίνεται όμως όταν αρχίζει να αμφισβητεί όλα όσα...

Read more
Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»
Εκκλησία της Ελλάδος

Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»

17 Νοεμβρίου 2026

Στον ιστορικό Ναό της Παναγίας Δεσποίνης Λαμίας πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα το απόγευμα η 2η διάλεξη του Κύκλου Συνατήσεων του Σεμιναρίου...

Read more
Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας
Εκκλησία της Ελλάδος

Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας

17 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Δευτέρας 16 Νοεμβρίου 2026 στην Ιερά Μονή Αγίων Νηπίων Πανάκτου  ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος τέλεσε...

Read more
Κληρικολαϊκές συνάξεις σε Σπάρτη και Μολάους
Εκκλησία της Ελλάδος

Κληρικολαϊκές συνάξεις σε Σπάρτη και Μολάους

17 Νοεμβρίου 2026

Στο πλαίσιο της εύρυθμης λειτουργίας των Ιερών Ναών της τοπικής μας Εκκλησίας, ο Σεβασμιώτατος  Μητροπολίτης μας κ. Ευστάθιος συγκάλεσε τις...

Read more
Η Άντζελα Γκερέκου συναντήθηκε με το κοινό της Κατερίνης σε μια ξεχωριστή βιβλιοπαρουσίαση από το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος»
Εκκλησία της Ελλάδος

Η Άντζελα Γκερέκου συναντήθηκε με το κοινό της Κατερίνης σε μια ξεχωριστή βιβλιοπαρουσίαση από το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος»

17 Νοεμβρίου 2026

Μια βραδιά αφιερωμένη στη γεύση, την οικογενειακή παράδοση και τη δύναμη της μνήμης διοργάνωσε το βιβλιοπωλείο «Εκκλησιαστικός Φάρος» της Ιεράς...

Read more
Σεμινάριο Τυπικού και Τελετουργικής για 15 νέους κληρικούς της Μητροπόλεως Διδυμοτείχου
Εκκλησία της Ελλάδος

Σεμινάριο Τυπικού και Τελετουργικής για 15 νέους κληρικούς της Μητροπόλεως Διδυμοτείχου

17 Νοεμβρίου 2026

τα πλαίσια της διαρκούς και ανυστάκτου μερίμνης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ. Δαμασκηνού για την αναβάθμιση του...

Read more
Υποδοχή Ιερού Λειψάνου Αγίου Νεκταρίου  στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Αγρινίου
Εκκλησία της Ελλάδος

Υποδοχή Ιερού Λειψάνου Αγίου Νεκταρίου στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδος Αγρινίου

17 Νοεμβρίου 2026

Μέσα σε πανηγυρική ατμόσφαιρα πραγματοποιήθηκε η υποδοχή αποτμήματος της δεξιάς χειρός, του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Νεκταρίου, Επισκόπου Πενταπόλεως, του...

Read more
Οι μαθητές του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αλμυρού τίμησαν τον Σεβασμιώτατο Δημητριάδος κ. Ιγνάτιο
Εκκλησία της Ελλάδος

Οι μαθητές του 1ου Δημοτικού Σχολείου Αλμυρού τίμησαν τον Σεβασμιώτατο Δημητριάδος κ. Ιγνάτιο

17 Νοεμβρίου 2026

Μια ιδιαίτερα συγκινητική εκδήλωση προς τιμήν του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνατίου πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026,...

Read more
Ο Μητροπολίτης Κίτρους κ. Γεώργιος κεντρικός ομιλητής σε ημερίδα στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού «PHILOXENIA»
Εκκλησία της Ελλάδος

Ο Μητροπολίτης Κίτρους κ. Γεώργιος κεντρικός ομιλητής σε ημερίδα στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Τουρισμού «PHILOXENIA»

17 Νοεμβρίου 2026

Με κεντρική ομιλία συμμετείχε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ. Γεώργιος στην ημερίδα με θέμα «Από τη βυζαντινή...

Read more
Η Πνευματική Πορεία της Νηστείας των Χριστουγέννων
Πνευματικές Διδαχές

Η Πνευματική Πορεία της Νηστείας των Χριστουγέννων

17 Νοεμβρίου 2026

Η νηστεία των Χριστουγέννων ανοίγει μπροστά μας ως πύλη μυσταγωγική, καλώντας την ψυχή σε βαθύτερη κοινωνία με το θείο μυστήριο...

Read more
Η οικονομία του Θεού
Πνευματικές Διδαχές

Πώς εορτάζουν οι άγιοι τα Χριστούγεννα;

17 Νοεμβρίου 2026

του αρχιμ.Ιακώβου Κανάκη Επειδή το θέμα μου είναι  «πώς εορτάζουν οι άγιοι τα Χριστούγεννα», θα  αναφέρω αρχικά αγαπητοί μου κάτι...

Read more
Φθιώτιδος Συμεών: «Απολογισμός με δύο λέξεις: ΣΥΓΝΩΜΗ και ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ»
Εκκλησία της Ελλάδος

Φθιώτιδος Συμεών: «Απολογισμός με δύο λέξεις: ΣΥΓΝΩΜΗ και ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ»

16 Νοεμβρίου 2026

Επτά χρόνια συμπληρώθηκαν σήμερα, Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026, από την ευλογημένη και ιστορική ημέρα της Ενθρονίσεως του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου και...

Read more
Η εορτή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο Τελωνείο Κήπων
Εκκλησία της Ελλάδος

Η εορτή του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο Τελωνείο Κήπων

16 Νοεμβρίου 2026

Με εκκλησιαστική λαμπρότητα εορτάσθηκε τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026 η μνήμη του Αγίου ενδόξου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου στο φερώνυμο...

Read more
Να η λύση των προβλημάτων του κόσμου… Να η πρόταση που αλλάζει την ιστορία
Εκκλησία της Ελλάδος

Να η λύση των προβλημάτων του κόσμου… Να η πρόταση που αλλάζει την ιστορία

16 Νοεμβρίου 2026

Με την τέλεση Αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας υπό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ, ξεκίνησαν χθες, Κυριακή 15 Νοεμβρίου 2026, στον...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Ὁ Ἑσπερινὸς τῆς ἑορτῆς τῶν Ἀχαιῶν Ἁγίων,  στὴν Πάτρα

Ὁ Ἑσπερινὸς τῆς ἑορτῆς τῶν Ἀχαιῶν Ἁγίων, στὴν Πάτρα

Στον Μητροπολίτη Λαρίσης η Πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας των Θεσσαλών

Στον Μητροπολίτη Λαρίσης η Πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας των Θεσσαλών

Β΄ Σύναξη Κατηχητών και Κυκλαρχών της Μητροπόλεως Βεροίας

Β΄ Σύναξη Κατηχητών και Κυκλαρχών της Μητροπόλεως Βεροίας

Tό μνημόσυνο τοῦ Βασιλείου Πίτση αὐταδέλφου τοῦ  Μητροπολίτου Σύμης

Tό μνημόσυνο τοῦ Βασιλείου Πίτση αὐταδέλφου τοῦ Μητροπολίτου Σύμης

Πλήθος κόσμου ευχήθηκε στον νέο Μητροπολίτη Φθιώτιδος

Τι ομάδα είναι ο Μητροπολίτης Φθιώτιδος Συμεών που καθημερινά μας εκπλήσσει ευχάριστα;

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist