Συναξάρι 26ης Φεβρουαρίου

† Μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Πορφυρίου, ἐπισκόπου Γάζης.

Ὁ Ἅ­γι­ος Πορ­φύ­ρι­ος ἐγεννήθηκε στή Θεσ­σα­λο­νί­κη ἀπό πλού­σιους καί εὐσεβεῖς γο­νεῖς. Ἀ­φοῦ ἐ­γκα­τέ­λει­ψε καί γο­νεῖς καί πλού­τη, στά χρό­νι­α τῆς βα­σι­λεί­ας τοῦ Ἀρ­κα­δί­ου καί Ὁ­νω­ρί­ου, ἀ­νε­χώ­ρη­σε γι­ά τήν Αἴ­γυ­πτο, ὅπου ἦταν μεγάλο μοναστικό κέντρο, καί ἔ­γι­νε μο­να­χός σέ σκήτη. Μετά πενταετῆ διαμονή ἦλ­θε στά Ἱ­ε­ρο­σό­λυ­μα καί ἐκήρυσσε στούς Ἰ­ου­δαί­ους καί τούς Ἕλ­λη­νες τό Εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ. ᾿Εκεῖ ἀσθένησε σοβαρά ἀπό κίρ­ρωση τοῦ ὕπατος καί ἀναγκάσθηκε, ἀλλά παρά τήν ἀσθένειά του δέν παρέ­λειπε καθημερινά νά ἐπισκέπτεται τό ναό τῆς Ἀναστάσεως καί τά ἄλλα ἱερά προσκυνήματα, προκαλώντας τό θαυμα­σμό τῶν ἄλλων προσκυνητῶν. Μεταξύ αὐτῶν ἦταν καί ὁ Μάρκος, ὁ μετέπειτα βιογράφος τοῦ Πορφυρίου, ὁ ὁ­ποῖος εἶχε μεταβεῖ, ἐπίσης, γιά προσκύνημα ἀπό τήν Ἀσία στά Ἱεροσόλυμα, καί ἀπό τότε συνδέθηκαν διά βίου. ῾Ο Μάρκος ἀποδείχθηκε πιστός καί χρήσιμος συνεργάτης του, ἀνέ­λαβε μά­λι­στα νά τακτοποιήσει μία σοβαρή ἐκκρεμότητα ποή εἶχε ἀφήσει στή Θεσσαλονίκη ὁ Πορφύριος, τόν καταμερι­σμό δηλαδή τῆς οἰκογενειακῆς περιουσίας του μέ τά ἐνήλικα πλέον ἀ­δέλ­φια του. Κατά τή διάρκεια τῆς ἀπουσίας τοῦ Μάρκου στή Θεσσαλονίκη ἡ ὑγεία τοῦ Ἁγίου Πορφυρίου ἀποκα­ταστάθηκε θαυ­μα­τουργικά, κατόπιν ὁράματος τῆς σταυρώσεως τοῦ Κυ­ρίου καί τοῦ εὐγνώμονος ληστοῦ. ῾Ο Μάρκος διεκπε­ραίωσε τήν ὑπόθεση μέ τόν κα-λύτερο τρόπο καί ἐπέστρεψε μέ τό με­ρί­διο τῆς περιουσίας, ὕψους 4.400 νομισμάτων, καί μέ πλῆ­θος ἀργυρῶν σκευῶν καί πολυτίμων ἐνδυ-μάτων, τά ὁποῖα σύν­τομα ἐκποίησε καί ἐμοίρασε στούς πτωχούς καί στά μο­να­στή­ρια τῶν Ἱεροσολύμων καί τῆς Αἰγύπτου, τά ὁποῖα ἦταν πολύ πτωχά.

 Ἐκεῖ ἐχειροτονήθηκε, τό ἔτος 392 μ.Χ., πρεσβύτερος ἀπό τόν Πατριάρχη Ἱεροσολύμων Ἰωάννη Β΄ (386-417 μ.Χ.). Μετά τήν κοίμηση τοῦ Ἐπισκόπου Γάζης Αἰνείου, τό 395 μ.Χ., ἐξελέγη Ἐπίσκοπος τῆς Γάζης καί ἐχειροτονήθηκε ἀπό τόν Ἐπίσκοπο Καισαρείας Ἰωάννη. ᾿Εκεῖ, ἀφοῦ ἐπιτέλεσε πολλά θαύματα, ὁδήγησε καί πολλούς εἰδωλολάτρες καί αἱρετικούς στήν ἀληθινή θεογνωσία. Γι­ά νά προ­στα­τεύ­σει ὁ Ἅγιος τό ποί­μνι­ό του ἀπό τίς ἀδικίες τῶν Ἐθνικῶν καί τῶν ἀρχόντων δέν ἐδί­στα­σε νά με­τα­βεῖ στήν Κων­στα­ντι­νού­πο­λη καί νά ζη­τή­σει τή συν­δρο­μή τῶν αὐ­το­κρα­τό­ρων Ἀρ­κα­δί­ου (395-408 μ.Χ.) καί Εὐ­δο­ξί­ας. Ἐ­κεῖ συ­νά­ντη­σε καί τόν Ἅ­γι­ο Ἰ­ω­άν­νη τόν Χρυ­σό­στο­μο, ὁ ὁ­ποῖ­ος τόν συ­νέ­στη­σε στόν ᾿Αμάντιο τόν κουβι-κουλάριο[1] καί στούς βα­σι­λεῖς καί ἐστή­ρι­ξε μέ θέρ­μη το αἴ­τη­μά του νά καταστήσει γνωστή στούς βασιλεῖς τήν τυραννία τῶν πολιτικῶν ἀρχόντων πού κατεπίεζαν τό λαό. Πα­ρά τίς ἀρ­χι­κές τοῦ ἀ­ντι­δρά­σεις ὁ βα­σι­λέας ἐ­πεί­σθη καί ἐχο­ρή­γη­σε στόν Ἅγιο Πορ­φύ­ρι­ο βα­σι­λι­κό δι­ά­ταγ­μα μέ τό ὁ­ποῖ­ο πε­ρι­ό­ρι­ζε τή δρά­ση των εἰ­δω­λο­λα­τρῶν καί τῶν λοι­πῶν αἱ­ρε­τι­κῶν καί μέ βα­σι­λι­κή χο­ρη­γί­α ἀ­νή­γει­ρε ἐκ­κλη­σί­ες ἐ­κεῖ ὅ­που προ­η­γου­μέ­νως βρί­σκον­ταν εἰ­δω­λο­λα­τρι­κοί να­οί. Κατάφερε δέ ὁ Ἅγιος νά κατεδαφισθεῖ τό Μαρνεῖον, ὁ περίφημος ναός τῶν Ἐθνικῶν Γαζαίων, πού εἶχε ἱδρυθεῖ ἀπό τόν αὐτοκράτορα Ἀδριανό τό  ἔτος 129 μ.Χ. Στή θέση του ἀνοικοδομήθηκε περικαλλής ναός μέ χορηγία τῆς αὐ-τοκράτειρας Εὐδοξίας, ἡ ὁποία ἀπέστειλε γιά τό σκοπό αὐτό στή Γάζα τόν Ἀντιοχέα ἀρχιτέκτονα Ρουφῖνο. Ὁ ναός αὐτός, πού ὀνομάσθηκε Εὐδοξιανός, εἶχε 32 μεγάλους κίονες ἀπό καρυστινό μάρμαρο καί τά ἐγκαίνιά του ἔγιναν τό Πάσχα τοῦ 407 μ.Χ.

Κατά τά μετέπειτα ἔτη ὁ Ἅγιος Πορφύριος ἐρ­γάσθηκε γιά τή συγκρότηση τῆς Ἐπισκοπῆς του. Μέ ζωηρά χρώματα διασώ­ζει ὁ βιο-γράφος του Μάρκος τή φιλανθρωπι­κή καί ἱεραπο­στολική του δράση. Τό ἔτος 415 μ.Χ. ἔλαβε μέρος στή Σύν­οδο τῆς Διοσπόλεως[2], ὑπό τήν προεδρία τοῦ Πατριάρχου ῾Ιεροσολύμων ᾿Ιωάννου Β΄. ῾Η Σύνοδος αὐτή ἀσχολήθηκε μέ τόν θεολόγο Πε­λάγιο, ὁ ὁποῖος εἶχε καταφύγει στά ῾Ιεροσόλυμα κοντά στόν ᾿Ιωάννη, μετά τή σύγκρουση πού εἶχε στήν Ἀφρική μέ τόν ἱερό Αὐγουστῖνο, Ἐπίσκοπο ῾Ιππῶνος († 15 Ἰουνίου) γιά τά θέματα τοῦ προπα­το­ρικοῦ ἁμαρτήματος καί τῆς θείας χάριτος. Στή Σύν­οδο αὐτή ὁ Πελάγιος ἀθωώθηκε, ἀφοῦ ἀποδέχθηκε τή βασική διδα­σκα­λία ὅτι ἡ θεία Χάρη εἶναι ἀπαραίτητη γιά τή σωτη­ρία τοῦ ἀν­θρώπου.

Ὁ Ἅγιος ἀναπαύθηκε τό ἔτος 420 μ.Χ. μετὰ ἀπὸ σύντομη ἀσθέ-νεια, σὲ ἡ­λικία 72 ἐτῶν, «τόν καλόν ἀγῶνα τετελεκώς πρός τούς εἰδω­λομανεῖς ἕως τῆς ἡμέρας τῆς κοιμήσεως αὐτοῦ». 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς ἁγίας μάρτυρος Φωτεινῆς τῆς Σαμαρείτιδος καί τῶν σύν αὐτῇ.

Ἡ  Ἁ­γί­α Με­γα­λο­μάρ­τυς Φω­τει­νή κα­τα­γό­ταν ἀ­πό τήν Σα­μα­ρει­τι­κή πό­λη Σι­χάρ. Τίς πρῶ­τες πλη­ρο­φο­ρί­ες γι­ά τήν  Ἁ­γί­α τίς βρί­σκου­με στό Δ΄ κε­φά­λαιο τοῦ κα­τά Ἰ­ω­άν­νην Εὐ­αγ­γε­λί­ου[3].

Κάθε μεσημέρι πήγαινε ἔξω ἀπό τήν πόλη, στό πηγάδι τό λεγό-μενο τοῦ Ιακώβ, καί ἐγέμιζε τή στάμνα της. Ἐκεῖ, μία ἡμέρα, συνά-ντησε τόν Ἰησοῦ Χριστό, ὁ Ὁποῖος ἐφανέρωσε σ’ αὐτήν ὅλη τή ζωή της. Ὁ Κύριος εἶπε στήν Ἁγία, ὅτι Αὐτός εἶναι «τό ὕδωρ τό ζῶν», δηλαδή ἡ ἀστείρευτη πηγή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτό τό «πνευμα-τικό ὕδωρ» ἔδωσε ὁ Κύριος στή Σαμαρείτιδα, ἡ ὁποία ἐβαπτίσθηκε Χριστιανή μεταξύ τῶν πρώτων γυναικών τῆς Σαμάρειας[4] καί ὀνομά-σθηκε Φωτεινή.

Ἀπό τότε ἀφιέρωσε τόν ἑαυτό της στή διάδοση τοῦ Εὐαγγελίου στήν Ἀφρική καί στή Ρώμη. Ἐκεῖ ἔλαβε καί μαρτυρικό θάνατο ἀπό τόν αὐτοκράτορα Νέρωνα (54-68 μ.Χ.), ὅταν αὐτός ἔμαθε,  ὅτι ἡ Ἁγία Φωτεινή ἔκανε Χριστιανές τή θυγατέρα του Δομνίνα καί μερικές δοῦλες της.

Μαζί μέ τήν Ἁγία Φωτεινή ἐμαρτύρησαν οἱ υἱοί της καί οἱ πέντε ἀδελφές της.

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Φωτοῦς, Φωτίδος, Παρασκευῆς, Κυριακῆς, Ἀνατολῆς, ἀδελφῶν τῆς ἁγίας Φωτεινῆς.

    Οἱ Ἅγιες Μάρτυρες Ἁγία Φωτώ, Παρασκευή, Κυριακή καί Ἀνα-τολή ἐτελειώθησαν διά ξίφους καί ἡ Ἁγία Φῶτις ἐτέθηκε σέ δύο δέν-δρα, τά ὁποῖα ἀπολυθέντα τήν διέσχισαν σέ δύο.  

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων ᾿Ιωσῆ καί Βίκτωρος, υἱῶν τῆς ἁγίας Φωτεινῆς.

    Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Ἰωσῆς καί Βίκτωρ, ὁ ὁποῖος ἀποκαλεῖται καί Φωτεινός[5], ἀποκεφαλίσθηκαν.  

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Σεβαστιανοῦ τοῦ δουκός.

    Ὁ Ἅγιος Μάρτυς Σεβαστιανός ἦταν ἡγεμόνας τῆς πόλεως τῆς Καρθαγένης ἀσπάσθηκε τή χριστιανική πίστη ἀπό τόν εὐαγγελικό λό-γο τοῦ υἱοῦ τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς Βίκτωρος ἤ Φωτεινοῦ καί ἐμαρτύρησε ἐπί αὐτοκράτορος Νέρωνος (54-68 μ.Χ.).

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Θεοκλήτου τοῦ φαρμακοῦ.

    Ἡ μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Θεοκλήτου ἀναφέρεται μόνο στόν Παρισινό Κώδικα 1578. Ἴσως νά πρόκειται περί τοῦ μάγου, πού ἐπέδωσε στήν Ἁγία Φωτεινή τή Σαμαρείτιδα τό δηλητήριο καί ἀφοῦ ἐπίστεψε στόν Χριστό ἀποκεφαλίσθηκε. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Βίκτωρος τοῦ στρατηλάτου καί Χριστοδούλου.   

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Νικολάου τοῦ Κατοπινοῦ.  

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῆς εἰς πρεσβύτερον χειροτονίας τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Θεοδοσίου, ἐπισκόπου Νόβγκοροντ.

Ὁ Ἅγιος Θεοδόσιος, ἐπίσκοπος Νόβγκοροντ, ἐγεννήθηκε τό ἔτος 1491. Τό ἔτος 1523 εἰσῆλθε στή μονή τοῦ Ὁσίου Ἰωσήφ τοῦ Βολοκολάμσκ. Ἐξελέγη Ἐπίσκοπος τοῦ Νόβγκοροντ καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη τό ἔτος 1563. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Σεβαστιανοῦ, τοῦ ἐκ Ρωσίας.

    Ὁ Ὅσιος Σεβαστιανός τοῦ Ποσεσόνε ἐγεννήθηκε καί ἔζησε στή Ρωσία κατά τόν 15ο καί 16ο αἰώνα μ.Χ. Ἐκάρη μοναχός σέ ἕνα μοναστήρι στήν περιοχή τοῦ Σοχότ, κοντά στήν πόλη Ρομάνοβο, καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη. Ἡ μνήμη του τιμᾶται καί στίς 18 Δεκεμβρίου. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου νεομάρτυρος ᾿Ιωάννου τοῦ Κάλφα.

    Ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Ἰωάννης ἐγεννήθηκε καί ἀνατράφηκε στό Γαλατᾶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐργαζόμενος ὡς λεπτουργός κάλ-φας στό παλάτι τοῦ σουλτάνου, προσέφερε τίς ὑπηρεσίες του καί σέ ἄλλους ἐπιφανεῖς Τούρκους. Ἕνας ἀπό τούς μαθητές πού εἶχε προ-σλάβει, ἀνηψιός ἑνός ἀγᾶ ἀπό τήν Ἀνατολή, τόν διέβαλε, ὅτι σέ συζή-τηση πού εἶχε μαζί του κατηγόρησε τή μουσουλμανική θρησκεία καί ἐξῆρε τήν πίστη τῶν Χριστιανῶν. Ἔτσι ὁ Μάρτυρας συνελήφθη καί ὁδηγήθηκε στόν κριτή κατηγορούμενος γιά ἐξύβριηση τῆς ἰσλαμικῆς θρησκείας.

Ὁ Ἅγιος ἐμαστιγώθηκε ἀνηλεῶς καί ἐρρίφθηκε στή φυλακή. Παρά τίς ἐπίμονες προσπάθειες τῶν Τούρκων ὁ Ἰωάννης ὁμολογοῦσε μέ πνευματική ἀνδρεία καί σταθερότητα τόν Χριστό. Κατά διαταγή τοῦ βεζύρη ὁδηγήθηκε στόν ἔπαρχο, ὁ ὁποῖος τόν ὁδήγησε στό Δημοπρατήριο, ὅπου καί ἀποκεφαλίσθηκε τό ἔτος 1575, ἡμέρα Κυριακή.  

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ σύναξις τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου ἐν Κιέβῳ τῆς Ρωσίας.

    Ἡ θαυματουργή εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου τοῦ  Μεζχέτσκ βρέθηκε στό Κίεβο τό ἔτος 1492.

Ταῖς αὐτῶν ἁγίαις πρεσβείαις, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν!