Η Μονή Αγίας Τριάδας, ή Μονή Τζαγκαρόλων όπως επίσης είναι γνωστή, είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια που θα δείτε στην Κρήτη.
Η Μονή Αγίας Τριάδας βρίσκεται στη χερσόνησο Ακρωτήρι, στα βόρεια του νομού Χανίων. Το μοναστήρι των Τζαγκαρόλων απέχει 15 χιλιόμετρα από τα Χανιά και βρίσκεται πολύ κοντά στο Αεροδρόμιο αλλά και τη Μονή Γουβερνέτου.
Η Μονή Αγίας Τριάδας ξεχωρίζει για την πρόσοψή της με τους κίονες δωρικού ρυθμού, αλλά και τα στοιχεία αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής, που μας υπενθυμίζουν ότι το μοναστήρι χτίστηκε από τους Κρητικούς μοναχούς Ιερεμία και Λαυρέντιο από τη Βενετσιάνικη ορθόδοξη οικογένεια των Τζαγκαρόλων.
Είναι Πατριαρχική – Σταυροπηγιακή και αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μοναστήρια της Κρήτης, με τεράστια επίδραση στην παιδεία του νησιού.
Χτίστηκε το 1634, εκεί που υπήρχε παλιότερα ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στους Αγίους Αποστόλους.
Οι μοναχοί Λαυρέντιος και Ιερεμίας που έχτισαν τη μονή κατάγονταν από τη μεγάλη Ενετο-Κρητική οικογένεια των Τζαγκαρόλων, που οι μαρτυρίες αναφέρουν ότι είχε ισχυρή επιρροή στους Ορθόδοξους και στους Καθολικούς πληθυσμούς της περιοχής.
Τα δυο αδέρφια – μοναχοί ήταν εξαιρετικά μορφωμένα, με γνώσεις ιστορίας, ελληνικών και λατινικών, αλλά και αρχιτεκτονικής. Εξάλλου, ο Ιερεμίας ήταν αυτός που σχεδίασε και έχτισε τον ναό, με επιρροές από τον αρχιτέκτονα Sebastiano Serlio, που έζησε στη Βερόνα τον 16ο αιώνα.
Ο Ιερεμίας ανέλαβε τον σχεδιασμό και κατασκευή του νέου ναού το 1611, καθώς η εκκλησία που βρισκόταν εκεί ήταν μικρή και εγκαταλελειμμένη. Ο Ιερεμίας πραγματικά ξεκίνησε την κατασκευή του μοναστηριού, αλλά πέθανε πριν την αποπεράτωσή του, την οποία ανέλαβε στη συνέχεια ο αδελφός του, Λαυρέντιος.
Το 1645 όμως, με την εισβολή των Τούρκων στην Κρήτη, η κατασκευή της Μονής Τζαγκαρόλων διακόπηκε. Οι Τούρκοι ονομάζουν το μοναστήρι Selvili Manastir, που σημαίνει το μοναστήρι με τα κυπαρίσσια –λόγω προφανώς του δρόμου με τα κυπαρίσσια που οδηγεί στη μονή.
Αργότερα, το 1821, με την Ελληνική επανάσταση, οι μοναχοί που ζούσαν στη μονή κατάφεραν να διαφύγουν, αφήνοντας όμως πίσω όλα τα ιστορικά κειμήλια και χειρόγραφα που είχαν συγκεντρώσει στη μονή, που πυρπολήθηκαν από τους Τούρκους.
Μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης, η Μονή Αγίας Τριάδας ανασυγκροτήθηκε και ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της. Στο μεταξύ είχε καταφέρει να αποκτήσει μεγάλη περιουσία και να επεκτείνει τη δράση της στη Μικρά Ασία.
Η Μονή Αγίας Τριάδας Τζαγκαρόλων εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στα εκκλησιαστικά θέματα της Κρήτης, αλλά και στην οικονομική ζωή της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία της Κρήτης.
Είναι ένα τετράγωνο κτιριακό συγκρότημα με το καθολικό (τον κεντρικό ναό) να δεσπόζει στο κέντρο της κατάφυτης αυλής.
Μέσα στον χώρο του συγκροτήματος υπάρχει ελαιοτριβείο και αποθήκη για τα κρασιά που φτιάχνει η μονή, ενώ στο νότιο τμήμα της βρίσκεται η βιβλιοθήκη, που παλιότερα ήταν το Ηγουμενείο.
Τα τελευταία χρόνια οι μοναχοί πραγματοποιούν συστηματικές βιολογικές καλλιέργειες ελιάς και αμπελιού και παράγουν εκλεκτό κρασί, τσικουδιά (ρακή), λάδι, μέλι, ξύδι και σαπούνι από ελαιόλαδο.
Η μονή παράγει 20 τόνους βιολογικό παρθένο ελαιόλαδο, που έχει βραβευτεί σε διεθνείς διαγωνισμούς και πωλείται κυρίως στο εξωτερικό.
Κρασιά από τη μονή είναι τα: ερυθρό ξηρό Cabernet, ερυθρό ξηρό Φωκιανό Ρωμαίικο, ερυθρό ξηρό Merlot, λευκό ξηρό Trebiano.
