Η δεσποτική εορτή της Υπαπαντής του Σωτήρος Χριστού διατηρεί και τον χαρακτήρα της θεομητορικής εορτής στη λειτουργική μας τάξη. Ο Δεσπότης Χριστός προσφέρεται ως βρέφος τεσσαρακονθήμερο “παραστήσαι τω Κυρίω“1, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ευαγγελιστού Λουκά και η Θεοτόκος Μαρία, η συλλαβούσα εκ Πνεύματος Αγίου στα πανάχραντα σπλάχνα της το Χριστό, είναι αυτή η οποία Τον προσφέρει στον ναό “καθώς γέγραπται εν νόμω Κυρίου ότι παν άρσεν διανοίγον μήτραν άγιον τω Κυρίου κληθήσεται“2. Γίνεται έτσι αυτή η γιορτή και πάλι αφορμή ώστε να σταθούμε με σεβασμό και ευλάβεια και με τη βοήθεια των θεοφόρων Πατέρων της Εκκλησίας μας, να σχολιάσουμε μια πτυχή αυτού του σωτηριολογικού γεγονότος.
Και πρώτον, αυτή η γιορτή, όπως και οι άλλες τις οποίες ζήσαμε πριν από 40 ημέρες, μας δείχνει και πάλι την ταπείνωση του Χριστού : “εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού“3.
Ταπείνωση στη Βηθλεέμ. “Τι γαρ ευτελέστερον σπηλαίου; τι δε ταπεινότερον σπαργάνων; εν οις διέλαμψεν ο της Θεότητός σου πλούτος“4.
Ταπείνωση στην Περιτομή. “Και Νόμον εκπληρών, περιτομήν, θελήσει καταδέχη σαρκικήν, όπως παύσῃς τα σκιώδη, και περιέλῃς το κάλυμμα των παθών ημών“5.
Ταπείνωση στο Βάπτισμα. “Συ εν Ιορδάνη βαπτισθείς ο Σωτήρ ημών, τα ρείθρα ηγίασας, τη παλάμη του δούλου χειροθετούμενος“6.
Ταπείνωση στην Υπαπαντή. Αυτός “ο οποίος είναι πηγή κάθε δωρεάς και χάριτος, γίνεται ταπεινότερος και πτωχότερος ανάμεσά μας. Υποτάσσεται στο νόμο που Εκείνος μάς έδωσε και που εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε παύσει να τον παραβιάζουμε. Παρ’ όλο που, μήτε Εκείνος μήτε η άμωμη μητέρα Του, είχαν ανάγκη καθαρισμού την όγδοη ημέρα, υπέβαλλε τη σάρκα Του στην περιτομή και περίμενε κατόπιν στη Βηθλεέμ να περάσει το νενομισμένο διάστημα για να παρουσιάσει στο ναό της δόξης Του αυτό το σώμα που προσέλαβε, για να το καταστήσει νέο τέλειο ναό της Θεότητός Του. Αυτός ο απρόσιτος και απερινόητος Θεός συγκαταβαίνει να ανταλλαγεί με την προσφορά των πτωχών, τα περιστέρια και τα τρυγόνια, σύμβολα της αγνότητος, της ειρήνης και της αθωότητος που ο φιλάνθρωπος Σωτήρ ήρθε στον κόσμο για να μας φέρει“7.
Δεύτερον. Χαρακτηριστική σε αυτή τη γιορτή είναι και η προφητεία του Δικαίου Συμεών, τόσο για το πρόσωπο του Χριστού “ούτως κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον“8, όσο και εκείνη που αναφέρεται στη ρομφαία που θα διέλθει την ψυχή της Αειπαρθένου Θεοτόκου : “Και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαίαν“9. Ρομφαία “είναι ο πειρασμός ή και το ίδιο το πάθος το οποίο προκάλεσε η παραφροσύνη των Ιουδαίων στον Εμμανουήλ… ήταν σαν να κατασφάζονταν κατά κάποιο τρόπο με ξίφος η Αγία Παρθένος βλέποντας να σταυρώνεται Εκείνος που γεννήθηκε ως προς την σάρκαν από αυτήν“10. Την ίδια άποψη διατυπώνει και ο ερμηνευτής της Καινής Διαθήκης Ευθύμιος Ζιγαβινός. “Ρομφαίαν ωνόμασε την οξείαν οδύνη ήτις διήλθε την καρδίαν της θεομήτορος, ότε ο υιός αυτής προσηλώθη τω σταυρώ. Περί ταύτης γαρ της αλγηδόνος νυν προεφήτευσε“11.
Τρίτον. Αυτή η προφητεία του Συμεών επαληθεύτηκε όταν η καρδιά της πάναγνης Θεοτόκου Μαρίας είδε Εκείνον που ευεργέτησε τους ανθρώπους, να Τον απορρίπτουν, να Τον χλευάζουν και να Τον σταυρώνουν. Έτσι, αποκαλύφθηκαν οι διαλογισμοί των καρδιών των ανθρώπων.
Απεκαλύφθη ο θερμόαιμος Πέτρος, ο οποίος τον αρνήθηκε μικρόν πριν από το πάθος.
Φανερώθηκε ο Ιούδας.
Φανερώθηκαν όσοι Τον αγαπούν.
Φανερώθηκε η στάση των δύο ληστών απέναντι στον Εσταυρωμένο Κύριο.
Φανερώθηκε η ομολογία του Ρωμαίου εκατοντάρχου : “αληθώς Θεού υιός ην ούτος“12.
Φανερώθηκε ακόμη με την προφητεία αυτή ότι η Μαρία είναι η αληθινή μητέρα Του, γράφει και πάλι ο θαυμαστός ερμηνευτής Ευθύμιος Ζιγαβηνός. “Επίστευσαν ότι μήτηρ αυτού εστί και απεκάλυψαν, είτουν εξηγόρευσαν τους διαλογισμούς των καρδιών αυτών, τους της υποψίας“13.
Φανερωνόμαστε όλοι στο διάβα των αιώνων… Ποιά είναι η στάση και η σχέση μας με τον Χριστό, είτε είμαστε εντός της Εκκλησίας Του, είτε την πολεμάμε εντός κι εκτός αυτής.
Η ρομφαία, λοιπόν, αυτή διήλθε την ψυχή της Θεοτόκου Μαρίας, ώστε από τότε να νοιώθει, να πονά και να υποφέρει, να συμπονά, να προστρέχει και να συμπαρίσταται μητρικά στον ανθρώπινο πόνο. Για όποιον προστρέχει στη χάρη της και αιτείται τη βοήθειά της, η Παναγία γίνεται η μεταβολή των θλιβομένων και η απαλλαγή των ασθενούντων. Γι’ αυτό και ο κάθε χριστιανός απευθυνόμενος σε αυτήν, μαζί με τον ιερό υμνογράφο, τής λέγει: “Εν ταις ζάλαις εφεύρων Σε λιμέναν, εν ταις λύπαις χαράν και ευφροσύνην“14.
Στη Θεοτόκο λοιπόν καταφεύγουμε κι εμείς, προκειμένου να μας παρουσιάσει και να μας γνωρίσει στον Υιό και Θεό της. Αυτό θα πρέπει να είναι το αίτημά μας. Αυτό μας συμβουλεύει και ο ιερός υμνογράφος αυτής της δεσποτικής και θεομητορικής εορτής “Τη Θεοτόκω προσδράμωμεν, οι βουλόμενοι κατιδείν τον Υιόν αυτής” 15.
“Θεοτόκε η ελπίς, πάντων των Χριστιανών, σκέπε φρούρει φύλαττε, τους ελπίζοντας εις σε“.
1. Λκ. 2,22
2. Λκ. 2,23
3. Φιλ. 2,8
4. Υπακοή Χριστουγέννων
5. Απολυτίκιο Περιτομής
6. Αίνοι Θεοφανείων
7. Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Τόμος Έκτος (Φεβρουάριος), εκδ. Ίνδικτος, σελ. 20
8. Λκ. 2,34
9. Λκ. 2,35
10. Αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας, “Υπόμνημα εις το κατά Λουκάν Ευαγγέλιον”, ΕΠΕ 25,201
11. Π.Ν. Τρεμπέλα, “Υπόμνημα εις το κατά Λουκάν Ευαγγέλιον”, εκδ. Σωτήρ, Αθήνα 1983, σελ. 110
12. Μτθ. 27,54
13. Ευθυμίου Ζιγαβηνού, “Εις το κατά Λουκάν”, PG 129,896A
14. Μεγάλος Παρακλητικός Κανόνας
15. Οίκος εορτής Υπαπαντής
εκ της Ι.Μ. Καστορίας
