Τήν 10ην Νοεμβρίου 2025 ἐτελέσθη, μέ ἐκκλησιαστική λαμπρότητα, πνευματική κατάνυξη καί πρό παντός ἱεροπρέπεια, ἀλλά καί ἐθνική ὑπερηφάνεια καί συγκίνηση στόν πανηγυρίζοντα Ἱ. Μητροπολιτικό Ναό Χίου ἡ Ἱερά Μνήμη τῶν ἐνδόξων Πολιούχων καί Ἐλευθερωτῶν τοῦ νησιοῦ μας Ἁγίων Μεγαλομαρτύρων Μηνᾶ, Βίκτωρος καί Βικεντίου, ἡ ὁποία συμπίπτει μέ τήν ἀπελευθέρωση τῆς Χίου τήν 11ην Νοεμβρίου 1912.
Ἐφέτος, ἡ Ἱερά Μνήμη τῶν Ἁγίων Βικτώρων, ὅπως ἀποκαλεῖ ὁ λαός τούς Πολιούχους του, ἐμεγαλύνθη μέ τήν παρουσία καί εὐλογία, πρός προσκύνηση καί ἁγιασμό τῶν πιστῶν, τῆς Ἱερᾶς Εἰκόνος τῆς Παναγίας τῆς ἐπικαλουμένης “Παγούσαινας” ἀπό τό χωριό τῆς Παρπαριᾶς στήν περιοχή τῆς προσφάτως πυρίκαυστης Ἀμανῆς.
Τό πρωΐ τῆς 10ης Νοεμβρίου, μετεφέρθη στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό ἡ σεβασμία Εἰκόνα τῆς Παναγίας τῆς “Παγούσαινας”, ἀφοῦ σύμφωνα μέ ἀπόφαση τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν κ. Μάρκου κατά τόν ἑορτασμό τῆς ἱερᾶς Μνήμης τῶν Πολιούχων συμμετέχει καί ἱστορική εἰκόνα τῆς Παναγίας, μεταφερομένη στόν Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό ἀπό Ἱερό Ναό ἤ Ἱερά Μονή τῆς Χίου. Ἐγένετο ἐκκλησιαστική ὑποδοχή προεξάρχοντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν κ. Μάρκου, πλαισιωμένου ὑπό πολλῶν Ἱερέων καί τοῦ Ἀρχιδιακόνων, καί πολλῶν πιστῶν. Ἡ Ἱερά Εἰκόνα ἐκοσμεῖτο μέ καμμένα κλαδιά καί ἄνθη τῆς Ἀμανῆς, σέ ὑπενθύμιση τοῦ δράματος πού ἔησε ἡ περιοχή. Ἀκολούθησε Δέησις, πού ἐσκόρπισε ρίγη συγκίνησης, στό τέλος τῆς ὁποίας ὁ Σεβασμιώτατος Χίου, μεταξύ ἄλλων, συγκινημένος καί ὁ ἴδιος, εἶπε:
“Ἡ παρουσία τῆς Παναγίας τῆς “Παγούσαινας” σήμερα ἐδῶ ὑποδηλώνει ὅτι, ὅπως ἀπό τά ἐρέβη τοῦ σκότους καί τῆς φοβερῆς τουρκικῆς σκλαβιᾶς, μέ τήν προστασία τῶν Πολιούχων της, ἀνέτειλε ἡ Χίος ἐλευθέρα καί φωτεινή, ἔτσι καί ἀπό τό σκοτάδι τῆς φοβερῆς δοκιμασίας, μέ τήν προστασία τῆς Παναγίας μας, θά ἀνατείλει καί θά ζήσει καί θά μεγαλουργήσει ἡ ξεχασμένη καί πονεμένη, ἡ λαβωμένη καί κατακαμμένη Ἀμανή.”
Στή συνέχεια, ὁ Σεβασμιώτατος Χίου μετέβη στόν νὀτιο λιμενοβραχίονα τῆς πόλεως, ὅπου, μέ τήν παράταξη ἀγήματος στρατοῦ καί τῶν Σπουδαστῶν τῆς Ἀκαδημίας Μηχανικῶν Ε.Ν., ἡ ὁποία μέ πομπή μετέφερε ἐκεῖ τήν Μεγάλη Ἑλληνική Σημαία, παρουσίᾳ τῶν Ἀρχῶν καί πολλῶν Χιωτῶν, ἔγινε, μέσα σέ κλίμα ἐθνικῆς ὑπερηφάνειας καί ἱστορικῆς μνήμης, ἡ μεγαλειώδης Τελετή τῆς ἔπαρσής της, ἐπιφανείας, 150 τ. μ. , πού ἀποτελεῖ πρωτοβουλία τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Χίου κ. Μάρκου, σέ διατράνωση τῆς δημιουργίας της ἀπό τό ράσο τοῦ Παπαφλέσσα καί τή φουστανέλλα τοῦ τσολιᾶ, τῆς πρώτης ἑλληνικῆς Σημαίας τό 1822, καθώς καί τῆς σημασίας τοῦ ἱεροῦ αὐτοῦ Συμβόλου τοῦ Ἔθνους μας, πού οἱ 9 λωρίδες της διασαλπίζουν τό σύνθημα “ἐλευθερία ἤ θάνατος” ἀλλά καί δεικνύουν τίς ἐννέα περιοχές τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, τήν Ἤπειρό μας, τήν Μακεδονία μας, τήν Θράκη μας, τήν Θεσσαλία μας, τή Ρούμελη, τόν Μωρηᾶ, τό Ἰόνιο Πέλαγος, τό Αἰγαῖο Ἀρχιπέλαγος καί τήν Κρήτη μας. Ἐκεῖ ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης ἐδήλωσε:
«Ἡ Χίος τοῦ Ἁγίου Ἰσιδώρου καί τοῦ Ὁμήρου γιορτάζει τήν ἐλευθερία της. Μετά
5 αἰῶνες σκλαβιᾶς, στηριζόμενοι στήν πίστη στόν Χριστό καί κρατῶντας τήν ἑλληνική γλῶσσα οἱ πρόγονοί μας ξανάγιναν ἐλεύθεροι.
Ἐμεῖς σήμερα μέ τή θρησκεία καί τή γλῶσσα μας μποροῦμε νά ἐπιβιώσουμε καί νά μεγαλουργήσουμε».
Τό ἀπόγευμα, κατά τόν Πολυαρχιερατικό Μέγα Ἑσπερινό ἐχοροστάτησε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς κ. Νικόλαος, συγχοροστατούντων καί τῶν Σεβ. Μητροπολιτῶν Χαλκίδος κ. Χρυσοστόμου καί τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν κ. Μάρκου, πλαισιουμένων ὑπό τοῦ συνόλου σχεδόν τῶν Ἱερέων καί τοῦ Ἀρχιδιακόνου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, ὡς καί τῶν Κληρικῶν τῶν συνοδευόντων τούς Ἁγίους Ἀρχιερεῖς καί μέ τήν συμμετοχή πλήθους πιστῶν, κυρίως νέων, μαθητῶν τῶν Σχολείων ὅλων τῶν βαθμίδων, τῶν Σπουδαστῶν τῶν Α.Ε.Ν. Οἰνουσσῶν καί Χίου, τῆς Νοσηλευτικῆς Σχολῆς, τῶν πολιτιστικῶν Σωματείων καί τῶν Προσκόπων, οἱ ὁποῖοι, ἀπό πολύ νωρίς, εἶχαν κατακλύσει τόν Ἱ. Μητροπολιτικό Ναό. Στίς Ἱερές Ἀκολουθίες ἔψαλε ἡ Χορῳδία τοῦ Συλλόγου Ἱεροψαλτῶν Χίου “Ρωμανός ὁ Μελῳδός” σέ δύο Χορούς ὑπό τήν Διεύθυνση τοῦ Πρωτοψάλτου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χίου καί Χοράρχη τοῦ Συλλόγου κ. Βασιλείου Γ. Χαμέτη, τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου Ἱεροψαλτῶν κ. Κωνσταντίνου Γανιάρη, ὡς καί τῶν Ἱεροψαλτῶν τοῦ Ἱ. Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ κ. Δημητρίου Δημητρακοπούλου καί κ. Ἀντωνίου Κυδώνη.
Στούς Σεβασμιωτάτους Ἀρχιερεῖς ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Χίου κ. Μᾶρκος ἀπένειμε, μετά ἐγκωμιαστικήν προσλαλιάν, τήν μεγαλυτέραν τιμητικήν διάκρισιν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χίου, τό παράσημον τοῦ Σταυροῦ τοῦ Ἁγ. Ἰσιδώρου.
Κατά τήν διακονία τοῦ Θ. Λόγου τόν θεῖον λόγον ἐκήρυξε ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς κ. Νικόλαος, ὁ ὁποῖος, μεταξύ ἄλλων, ἐξῆρε τήν σημασία καί ἐξέχουσα ἀξία τῆς Χίου ὡς ἡρωοτόκου καί μαρτυρικῆς καί στή συμβολή καί προσφορά τῶν Πολιούχων της στήν ἀπελευθέρωσή της. Ἐχαρακτήρισε μάλιστα τόν Ἅγιο Μηνᾶ, τόν ρωμαλέο καί δυνατό, ὡς προστάτη τῶν κατατρεγμένων, ἀποτελοῦντος μετά τῶν συνεορταζομένων Ἁγίων Βίκτωρος καί Βικεντίου τούς συνοριοφύλακας τῆς Πατρίδος μας, ἀφοῦ τιμᾶται ὡς Πολιοῦχος τῆς Καστοριᾶς στά βόρεια καί ὡς Πολιοῦχος τῆς Κρήτης στά νότιά της.
Μετά τήν Ἀκολουθία τοῦ Πολυαρχιερατικοῦ Ἑσπερινοῦ, προεξαρχόντων τῶν τριῶν Ἀρχιερέων, ἐπραγματοποιήθηκε πάνδημη καί μεγαλειώδης Ἱερά Λιτανεία τῶν Ἱερῶν Εἰκόνων τῆς Παναγίας τῆς “Παγούσαινας” καί τῶν Ἁγίων Βικτώρων, φερομένων ἐπί στρατιωτικῶν ὀχημάτων καί πλαισιουμένων ἀπό Σπουδαστές τῶν Ἀκαδημιῶν Ε. Ν. καί ἀπό μέλη τοῦ Μορφωτικοῦ Συνδέσμου Βαρβασίου “Βιβλιοθήκη Ο ΦΑΡΟΣ” μέ τοπικές ἐνδυμασίες, σέ δρόμους τῆς πόλεως, στόν κεντρικό λιμένα, τήν πλατεῖα καί τήν ἀγορά τῆς πόλεως, μέ τή συμμετοχή τοῦ Ἱεροῦ Κλήρου, τῶν Ἀρχῶν τῆς Χίου, τῶν Ψαρῶν καί τῶν Οἰνουσσῶν, τοῦ Στρατοῦ, τῶν Συλλόγων καί Σωματείων, τῶν Ἀδελφῶν τοῦ Ε.Ε.Σ.,τῶν Σπουδαστῶν τῶν δύο Α.Ε.Ν., τῆς Νοσηλευτικῆς Σχολῆς, τῶν Προσκόπων, τῶν Σχολείων ὅλων τῶν βαθμίδων καί τῆς Φιλαρμονικῆς τοῦ Δήμου Χίου.
Στήν πλατεῖα τῆς πόλεως, πλησίον τοῦ ἐπιβλητικοῦ Ἀνδριάντος τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Ἐθνομάρτυρος Πλάτωνος (Φραγκιάδου), Μητροπολίτου Χίου, ἐπί διαμορφωθείσης ἐξέδρας, ἐτελέσθη Δέησις “ὑπέρ μακαρίας μνήμης καί αἰωνίου ἀναπαύσεως πάντων τῶν ὑπέρ τῆς ἀπελευθερώσεως τῆς πόλεως καί νήσου ταύτης εὐκλεῶς ἀγωνισαμένων καί ἐνδόξως πεσόντων πατέρων καί ἀδελφῶν ἡμῶν, ὧν ἡ μνήμη ἔσεται ἀγείρω καί αἰωνία”.
Τήν κυριώνυμη ἡμέρα τῆς Ἑορτῆς, 11ην Νοεμβρίου, ἐχοροστάτησεν εἰς τόν Ὄρθρον ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος καί ἀκολούθησε ἡ πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία συλλειτουργούντων τῶν Σεβ. Μητροπολιτῶν Μεσογαίας καί Λαυρεωτικῆς κ. Νικολάου καί Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν κ. Μάρκου.
Τόν Θ. Λόγον ἐκήρυξε ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος, ὁ ὁποῖος ἀνέλυσε θεολογικά τήν προτροπή καί ἐντολή τοῦ Ἀποστόλου Παύλου στόν μαθητή του Τιμόθεο: “Μνημόνευε Ἰησοῦν Χριστόν ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν” . “Ἡ μνήμη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐτόνισε ὅτι εἶναι ὑποχρέωση καί καθῆκον μας σέ μιά ἐποχή πού ἀφήσαμε τά οὐσιώδη γιά τά ἐπουσιώδη καίι κινούμαστε στήν ἐπιφάνεια χωρίς ἐσωτερικό βάθος πίστεως, καθήκοντος καί ἱεραποστολῆς”.
Ἀκολούθησε, μέσα σέ κλίμα ἔντονης θρησκευτικῆς καί ἐθνικῆς συγκινήσεως, ἡ Ἐπίσημη Δοξολογία ἐπί τῇ ἀπελευθερώσει τῆς πόλεως ἀπό τούς Τούρκους, τῆς ὁποίας προεξῆρχε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν, ὁ ὁποῖος, ὅπως ὁ ἴδιος ἔχει ὁρίσει γιά τόν ἑορτασμό τῆς Ἐπετείου κάθε χρόνο, ἐξεφώνησε καί τόν Πανηγυρικό λόγο, μέ ἀναφορά στίς βασικότερες καί καθοριστικές πτυχές τῆς Χίου ἀπό τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα καί τήν ἐπισήμανση ὅτι θά ὑπερασπίζουμε τήν ἐλευθερία, ὡς ὕψιστο ἀγαθό τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τό Θεό, καί ἀπό τούς ἐχθρούς τοῦ Ἔθνους μας, ἰδίᾳ τῶν ἐξ ἀνατολῶν, ἀλλά καί ἀπό ἐκείνους πού θεσμοθετοῦν ὡς φυσικά τά ἀφύσικα καί ὡς νόμιμα τά ἄνομα.
Ἱερά Πανήγυρις μέ στοχασμούς καί διδάγματα, μέ ἐλπίδες καί προσδοκίες, μέ πίστη στό Θεό καί μέ τήν Πατρίδα μας.
