Όταν ο Κύριος όρισε την αγάπη στο Θεό ως την «πρώτη και πιο μεγάλη εντολή» πρόσθεσε: Δεύτερη, το ίδιο σπουδαία μ” αυτήν είναι «Να αγαπάς τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου» (Ματθ. 22: 38-39).
Όπου κι αν ανοίξομε τη Γραφή, στους προφήτες, στα Ευαγγελία, στις επιστολές, σ” όλη την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη, θα θαυμάσομε το πλήθος των επαίνων της αγάπης προς τον πλησίον καθώς και των συνεχών υπομνήσεων και προτροπών του Θεού για την άσκηση της αρετής αυτής.
Στον προφήτη Ησαΐα η αγάπη προς τον πλησίον είναι ο ακρογωνιαίος λίθος και η κυριότερη εκδήλωση της δικαιοσύνης. Βλέπουμε εκεί τους Εβραίους να παραπονούνται, γιατί ο Θεός δεν λογάριαζε τις νηστείες τους και τα αλλά νομικά καθήκοντα που εκπλήρωναν, αλλά βλέπουμε και Εκείνον να τους εξηγεί ότι η αιτία γι” αυτό είναι η σκληρότητα τους προς τους συνάνθρωπους τους: Νηστεύετε, τους είπε, αλλά κάνετε τα θελήματα σας, όχι το δικό μου θέλημα. Καταπιέζετε και κακομεταχειρίζεστε όσους είναι κάτω από την εξουσία σας. Νηστεύετε, αλλά δεν αποφεύγετε τις φιλονικίες και τις διαμάχες και την κακοποίηση των αδυνατών. Εγώ δεν όρισα τέτοια νηστεία, αλλά θέλω να λύσετε κάθε δεσμό σας με την αδικία, να μοιράζεστε το ψωμί σας με τους πεινασμένους, να δίνετε στέγη στους άστεγους και να ντύνετε τους γυμνούς. Τότε θα σας περιβάλει η δόξα μου. Τότε θα προσεύχεστε, και θα σας ακούω (Ησ. 58: 3-9).
Παρόμοια διαβάζομε και στον προφήτη Ζαχαρία. Όταν οι Εβραίοι ρώτησαν τον Κύριο μέσω του προφήτη για νηστείες και πρόσφορες, Εκείνος τους αποκάλυψε ότι το θέλημα Του είναι να κρίνουν με δικαιοσύνη, να είναι σπλαχνικοί προς τον συνάνθρωπο, να κάνουν έργα αγάπης, να μην μνησικακούν (Ζαχ. 7:9-10).
Απορία, όμως, και θαυμασμό προκαλεί αυτό που είναι γραμμένο στον προφήτη Ιεζεκιήλ για τα Σόδομα. Ενώ είναι σ” όλους γνωστές οι φοβερές σαρκικές αμαρτίες των Σοδομιτών, ο Κύριος αποκαλύπτει ότι κατέστρεψε την πόλη κυρίως για τρία αλλά αμαρτήματα: την υπερηφάνεια, τη σπάταλη και την ασπλαχνία απέναντι στον πλησίον. «Αυτή ήταν η παρανομία των Σοδομιτών…., η υπερηφάνεια… ζούσαν μια σπάταλη ζωή μέσα στην αφθονία των υλικών Αγάθων… και δεν έδιναν καμία βοήθεια στο απλωμένο χέρι των πτωχών και αυτών που είχαν ανάγκη» (Ιεζ. 16: 49).
Το Ιερό Ευαγγέλιο, πάλι, που είναι ο νόμος της αγάπης, τι άλλο τονίζει περισσότερο από αυτή την αρετή. Δεν χρειάζεται παρά να θυμηθούμε ότι ο Κύριος, προλέγοντας το πως θα κριθεί ο κόσμος στη δεύτερη έλευση Του, καθόρισε τα έργα αγάπης προς τον συνάνθρωπο σαν αποφασιστικά κριτήρια για την σωτήρια ή τον κολασμό του καθενός μας: «Αφού τα κάνατε αυτά σ” έναν από τους άσημους αυτούς αδελφούς μου, τα κάνατε σ” εμένα… Αφού δεν τα κάνατε αυτά σ” έναν από αυτούς τους άσημους αδελφούς μου, ούτε σ” εμένα τα κάνατε» (Ματθ. 25: 40,45). Διακήρυξε ακόμα, ότι όλος ο νόμος και οι προφήτες συνοψίζονται στις δυο αυτές εντολές της αγάπης στο Θεό και της αγάπης στον πλησίον (Ματθ. 22:40). Αλλά και στην τελευταία μεγάλη διδαχή Του, στη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου, η κύρια υποθήκη Του ήταν: «Αυτή είναι η δική μου εντολή: Ν” αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως εγώ σας αγάπησα» (Ιω. 15:12).
Πως εγκωμιάζει την αγάπη και ο απόστολος Παύλος!. Τη θεωρεί κι εκείνος ως την τέλεια εκπλήρωση όλων των εντολών του Θεού. «Να μην χρωστάτε σε κανέναν τίποτα, παρά μόνο το ν” αγαπάτε ο ένας τον άλλο. Οποίος αγαπάει τον άλλο, έχει τηρήσει το σύνολο των εντολών του Θεού. Γιατί το «μη μοιχεύσεις», «μη φονεύσεις», «μην κλέψεις», «μην επιθυμήσεις» κι όλες γενικά οι εντολές συνοψίζονται σε αυτή: «Ν” αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου» (Ρωμ. 13:8-9). Και στον ανυπέρβλητο ύμνο της αγάπης γράφει «Αν μπορώ να μιλάω όλες τις γλώσσες των ανθρώπων, ακόμα και των αγγέλων, αλλά δεν έχω αγάπη για τους άλλους, έγινα σαν τον άψυχο χαλκό, που βουίζει, όταν τον χτυπούν ή σαν το κύμβαλο, που βγάζει θορυβώδη ήχο. Κι αν έχω της προφητείας το χάρισμα κι όλα κατέχω τα μυστήρια και όλη τη γνώση, κι αν έχω ακόμα όλη την πίστη έτσι που να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, είμαι ένα τίποτα…» (Α” Κορ. 13:1-8).
Θα κλείσουμε αυτό μας το λόγο συνοψίζοντας όσα έχουμε αναφέρει σε έξι τρόπους με τους οποίους καλλιεργείται και ολοκληρώνεται η αγάπη.
- Ο πρώτος τρόπος είναι η απλή βίωση ενός αγαπητικού αισθήματος, μια απλή κίνηση της καρδιάς, που δεν προχωράει όμως σε τίποτε άλλο.
- Ο δεύτερος είναι η συμπαράσταση στον πλησίον με παρήγορα λόγια και καλές συμβουλές.
- Ο τρίτος είναι η υλική βοήθεια στην ανάγκη του έστω κι από το υστέρημά μας.
- Τέταρτος είναι η υπομονή και η ανεξικακία στις ύβρεις, στις συκοφαντίες, στις αδικίες και σε κάθε κακό που μας κάνει ο πλησίον.
- Πέμπτος είναι όχι μόνο η υπομονή, αλλά και η συγχώρηση εκείνου που μας βλάπτει και
- O εκτός τρόπος είναι η διπλή πρόσφορα στον πλησίον, πρόσφορα πνευματική και Υλίκη που γίνεται, είτε με την παραδειγματική ενάρετη ζωή μας, είτε με τους παρηγορητικούς και εποικοδομητικούς λόγους μας, είτε με την ελεημοσύνη και άλλες αγαθοεργίες.
