Στίς 30 Αὐγούστου ἡ Ἐκκλησία μας τιμᾶ τή μνήμη τοῦ μεγάλου Πατρός καί διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας μας ἁγίου Ἀλεξάνδρου, ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἁγίου Ἱεράρχου καί πρώτου ἐπισκόπου τῆς νέας πρωτεύουσας τῆς Αὐτοκρατορίας τιμᾶται ὁ ὁμώνυμος μεγαλοπρεπής Ἐνοριακός Ναός τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου.
Οἱ ἑορταστικές λατρευτικές ἐκδηλώσεις πού ξεκίνησαν χθές μέ τόν Πανηγυρικό πολυαρχιερατικό Ἑσπερινό, συνεχίστηκαν τήν κυριώνυμη ἡμέρα τῆς ἑορτῆς τοῦ ἁγίου Ἀλεξάνδρου, Σάββατο 30 Αὐγούστου, μέ τήν τέλεση τοῦ Ὄρθρου καί τῆς πολυαρχιερατικῆς θείας Λειτουργίας, πού ἀναμεταδόθηκαν ἀπό τόν Ραδιοφωνικό Σταθμό τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (89,5 FM). Προσκεκλημένοι ἀπό τόν Σεβασμιώτατο Ποιμενάρχη μας Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης κ. Συμεών ἦταν δύο Ἱεράρχες τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, οἱ Σεβασμιώτατοι Μητροπολίτες Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος καί Εἰρηνουπόλεως κ. Νίκανδρος.
Ἀνήμερα τῆς ἑορτῆς ὁ Ὄρθρος ἄρχισε στίς 7.00 π.μ., ὅπου χοροστάτησε ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος –ὑπέρτιμος καί ἔξαρχος Φρυγίας, καθώς καί Διευθυντής τοῦ ἐν Ἀθήναις Γραφείου Ἐκπροσωπήσεως τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου– ὁ ὁποῖος καί προέστη τῆς τρισαρχιερατικῆς θείας Λειτουργίας πού ἀκολούθησε, καί ἡ ὁποία τελέστηκε μέ τή δέουσα ἐκκλησιαστική μεγαλοπρέπεια καί μυσταγωγία σέ ἕναν κατάμεστο ἀπό πιστούς Ναό.
Στήν ὁμιλία του ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαοδικείας κ. Θεοδώρητος ἐπεσήμανε: Σήμερα ὁ ἱερός αὐτός Ναός τιμᾶ καί πανηγυρίζει τή μορφή ἑνός μεγάλου ποιμένα καί ἱεράρχου τῆς Ἐκκλησίας μας, ὁ ὁποῖος ἔζησε καί διακόνησε σέ μιά μεταβατική καί δύσκολη περίοδο γιά τήν πορεία τῆς χριστιανικῆς πίστεως. Ὁ τέταρτος αἰώνας μ.Χ. ὑπῆρξε ἐποχή πού ἀκολούθησε τούς μεγάλους καί φοβερούς διωγμούς, τότε πού ἡ ἀγριότητα τῶν ἀνθρώπων στράφηκε μέ σκληρότητα ἐνάντια στούς ὁμολογητές καί μάρτυρες τῆς πίστεως. Μέσα σέ αὐτή τή νέα πραγματικότητα, ἡ πίστη στόν Χριστό δέν ἦταν μόνο μιά αὐθεντική ἐμπιστοσύνη στόν ἀληθινό Θεό· ὑπῆρξε ταυτόχρονα καί μιά κοσμογονική ἀλλαγή, μιά βαθιά ἀνατροπή σέ ὅσα συνέβαιναν στήν κοινωνία τῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας. Ὁ πρῶτος Ρωμαῖος αὐτοκράτορας πού ἀσπάστηκε τήν πίστη τοῦ Χριστοῦ ἔδωσε τό μήνυμα ὅτι ἡ νέα αὐτή πίστη διαθέτει τή δύναμη καί τήν προοπτική νά καταστεῖ ἡ κυρίαρχη ἰδεολογία, ὄχι μόνο τῆς αὐτοκρατορίας του, ἀλλά καί τοῦ τότε γνωστοῦ κόσμου. Ὡστόσο, παρουσιάστηκε τότε ἕνα ἰδιαίτερα δύσκολο περιστατικό γιά τήν Ἐκκλησία. Ἕνας κληρικός της, ἄνθρωπος μορφωμένος, ἀσκητικός καί ἀφιερωμένος, εἶχε θαυμασμό πρός τόν μεγάλο Ἕλληνα φιλόσοφο Ἀριστοτέλη καί προσπάθησε νά ἑρμηνεύσει τά μυστήρια τῆς πίστεως μέσα ἀπό τήν ἀνθρώπινη λογική. Αὐτός ἦταν ὁ Ἄρειος.
Κατόπιν ὁ Σεβασμιώτατος τόνισε πώς ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, ὁ ὁποῖος ἄν καί δέν εἶχε ἀκόμη γίνει πλήρως χριστιανός, προστάτευε ὅμως τή νέα πίστη, ἄρχισε νά ἀμφιβάλλει ἄν ἡ Ἐκκλησία θά μποροῦσε νά εἶναι ἑνωτική δύναμη μέσα στή μεγάλη του αὐτοκρατορία. Καί τότε, στά κρίσιμα αὐτά χρόνια, συγκλήθηκε ἡ Πρώτη Οἰκουμενική Σύνοδος. Ἐκεῖ παρευρέθηκε καί ὁ ἅγιος Ἀλέξανδρος, τόν ὁποῖο σήμερα τιμοῦμε. Δέν ὑπῆρχαν τότε αὐτοκίνητα, οὔτε τρένα, οὔτε ἀεροπλάνα. Δέν ὑπῆρχαν ξενοδοχεῖα. Κι ὅμως, τριακόσιοι δέκα ὀκτώ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας συνάχθηκαν στή Νίκαια τῆς Βιθυνίας γιά νά συζητήσουν καί νά ἀποφασίσουν γιά τήν ἀλήθεια τῆς πίστεως. Ἡ Σύνοδος αὐτή ὑπῆρξε πρωτοποριακή, μιά συνέχεια καί προέκταση τῆς Ἀποστολικῆς Συνόδου τῶν Ἱεροσολύμων, τό 49 μ.Χ.
Στή συνέχεια ὁ Σεβασμιώτατος συμπλήρωσε ὅτι ἀπό τή Σύνοδο αὐτή προῆλθε τό Σύμβολο τῆς Πίστεως. Τά ἑπτά πρῶτα ἄρθρα διατυπώθηκαν στήν Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδο, ἐνῶ τά ὑπόλοιπα πέντε στή Β΄. Δέν εἶναι ἁπλές φράσεις· εἶναι θεολογικοί θησαυροί, πού ἀπαιτοῦν λεπτότητα σκέψεως καί βάθος κατανοήσεως. Καί ἡ πλούσια ἑλληνική γλῶσσα ὑπῆρξε τό ὄργανο μέ τό ὁποῖο ἀποδόθηκε μέ ἀκρίβεια ἡ ἀλήθεια τῆς πίστεως. Ἴσως δέν εἶναι εὐρέως γνωστό, ἀλλά τά πρακτικά τῆς Συνόδου ἔχουν διασωθεῖ. Ἕνας ξένος μελετητής, ὁ Mansi, τά ἐξέδωσε, καί ἔτσι γνωρίζουμε σήμερα τί ἐλέχθη, ποιός προήδρευσε, πῶς ἀντιμετωπίστηκε ὁ Ἄρειος. Στήν κρίσιμη αὐτή στιγμή ἀναδείχθηκε ἡ μεγάλη μορφή τοῦ Ἀθανασίου, τοῦ μετέπειτα Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας, ὁ ὁποῖος μέ παρρησία καί θεολογικό κῦρος ἀνέτρεψε μία πρός μία τίς πλάνες τοῦ Ἀρείου καί ὁδήγησε τήν Ἐκκλησία στήν ἀλήθεια. Ἔτσι δόθηκε ὁριστική λύση καί ἡ Ἐκκλησία «ὀρθοτόμησε τόν λόγον τῆς ἀληθείας». Ὁ λαός τοῦ Θεοῦ, μέ ἐπικεφαλῆς τόν Ἅγιο Ἀλέξανδρο καί μαζί μέ τούς 318 Πατέρες, ἔγραψαν ἱστορία. Μοναδικό ἐπίτευγμα: ἤδη ἀπό τόν τέταρτο αἰῶνα, ἡ Ἐκκλησία συγκαλεῖ Οἰκουμενική Σύνοδο, καί ἀπό ἐκεῖ ἐκπορεύεται τό Σύμβολο τῆς Πίστεως πού μέχρι σήμερα ἀπαγγέλλουμε.
Ἐπεσήμανε τέλος ὁ Σεβασμιώτατος κ. Θεοδώρητος τοῦτο: Θά ἤθελα, στό σημεῖο αὐτό, νά ἐκφράσω τίς εὐχαριστίες μου πρός τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Νέας Σμύρνης, κύριο Συμεών. Μέ τόν Σεβασμιώτατο μᾶς συνδέει ἡ κοινή φοιτητική περίοδος, καθώς βρεθήκαμε στήν ἴδια τετραετία στό Πανεπιστήμιο· ἐκεῖνος ὁλοκλήρωνε τίς σπουδές του κι ἐγώ μόλις ξεκινοῦσα.
Θέλω ἐπίσης νά εὐχαριστήσω ὅλους ἐσᾶς. Γνωρίζω τήν καταγωγή τῶν περισσοτέρων· οἱ περισσότεροι Ρωμιοί πού ἀναγκάστηκαν νά ἐγκαταλείψουν γιά τούς γνωστούς λόγους τή Βασιλίδα τῶν Πόλεων, ἐγκαταστάθηκαν ἐδῶ, κρατῶντας ἄσβεστες τίς μνῆμες ἀπό τίς ἀλησμόνητες πατρίδες. Σᾶς συγχαίρω, διότι παρά τίς δυσκολίες ἀναδειχθήκατε: σπουδαῖοι οἰκογενειάρχες, σπουδαῖες μητέρες, λαμπροί ἐπιστήμονες, ἄξιοι ἐπιχειρηματίες. Μέ τήν παρουσία σας δώσατε νέα πνοή στήν ἑλληνική κοινωνία, φέρατε πολιτισμό αἰώνων, πίστη στήν Ἐκκλησία καί σεβασμό στήν παράδοση.
Ἔκλεισε δέ τήν Ὁμιλία του μέ εὐχές: «Σᾶς μεταφέρω, τέλος, τίς θερμές καί πατρικές εὐχές τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου μας, τοῦ σεπτοῦ Ποιμενάρχου κυρίου Βαρθολομαίου. Εὐχόμαστε τά ἔτη του νά εἶναι πολλά καί δημιουργικά, ὥστε νά παραμένει πάντοτε φῶς μέσα στόν κόσμο καί στήριγμα τῆς χριστιανικῆς μας οἰκογένειας».
Κατά τήν ἀπόλυση ὁ Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Συμεών ἀπηύθυνε πρός ὅλους -κατά τήν ἑόρτια αὐτή ἡμέρα γιά τό Παλαιό Φάληρο- τά ἑξῆς: Χωρίς νά θέλω νά σᾶς κουράσω, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἐπιτρέψτε μου δύο λόγια εὐχαριστίας πρός τούς δύο προσφιλεστάτους ἀρχιερεῖς, τόν Σεβασμιώτατο Λαοδικείας κ. Θεοδώρητο, πού προεξῆρχε σήμερα τῆς θείας Εὐχαριστίας, καί τόν Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Εἰρηνουπόλεως κ. Νίκανδρο, –τόν πατέρα Νίκανδρο, ὅπως τόν γνωρίζουμε ὅλοι καί τόν ἀγαπᾶμε ἀπό τήν θητεία του ἐδῶ τήν ὑπερδεκαετῆ στό Ναό τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου–, γιά τήν χαρά πού μᾶς ἔδωσαν καί τήν τιμή τήν ὁποία μᾶς προσέφεραν νά εἶναι σήμερα κατά τήν Πανήγυρη τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου ἐδῶ στό Φάληρο κοντά μας, νά μᾶς εὐλογήσουν καί νά συνενώσουν καί ἐκεῖνοι τήν προσευχή τους μαζί μας καί γιά τήν πόλη μας καί γιά τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο –καί οἱ δύο ἐκεῖ ἀνήκουν– καί γιά τόν κόσμο ὁλόκληρο.
Ἡ προσκύνηση γιά τή μνήμη τοῦ ἁγίου Ἀλεξάνδρου, ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, θά συνεχιστεῖ καθ᾽ ὅλη τή διάρκεια τῆς ἡμέρας. Οἱ δέ ἑορταστικές λατρευτικές ἐκδηλώσεις θά ὁλοκληρωθοῦν τό ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου, ὅπου θά τελεσθεῖ ὁ μεθέορτος Ἑσπερινός καί ἡ μεγαλοπρεπής λιτάνευση τῆς ἱερῆς Εἰκόνας τοῦ Ἁγίου Ἀλεξάνδρου καί τμήματος τοῦ τιμίου του Λειψάνου, διερχομένων διά τῶν ὁδῶν Ἁγίου Ἀλεξάνδρου – Ναϊάδων – Αἰόλου – Ἀλκυόνης. Τέλος, θά τελεσθεῖ ἱερά Παράκλησις πρός τόν Ἅγιό μας.
