Καλλίνικος
ἐλέῳ Θεοῦ Ἐπίσκοπος καί Μητροπολίτης
τῆς Θεοσώστου Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καστορίας
πρός τόν Εὐαγῆ Κλῆρο καί τόν Εὐσεβῆ Λαό
Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,
Ἀφοῦ προετοιμαστήκαμε καθ᾽ ὅλη τήν διάρκεια τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καί ἀφοῦ ἀκολουθήσαμε τόν Χριστό τήν Μεγάλη Ἑβδομάδα στό Πάθος καί τόν Σταυρό Του,ψάλλουμε σήμεραμέ ὅση ἔμπνευση ἔχουμε τόν Ἀναστάσιμο Κανόνα, πού συνέθεσε ὁ ἀνυπέρβλητος ὑμνογράφος μαςἅγιοςἸωάννης ὁ Δαμασκηνός:
«Ἀναστάσεως ἡμέρα καί λαμπρυνθῶμεν λαοί. Πάσχα, Κυρίου Πάσχα, ἐκ γάρ θανάτου πρός ζωήν καί ἐκ γῆς πρός οὐρανόν, Χριστός ὁ Θεός, ἡμᾶς διεβίβασεν ἐπινίκιον ἄδοντας» (α´ ᾠδή τοῦ Πάσχα).
Ποιό εἶναι, ἐν συντομίᾳ, τό νόημα τοῦ ἀναστάσιμου αὐτοῦ ἐπινίκιου ὕμνου, πού δέν χορταίνουμε νά ψάλλουμε τήν λαμπρή περίοδο τῆς Ἀναστάσεως;
«Ἀναστάσεως ἡμέρα»
Ἀνάσταση εἶναι ἡ ὑπόθεση τῆς ἑορτῆς. Ἀνάσταση εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός, κατά τόν λόγο Του: «ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καί ἡ ζωή» (Ἰω. ια´). Δέν εἶναι ἄλλη ἡ ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως καί ἄλλος ὁ Ἀναστάς Χριστός. Δέν εἶναι ἡμερολογιακή ἡ ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως. Ἀλλά εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Ἐνανθρωπήσας Μονογενής Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός.Καί ἡ ἕνωση μαζί Του εἶναι ἡ δική μας ἀνάσταση.
«Λαμπρυνθῶμεν λαοί»
Ποιά λαμπρότητα ἐπικαλεῖται ἐδῶ ὁ ὑμνογράφος; Συναισθηματική ἤ καλλιτεχνική ἤ φυσική;
Ἐπικαλεῖται τήν λαμπρότητα ἐκείνη πού λαμβάνουν ὅσοι βλέπουν τόν Θεό, κατά τόν ψαλμωδό: «προσέλθετε πρὸς αὐτὸν καὶ φωτίσθητε, καὶ τὰ πρόσωπα ὑμῶν οὐ μὴ καταισχυνθῇ» (Ψαλμ. λγ´). Τήν λαμπρότητα πού εἶχε τό πρόσωπο τοῦ Μωϋσέως ὅταν κατέβη ἀπό τό ὄρος Σινᾶ, ὥστε ἔθετε κάλυμμα στό πρόσωπό του (πρβλ. Ἐξ. λδ´). Τήν λαμπρότητα πού εἶχε ὁ ἄγγελος τῆς ἀναστάσεως: «ἦν δὲ ἡ ἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπὴ καὶ τό ἔνδυμα αὐτοῦ λευκόν ὡσεὶ χιών» (Ματθ. κη´).
Ἄς λαμπρυνθοῦμε, λοιπόν, μέ τήν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύ-ματος, μέ τήν Χάρη τοῦ Χριστοῦ.
Ποιοί λαοί καλοῦνται νά λαμπρυνθοῦν; Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἐξηγεῖ ὅτι ὁ ὑμνογράφος ἀναφέρεται στούς ὀρθο-δόξους λαούς τῆς Ἐκκλησίας. Ὀρθόδοξοι εἶναι ὅσοι δέχονται, ἀκολουθοῦν καί τηροῦν τά δόγματα τῆς πίστεως, ὅπως ἐκφράσθηκαν συνοδικῶς ἀπό τούς θεοφόρους Πατέρες, στίς Οἰκουμενικές Συνόδους, τόν χορό τῶν ὁποίων ἄνοιξε ἡ Α´ Οἰκουμενική Σύνοδος στήν Νίκαια τό ἔτος 325 π.Χ., τῆς ὁποίας ἑορτάζουμε ἐφέτος τήν χιλιοστή ἑπτακοσιοστή (1700η) ἐπέτειο.
Πῶς, ἄλλωστε, θά λαμπρυνθεῖ κάποιος ἀπό τόν Χριστό, ὅταν δέν πιστεύει σέ Αὐτόν ὡς ἀληθινό Θεό; Ὅταν δέν πιστεύει ὅτι ἡ Χάρη Του εἶναι ἄκτιστη καί σωστική;
«Πάσχα, Κυρίου Πάσχα»
Πάσχα εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός: «καὶ γὰρ τό πάσχα ἡμῶν ὑπὲρ ἡμῶν ἐτύθη Χριστός» (Α´ Κορ. ε´).
Ὅταν στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ὀνομάζουμε: Ἡμέρα Κυρίου, Ἀνάσταση Κυρίου, Πάσχα Κυρίου, Κρίση Κυρίου, ἡ Ἡμέρα καί ἡ Ἀνάσταση καί τό Πάσχα καί ἡ Κρίση εἶναι Αὐτός ὁ Ἴδιος ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός. Αὐτός εἶναι τό Φῶς, ἡ Ἀνάσταση, ἡ Ζωή καί ἡ Κρίση.
«Ἐκ γάρ θανάτου πρός ζωήν»
Ποιός εἶναι ὁ θάνατος; Καί ποιά εἶναι ἡ ζωή.
Ὁ θάνατος ἔχει δύο ἔννοιες. Εἶναι ὁ ψυχικός θάνατος, δηλαδή ὁ χωρισμός τῆς ψυχῆς ἀπό τό Ἅγιον Πνεῦμα, καθότι ἡ ψυχή τῆς ψυχῆς εἶναι τό Ἅγιον Πνεῦμα. Καί μετά ἀκολουθεῖ ὁ βιολογικός θάνατος, δηλαδή ὁ χωρισμός τοῦ σώματος ἀπό τήν ψυχή.
Καί ὡς ζωή ἐννοεῖται καί ἡ βιολογική ζωή, κατά τήν ὁποία τό σῶμα κινεῖται ἑνωμένο μέ τήν ψυχή, ἐννοεῖται καί ἡ ὄντως ζωή, δηλαδή ἡ ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Χριστό.
Ὁ Χριστός ὡς αὐτοζωήπρῶτα ἀνασταίνει τήν ψυχή ἀπό τόν ψυχικό θάνατο, καί μετά μᾶς χαρίζει τήν ζωή καί μέ τήν σωματική ἀνάσταση.
«Καί ἐκ γῆς πρός οὐρανόν»
Ὡς γῆ δέν ἐννοεῖται ἁπλῶς ὁ πλανήτης γῆ. Καί ὡς οὐρανός δέν νοεῖται ἁπλῶς ὁ ἔναστρος χῶρος πού περιβάλλει τήν γῆ.
Γῆ εἶναι τό γήϊνο, τό σαρκικό φρόνημα. Καί οὐρανός εἶναι ἡ ἀγγελική ζωή πού βιώνουν ὅσοι τηροῦν τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ.
Οὐρανός εἶναι καί αὐτός ὁ Θεός Πατέρας.
«Χριστέ, ὁ Θεός»
Λατρεύουμε, πιστεύουμε, ἀγαπᾶμε τόν Χριστό ὡς Θεό. Καί ἀπευθυνόμαστε σέ Αὐτόν ἱκετευτικά: «Χριστέ ὁ Θεός».
Δέν προσευχόμαστε σέ Αὐτόν λέγοντας: Χριστέ, ὁ Προφήτης. Χριστέ, ὁ καλός ἄνθρωπος. Χριστέ, ὁ κοινωνικός ἐργάτης. Χριστέ, ἡ ἰδέα. Χριστέ, τό σύμβολο, καί τά παρόμοια.
Ὁ Χριστός εἶναι ὁ Ἐνανθρωπήσας ΜονογενήςΥἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ καί Θεός.
«Ἡμᾶς διεβίβασεν»
Ἡ φράση αὐτήσημαίνει τήν δική μας προσωπική μέθεξη στήν Δεσποτική ἑορτή τοῦ Πάσχα.Πάσχα σημαίνει διάβαση. Δέν ἑορτάζουμε τήν Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ μόνον, ἀλλά καί τήν δική μας, μέ τήν μετοχή μας στό Ἀναστημένο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ.
«Ἐπινίνικον ἄδοντες»
Ἀφοῦ ὁ ἄνθρωπος λαμπρυνθεῖ, δηλαδή λάβει τήν Χάρη τοῦ Χριστοῦ, καί ἀφοῦ διαβιβαστεῖ ἀπό τό γήϊνο φρόνημα στό οὐράνιο πολίτευμα καί ἀπό τόν θάνατο στήν ζωή, ἀφοῦ λάβει τήν Χάρη τῆς Ἀναστάσεως, τότε μέσα ἀπό τήν καρδιά του ξεχύνεται χαριτωμένος ὕμνος.
Ὁ ἴδιος ὁ ὑμνογράφος, ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, σέ ἄλλο ὕμνο πού συνέθεσε πρός τιμήν τῆς Θεοτόκου, περιγράφει τήν κατάσταση τῆς ἐμπνευσμένης ὑμνολογίας: «Ἀνοίξω τό στόμα μου καί πληρωθήσεται πνεύματος καί λόγον ἐρεύξομαι…».
Αὐτός εἶναι ὁ πραγματικός ὕμνος τῶν ὀρθοδόξων Χριστιανῶν: Ἡ ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού κινεῖ τήν καρδία καί τήν κάνει νά πηγάσει λόγο θεολογικό, εὐχαριστίας καί δοξολογίας.
*
Ὅλα τά ἀνωτέρω σημαίνουν ὅτι ἡ Ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως δέν εἶναι ἁπλῶς μιά ἡμερολογιακή ἡμέρα. Οἱ ἡμερολογιακές ἡμέρες, χωρίς τήν χάρη τοῦ Θεοῦ, ἁπλῶς μᾶς φέρνουν πιό κοντά στόν θάνατο, πιό κοντά στήν Κρίση.
Ἡ Ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Ὅποιος δέν πιστεύει ὀρθοδόξως στόν Χριστό, δέν μπορεῖ νά ἑορτάσει τήν Ἀνάστασή Του, δέν μπορεῖ νά ψάλλει «Ἀναστάσεως Ἡμέρα».
Ἀγαπητοί ἀδελφοί,
Ἀνήκουμε στόν λαό τοῦ Θεοῦ, πού πιστεύει ὀρθοδόξως καί ἀγωνίζεται νά τηρεῖ τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ γιά νά μετέχει στήν Ἀνάστασή Του. Ἀνήκουμε στήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία.
Ἄς μή μᾶς καταλάβει πνεῦμα ἐκκοσμικεύσεως, συγκρητισμοῦ, ἀμελείας, καί ἀπεμπολίσουμε τήν μεγάλη αὐτή δωρεά. Διότι, ἄν οἱ Ὀρθόδοξοι χάσουμε τήν ὀρθόδοξη θεολογία, τήν ὀρθόδοξη πίστη στόν Χριστό, τότε ὅλος ὁ κόσμος θά χάσει τήν ἐλπίδα τῆς Ἀναστάσεως.
Εὔχομαι νά ψάλλουμε πάντα ὀρθοδόξως «ἐξ ὅλης τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος» μας (πρβλ. Μᾶρκ. ιβ´) τόν ἐπινίκιον ὕμνον «Ἀναστάσεως ἡμέρα».
Νά ψάλλουμε: «Χριστέ μας, Σύ εἶσαι ἡ Ζωή καί ἡ Ἀνάστασή μας».
Μέ θερμές ἀναστάσιμες εὐχές
Ὁ Μητροπολίτης
† Ὁ Καστορίας Καλλίνικος
