ΠΑΡΑΙΝΕΣΗ ΓΙΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΒΙΟ
«ὁ δέ καρπός τοῦ Πνεύματος ἐστιν ἀγάπη… ἐγκράτεια…» (Γαλ. 5, 22)
Μητροπολίτου Αὐλῶνος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
Στό προηγούμενο καί σέ αὐτό τό κεφάλαιο ὁ ἀπόστολος Παῦλος μιλάει γιά τόν σαρκικό καί πνευματικό ἄνθρωπο. Τό σῶμα δέν εἶναι ἡ πηγή τῶν κακῶν. Εἶναι ὄργανο. Ἄλλωστε ὄργανα τοῦ διαβόλου δέν εἶναι μόνο οἱ σωματικές αἰσθήσεις, ἀλλά καί οἱ ψυχικές δυνάμεις, ὅπως τό συναίσθημα, ἡ βούληση, ἡ νόηση. Ἐκεῖνος, πού λέει ὅτι φταίει τό σῶμα, ὅτι φταίει ἡ ψυχή, ὅτι φταῖνε γενικά τά μέλη τοῦ σώματος, εἶναι βλάσφημος ἐνάντια στόν Θεό πού ἔτσι δημιούργησε τόν ἄνθρωπο.
1. Πνευματικά μαργαριτάρια
Σέ ἀντίθεση μέ τά παραπάνω ὁ μέγας Παῦλος παρουσιάζει μιά θαυμαστή σειρά μαργαριταριῶν, τόν καρπό τοῦ Πνεύματος, δηλαδή, πού μέ αὐτά θέλει νά παρουσιάσει τήν ἑνότητα τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων, τά ὁποῖα περιλαμβάνονται στή λέξη ἀγάπη. Ὡς πρῶτο καρπό τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἀπόστολος Παῦλος τοποθετεῖ τήν ἀγάπη, γιατί εἶναι περιεκτικότερη ἀπό τά ἄλλα ἀγαθά· εἶναι καί ρίζα καί αἰτία. Ἐξάλλου μέ τήν ἀγάπη καί τή χαρά εἰρηνεύει ψυχικά ὁ ἄνθρωπος.
Στά ἐδάφια 22 καί 23 τοῦ κειμένου ὑπάρχουν τέσσερις ὁμάδες χαρισμάτων: 1) ἀγάπη τό θεμελιοδέστερο χριστιανικό χάρισμα, τό ὁποῖο περιλαμβάνει ὅλα τά ἄλλα καί περιέχει στήν ἀγκαλιά του τόν οὐρανό καί τή γῆ. 2) χαρά καί εἰρήνη πού εἶναι ἡ θεμελιώδης ἰδιότητα τῆς κατάστασης τοῦ χριστιανοῦ, ἡ ἐσωτερική του εὐτυχία, εὐδιαθεσία, ἠρεμία, πού εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν, τῆς συνδιαλλαγῆς μέ τόν Θεό καί τῆς ἐλπίδας-προσδοκίας τῶν οὐρανίων ἀπολαύσεων. 3) μακροθυμία, χρηστότητα (καλοσύνη), ἀγαθότητα, πίστη πραότητα εἶναι μορφές ἀνιδιοτελοῦς ἀγάπης καί συμπάθειας πρός τούς συνανθρώπους μας. Μακροθυμία σημαίνει τήν μέ ὑπομονή ἀντιμετώπιση τῶν κακῶν πού ὑποφέρουμε. Χρηστότητα σημαίνει καλή διάθεση, ἀγαθοσύνη ἐκδήλωση ἐσωτερικῆς καλοσύνης· πίστις= ἐδῶ ὄχι πίστη πρός τόν Θεό, ἀλλά πιστότητα πρός τούς συνανθρώπους μας καί ἐμπιστοσύνη στίς σχέσεις καί δοσοληψίες, σέ ἀντίθεση πρός τό φιλύποπτο πνεῦμα καί τή δυσπιστία.
Πραότητα εἶναι ἡ ὑπομονητική διάθεση, ἡ ὁποία νικᾶ ἀδικήματα· ἐγκράτεια εἶναι ἡ κυριαρχία μας στόν ἑαυτό μας. «Τίποτε ἀπό αὐτά δέν καταδικάζει ὁ νόμος. Ἄλλωστε ὅσοι εἶναι τοῦ Χριστοῦ ἔχουν σταυρώσει τόν ἁμαρτωλό ἑαυτό τους μαζί μέ τά πάθη καί τίς ἐπιθυμίες του. Ἀφοῦ, λοιπόν, ζοῦμε μέ τή δύναμη τοῦ Πνεύματος, πρέπει ν’ ἀκολουθοῦμε τό Πνεῦμα. Ἄς μή γινόμαστε ματαιόδοξοι, ἄς μήν προκαλοῦμε κι ἄς μή φθονοῦμε ὁ ἕνας τόν ἄλλον».
2. Οἱ σχέσεις τῶν χριστιανῶν μεταξύ τους
Ὅλα τά προαναφερθέντα χαρίσματα δέν ὑπάρχουν στόν κάθε ἄνθρωπο κατά τόν ἴδιο βαθμό, ἀλλά ὁ καθένας θά πρέπει νά ἔχει τή ρίζα ὅλων. Βέβαια κάποιο χάρισμα θά τὄχει σέ μεγαλύτερο βαθμό. «Ἄλλωστε ὅσοι εἶναι τοῦ Χριστοῦ ἔχουν σταυρώσει τόν ἁμαρτωλό ἑαυτό τους μαζί μέ τά πάθη καί τίς ἐπιθυμίες του». Ἐγκράτεια= ἀναφέρεται στά καθήκοντα πρός τόν ἑαυτό τοῦ κάθε ἀνθρώπου καί περιλαμβάνει ἠθική αὐτοδιοίκηση καί μετριότητα σέ ὅλα, σέ ἀντίθεση πρός τήν ἀσέλγεια καί τήν ἀκρασία στό φαγητό καί τό ποτό. Αὐτά δέν εἶναι κατακριτέα. Ὁ νόμος ἀπαγορεύει καί χαλιναγωγεῖ τήν ἁμαρτία, ἀλλά ὄχι τά ἔργα τοῦ πνεύματος, τοὐταντίον τά ἐπιβάλλει.
Ἕνωση μέ τόν Χριστό σημαίνει πλήρη χωρισμό ἀπό τήν ἁμαρτία· γι’ αὐτό καί κατά τήν τελετή τοῦ βαπτίσματος ἐπιβάλλεται στόν βαπτιζόμενο, ἐάν εἶναι ἐνήλικας, ἡ ἀπάρνηση τῆς σάρκας, τοῦ κόσμου καί τοῦ διαβόλου καί ἡ ἀφιέρωσή του στόν Χριστό. Ἀναγέννηση εἶναι ὁ θάνατος τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου καί ἡ γέννηση τοῦ νέου. Ὁ θάνατος τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου τῆς ἁμαρτίας μοιάζει μέ τή σταύρωση, ἐνῶ ἡ γέννηση τοῦ νέου ἀνθρώπου τῆς δικαιοσύνης ἀναλογεῖ πρός τήν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Ἀφοῦ, λοιπόν, ζοῦμε μέ τή δύναμη τοῦ Πνεύματος, πρέπει ν’ ἀκολουθοῦμε τό Πνεῦμα, δηλαδή, ἐάν ζοῦμε ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι πρέπει νά τό δείξουμε αὐτό μέ ἀνάλογη διαγωγή.
«Ἄς μή γινόμαστε ματαιόδοξοι, ἄς μήν προκαλοῦμε κι ἄς μή φθονοῦμε ὁ ἕνας τόν ἄλλο». Αὐτό εἶναι τό ἀντίθετο τῆς ταπεινοφροσύνης. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐπανέρχεται στήν ὑπόθεση τοῦ στίχου 15, (ἄν ὅμως δαγκώνεται καί τρῶτε ὁ ἕνας τόν ἄλλον, προσέξτε μήπως ἀλληλοεξοντωθεῖτε) καί ἐπαναλαμβάνει τή νουθεσία τῶν Γαλατῶν. Φαίνεται πώς κάτι εἶχε συμβεῖ μεταξύ τους, ὥστε νά ἀναγκασθεῖ νά τούς καταστήσει προσεκτικούς προπαντός στό ζήτημα τῆς κενοδοξίας ἤ τοῦ φθόνου. Ματαιοφροσύνη καί διάθεση φίλερη ὑπῆρξαν οἱ ἐπικρατέστερες ἁμαρτίες ἀνάμεσα στούς Γαλάτες.
Ἡ τάση πρός τήν κενοδοξία εἶναι κοινή ἁμαρτία σέ ὅλον τόν κόσμο καί σέ κάθε κατάσταση. Καί στά μικρότερα χωριά θά βρεθοῦν ἄνθρωποι πού θά νομίζουν πώς εἶναι καλύτεροι ἀπό τούς ἄλλους καί θά θέλουν νά δοξάζονται ἀπ’ αὐτούς. Ἡ ἁμαρτία αὐτή πουθενά ἀλλοῦ δέν ἔφερε τόσον οἰκτρά ἀποτελέσματα ὅσο στό χῶρο τῆς Ἐκκλησίας μεταξύ τῶν κληρικῶν ὅπως καί μεταξύ τῶν λαϊκῶν. Γι’ αὐτό τό κακό αὐτό πρέπει νά πολεμηθεῖ στή ρίζα του, ἡ ὁποία βρίσκεται στήν ψυχή κάθε ἀνθρώπου. Μόνο ἕνα εἶδος καυχήσεως μᾶς ἐπιτρέπεται, δηλαδή ἡ καύχηση κατά Θεόν, «ὅποιος καυχᾶται, μόνον γιά τόν Κύριο ἄς καυχᾶται» (Α΄ Κορ. 1, 31).
