Ο ορθώς έχων τοποθετηθή έναντι των αγίων αγγέλων άνθρωπος σεβόμενος και τιμών αυτούς και μιμούμενος τούτους εν τη συμμορφώσει προς το θείον θέλημα εκζητεί και την προστασίαν αυτών.
Η εν ορθοδόξω πίστει δοξολογία του Θεού και η τιμή προς τους αγίους αγγέλους ως προϋπόθεσις εκζητήσεως της προστασίας και της πρεσβείας αυτών υπό του ανθρώπου σαφώς διδάσκεται εν τη υμνογραφία της Εκκλησίας.
Ούτως εν τροπαρίω της ζ΄ ωδής του κανόνος των Ασωμάτων του ψαλλομένου τη Δευτέρα πρωί, εις ήχον α΄ , τονίζεται ότι η επιστασία των αγίων αγγέλων αφορά τους πιστεύοντας και ορθοδόξως υμνούντας τον Θεόν , «Γένος βροτών, ο των όλων Κύριος, επιστασίαις εμφανώς, περισώζεις αγγελικαίς . Τούτους γαρ επέστησας πάσι τοις πιστεύουσι και ορθοδόξως υμνούσί σε, τον αινετόν των πατέρων, Θεόν και υπερένδοξον» (1).
Εις την ιεράν υμνογραφίαν εκζητείται η προστασία των αγίων αγγέλων δια «τους επί γης αρμονικώς χοροστατούντας και ευφημούντας» (2) , «τους πόθω» «γεραίροντας» (3), «τους ειλικρινώς» (4) και παντοιοτρόπως τιμώντας τους αγίους αγγέλους.
Επισημαίνεται όμως εν τη υμνογραφία ότι και η δοξολογία του Θεού και η εξύμνησις των αγγέλων, η αμέσως εις τον Θεόν αναγομένη, καθ’ όσον ο Θεός είναι ο δημιουργός και αγιάζων και «φώτα» καθιστών τους αγγέλους, δέον να επιτελώνται υπό του την αγιότητα των αγγέλων επιζητούντος ανθρώπου, του οποίου τας πράξεις παρακολουθούν οι άγγελοι. «Μάρτυρας των πεπραγμένων, έχοντες τους νοερούς, αγγέλους ελώμεθα , αγνώς βιοτεύειν βοώντες . Ευλογητός ει Κύριε, ο Θεός των πατέρων ημών» (5).
Σημειωτέον ότι η συναίσθησις της αμαρτωλότητος , απαρχή ούσα της μετανοίας, του πιστού, του προσπαθούντος εν τη ζωή του να ζη συμφώνως προς το θείον θέλημα, αλλ ‘ εν τη ανθρωπίνη ασθενεία υποκύπτοντος εις την αμαρτίαν , δεν εμποδίζει αυτόν να εκζητήση την προστασίαν των αγίων αγγέλων και δη την βοήθειαν αυτών προς απαλλαγήν από των αμαρτημάτων. Εντεύθεν και προς τον αρχιστράτηγον Μιχαήλ απευθυνόμενος ο υμνωδός αναφωνεί: «πάσης ανάγκης και θλίψεως, νόσου και δεινών αμαρτημάτων ελευθέρωσον, τους ειλικρινώς ανυμνούντας, και αιτουμένους σε ένδοξε» (6). Επίσης προς τε τον Μιχαήλ και τον Γαβριήλ «συν πάσι τοις ασωμάτοις» απευθυνόμενος ο πιστός παρακαλεί: «αιτήσασθε την άφεσιν των επταισμένων ημίν και έλεον και χάριν ευρείν εν ημέρα κρίσεως» (7).
ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
(1) Παρακλητική, σ. 23
(2) Στιχηρόν προσόμοιον εις το Κύριε εκέκραξα εσπερινού 8ης Νοεμβρίου. Μηναίον, Νοεμβρίου, σ. 51.
(3) Στιχηρόν προσόμοιον, ως το ανωτέρω. Αυτόθι, σ. 51.
(4) Δοξαστικόν εις τον Στίχον εσπερινού 8ης Νοεμβρίου. Αυτόθι, σ. 53.
(5) Τροπάριον ζ΄ ωδής κανόνος των Ασωμάτων, τη Δευτέρα πρωί ήχου δ΄ . Παρακλητική σ. 167.
(6) Δοξαστικόν εις τον Στίχον εσπερινού 8 ης Νοεμβρίου. Μηναίον Νοεμβρίου, σ. 53.
(7) Καθίσμα μετά τον Πολυέλεον όρθρου 8 ης Νοεμβρίου. Αυτόθι, σ. 54. Πρβλ. και τροπάριον θ΄ ωδής κανόνος άρθρου 26ης Μαρτίου: «Η περικαλής, δυάς καί περίδοξος Μιχαήλ και Γαβριήλ, θρόνω παριστάμενοι, τηες θείας δόξης πάσιν αιτήσασθε αμαρτιών συγχώρησιν απαλλαγήν των δεινών, ως προστάται, ως την αγαθότητα του Δεσπότου πάσι μιμούμενοι» (Μηναίον Μαρτίου, εκδ . Αποστολικής Διακονίας, Αθήναι 1988, β΄ έκδοσις σ. 106).
*Νικ . Ε. Μητσόπουλου, «Ορθή σχέσις ανθρώπων προς αγγέλους», Συμπόσιον πνευματικόν επί χρυσώ Ιωβηλαίω ιερωσύνης του Μητροπολίτου Πατρών Νικοδήμου 1939-1989, Αθήναι 1989, σελ. 296-297
