Διαγωνισμός βιβλίου: “Άνθρωπος και θάνατος. Απόπειρα χριστιανικής ανθρωπολογίας”.

Ἀκόμη καί ἄν, ὅπως δείξαμε, ἡ ἔννοια τοῦ προσώπου ἀποτελεῖ ἐπιγέννημα τῆς πατερικῆς σκέψης, δικαιούμαστε νά μιλᾶμε γιά μία χριστιανική ἀνθρωπολογία στή σκέψη τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων;  Ὁ Ράμφος θά ὑποστηρίξει, ὅπως εἴδαμε προηγουμένως, ὅτι δέν ὑπάρχουν κείμενα τῶν ἀνατολικῶν Πατέρων πού νά ἔχουν στό ἐπίκεντρό τους τόν προβληματισμό γιά τόν ἄνθρωπο.  Ἀναφέρει δύο μόνο συγγραφεῖς, τόν Γρηγόριο Νύσσης καί τόν Νεμέσιο Ἐμέσης. Προφανῶς τοῦ διαφεύγουν κείμενα ὅπως του Μελέτιου Μοναχοῦ, Περί φύσεως ἀνθρώπου, τοῦ Νικήτα Στηθάτου, Περί ψυχῆς, καθώς καί ἄλλα κείμενα, ὅπως τά ἀνθρωπολογικά κεφάλαια τῆς Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως τοῦ Ἰωάννη Δαμασκηνοῦ ἤ τά ἀνθρωπολογικά κεφάλαια τῶν Ἑκατόν πενήντα κεφαλαίων, τοῦ Γρηγορίου Παλαμᾶ. Βέβαια, ἀπαντήσεις σέ ἀνθρωπολογικά ἐρωτήματα βρίσκει κανείς διάσπαρτες σέ διάφορα κείμενα τῶν ἐκκλησιαστικών συγγραφέων. Ἐν τούτοις, δέν ἔχουμε μονογραφίες ἀνθρωπολογικοῦ στοχασμοῦ ― ὅπως καί γενικότερα μονογραφίες. Αὐτό  συμβαίνει ἐπειδή οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἔγραφαν κάθε φορά γιά θέματα πού ταλάνιζαν τήν πίστη, γιά θέματα πού προκαλούσαν κλυδωνισμούς στήν ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ ― και ὄχι προκειμένου νά ἐκδώσουν τά κείμενά τους ἤ νά ἀνέλθουν σε ἀκαδημαϊκές θέσεις. Ὡστόσο, αὐτό πού ὀφείλει νά κατανοήσει κάποιος εἶναι ὅτι στα κείμενα τῶν χριστιανῶν συγγραφέων ἡ ἀνθρωπολογία ἦταν πάντοτε ἀναπόσπαστο κομμάτι τῆς Χριστολογίας. Οἱ χριστολογικές συγκρούσεις δέν ὑπήρξαν αὐστηρά, ἀποκλειστικά καί περιοριστικά χριστολογικές, μέ τήν ἔννοια ὅτι τό ἀνθρωπολογικό στοιχεῖο ἀπουσίαζε. Οἱ συγκρούσεις ἀναφέρονταν προφανῶς καί στήν ἀνθρώπινη φύση τοῦ Χριστοῦ. Γιά παράδειγμα, ἄν ὁ Υἱός Λόγος ἐνσαρκώθηκε καί δέν ἦταν ἁπλῶς ἕνα πνεῦμα, ποιά ἦταν τά χαρακτηριστικά γνωρίσματα τῆς φύσης ποῦ ἀνέλαβε; Ἐπομένως, οἱ χριστολογικές ἔριδες εἶχαν ἕναν βαθύτατα ὑπαρξιακό καί ἀνθρωπολογικό χαρακτήρα. Τό νόημα τοῦ χριστολογικοῦ δόγματος ἦταν νά συλληφθεῖ καί νά διατυπωθεῖ ―ἔστω καί ἀποφατικά― ἡ σχέση ὑπερβατικοῦ καί ἐμμενοῦς, μέ τρόπο πού νά διασώζεται ἡ ἀκεραιότητα καί τῶν δύο. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἡ Χριστολογία δέν ἀποτελεῖ ἕνα θεωρητικό κατασκεύασμα ἤ πρόβλημα, μία ἀντικατάσταση καινοδιαθηκικῶν ὅρων καί ἐννοιῶν μέ φιλοσοφικές καί ἀφηρημένες ἔννοιες χάριν γλωσσικοῦ καί φιλοσοφικοῦ ἐντυπωσιασμοῦ, ἀλλά ἕνα ὑπαρξιακό καί βαθύτατα ἀνθρωπολογικό πρόβλημα πού συνδέεται ἄμεσα με τόν κόσμο τῶν κτιστῶν (δημιουργημένων) ὄντων. Ἡ ὀντοανθρωπολογία τῶν ἐκκλησιαστικῶν συγγραφέων συνδέεται ἄμεσα μέ τη Χριστολογία, δεδομένου ὅτι στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ ἐνσαρκώνε ται ἡ ὀντολογική-ὑπαρκτική κοινότητα Θεοῦ καί ἀνθρώπου.