Γ´ ΜΑΤΘΑΙΟΥ «ZHTΕΙΤΕ ΠΡΩΤΟΝ ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ» (Ο ΚΥΡΙΟΣ)
Ἡ σημερινή Εὐαγγελική περικοπή, ἀδελφοί χριστιανοί, λέγεται «Γ´ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΜΑΤΘΑΙΟΥ». Εἴπαμε ὅτι τήν περίοδο αὐτή τά εὐαγγελικά ἀναγνώσματα εἶναι ἀπό τό πρῶτο Εὐαγγέλιο τῆς σειρᾶς τοῦ Κανόνος, ἀπό τό κατά Ματθαῖον Εὐαγγέλιο. Αὐτό σημαίνει μυστικά ὅτι, μετά τήν Πεντηκοστή, πού εἶναι τό ὕψος, ἀρχίζουμε ἀπό τήν ἀρχή πάλι τήν πνευματική μας ζωή. Περικοπές μόνο ἀπό τό κατά Ματθαῖον διαβάζει ἡ Ἐκκλησία μας κάθε Κυριακή, ἀλλά ἐμεῖς στά σπίτια μας, γλυκαινόμενοι ἀπό τήν κυριακάτικη περικοπή, πρέπει τήν περίοδο αὐτή νά διαβάσουμε ὅλο τό κατά Ματθαῖον Εὐαγγέλιο, πού εἶναι ὡραῖο, πολύ ὡραῖο στά νοήματά του. Καί ἀσφαλῶς εἶναι ὡραῖο, γιατί εἶναι ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ. Ἀνακοινώνω δέ μέ χαρά ὅτι αὐτή τήν ἑβδομάδα μᾶς παραδίδεται ἀπό τό τυπογραφεῖο μία ἑρμηνεία μας στό κατά Ματθαῖο Εὐαγγέλιο, ὡς ἀρχή ἑρμηνείας σέ ὅλη τήν Καινή Διαθήκη.
Λίγα λόγια θά σᾶς πῶ, ἀδελφοί, λίγα καί ἁπλᾶ ἀπό τό σημερινό ἅγιο Εὐαγγέλιο καί παρακαλῶ νά τά προσέξετε. Στήν ἀρχή-ἀρχή ἡ σημερινή εὐαγγελική περικοπή μᾶς εἶπε τήν λέξη «σῶμα». «Ὁ λύχνος τοῦ σώματος», εἶπε ὁ Κύριος. Παρακάτω μᾶς εἶπε ὁ Κύριος «μή μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν». Αὐτά τά δύο, χριστιανοί μου, ψυχή καί σῶμα, σῶμα καί ψυχή, αὐτά εἶναι πού ἀποτελοῦν τόν ἄνθρωπο. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ψυχή καί σῶμα. Οὔτε ψυχή μόνο, ἀλλά οὔτε σῶμα μόνο. Ψυχή καί σῶμα μαζί. Αὐτά τά δύο ἀποτελοῦν μία «συζυγία», ἕνα ἀνδρόγυνο. Καί τό ἀνδρόγυνο βέβαια δέν πρέπει νά χωρίζει ποτέ. Καί ὅμως ἡ ἁμαρτία χωρίζει τά ἀνδρόγυνα. Ἔτσι καί ἐδῶ, γιά τό θέμα πού μιλᾶμε, γιά τήν ψυχή καί τό σῶμα, πού ὁ Θεός τά ἕνωσε, γιά νά ἀποτελοῦν ἀδιάλυτη συζυγία, γιά τήν συμβάσα ἐκείνη παλαιά ἁμαρτία, χώρισε αὐτή ἡ «ἁρμονία» τῶν δυό, ὅπως τό λέει ἕνα ὡραῖο τροπάριο, αὐτή ἡ «συζυγία» τους καί αὐτός ὁ «δεσμός» τους. Λέει τό τροπάριο αὐτό τῆς Ἐκκλησίας μας μέ ἀπορία μεγάλη: «Πῶς ψυχή ἐκ τοῦ σώματος βιαίως χωρίζεται ἐκ τῆς ἁρμονίας καί τῆς συζυγίας ὁ φυσικότατος δεσμός θείῳ κελεύσματι ἀποτέμνεται»!
Στενά, λοιπόν, ἀδελφοί, εἶναι στόν ἄνθρωπο συνδεδεμένη ἡ ψυχή μέ τό σῶμα καί αὐτά τά δύο, ψυχή καί σῶμα, ἀποτελοῦν τόν ὅλο ἄνθρωπο καί σ᾽ αὐτά τά δύο ἀναφέρεται τό «κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ», ὅπως εἴμαστε πλασμένοι. Αὐτό τώρα πού εἶπα μπορεῖ νά φανεῖ περίεργο, ἴσως μάλιστα καί λανθασμένο. Τί, λοιπόν; Τό «κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ» λέγεται καί γιά τό σῶμα καί ὄχι μόνο γιά τήν ψυχή; Ναί, χριστιανοί μου! Τό «κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ» στόν ἄνθρωπο λέγεται ὄχι μόνο γιά τήν ψυχή, ἀλλά καί γιά τό σῶμα! Ὄχι βέβαια τό σῶμα στήν σημερινή του τήν πεπτωκυῖα κατάσταση, ἀλλά στήν πρώτη του – ἀρχική κατάσταση, ὅπως τό ἔπλασε ὁ Θεός ἀπό τήν ἀρχή, ἤ ὅπως θά εἶναι στήν μελλοντική του κατάσταση, δεδοξασμένο καί θεωμένο, μέ τόν ἀσκητικό ἀγώνα τοῦ χριστιανοῦ. Ὡς μαρτυρία δέ γι᾽ αὐτό πού λέγω ὅτι τό «κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ» ἀναφέρεται καί στό σῶμα, παραθέτω τόν σαφῆ καί ὡραῖο λόγο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ: «Ἰσχυρισαίμην γάρ ἐκ τῆς γραφικῆς ἀνθρώπου φυσιολογίας ὁρμώμενον, μή ἄν ψυχήν μόνην, μήτε σῶμα μόνον λέγεσθαι ἄνθρωπον, ἀλλά τό συναμφότερον, ὅν δή καί κατ᾽ εἰκόνα πεποιηκέναι Θεός λέγεται»! Πρέπει ὅμως νά ποῦμε ὅτι κυρία εἶναι ἡ ψυχή καί ὑπηρέτρια εἶναι τό σῶμα. Τό σῶμα πρέπει νά ὑπηρετεῖ τά καλά καί θεοφιλῆ θελήματα τῆς ψυχῆς, γιά νά ἀπολαύσει καί αὐτό τήν ἀμοιβή καί τήν δόξα στόν μέλλοντα αἰῶνα. Ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ ἀπό τήν ψυχή χύνεται στό σῶμα καί θεώνεται καί αὐτό καί νικάει τήν φθορά, ὅπως τό βλέπουμε στά ἅγια Λείψανα!
Αὐτός, λοιπόν, ὁ ἄνθρωπος, ἀδελφοί, ὁ ἀπό σῶμα καί ψυχή πλασμένος, ἔγινε γιά τόν Θεό, ἀφοῦ μάλιστα, μόνο αὐτός, εἶναι «κατ᾽ εἰκόνα Θεοῦ». Ὁ ἄνθρωπος, ὅπως μᾶς τό εἶπε στό τέλος τό σημερινό Εὐαγγέλιο, ἔγινε γιά τήν «Βασιλεία τοῦ Θεοῦ». Καί τήν προηγούμενη Κυριακή τό Εὐαγγέλιο ἔλεγε πάλι γιά τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἄρα πρόκειται γιά σοβαρό θέμα. Ὅταν δέ λέμε «Βασιλεία τοῦ Θεοῦ», στήν οὐσία καί τό πραγματικό της νόημα, ἐννοοῦμε τήν δόξα τοῦ Θεοῦ, τήν ἕνωση μαζί Του, ἐννοοῦμε τήν θέωση, τήν ἁγιότητα. Καί ἀφοῦ, λοιπόν, ὁ σκοπός τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ἄρα αὐτήν κατά πρῶτο καί κύριο λόγο πρέπει νά ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος. Γι᾽ αὐτό καί ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός μᾶς εἶπε σήμερα καθαρά καί ξάστερα: «Ζητεῖτε πρῶτον τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί ταῦτα πάντα (δηλαδή, τά ἀναγκαῖα γιά τήν ζωή μας) προστεθήσεται ὑμῖν». Τό πρῶτο, λοιπόν, γιά τό ὁποῖο πρέπει νά ἀγωνιζόμαστε καί νά φροντίζουμε νά ἔχουμε, καί νά λυπούμαστε ἄν δέν τό ἔχουμε, εἶναι τό νά νοιώθουμε μέσα μας τόν Θεό καί τόν δικό Του γλυκασμό. Γιατί, γι᾽ αὐτό, ξαναλέω, πλαστήκαμε, ἀδελφοί μου χριστιανοί. Πλαστήκαμε γιά τόν Θεό.
Ἀλλά πῶς θά πετύχουμε νά γευόμαστε τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ; Σ᾽ αὐτό βέβαια, κατά πρῶτο λόγο, θά ἀπαντήσουμε ὅτι θά τό πετύχουμε μέ τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Χωρίς τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, χριστιανοί μου, οὔτε ἕνα βῆμα δέν μποροῦμε νά κάνουμε στήν πνευματική ζωή. Γιά ὅλα, λοιπόν, ἀλλά καί γιά τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἰδιαίτερα, πρέπει νά ζητᾶμε νά μᾶς βοηθάει καί νά μᾶς ἐνισχύει ὁ Θεός μέ τήν Χάρη Του. Ἀλλά, πιό συγκεκριμένα, ἐμεῖς, ἀπό τήν πλευρά μας, τί πρέπει νά κάνουμε γιά νά γευθοῦμε τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ; Ὁ Κύριός μας, ἀδελφοί, μᾶς εἶπε σήμερα στό Εὐαγγέλιό Του καί ἕνα ἄλλο δεύτερο λόγο. Μᾶς εἶπε: Γιά νά περπατάει σωστά ὁ ἄνθρωπος, πρέπει νά ἔχει καλό μάτι. Ἄν τό μάτι του εἶναι βλαμμένο, τότε σκόνταψε καί ἔπεσε καί κτύπησε. Τό ἴδιο καί στά πνευματικά. Γιά νά βαδίζει καλά ὁ ἄνθρωπος στοῦ Θεοῦ τήν στράτα, πού ἔλεγε παλαιά ἡ γιαγιά, τήν στράτα πού πάει γιά τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, πρέπει ὁ νοῦς του – αὐτό εἶναι τό μάτι τῆς ψυχῆς – νά εἶναι καθαρός. Ἀλλά – ἄς παρατηρήσουμε – τό κείμενο δέν λέει «καθαρός», ἀλλά λέει «ἁπλοῦς». Δηλαδή, ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου νά μήν εἶναι «μπερδεμένος» μέ ἄλλες σκουτοῦρες καί ἔννοιες, ἀλλά νά εἶναι κολλημένος στόν Θεό. Νά τό πάρει μέ πολύ ζῆλο καί νά πεῖ ὅτι θέλω νά βρῶ τόν Θεό καί νά κάνω ὅ,τι ἀρέσει σ᾽ Αὐτόν. Θέλω νά εἶμαι αἰώνια μ᾽ Αὐτόν. Ἄν τώρα ὁ νοῦς του, δηλαδή, ἡ ψυχή του, δέν εἶναι «ἁπλῆ», ἀλλά εἶναι πολυσύνθετη στίς ἐπιθυμίες της καί ἐπιδιώξεις της γιά γήινα πράγματα, τότε εἶναι σάν νά δουλεύει σέ δύο ἀφεντικά καί δέν θά πετύχει νά εὐαρεστήσει κανένα ἀπό τούς δύο. Ὁ Κύριος μᾶς εἶπε πάλι σήμερα ὅτι δέν μπορεῖτε νά δουλεύετε σέ δύο κυρίους (στίχ. 24)!
Ἀλλά γιά νά προλάβω μία παρεξήγηση πολλῶν, μή νομίσετε ὅτι ὁ Χριστός μᾶς λέει νά ἀσχολούμαστε μονόπλευρα μέ τά πνευματικά καί νά παραμελοῦμε ἐντελῶς τά σωματικά. Ὄχι! Εἴπαμε ὅτι καί ἡ ψυχή καί τό σῶμα εἶναι ἀπό τόν Θεό. Ἀλλά τήν προτεραιότητα θά τήν ἔχουν τά πνευματικά. Καί τότε, μέ τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ, θά μᾶς πᾶνε ὅλα καλά. Ἄν κύρια ἔγνοια καί κύριο ἔργο μας ἔχουμε τό νά ἀρέσουμε στόν Θεό, τότε καί ἡ οἰκογένειά μας θά ἔχει τά ἀναγκαῖα καί τίποτε τό ἀναγκαῖο δέ θά λείπει ἀπό τό σπίτι καί ὑγεία θά ἔχουμε καί τήν καλή πρόοδο τῶν παιδιῶν μας θά χαιρόμαστε. Γιατί ὁ Κύριος μᾶς εἶπε σήμερα: «Ζητεῖτε πρῶτον τήν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί ταῦτα πάντα (δηλαδή, ὅλα τά ἀναγκαῖα γιά τήν ζωή μας) προστεθήσεται ὑμῖν».
† Μητροπολίτου Γόρτυνος καί Μεγαλοπόλεως κυρού Ἰερεμία
