Ἡ λέξη ἀνάθεμα καί ἡ σημασία της
ὑπό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου (Μαξίμοβιτς), Ἀρχιεπισκόπου τοῦ Σάν Φρανσίσκο

Ἡ ἑλληνική λέξη ἀνάθεμα, ἀποτελεῖται ἀπό δύο λέξεις: τήν ἀνά, πού εἶναι μία πρόθεση ἡ ὁποία δεικνύει κίνηση πρός τά ἄνω, καί τό θέμα, πού σημαίνει ἕνα ξεχωριστό τμῆμα ἀπό κάτι. Στή στρατιωτική ὁρολογία θέμα σήμαινε ἕνα ἀπόσπασμα· στήν πολιτική διακυβέρνηση, θέμα σήμαινε μία ἐπαρχία. Τώρα χρησιμοποιοῦμε τή λέξη «theme», πού προέρχεται ἀπό τό θέμα, γιά νά σημάνουμε μία συγκεκριμένη ἐνασχόληση [topic] μιᾶς γραπτῆς καί διανοητικῆς ἐργασίας.

Κυριολεκτικῶς τό ἀνάθεμα σημαίνει τήν ἀνύψωση κάποιου ξεχωριστοῦ πράγματος. Στήν Παλαιά Διαθήκη αὐτή ἡ ἔκφραση ἐχρησιμοποιεῖτο ἐξ ἴσου σέ ἀναφορά πρός αὐτό πού ἦταν ἀποξενωμένο ἐξαιτίας ἁμαρτωλότητος, ἀλλά παρομοίως καί πρός αὐτό πού ἦταν ἀφιερωμένο στό Θεό. Στήν Καινή Διαθήκη, στά κείμενα τοῦ Ἀποστόλου Παύλου χρησιμοποιεῖται ἅπαξ σέ συνδυασμό μέ τό μαράν ἀθᾶ, πού σημαίνει τήν ἔλευση τοῦ Κυρίου. Ὁ συνδυασμός αὐτῶν τῶν λέξεων σημαίνει χωρισμό μέχρι τήν ἔλευση τοῦ Κυρίου· μέ ἄλλες λέξεις – τό νά παραδοθεῖ κάποιος [ὡς ὑπόλογος] σέ Αὐτόν (Α΄ Κορ. 16, 22).

Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος χρησιμοποιεῖ τό ἀνάθεμα σέ ἄλλο μέρος χωρίς τήν προσθήκη τοῦ μαράν ἀθᾶ (Γαλ. 1, 8-9). Ἐδῶ τό ἀνάθεμα ἐκφωνεῖται ἐναντίον τῆς διαστρεβλώσεως τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ ὅπως αὐτό κηρυσσόταν ἀπό τόν Ἀπόστολο, ἀνεξαρτήτως ἀπό ποιόν θά μποροῦσε αὐτή [ἡ διαστρέβλωση] νά διαπράττεται, εἴτε ἀπό τόν ἴδιο τόν Ἀπόστολο εἴτε ἀπό Ἄγγελο ἐξ οὐρανοῦ. Σέ αὐτήν τήν ἴδια ἔκφραση ἐπίσης ὑπονοεῖται: «Ἄς κατακρίνει ὁ ἴδιος ὁ Κύριος», διότι ποιός ἄλλος μπορεῖ νά κατακρίνει τούς Ἀγγέλους;

Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Θεολόγος στήν Ἀποκάλυψη (22, 3) λέγει ὅτι στή Νέα Ἱερουσαλήμ δέν θά ὑπάρχει ἀνάθεμα· αὐτό μπορεῖ νά κατανοηθεῖ μέ δύο τρόπους, δίνοντας στή λέξη ἀνάθεμα καί τά δύο νοήματα: 1) δέν θά ὑπάρχει καμμία ἀνύψωση στήν κρίση τοῦ Θεοῦ, διότι αὐτή ἡ κρίση ἔχει ἤδη ἔλθει εἰς πέρας· 2) δέν θά ὑπάρχει καμμία ἰδιαίτερη ἀφιέρωση στόν Θεό, διότι ὅλα τά πράγματα θά εἶναι τά ἱερά πράγματα τοῦ Θεοῦ, ἀκριβῶς ὅπως τό φῶς τοῦ Θεοῦ φωτίζει τούς πάντες (Ἀπ. 21, 23).

Στά πρακτικά τῶν Συνόδων καί τήν περαιτέρω πορεία τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἡ λέξη ἀνάθεμα κατέληξε νά σημαίνει τέλειο διαχωρισμό ἀπό τήν Ἐκκλησία. «Ἡ Καθολική καί Ἀποστολική Ἐκκλησία ἀναθεματίζει», «ἀνάθεμα οὗτος ἔστω», ἤ «ἀνάθεμα τοῦτο ἔστω», σημαίνει τελεία ἀπόσχιση ἀπό τήν Ἐκκλησία. Ἀντιθέτως, σέ περιπτώσεις «διαχωρισμοῦ ἀπό τήν κοινωνία τῆς Ἐκκλησίας» καί ἄλλων ἐπιτιμίων ἤ κανόνων μετανοίας ἐφαρμοσμένων σέ ἕνα πρόσωπο, τό ἴδιο τό πρόσωπο παρέμενε μέλος τῆς Ἐκκλησίας, ἄν καί ἦταν περιορισμένη ἡ συμμετοχή του στήν πλήρη χάριτος ζωή Της. Παρά ταῦτα, αὐτοί πού παρεδίδοντο σέ ἀνάθεμα ἀπεσχίζονταν τελείως ἀπό Αὐτήν, μέχρι τή μετάνοιά τους. Ἡ ἐπί γῆς Ἐκκλησία συνειδητοποιώντας, ἐν ὄψει τῆς ἰσχυρογνωμοσύνης καί σκληροκαρδίας τους, ὅτι δέν μπορεῖ νά κάνει τίποτε γιά τή σωτηρία τους, τούς ἀνυψώνει στήν κρίση τοῦ Θεοῦ. Αὐτή ἡ κρίση εἶναι ἐλεήμων πάνω στούς μετανοοῦντες ἁμαρτωλούς, ἀλλά φοβερή πρός τούς πείσμονες ἐχθρούς τοῦ Θεοῦ. «Φοβερόν τό ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος … καί γάρ ὁ Θεός ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον» (Ἑβρ. 10, 31. 12, 29).

Τό ἀνάθεμα δέν εἶναι τελεία καταδίκη: μέχρι τόν θάνατο εἶναι δυνατή ἡ μετάνοια. Τό ἀνάθεμα δέν εἶναι φοβερό ἐπειδή ἡ Ἐκκλησία εὔχεται συμφορές γιά ὁποιονδήποτε ἤ ἐπειδή ὀ Θεός ἐπιδιώκει τήν καταδίκη του. Ἐπιθυμοῦν [ὁ Θεός καί ἡ Ἐκκλησία] νά σωθοῦν ὅλοι. Ἀλλά εἶναι φοβερό νά ἵσταται κάποιος ἔμπροσθεν τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ σέ κατάσταση ἀποσκληρυμμμένου κακοῦ: τίποτε δέν εἶναι κρυφό ἀπό Αὐτόν.

«Φοβερόν τό ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος· οὗτος Κριτής ἐστιν ἐνθυμήσεων καί ἐννοιῶν καρδίας· μηδείς εἰσέλθῃ πειράζων τήν πίστιν τήν ἀμώμητον, ἀλλ’ ἐν πραότητι καί φόβῳ Χριστῷ προσέλθωμεν, ἵνα λάβωμεν ἔλεον καί χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν» (Στιχηρά τῶν Ἀποστίχων, Ἑσπερινός τῆς Κυριακῆς τῶν Βαΐων).

[Οἱ λέξεις στίς ἀγκύλες, ὄχι στίς παρενθέσεις, εἶναι προσθήκη τῆς μεταφράσεως]

ΠΗΓΗ (στά ἀγγλικά): Περιοδικό Orthodox Life, 1977, No. 2, σελ. 18

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

video

Άγιος Ηλίας Ζαχάρως: «Άνοιξαν» οι τάφοι από τους θυελλώδεις ανέμους

Σοκαριστικές εικόνες αντίκρισαν σήμερα το πρωί, οι κάτοικοι της νότιας Ηλείας, αφού τα έντονα καιρικά φαινόμενα που σημειώθηκαν τα ξημερώματα στην περιοχή άφησαν πίσω...

Ιεραρχία γιοκ;

Μία φορά και έναν καιρό όλα ήταν ετοιμασμένα και ο λόγος και τα πρόσωπα και οι τίτλοι και τα τριπρόσωπα. Αυτό για να εκλεγούν...

Θυρανοίξια Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ζαππείου

Πραγματοποιήθηκαν τα θυρανοίξια του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στο χωριό Ζάππειο, του Δήμου Κιλελέρ. Την τελετή του Αγιασμού των Θυρανοιξίων τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Εορτάστηκε η σύναξη της Παναγίας Παντανάσσης στην Έδεσσα

Με αρχιερατική συγχοροστασία και θεία λειτουργία εορτάστηκε η σύναξη της ιεράς εικόνος της Παναγίας Παντανάσσης κατά την οποία πανηγυρίζει η ενορία Αγίου Νεκταρίου Εδέσσης. Την...

Άρχισαν τα όργανα. Ο Δράμας δεν συναινεί στην ακύρωση της ιεραρχίας

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΡΑΜΑΣ Ἀριθ. Πρωτ. 313 Ἐν Δράμᾳ τῇ 23ῃ Σεπτεμβρίου 2020 Πρός τόv Μακαριώτατov Ἀρχιεπίσκoπov Ἀθηvῶν καί πάσης Ἑλλάδoς κ.κ. Ἱερώνυμον Πρόεδρov τῆς Ἱερᾶς Συvόδoυ τῆς Ἐκκλησίας...

Ο εορτασμός της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στον τόπο Της το νησί των Κυθήρων

Με λαμπρότητα παρά τις ειδικές υγειονομικές περιστάσεις εορτάστηκε η Παναγία η Μυρτιδιώτισσα στον τόπο Της, το νησί των Κυθήρων και στο Ιερό Της Προσκύνημα...

Η εορτή της Παναγίας της Μυρτιδιωτίσσης στην Ι.Μ. Διδυμοτείχου

Την Πέμπτη, 24 του μηνός Σεπτεμβρίου ε.έ., στον Ιερό Ενοριακό Ναό Αγίου Αθανασίου Παλιουρίου, του τέως Δήμου Μεταξάδων, ιερούργησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος...

Η πανήγυρις της Παναγίας Φανερωμένης στην Ερμούπολη

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Ερμούπολη τελέσθηκε σήμερα το πρωί Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου κ. Δωροθέου Β’, επί...

Καρδίτσα: Αγρυπνία επί τη αναμνήσει του εν Κυθήροις θαύματος της Θεοτόκου της Μυρτιδιωτίσσης

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ.κ. Τιμόθεος, την Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2020, επί τη αναμνήσει του εν Κυθήροις θαύματος της Θεοτόκου, της Μυρτιδιωτίσσης...

Φθιώτιδος Συμεών: «Να εκαινιάσουμε μια ουσιαστική επικοινωνία με την Παναγία μας»

«Να εγκαινιάσουμε μια ουσιαστική επικοινωνία με την Παναγία μας». Με αυτά τα παραινετικά  ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών, ολοκλήρωσε αργά τα μεσάνυκτα της Τετάρτης...

Χειροτονία Διακόνου στον Πειραιά

Ιερουργούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πειραιώς κ.Σεραφείμ, τελέστηκε σήμερα Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2020 η Θεία Λειτουργία στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό Παναγίας Μυρτιδιωτίσσης Πειραιώς, όπου πραγματοποιήθηκε...

Η Χίος τίμησε την Καπετάνισσα Παναγία της

Σέ ἕνα Μοναστῆρι, μέ βαθειά ἀσκητική καί ἱστορική παράδοση, πού δίνει τήν ἐντύπωση πλοίου, τό ὁποῖο ταξιδεύει μέσα στή θάλασσα, ἐτίμησε χθές ἡ...

Ο Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής στον Αρχιεπίσκοπο

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Ο Δήμαρχος Αγίας Παρασκευής κ. Βασίλης Ζορμπάς επισκέφθηκε σήμερα τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμο. Ο Δήμαρχος ενημέρωσε...

Αιωνία αυτής η μνήμη – Η Μοναχή  Νειλία εκοιμήθη εν Κυρίω

Ἡ Μοναχή  Νειλία  ( κατά κόσμον  Χρυσούλα ) Μαντᾱ, μονάσασα κατά τό παρελθόν  εἰς την Ἱεράν Μονήν Τιμίου Προδρόμου Καστρίου Κυνουρίας  παρέδωσε σήμερα 24η ...

Η Πύλος εόρτασε την πολιούχο της Παναγία Μυρτιδιώτισσα

Με σεμνό και λιτό τρόπο η πόλη της Πύλου εόρτασε σήμερα 24 Σεπτεμβρίου 2020, την πολιούχο της Παναγία Μυρτιδιώτισ­σα. Την πανηγυρική θεία Λειτουργία, στον Ιερό...