του Αρχιμ. Γρηγορίου Κωνσταντίνου, Δρ. Θεολογίας

Στὸ πρῶτο κεφάλαιο ἔγινε λόγος γιὰ τὴ θέση τῆς ἐπιστήμης ἔχοντας σχέση μέ τὸ ρόλο ποὺ διαδραματίζουν οἱ σωματικὲς πηγὲς τῶν ὀνείρων καὶ ποὺ ὁρίστηκαν σὲ τρία εἴδη: «ἐκεῖνες ποὺ προέρχονται ἀπὸ ἐξωτερικὰ γεγονότα, οἱ ἀντικειμενικοὶ αἰσθητηριακοὶ ἐρεθισμοί, σὲ ἐκεῖνες ποὺ προέρχονται ἀπὸ καταστάσεις ἐσωτερικοῦ ὑποκειμενικοῦ αἰσθητηριακοῦ ἐρεθισμοῦ, καὶ σὲ ἐκεῖνες ποὺ γεννιόνται ἀπὸ ἐσωτερικοὺς σωματικοὺς ἐρεθισμούς». Στὸ θέμα τῶν ψυχικῶν πηγῶν τοῦ ὀνείρου ἡ συγκαιρινὴ μὲ τὸν Φρόυντ ἐπιστημονικὴ τάση ἔτεινε ἢ πρὸς τὴν ὑποβάθμιση ἢ πρὸς τὴν ἀπόρριψη. Τέλος ὡς ἀποκλειστικὴ πηγὴ τοῦ ὀνείρου καὶ μόνο θεωρήθηκαν οἱ νευρικοὶ καὶ ὀργανικοὶ ἐρεθισμοί.

Οἱ θεωρίες αὐτὲς ὅμως δὲ δικαιολογοῦσαν ἐπαρκῶς τὸ φαινόμενο τοῦ πλούσιου σέ παραστάσεις περιεχομένου τοῦ ὀνείρου, καὶ δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ δείξουν τὴ σχέση ποὺ τοῦ ἔφερνε σὲ πλήρη ἐπαφὴ μὲ τὶς σωματικὲς πηγές. Καὶ αὐτὸ συμβαίνει διότι «κάθε σωματικὸς ἐρεθισμὸς ποὺ προκαλεῖ στὴ διάρκεια τοῦ ὕπνου τὸ σχηματισμὸ ψευδαισθήσεων μπορεῖ νὰ γίνει ἀντικείμενο ἀναρίθμητων ἑρμηνειῶν, μπορεῖ λοιπὸν νὰ παρασταθεῖ στὸ ὄνειρο μὲ ἀναρίθμητο ἀριθμὸ παραστάσεων». Ἐπιπλέον παρατηρήσεις τοῦ Φρόυντ ἔδειξαν πὼς ἀκόμα καὶ νὰ ἐμφανιστοῦν στὸ περιεχόμενο τοῦ ὀνείρου ἐξωτερικοὶ ἐρεθισμοὶ αὐτοὶ δὲ συνιστοῦν νέο ὄνειρο.

Ὁ Φρόυντ χρησιμοποιεῖ πορίσματα τῆς παθολογίας βάση τῶν ὁποίων πολλοὶ ἰσχυροὶ ἐξωτερικοὶ ἐρεθισμοὶ παραμένουν οὐδέτεροι στὴ διάρκεια τοῦ ὕπνου. Ἡ  σωστὴ ἀνάλυση ἑνὸς ὀνείρου σωματικοῦ ἐρεθισμοῦ, πρέπει ἐξετάζοντας τὶς παραστάσεις  τοῦ περιεχομένου νὰ μποροῦμε νὰ διακρίνουμε σὲ αὐτὸ τὸ εἶδος τοῦ ἐρεθισμοῦ (ἀκουστικό, ὀπτικὸ κτλ.). Σὲ ὅτι ὅμως ἔχει σχέση μὲ τὴν ἐπίδρασή του στὸ ὄνειρο αὐτὸ συμβαίνει ὅταν ἕνα ὄνειρο προέλθει ἀποκλειστικὰ καὶ μόνο ἀπὸ σωματικὸ ἐρεθισμό. Ὑπάρχουν βέβαια καὶ περιπτώσεις ποὺ διακόπτουμε ἕνα ἐξωτερικὸ ἐρεθισμὸ μὲ ἕνα ξύπνημα καὶ μετὰ συνεχίζουμε τὸν ὕπνο μας. Ἔτσι ὅμως μὲ τὸ συμβὰν αὐτὸ  ὁ ἐρεθισμὸς δὲ κατορθώνει νὰ ἀναμιχθεῖ στή συνέχεια στὸ ὄνειρο.

Ἐπί προσθέτως ἐὰν συμπεριλάβουμε καὶ τοὺς ἐρεθισμοὺς τῶν ἐσωτερικῶν ὀργάνων ὅπως (καρδιά, πνεύμονες κ. ἄ.) ποῦ μιὰ μερίδα ὑποστήριξε, δὲν ἀποδεικνύεται ὅτι αὐτοὶ ὑπάρχουν ἀντικειμενικὰ παρὰ μόνο γιὰ μικρὸ ἀριθμὸ περιπτώσεων. Ἡ λειτουργία τοῦ ὀνείρου σὲ αὐτὴν τὴν περίπτωση συνίσταται στὸ νὰ παραλλάσσει τὴ σημασία τῶν ἐξωτερικῶν ἐρεθισμῶν ὅταν αὐτοὶ κατορθώνουν νὰ μποῦν στὴ δημιουργία τοῦ  ὀνείρου. Ἀκριβῶς ὅμως αὐτὴ ἡ εἴσοδός τους σημαίνει καὶ τὴν ἐξουδετέρωσή τους. Τὸ ὄνειρο διατηρεῖ (ἐὰν πρόκειται γιὰ ἐρεθισμὸ πόνου) μιὰ παράσταση ἀσυμβίβαστη μὲ τὸν πόνο, καὶ ταυτόχρονα χρησιμοποιεῖ καὶ «ἰδιομορφίες τοῦ αἰσθήματος ποὺ ἀπωθεῖ μὲ τὴν εἰκόνα ποὺ μεταχειρίζεται γι’ αὐτὸ τὸ σκοπὸ ὥστε νὰ συνδεθεῖ αὐτὸ ποὺ ὑπάρχει ἐκείνη τὴ στιγμὴ στὸ πνεῦμα μὲ τὴν κατάσταση τοῦ ὀνείρου γιὰ νὰ καταστεῖ δυνατὴ ἡ παράστασή του». Τὸ ὄνειρο μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ ἀμύνεται στὸν πόνο μὲ μία ἐνεργητικὴ παράσταση ἄρνησής του, καὶ ἀπωθεῖ τὸν ἐσωτερικὸ ἢ ἐξωτερικὸ ἐρεθισμό. Ὁ Φρόυντ πιστεύει πὼς «κατὰ κάποιον τρόπο ὅλα τα ὄνειρα εἶναι ὄνειρα ἄνεσης, ποὺ δημιουργοῦνται γιὰ νὰ μᾶς ἀφήσουν νὰ συνεχίσουμε τὸν ὕπνο μας. Τὸ ὄνειρο εἶναι φύλακας τοῦ ὕπνου καὶ ὄχι ἐχθρός του», καὶ καταλήγει στὸ ὅτι «Ἡ ἐπιθυμία τοῦ ὕπνου, εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ συνειδητοῦ ἐγὼ καὶ πού, μαζὶ μὲ τὴ λογοκρισία παρασταίνει τὴ συμβολή του στὸ ὄνειρο, πρέπει λοιπὸν νὰ συνυπολογίζεται κάθε φορᾶ μὲ τὸν ἀριθμὸ τῶν παραγόντων ποὺ συμβάλλουν στὴ διαμόρφωση τοῦ ὀνείρου, καὶ κάθε ὄνειρο ποὺ τὸ πετυχαίνει εἶναι μιὰ ἐκπλήρωση αὐτῆς τῆς ἐπιθυμίας».

Ὁ Φρόυντ πιστεύει πὼς ἡ ἐπιθυμία γιὰ ὕπνο εἶναι τὸ κλειδὶ ποὺ ἐξηγεῖ τὸν ἰδιάζοντα τρόπο ἑρμηνείας τῶν ἐξωτερικῶν ἐρεθισμῶν, ὑποστηρίζοντας ὅτι τὴν ἑρμηνεία μπορεῖ νὰ τὴν κάνει καὶ τὸ κοιμώμενο πνεῦμα ἀλλὰ ὅμως κάτι τέτοιο θὰ διέκοπτε τὸν ὕπνο. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ποὺ ἡ λογοκρισία ἀσκεῖται μόνο στὸ βαθμὸ ποὺ ἑρμηνεῖες ποὺ ἐπιλέγονται ἀπὸ τὸ πνεῦμα δὲν συγκρούονται μὲ τὶς ἐπιθυμίες τοῦ ὕπνου.

Ἡ ἰδέα ὅτι τὸ ὄνειρο δὲν εἶναι παρὰ μιὰ μετάβαση στὸ ξύπνημα προσκρούει στὰ ὄνειρα ἐκεῖνα ποὺ ὀνειρευόμαστε πῶς ὀνειρευόμαστε. Τὴν ἐκπλήρωση τῆς ἐπιθυμίας μας γιὰ ὕπνο τὴν ἀκολουθεῖ μιὰ σειρὰ ἄλλων ἐπιθυμιῶν ποὺ τὶς ἱκανοποιεῖ τὸ περιεχόμενο τοῦ ὀνείρου. Ὅταν ἔχουμε ἐπιθυμίες ποὺ ἡ ἐκπλήρωσή τους εἶναι λυπηρὲς αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τὶς λειτουργίας τῶν δύο ψυχικῶν ὑποστάσεων(ἀσυνείδητου καὶ συνειδητοῦ), καὶ τῆς λογοκρισίας ποὺ ἔρχεται ὡς ρυθμιστικὸς παράγοντας νὰ τὶς διαχωρίσει.  Οἱ  ἐπιθυμίες ποὺ βρίσκονται στὸ ἀσυνειδήτο ἐμποδίζονται στὸ νὰ ὁλοκληρωθοῦν ἀπὸ τὸ συνειδητό. Στὴν περίπτωση ὅμως ποὺ αὐτὸ καθίσταται ἐφικτὸ ἡ καταπίεση ποὺ ἐπιβάλλει τὸ συνειδητὸ ἀπολήγει σὲ ἕνα δυσάρεστο συναίσθημα. Ἡ ἐντύπωση λύπης ἢ τοῦ ἄγχους μπορεῖ νὰ ἔχει καὶ κάποια σωματικὴ προέλευση ὅπως εἶναι,  (ἀναπνευστικὰ ἢ καρδιολογικὰ προβλήματα).

Κάτω ἀπὸ αὐτὲς τὶς προϋποθέσεις παρακάμπτεται κατὰ κάποιο τρόπο ἡ λογοκρισία καὶ εἶναι δυνατὴ ἡ ἐκπλήρωση ἐπιθυμιῶν ποὺ διατελοῦσαν ὑπὸ καταστολή. Ἂν ὅμως τὸ ἄγχος ἔχει ψυχονευρωτικὴ προέλευση π.χ. ψυχοσεξουαλικοὺς ἐρεθισμοὺς πράγμα ποὺ σημαίνει ἀπωθημένη ἐπιθυμία- λίμπιντο τότε «ἡ τάση τοῦ ὀνείρου νὰ ἐκπληρώνει ἐπιθυμίες δὲν ἐπιτυγχάνει τὸ σκοπό της».

Οἱ δύο αὐτὲς περιπτώσεις σύμφωνα μὲ τὸν Φρόυντ συνδέονται καὶ ἀποφαίνεται «πὼς στὴν πρώτη περίπτωση μιὰ ἐντύπωση ἀποδίδεται μὲ ψυχικὸ τρόπο, στὴ δεύτερη περίπτωση τὸ δεδομένο εἶναι ἐξ ὁλοκλήρου ψυχικό, ἀλλὰ τὸ ἀπωθημένο περιεχόμενο ἀντικαθίσταται εὔκολα ἀπὸ μιὰ σωματικὴ ἀπόδοση ποὺ συμπίπτει μὲ τὸ ἄγχος». Ὁ ἴδιος ἐπίσης ἀναγνωρίζει πὼς ἡ κατάσταση τοῦ σώματος συμπεριλαμβάνεται στὰ στοιχεῖα ποὺ κατευθύνουν τὸ ὄνειρο, ἀλλὰ ὑποστηρίζει ὅτι δὲν προσδιορίζει τὸ περιεχόμενό του, καὶ ὅτι τὰ ἡμερήσια ψυχικὰ κατάλοιπα ποὺ ἔχουν ἀξία στὸ ὄνειρο εἶναι πιὸ καθοριστικά.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Επίσκεψη Μητροπολίτου Σιδηροκάστρου στη Μητρόπολη Ταμασού

Το απόγευμα της Κυριακής, 22 Μαΐου 2022, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας δέχθηκε στη Μητρόπολή του τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου κ. Μακάριο,...

Το Σαββατοκύριακο πανηγυρίζει ο Ιερός Ναός του Αγίου Λουκά του Ιατρού στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά Βεροίας

Το Σαββατοκύριακο 28-29 Μαΐου εορτάζει και πανηγυρίζει ο Ιερός Ναός του Αγίου Λουκά του Ιατρού στην Ιερά Μονή Παναγίας Δοβρά Βεροίας, την εορτή της...

Τίμησαν τη μνήμη του μακαριστού Μητροπολίτη Κυθήρων Μελετίου

Την Κυριακή 22 Μαΐου 2022, στην ιστορική Ι.Μ Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Σπάρτης, τελέσθηκαν ο Όρθρος και η Τρισαρχιερατική Θεία Λειτουργία με τη συμμετοχή του...

Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΠΑΠΙΣΜΟ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ,  ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ Εν Πειραιεί τη 23η Μαΐου 2022 Η ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ...

Στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας το νέο Δ.Σ. του Κυνηγετικού Συλλόγου Καλαμάτας

Εθιμοτυπική επίσκεψη στο Σεβ. Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο πραγματοποίησε σήμερα, αντιπροσωπεία του νέου Διοικητι­κού Συμβουλίου του κηνυγετικού συλλόγου Καλαμάτας, αποτελούμενη από τον Πρόεδρο Γεώργιο...

Μνημόσυνο για τα θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στα Γιαννιτσά

Την Κυριακή της Σαμαρείτιδος, 22 Μαΐου 2022, στον ιστορικό ιερό ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Μητρόπολη) Γιαννιτσών μετά τον Όρθρο και την Θ. Λειτουργία τελέσθηκε...

Χειροτονία Πρεσβυτέρου στην Κόρινθο

Με Εκκλησιαστική λαμπρότητα πανηγύρισε, κατά το διήμερο 21 και 22 Μαΐου 2022, το ιστορικό Μητροπολιτικό Παρεκκλήσιο της Αγίας Φωτεινής της Σαμαρείτιδος στην Κόρινθο. Το...

Ο Άγιος Νεομάρτυς Παύλος ο Πελοποννήσιος

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού   Οι Νεομάρτυρες λαμπρύνουν την Εκκλησία μας ως αστέρες απαστράπτοντες. Με την αμετακίνητη πίστη τους στον αληθινό Τριαδικό Θεό και...

Στον Αρχιεπίσκοπο ο νέος Πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα

Συνάντηση με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερωνύμο πραγματοποίησε ο νέος Αμερικανός Πρέσβης στην Ελλάδα κ. Τζορτζ Τσούνης. Το κατώφλι της Αρχιεπισκοπής πέρασε ο Πρέσβης...

Μαγιάτικο Παιδικό Πανηγύρι στην Ιερά Μητρόπολη Ταμασού

Μια ξεχωριστή ημέρα στα μέσα του Μάϊου στο υπαίθριο χώρο της Ιεράς Μητρόπολης Ταμασού και Ορεινής είχαν τη ευκαιρία να περάσουν σήμερα τα παιδιά...

Αύτη η πίστις των Ορθοδόξων | Λιτάνευση Ιεράς Εικόνος της Αγίας Φωτεινής στον Υμηττό

Ο φετινός εορτασμός της Αγίας Φωτεινής στον Υμηττό, σκόρπισε χαρά στους πιστούς που συμμετείχαν στους εορτασμούς καθώς πραγματοποιήθηκε μετά από δύο χρόνια λόγω των...

Η Κοινότητα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Βρισβάνης μετατράπηκε σε Ενορία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας

Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος επισκέφθηκε την Ενορία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου Mount Gravatt Βρισβάνης, όπου και τέλεσε τη Θεία Λειτουργία της Κυριακής,...

Αγρυπνία για τον Άγιο Ευμένιο τον Νέο στην Καλαμάτα

Ιερά Αγρυπνία, προς τιμήν του νέου Αγίου της Εκκλησίας μας, Αγίου Ευμενίου του Κρητός, τελέσθηκε το εσπέρας της Κυριακής 22 Μαΐου, στον Ιερό Ναό...

Αυστραλίας Μακάριος σε νέο Διάκονο: «Να πείσεις τους ανθρώπους ότι πρέπει να χαίρονται»

«Θα είσαι επιτυχημένος και ευλογημένος κληρικός εάν καταφέρεις να πείσεις τους ανθρώπους ότι πρέπει να χαίρονται. Μέσα σε μια κοινωνία θλίψεως και καταθλίψεως χρειαζόμαστε...

40νθήμερο Μνημόσυνο μακαριστού Μητροπολίτου Ηλιουπόλεως και Θείρων Χρυσοστόμου

Στον Ιερό Ενοριακό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Δαμαριώνος Νάξου, τελέσθηκε την Κυριακή της Σαμαρείτιδος 22-5-2022, η Θεία Λειτουργία και το 40νθήμερο Μνημόσυνο του μακαριστού...