«Ἄκου ἕνα βιβλίο» μέ τόν ἀρχιμανδρίτη Ἰάκωβο Κανάκη

Πρός Ἑβραίους Ἐπιστολή

Ἡ Ἐπιστολή αὐτή δέν μοιάζει μέ τίς ὑπόλοιπες ἐπιστολές τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Δέν ἔχει «ἐπιστολιμαῖο προοίμιο μέ χαιρετισμό καί δοξολογία».[1] Ἐπίσης, δέν ὑπάρχει σαφής ἔνδειξη ὅτι εἶναι ὁ Παῦλος ὁ συντάκτης της. Ἔχουν ἀναφερθεῖ πολλά ἐπιχειρήματα πού ἀμφισβητοῦν τήν παύλεια προέλευσή της. Πρόκειται ὅμως γιά Ἰουδαῖο ἑλληνιστή πού τήν παρουσιάζει ὡς «λόγο παρακλήσεως».[2] Ὁ τίτλος της «Πρός Ἑβραίους» ἀπαντᾶ ἀπό τό 200 μ.Χ. περίπου.

Ὁ τόπος συγγραφῆς της πιθανόν νά εἶναι ἡ Ἰταλία καί πιό εἰδικά ἡ Ρώμη. Ὁ χρόνος πού γράφθηκε, ἄν εἶναι ὁ Παῦλος ὁ συντάκτης της, προσδιορίζεται στό 63 ἤ 64 μ.Χ, ἐνῶ ὅσοι δέχονται ἄλλον συγγραφέα τήν τοποθετοῦν στήν δεκαετία 80 ἔως 90 μ.Χ.

Βασικά θέματα τῆς Ἐπιστολῆς εἶναι:

α) Τό πρόσωπο καί τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ ὡς μοναδικοῦ καί τέλειου ἀρχιερέα, ὁ ὁποῖος ἐκπληρώνει καί ὑπερβάλλει τούς λατρευτικούς τύπους τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ὡς ἀρχιερέας διακρίνεται ἀπό τούς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θυσιάζουν καί γιά τόν δικό τους ἐξιλασμό, ἐνῶ ὁ ἴδιος εἶναι ἀναμάρτητος. Εἶναι ἔτσι ἀνώτερος καί ἀπό αὐτόν τόν ἀρχιερέα Μελχισεδέκ πού τελειοποίησε τήν λευιτική ἱερωσύνη (7,11). Εἶναι Αὐτός πού προσέφερε ἐφάπαξ τήν θυσία τοῦ σώματός Του (10,10).

β) Ὁ Χριστός εἶναι ἀκόμα ὁ προαιώνιος λόγος καί «χαρακτήρ» τοῦ Πατρός. Εἶναι ἀνώτερος ἀπό τούς ἀγγέλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μόνο λειτουργικά πνεύματα (1,4). Εἶναι φυσικά ἀνώτερος ἀπό τόν Μωϋσῆ, ὁ ὁποῖος ἦταν μόνο ὑπηρέτης στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ.

γ) Μέσα ἀπό τήν «Πρός Ἑβραίους» διανοίγεται μιά ἄλλη προσέγγιση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, κατά τήν ὁποία, ἡ λατρεία, οἱ θυσίες προτυπώνουν καί ὁδηγοῦν στήν μία λατρεία τοῦ Χριστοῦ.

δ) Μέσα στο ἱερό κείμενο βλέπουμε καί τήν ἀποστολή τοῦ νέου λαοῦ τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Αὐτός ὁ λαός ἔχει ὡς ἀρχηγό του τόν Χριστό καί τά μέλη του ἔχουν γιά δύναμή τους τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τέλος, θά ἀφήσουμε τόν καθηγητή Ἰ.Παναγόπουλο νά μᾶς περιγράψει τήν πεμπτουσία τοῦ μηνύματος τῆς Ἐπιστολῆς: «…πρέπει νά ἔχουν ὡς παράδειγμα τήν πίστη τῶν δικαίων καί ἁγίων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (κεφ.11.12,1), νά προσεύχονται μέ παρρησία (12,12), νά ἐπιδιώκουν τήν εἰρήνη καί τόν ἁγιασμό, ὥστε νά δοῦν τόν Κύριο (12,14). Ὅλη ἡ ζωή τους πρέπει νά εἶναι εὐάρεστη λατρεία τοῦ Θεοῦ (12,28). Ἡ λατρεία αὐτή ἐπεκτείνεται στήν ἰδιωτική καί κοινωνική ζωή, ἀφοῦ συνεπάγεται τήν φιλαδελφεία, τήν φιλοξενία, τήν τιμιότητα τοῦ γάμου, τήν ἀφιλαργυρία, τόν σεβασμό τῶν προηγουμένων κ.ἄ. (13, 1-18)».[3]

[1] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1995, σ.328
[2] 13,22
[3] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1995, σ.343.

****

Καθολικές Ἐπιστολές

Ἑπτά ἐπιστολές ἔχουν τόν γενικό τίτλο «Καθολικές» γιατί δέν ἀπευθύνονται σέ μία ἐκκλησιαστική κοινότητα ἤ σέ κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο, ἀλλά ἀφοροῦν σέ ὅλο τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας (καθολικός꓿ καθ’ὅλου). Ἤδη ἀπό τόν 2ο αἰώνα μ.Χ. ἔχουν λάβει τήν ὀνομασία αὐτή. Καθιερώθηκαν μέ τό ὄνομα αὐτό στήν σύνοδο τῆς Λαοδικείας τό 360 (59ος κανόνας) καί τήν 39η πασχάλεια ἐπιστολή τοῦ Μ.Ἀθανασίου τό 367. Καί ἡ ἀρχαία λατινική δύση τίς ἀναγνώρισε ὡς κανονικές μέ τήν ὀνομασία «epistolae canonicae».[1]

ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ

Στόν κανόνα τῆς Καινῆς Διαθήκης, πρώτη ἐκ τῶν «Καθολικῶν» βρίσκεται ἡ «τοῦ Ἰακώβου». Πρόκειται γιά ἕνα κείμενο γενικοῦ χαρακτῆρα, για μιά «διδασκαλική ἐπιστολή». Ἀνήκει στό εἶδος τῆς διδακτικῆς παραινέσεως, πού μπορεῖ νά χαρακτηριστεῖ κήρυγμα, ἤ ὁμιλία, ἤ πραγματεία, ἀκόμα καί λειτουργική ἤ βαπτιστήρια ὁμολογία.[2]

Γιά τό ὄνομα τοῦ συγγραφέα ἔχουν ὑποστηριχθεῖ πολλά. Μπορεῖ νά εἶναι ὁ υἱός τοῦ Ζεβεδαίου, πού σφαγιάστηκε ἀπό τόν Ἡρώδη Ἀγρίππα τόν Α΄ τό 44μ.Χ. [3] Μπορεῖ νά εἶναι ὁ «μικρός» υἱός τῆς Μαρίας τοῦ Κλωπᾶ (ἀδελφός τοῦ Ἰωσήφ) ἄρα ξάδελφος τοῦ Ἰησοῦ. Πιθανότερο ὅμως εἶναι ὁ «ἀδελφός» τοῦ Κυρίου δηλαδή ὁ υἱός τοῦ Ἰωσήφ. Πρόκειται γιά τόν πρῶτο ἐπίσκοπο τῶν Ἰεροσολύμων μετά τούς Ἀποστόλους. Εἶναι μιά σημαντική προσωπικότητα, μιά ἡγετική μορφή τῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποία σέβονταν ἄπαντες. Εἶναι πολύ σημαντικό αὐτό γιατί ὁ Ἰάκωβος δέν ἦταν ἐκ τῶν δώδεκα μαθητῶν καί ὅμως ἀπολάμβανε τοῦ σεβασμοῦ ὅλων τῶν χριστιανῶν.

Ἐνῶ ὅμως ἡ ἀρχαία ἐκκλησιαστική παράδοση θεωρεῖ τον Ἰάκωβο συγγραφέα τῆς ὁμώνυμης Ἐπιστολῆς, στούς νεώτερους χρόνους ἀμφισβητήθηκε ἡ γνησιότητά της. Μέ τήν χρήση ἐπιχειρημάτων περί τῆς διαφορετικῆς γλῶσσας, τοῦ ὕφους και ἀρκετῶν ἄλλων, ὑποστήριξαν ἄλλες ὑποθέσεις περί τῆς ταυτότητας τοῦ συγγραφέα. Σέ ὅλα αὐτά τά ἐπιχειρήματα ἔχουμε πληθῶρα ἄλλων πού τά ἀντικρούουν.[4]

Ὡς πρός τόν χρόνο καί τόν τόπο συγγραφῆς.

Γιά τόν χρόνο ἔχουμε δύο πιθανές περιόδους. Μεταξύ τῶν ἐτῶν 45-50 μ.Χ. καί 59-61 μ.Χ., τρία χρόνια δηλαδή πρίν τόν λιθοβολισμό του.

Τά Ἰεροσόλυμα εἶναι ὁ πιο πιθανός τόπος συγγραφῆς, ἀλλά καί ἡ Γαλιλαία ἤ ἡ Συρία, ἄν ἀποδειχθεῖ ὅτι ἔζησε καί ἐκεῖ.

Τά βασικά θέματα τῆς Ἐπιστολῆς ἀφοροῦν κυρίως σέ παραινέσεις καί νουθεσίες τοῦ Ἰακώβου, χωρίς νά λείπει καί ἡ παρουσίαση βασικῶν θεολογικῶν ἰδεῶν.

Ὡς πρός αὐτές, καταρχήν κάνει λόγο γιά τήν «σοφία» (1,5) ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τόν πιστό στήν σωστή ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Μέ τήν «χρήση» τῆς σοφίας ὁ πιστός ὑπομένει τίς ὅποιες δυσκολίες. Ὑπομένει μέ μακροθυμία γιατί γνωρίζει ὅτι θά ἔρθει γρήγορα ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου (5,7) καί πρέπει νά εἶναι ἔτοιμος.

Βασικό θέμα πού χαρακτηρίζει τήν Ἐπιστολή εἶναι ὅτι ἡ πραγματική πίστη ἀποδεικνύεται μέ τά ἔργα. «Ἡ πίστη χωρίς τά ἔργα εἶναι νεκρή» (2,17). Ἐπίσης, ἀναφέρει, ὅτι ἡ προσέγγιση τοῦ Θεοῦ γίνεται μέ τόν «ἐξαγνισμό τῆς καρδιᾶς» τοῦ πιστοῦ (4,8). Προσοχή καί μέριμνα χρειάζεται ἡ «χαλιναγώγηση τῆς γλῶσσας» (3, 1-12). Τονίζει τόν κίνδυνο τῆς συκοφαντίας (4, 11-12), τήν ἀποφυγή τῆς καύχησης, πού εἶναι περιφρόνηση τοῦ Θεοῦ.[5]

Τέλος, τό βιβλίο τοῦ Ἰακώβου μᾶς δίνει μιά μοναδική πληροφορία γιά τό μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου (5, 13-18). Προτρέπει τούς πιστούς ὅταν κάποιος ἀσθενεῖ νά καλοῦν τούς ἱερεῖς καί νά τόν χρίουν μέ λάδι, τό ὁποῖο ἔχει εὐλογηθεῖ μέ τίς ἀνάλογες εὐχές. Λέει χαρακτηριστικά τό κείμενο: Ἡ εὐχή τῆς Ἐκκλησίας (Πίστεως) θά σώσει, θά θεραπεύσει τόν ἀσθενῆ.

[1] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα, 1996, σσ.344-345.
[2] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1996, σ.347
[3] Πραξ.12,2
[4] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη Ἀθήνα, 1996, σσ.349-351.
[5] [5] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη Ἀθήνα, 1996, σσ.344-345.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Πολυαρχιερατικός Εσπερινός Ονομαστηρίων Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου Ιερωνύμου

Με την πρέπουσα εκκλησιαστική τάξη και τηρουμένων των μέτρων προστασίας από την πανδημία, τελέστηκε απόψε 14 Ιουνίου 2021, ο Πανηγυρικός Εσπερινός επί τη Ιερά...

Ρασοφορία Μοναχής στην Ι.Μ. Αγ. Βλασίου Τρικάλων & Μεγαλοσχημία Μοναχής στο Ησυχ. Τιμίου Σταυρού Μαψού

Στην Ι. Μονή Αγίου Βλασίου Άνω Τρικάλων μετέβη ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος το πρωί της Κυριακής, 13 Ιουνίου 2021, όπου ετέλεσε την...

Σερρών Θεολόγος: «Οι Νεομάρτυρες είναι η δόξα της Εκκλησίας και το καύχημα της Ελλάδος»

Ταξίδι νοσταλγικό και διδακτικό σε δρόμους φωτεινούς του αειζώου ορθοδόξου πνεύματος και της φιλογενούς ελληνικής παραδόσεώς μας, απήλαυσαν όσοι συμμετείχαν στην επετειακού χαρακτήρος εκδήλωση...

Παράκληση για τους υποψηφίους των Πανελληνίων στην Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών

Το απόγευμα του Σαββάτου 12 Ιουνίου 2021, τελέσθηκε Παράκληση στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελισμoύ της Θεοτόκου Γρεβενών για  τους  μαθητές της  Γ΄ Λυκείου  που ...

Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικ. Συνόδου στην Χαλκίδα

Την Κυριακή 13 Ιουνίου 2021, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε την Θεία Λειτουργία στον Ι. Ναό Αγ. Παρασκευής...

Φθιώτιδος Συμεών: «Η αλήθεια της Πίστεως είναι η κόκκινη γραμμή μας»

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών ετέλεσε την Κυριακή των Αγίων Πατέρων 13 Ιουνίου στον Ιερό Ναό Αγίας Παρασκευής Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, η οποία...
video

Παράκληση για τους υποψηφίους των Πανελληνίων στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας

Στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Υπαπαντής του Χριστού Καλαμάτας,  τελέσθηκε την Κυριακή 13 Ιουνίου,  η καθιερωμένη από ετών Παράκληση στην Υπεραγία Θεοτόκο,  υπέρ ενισχύσεως...

Το ετήσιο προσκύνημα του Μητροπολίτη Σύρου στην Δωροθέα Αλμωπίας

Με την άδεια και ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Εδέσσης κ. Ιωήλ, ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’ , πραγματοποίησε σήμερα το καθιερωμένο ετήσιο προσκύνημά του...
video

Ο Μητροπολίτης Δημητριάδος σε 60″- Παγκόσμια ημέρα εθελοντή αιμοδότη (video)

Παρακολουθήστε το σύντομο βιντεάκι που ετοίμασε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ.Ιγνάτιος, με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδότη, 14 Ιουνίου 2021. “Ο...

Πανηγυρίζει το Μοναστήρι του Τρικόρφου και μας περιμένει με πολλή χαρά να εορτάσουμε μαζί

Στις 14 και 15 Ιουνίου η Ιερά Μονή Αγίων Αυγουστίνου Ιππώνος και Σεραφείμ του Σαρώφ Τρίκορφο Φωκίδος πανηγυρίζει, τον Άγιο Αυγουστίνο και την μητέρα...

Tεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του π. Εμμανουήλ Κοντάκη

Την Κυριακή 13 Ιουνίου 2021, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ. Βαρνάβας ιερούργησε στον Ιερό Ναό Αγίου Αθανασίου στο Παλαιόκαστρο, όπου και τέλεσε το  τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του μακαριστού π. Εμμανουήλ Κοντάκη, ο οποίος...

Χειροτονία Διακόνου στη Μητρόπολη Μαρωνείας

Τὴν Κυριακή, 13-6-2021, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης, ἱερούργησε  στὸν Καθεδρικό Ἱερό Ναό Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου Κομοτηνῆς καί ἐτέλεσε τὴν εἰς Διάκονον Χειροτονίαν τοῦ Ἁδελφοῦ τῆς...

Σερρών Θεολόγος « Ο αδαπάνητος θησαυρός της Εκκλησίας είναι η χάρις του Αγίου Πνεύματος και η συγκινητική...

Στο νεόδμητο αλλά εισέτι ημιτελή ιερό Ναό Αγ. Βασιλείου του Μεγάλου, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας της Καππαδοκίας, στον Κ. Λευκώνα Σερρών, ιερούργησε ο Σεβ. Μητροπολίτης Σερρών...

Ο Μακαριώτατος θα εορτάσει ιδιωτικώς φέτος τα ονομαστήριά του

Λόγω της συνεχιζόμενης υγειονομικής κρίσης και στο πλαίσιο των περιοριστικών μέτρων που έχει θεσπίσει η Πολιτεία για την προστασία της δημόσιας υγείας από τον...

Ναύπακτος: Κυριακή τῶν Ἁγίων Πατέρων μέ συνεορτασμό ἁγίων Λουκᾶ Ἰατροῦ καί Ἰουστίνου Πόποβιτς

Τήν Κυριακή 13 Ἰουνίου, τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς ἐν Νικαίᾳ Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου τελέσθηκε Ἀρχιερατική θεία Λειτουργία στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Παρασκευῆς Ναυπάκτου,...