«Ἄκου ἕνα βιβλίο» μέ τόν ἀρχιμανδρίτη Ἰάκωβο Κανάκη

Πρός Ἑβραίους Ἐπιστολή

Ἡ Ἐπιστολή αὐτή δέν μοιάζει μέ τίς ὑπόλοιπες ἐπιστολές τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Δέν ἔχει «ἐπιστολιμαῖο προοίμιο μέ χαιρετισμό καί δοξολογία».[1] Ἐπίσης, δέν ὑπάρχει σαφής ἔνδειξη ὅτι εἶναι ὁ Παῦλος ὁ συντάκτης της. Ἔχουν ἀναφερθεῖ πολλά ἐπιχειρήματα πού ἀμφισβητοῦν τήν παύλεια προέλευσή της. Πρόκειται ὅμως γιά Ἰουδαῖο ἑλληνιστή πού τήν παρουσιάζει ὡς «λόγο παρακλήσεως».[2] Ὁ τίτλος της «Πρός Ἑβραίους» ἀπαντᾶ ἀπό τό 200 μ.Χ. περίπου.

Ὁ τόπος συγγραφῆς της πιθανόν νά εἶναι ἡ Ἰταλία καί πιό εἰδικά ἡ Ρώμη. Ὁ χρόνος πού γράφθηκε, ἄν εἶναι ὁ Παῦλος ὁ συντάκτης της, προσδιορίζεται στό 63 ἤ 64 μ.Χ, ἐνῶ ὅσοι δέχονται ἄλλον συγγραφέα τήν τοποθετοῦν στήν δεκαετία 80 ἔως 90 μ.Χ.

Βασικά θέματα τῆς Ἐπιστολῆς εἶναι:

α) Τό πρόσωπο καί τό ἔργο τοῦ Χριστοῦ ὡς μοναδικοῦ καί τέλειου ἀρχιερέα, ὁ ὁποῖος ἐκπληρώνει καί ὑπερβάλλει τούς λατρευτικούς τύπους τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης. Ὡς ἀρχιερέας διακρίνεται ἀπό τούς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι θυσιάζουν καί γιά τόν δικό τους ἐξιλασμό, ἐνῶ ὁ ἴδιος εἶναι ἀναμάρτητος. Εἶναι ἔτσι ἀνώτερος καί ἀπό αὐτόν τόν ἀρχιερέα Μελχισεδέκ πού τελειοποίησε τήν λευιτική ἱερωσύνη (7,11). Εἶναι Αὐτός πού προσέφερε ἐφάπαξ τήν θυσία τοῦ σώματός Του (10,10).

β) Ὁ Χριστός εἶναι ἀκόμα ὁ προαιώνιος λόγος καί «χαρακτήρ» τοῦ Πατρός. Εἶναι ἀνώτερος ἀπό τούς ἀγγέλους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μόνο λειτουργικά πνεύματα (1,4). Εἶναι φυσικά ἀνώτερος ἀπό τόν Μωϋσῆ, ὁ ὁποῖος ἦταν μόνο ὑπηρέτης στό σχέδιο τοῦ Θεοῦ.

γ) Μέσα ἀπό τήν «Πρός Ἑβραίους» διανοίγεται μιά ἄλλη προσέγγιση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, κατά τήν ὁποία, ἡ λατρεία, οἱ θυσίες προτυπώνουν καί ὁδηγοῦν στήν μία λατρεία τοῦ Χριστοῦ.

δ) Μέσα στο ἱερό κείμενο βλέπουμε καί τήν ἀποστολή τοῦ νέου λαοῦ τοῦ Θεοῦ, πού εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Αὐτός ὁ λαός ἔχει ὡς ἀρχηγό του τόν Χριστό καί τά μέλη του ἔχουν γιά δύναμή τους τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Τέλος, θά ἀφήσουμε τόν καθηγητή Ἰ.Παναγόπουλο νά μᾶς περιγράψει τήν πεμπτουσία τοῦ μηνύματος τῆς Ἐπιστολῆς: «…πρέπει νά ἔχουν ὡς παράδειγμα τήν πίστη τῶν δικαίων καί ἁγίων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (κεφ.11.12,1), νά προσεύχονται μέ παρρησία (12,12), νά ἐπιδιώκουν τήν εἰρήνη καί τόν ἁγιασμό, ὥστε νά δοῦν τόν Κύριο (12,14). Ὅλη ἡ ζωή τους πρέπει νά εἶναι εὐάρεστη λατρεία τοῦ Θεοῦ (12,28). Ἡ λατρεία αὐτή ἐπεκτείνεται στήν ἰδιωτική καί κοινωνική ζωή, ἀφοῦ συνεπάγεται τήν φιλαδελφεία, τήν φιλοξενία, τήν τιμιότητα τοῦ γάμου, τήν ἀφιλαργυρία, τόν σεβασμό τῶν προηγουμένων κ.ἄ. (13, 1-18)».[3]

[1] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1995, σ.328
[2] 13,22
[3] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1995, σ.343.

****

Καθολικές Ἐπιστολές

Ἑπτά ἐπιστολές ἔχουν τόν γενικό τίτλο «Καθολικές» γιατί δέν ἀπευθύνονται σέ μία ἐκκλησιαστική κοινότητα ἤ σέ κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο, ἀλλά ἀφοροῦν σέ ὅλο τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας (καθολικός꓿ καθ’ὅλου). Ἤδη ἀπό τόν 2ο αἰώνα μ.Χ. ἔχουν λάβει τήν ὀνομασία αὐτή. Καθιερώθηκαν μέ τό ὄνομα αὐτό στήν σύνοδο τῆς Λαοδικείας τό 360 (59ος κανόνας) καί τήν 39η πασχάλεια ἐπιστολή τοῦ Μ.Ἀθανασίου τό 367. Καί ἡ ἀρχαία λατινική δύση τίς ἀναγνώρισε ὡς κανονικές μέ τήν ὀνομασία «epistolae canonicae».[1]

ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΙΑΚΩΒΟΥ

Στόν κανόνα τῆς Καινῆς Διαθήκης, πρώτη ἐκ τῶν «Καθολικῶν» βρίσκεται ἡ «τοῦ Ἰακώβου». Πρόκειται γιά ἕνα κείμενο γενικοῦ χαρακτῆρα, για μιά «διδασκαλική ἐπιστολή». Ἀνήκει στό εἶδος τῆς διδακτικῆς παραινέσεως, πού μπορεῖ νά χαρακτηριστεῖ κήρυγμα, ἤ ὁμιλία, ἤ πραγματεία, ἀκόμα καί λειτουργική ἤ βαπτιστήρια ὁμολογία.[2]

Γιά τό ὄνομα τοῦ συγγραφέα ἔχουν ὑποστηριχθεῖ πολλά. Μπορεῖ νά εἶναι ὁ υἱός τοῦ Ζεβεδαίου, πού σφαγιάστηκε ἀπό τόν Ἡρώδη Ἀγρίππα τόν Α΄ τό 44μ.Χ. [3] Μπορεῖ νά εἶναι ὁ «μικρός» υἱός τῆς Μαρίας τοῦ Κλωπᾶ (ἀδελφός τοῦ Ἰωσήφ) ἄρα ξάδελφος τοῦ Ἰησοῦ. Πιθανότερο ὅμως εἶναι ὁ «ἀδελφός» τοῦ Κυρίου δηλαδή ὁ υἱός τοῦ Ἰωσήφ. Πρόκειται γιά τόν πρῶτο ἐπίσκοπο τῶν Ἰεροσολύμων μετά τούς Ἀποστόλους. Εἶναι μιά σημαντική προσωπικότητα, μιά ἡγετική μορφή τῆς Ἐκκλησίας, τήν ὁποία σέβονταν ἄπαντες. Εἶναι πολύ σημαντικό αὐτό γιατί ὁ Ἰάκωβος δέν ἦταν ἐκ τῶν δώδεκα μαθητῶν καί ὅμως ἀπολάμβανε τοῦ σεβασμοῦ ὅλων τῶν χριστιανῶν.

Ἐνῶ ὅμως ἡ ἀρχαία ἐκκλησιαστική παράδοση θεωρεῖ τον Ἰάκωβο συγγραφέα τῆς ὁμώνυμης Ἐπιστολῆς, στούς νεώτερους χρόνους ἀμφισβητήθηκε ἡ γνησιότητά της. Μέ τήν χρήση ἐπιχειρημάτων περί τῆς διαφορετικῆς γλῶσσας, τοῦ ὕφους και ἀρκετῶν ἄλλων, ὑποστήριξαν ἄλλες ὑποθέσεις περί τῆς ταυτότητας τοῦ συγγραφέα. Σέ ὅλα αὐτά τά ἐπιχειρήματα ἔχουμε πληθῶρα ἄλλων πού τά ἀντικρούουν.[4]

Ὡς πρός τόν χρόνο καί τόν τόπο συγγραφῆς.

Γιά τόν χρόνο ἔχουμε δύο πιθανές περιόδους. Μεταξύ τῶν ἐτῶν 45-50 μ.Χ. καί 59-61 μ.Χ., τρία χρόνια δηλαδή πρίν τόν λιθοβολισμό του.

Τά Ἰεροσόλυμα εἶναι ὁ πιο πιθανός τόπος συγγραφῆς, ἀλλά καί ἡ Γαλιλαία ἤ ἡ Συρία, ἄν ἀποδειχθεῖ ὅτι ἔζησε καί ἐκεῖ.

Τά βασικά θέματα τῆς Ἐπιστολῆς ἀφοροῦν κυρίως σέ παραινέσεις καί νουθεσίες τοῦ Ἰακώβου, χωρίς νά λείπει καί ἡ παρουσίαση βασικῶν θεολογικῶν ἰδεῶν.

Ὡς πρός αὐτές, καταρχήν κάνει λόγο γιά τήν «σοφία» (1,5) ἡ ὁποία ὁδηγεῖ τόν πιστό στήν σωστή ἐφαρμογή τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Μέ τήν «χρήση» τῆς σοφίας ὁ πιστός ὑπομένει τίς ὅποιες δυσκολίες. Ὑπομένει μέ μακροθυμία γιατί γνωρίζει ὅτι θά ἔρθει γρήγορα ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου (5,7) καί πρέπει νά εἶναι ἔτοιμος.

Βασικό θέμα πού χαρακτηρίζει τήν Ἐπιστολή εἶναι ὅτι ἡ πραγματική πίστη ἀποδεικνύεται μέ τά ἔργα. «Ἡ πίστη χωρίς τά ἔργα εἶναι νεκρή» (2,17). Ἐπίσης, ἀναφέρει, ὅτι ἡ προσέγγιση τοῦ Θεοῦ γίνεται μέ τόν «ἐξαγνισμό τῆς καρδιᾶς» τοῦ πιστοῦ (4,8). Προσοχή καί μέριμνα χρειάζεται ἡ «χαλιναγώγηση τῆς γλῶσσας» (3, 1-12). Τονίζει τόν κίνδυνο τῆς συκοφαντίας (4, 11-12), τήν ἀποφυγή τῆς καύχησης, πού εἶναι περιφρόνηση τοῦ Θεοῦ.[5]

Τέλος, τό βιβλίο τοῦ Ἰακώβου μᾶς δίνει μιά μοναδική πληροφορία γιά τό μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου (5, 13-18). Προτρέπει τούς πιστούς ὅταν κάποιος ἀσθενεῖ νά καλοῦν τούς ἱερεῖς καί νά τόν χρίουν μέ λάδι, τό ὁποῖο ἔχει εὐλογηθεῖ μέ τίς ἀνάλογες εὐχές. Λέει χαρακτηριστικά τό κείμενο: Ἡ εὐχή τῆς Ἐκκλησίας (Πίστεως) θά σώσει, θά θεραπεύσει τόν ἀσθενῆ.

[1] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα, 1996, σσ.344-345.
[2] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη, Ἀθήνα 1996, σ.347
[3] Πραξ.12,2
[4] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη Ἀθήνα, 1996, σσ.349-351.
[5] [5] Παναγοπούλου Ἰ., Εἰσαγωγή στην Καινή Διαθήκη Ἀθήνα, 1996, σσ.344-345.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στη μνήμη του Αγίου Αθανασίου του Παρίου

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου του Παρίου, στο Κώστο της Πάρου, γενετείρας του Αγίου, τελέσθηκε σήμερα το πρωί Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του...

Mνήμη Μικρασίας στις τριήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις της Ι.Μ. Νέας Ιωνίας

Στο κατάμεστο από κόσμο δημοτικό στάδιο της Νέας Ιωνίας πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 24 Ιουνίου 2022 η έναρξη των τριήμερων εκδηλώσεων Μικρασιατικού πολιτισμού, που τελούνται...

Μεγάλη επιτυχία είχε η συναυλία προς τιμή του Κύπριου τραγουδιστή Μιχάλη Βιολάρη

Mε μεγάλη επιτυχία εστέφθη η συναυλία προς τιμή του μεγάλου Κύπριου καλλιτέχνη Μιχάλη Βιολάρη, η οποία έλαβε χώρα στην υπαίθρια σκηνή της Ιεράς Μητροπόλεως...

Στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη

Εθιμοτυπική επίσκεψη στο Σεβ. Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο πραγματοποίησε σήμερα, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Τάκης Θεοδωρικάκος, στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψής του στη...

Άγιο Όρος: Προσκυνητής πέθανε με ανατριχιαστικό τρόπο σε δυστύχημα – Οι τελευταίες στιγμές του

Θρήνος στο Άγιο Όρος για το δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε προσκυνητή. Στο σημείο της τραγωδίας έσπευσαν γρήγορα πυροσβέστες και αστυνομικοί αλλά ήταν...

Μνημόσυνο Μακαριστού Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου κυρού Ιγνατίου

Το Σάββατο 25 Ιουνίου, το πρωί, τελέστηκε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αχιλλίου μνημόσυνο επί τη επετείω της εκδημίας του μακαριστού Μητροπολίτου Λαρίσης...

Περί «θαυματοποιών», «θαυματολάγνων» και «θαυμάτων»

 Εις μνήμην Μελετίου Αρχιερέως(+ 21.6.2012) ΠΕΡΙ "ΘΑΥΜΑΤΟΠΟΙΩΝ", "ΘΑΥΜΑΤΟΛΑΓΝΩΝ" ΚΑΙ " ΘΑΥΜΑΤΩΝ" Ἀξιότιμε καί ἀγαπητέ κ……….. Ἔλαβα τό κείμενο πού μοῦ ἐστείλατε. Τό ἐμελέτησα μέ προσοχή. Μοῦ ἥταν...

Αγιασμός στο ΑΠΟΕΛ από τον Μητροπολίτη Ταμασού

Το απόγευμα της Παρασκευής, 24 Ιουνίου 2022, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας, ευγενώς προσκληθείς, τέλεσε αγιασμό στα γραφεία του ΑΠΟΕΛ στον...

«Θα έλθει καιρός που θα βαδίζετε μέρες για να βρείτε καλό ιερέα»

Αποστολικά Μηνύματα, Κυριακή Β’ Ματθαίου 21/6/2020 «Θα έλθει καιρός που θα βαδίζετε μέρες για να βρείτε καλό ιερέα» Αγ. Κοσμάς Αιτωλός. Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος,...

Γέρ. Παΐσιος Αγιορείτης: Όταν τα έχουμε όλα άφθονα, ξεχνάμε τον Θεό

-Η στέρηση, Γέροντα, τονώνει την εμπιστοσύνη μας στο Θεό; Ρώτησε ένας ακόμα επισκέπτης. -Βοηθάει πολύ. Βοηθάει και στη δοξολογία του Θεού. Όταν τα έχουμε όλα άφθονα, ξεχνάμε...

Η Πάρος τιμά πανδήμως το εκλεκτό τέκνο της Άγιο Αθανάσιο, τον Πάριο

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου του Παρίου, στον Κώστο Πάρου, όπου ο Άγιος εγεννήθη και ο οποίος ενεκαινιάσθη στις 25 Ιουνίου του 2005...

Ο Μητροπολίτης Λαρίσης στην επίδοση Ξιφών Στην 1η Στρατιά

Στην Αίθουσα Τιμών «ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗ» της 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ/EU-OHQ έλαβε χώρα τελετή για την επίδοση ξιφών από τον Διοικητή 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ Αντιστράτηγο Άγγελο Χουδελούδη,...

Κυριακή Β’ Ματθαίου: Η κλήση των αποστόλων (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

(Ματθ. δ’ 18-23)   Γιατί οι άνθρωποι είναι πάντα τόσο βιαστικοί σήμερα; Για να δουν όσο γίνεται πιο γρήγορα την επιτυχία των προσπαθειών τους. Κι η...

Η εορτή της Συνάξεως των εν Σκήτη Βεροίας Αγίων

Την Παρασκευή 24 Ιουνίου το πρωί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο στην Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σκήτης Βεροίας, με...

Το Γενέθλιο του Τιμίου Προδρόμου στην Ι.Μ. Φθιώτιδος

Με ιεροπρέπεια και κατάνυξη εορτάσθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος το Γενέθλιον του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών χοροστάστησε στον...