Τη δεύτερη Κυριακή της Νηστείας της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής τιμάμε τον μεγάλο θεολόγο Πατέρα του 14ου αιώνα άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά (1269-1359 μ.Χ.), Αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης, τον διδάσκαλο και υπέρμαχο του ησυχασμού, που υπερασπίσθηκε την ορθόδοξη πνευματική παράδοση και ζωή, αντιτασσόμενος στις απόψεις του μοναχού Βαρλαάμ του Καλαβρού.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και ο εκ Καλαβρίας μοναχός Βαρλαάμ συγκρούσθηκαν κατά το πρώτο ήμισυ του 14ου μ.Χ. αιώνα για πολύ σημαντικά θεολογικά θέματα.

Στο σύντομο αυτό σχόλιό μας θα περιορισθούμε σε ολίγα για ένα από τα ζητήματα της διενέξεως αυτής, που είναι γνωστή ως Ησυχαστικές έριδες της διαφοράς ανάμεσα στη θεολογία και τη φιλοσοφία.

Ο μοναχός Βαρλαάμ, επηρεασμένος από τον αριστοτελισμό της εποχής του (14ος αιώνας) κατά την οποία είχε αρχίσει να εξαπλούται μέγα ουμανιστικό ρεύμα, πίστευε βαθύτατα στην αξία της κλασικής παιδείας, χωρίς βεβαίως να αρνείται την πίστη στον Θεό. Διδάσκοντας φιλοσοφία στην Κωνσταντινούπολη υπεστήριζε ότι με τη σοφία και τη γνώση ο άνθρωπος δύναται να επιτύχει την ηθική καθαρότητά του, να τελειοποιηθεί, να θεωθεί. Ουσιαστικώς θεωρούσε ότι ήταν ανωφελής η ασκητική ζωή των μοναχών, η προσευχή, η εγκράτεια, η άσκηση των αρετών και όλος ο πνευματικός αγώνας.

Δίδασκε ότι αυτά δεν συμβάλλουν στην τελείωση του ανθρώπου. Νόμιζε ότι η πίστη δεν ήταν αρκετή για να απαλλάξει τον νου των ανθρώπων «αγνοίας και ψευδών δοξασμάτων» και μάλιστα, έστω και αν έφθανε κανείς στην πατερική «απάθεια», ήταν αδύνατο να φθάσει στην τελειότητα και αγιότητα, αν μη «πανταχόθεν το ειδέναι συλλέξει μάλιστα εκ της καθ’ Ελληνας παιδείας». Οι απόψεις του βασίζονταν στην παράδοξη αντίληψη ότι η ανθρώπινη γνώση είναι δώρο Θεού ομότιμο της δι’ αποκαλύψεως γνώσεως, που δόθηκε στους Προφήτες και τους Αποστόλους.

Αντίθετα, ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς υποστήριζε ότι υπάρχουν δύο σοφίες, η μία που ικανοποιεί τις ανάγκες του κοσμικού βίου και τη διανοητική περιέργεια και η άλλη που οδηγεί στη σωτηρία. Η διάκριση αυτή δικαιολογείται από την ύπαρξη διπλών δώρων του Θεού, από τα οποία άλλα είναι φυσικά, που δίδονται σε όλους τους ανθρώπους, και άλλα υπερφυσικά και πνευματικά, που δίδονται στους καθαρούς και τους αγίους.

Ο θεοφώτιστος Πατέρας δίδασκε ότι η φιλοσοφία εισάγει τον άνθρωπο στη γνώση των όντων και μάλιστα μερικώς, επειδή τα πάθη της αμαρτίας σκότισαν το διορατικό του ανθρώπου, ο οποίος φιλοσοφών στηρίζεται σε πιθανολογίες και εικασίες, που δημιουργούν αντιφάσεις και διαφωνίες. Σ’ αυτό οφείλεται το ότι η μία φιλοσοφική θεωρία ανατρέπει την άλλη και η νεότερη την προηγούμενη. Το έργο της θεολογίας είναι το ύψιστο των δώρων του Θεού στον άνθρωπο, που αποκτάται με την άσκηση. Η δωρουμένη από τον Θεό γνώση και σοφία είναι ασυγκρίτως ανώτερη από αυτήν της φιλοσοφίας και της επιστήμης. Η θεολογία αποκαλύπτει στον άνθρωπο τον Θεό, την ανθρώπινη φύση και, τέλος, την πνευματική κατάστασή του.

Η Εκκλησία συνοδικώς απέρριψε τις απόψεις του Βαρλαάμ και αποδέχτηκε και επεκύρωσε με Συνοδικές Αποφάσεις του 1341, 1347, 1351 τη διδασκαλία του θεοφόρου Πατρός, που ερμήνευσε απλανώς την πνευματική παράδοση της Εκκλησίας μας, όπως βιώθηκε και παραδόθηκε από τους θεοφόρους Πατέρες μας, ως οδός καθάρσεως, φωτισμού και θεώσεως του ανθρώπου.

του μητροπολίτου Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού Δανιήλ

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Εκδηλώσεις μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας στην Καστοριά

Το διήμερο 19 και 20 Σεπτεμβρίου 2020 πραγματοποιήθηκαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικάνορος οι εκδηλώσεις μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Το...

Καστορίας Σεραφείμ: Η Καστοριά σβήνει…

Του Σεβ. Μητροπολίτου Καστορίας Σεραφείμ, Υπερτίμου και Εξάρχου Άνω Μακεδονίας Και πάλι ο λόγος μου αφορά την Καστοριά. Και πάλι η αγωνία μου σχετίζεται με...

Τα ονομαστήρια του Θεοφιλεστάτου Επισκόπου Κεγχρεών Αγαπίου

Την Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2020, στην ανδρώα Κοινοβιακή Ι. Μονή Αναστάσεως Χριστού Λουτρακίου, τελέστηκε Αρχιερατική Θ. Λειτουργία επί τη μνήμη του Άγιου ενδόξου Μεγαλομάρτυρος...

Αγιασμός από το Μητροπολίτη Μεσσηνίας στον Παιδικό Σταθμό της Μητροπόλεως

Αγιασμό τέλεσε σήμερα Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου 2020, ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος, στον «Παπαδοπού­λειο» Παιδικό Σταθμό της Ιεράς Μητροπόλεως Μεσσηνίας, με την ευκαιρία...

Η εν Θεσσαλιώτιδι Εκκλησία εόρτασε την Σύναξη των οκτώ Αγίων της

Εν μέσω της τραγικής καταστάσεως που επικρατεί στην Μητροπολιτική Περιφέρεια λόγω της σφοδρής βροχοπτώσεως, η τοπική μας Εκκλησία εόρτασε την Σύναξη των οκτώ Αγίων...

Tα Εγκαίνια του Ι. Ναού Αγίου Νικολάου στα Αηδόνια Κορινθίας

Με κατάνυξη και ιεροπρέπεια, όπως αρμόζει σε μια τελετή εγκαινίων Ι. Ναού, τελέστηκαν το Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου 2020, τα Εγκαίνια του Ι. Ναού Αγίου...

Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας: Ας υπερασπιστούμε, την ειρήνη σε κάθε πτυχή της ζωής μας

Η 21η Σεπτεμβρίου έχει καθιερωθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως ημέρα αφιερωμένη στην ενίσχυση των ιδανικών της ειρήνης και στην προσπάθεια εξάλειψης των...

Τουλάχιστον οχτώ κρούσματα κορονοϊού σε μονή του Αγίου Όρους

Τουλάχιστον οχτώ επιβεβαιωμένα κρούσματα κορονοϊού καταγράφηκαν τις τελευταίες ώρες σε μία μόνο μονή (Αγίου Παύλου) του Αγίου Όρους, που τέθηκε ήδη σε καραντίνα. Ένας μοναχός,...

Ο Σατανισμός νομιμοποιείται στη Σουηδία

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ  Εν Πειραιεί τη 21η Σεπτεμβρίου 2020 Ο ΣΑΤΑΝΙΣΜΟΣ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ Είμαστε δυστυχώς αναγκασμένοι να φέρνουμε στο φως της...

Τα Ονομαστήρια του Μητροπολίτη Σπάρτη Ευσταθίου

Μεγαλομάρτυρος Ευσταθίου, της συζύγου του Θεοπίστης και των τέκνων αυτών, Αγαπίου και Θεοπίστου, τίμησε  την  Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2020, η Εκκλησία μας. Παράλληλα ο...

Φορώντας μάσκα χειροτονήθηκε Διάκονος

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βελγίου και Έξαρχος Κάτω Χωρών και Λουξεμβούργου κ. Αθηναγόρας λειτούργησε στην Ενορία...

Ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος κοντά στους πληγέντες από τις σφοδρές βροχοπτώσεις

Από την Παρασκευή το βράδυ, ο Νομός Καρδίτσας και η Επαρχία Φαρσάλων βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αφού η σφοδρή βροχόπτωση δημιούργησε τεράστια προβλήματα...

Παρεκκλήσιο του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης θα ανεγερθεί στην Ν. Ιωνία Μαγνησίας

Την μνήμη των Μαρτύρων της Μικρασιατικής Καταστροφής, Κληρικών και Λαϊκών, προεξάρχοντος του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης τίμησε και φέτος η Τοπική μας Εκκλησία, με επίκεντρο τον Ναό...

Ἀποφυγή καί προφύλαξη τῶν χριστιανῶν – Ὁ «ἄρχων» τοῦ κόσμου τούτου

του Αρχιμ. Γρηγορίου Κωνσταντίνου, Δρ. Θεολογίας Στήν πολύ ἐνδιαφέρουσα μελέτη του, ὁ Κ. Παπαθανασίου1 ἐξηγώντας τήν Ἰωάννεια ἔκφραση «ὁ ἄρχων τοῦ κόσμου τούτου»2 ὁδηγεῖται στίς παρακάτω παρατηρήσεις:   α!...

Χειροτονία Πρεσβυτέρου στην Μητρόπολη Κερκύρας

Στον Ιερό Ναό Αγίων Απολλοδώρου και Ευσταθίου στην περιοχή Παγκρατέικα της Κέρκυρας λειτούργησε το πρωί της Κυριακής 20 Σεπτεμβρίου 2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κερκύρας,...