Τὸ ἀπόγευμα τῆς Πέμπτης, 12 Φεβρουαρίου 2026, πραγματοποιήθηκε ἡ Β΄ Συνεδρία, τῆς δεύτερης ἡμέρας τῶν Δ΄ Καραβαγγελείων τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Καστορίας μὲ θέμα: «Συμβολὴ τῶν ἐκκλησιαστικῶν μνημείων στὴν ἀνάπτυξη τῆς Ἐπαρχίας», μὲ τὴν παρουσία καὶ τὴν εἰσήγηση τῆς Ἀξιότιμης Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ κ. Λίνας Μενδώνη.
Ἡ Β΄ Συνεδρία πραγματοποιήθηκε στὴν Αἴθουσα Ἐκδηλώσεων τοῦ Ἐνυδρείου Καστοριᾶς, τὸ ὁποῖο φέρει τὸ ὄνομα τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου, ἐνῷ συντονιστὴς καὶ πρόεδρος τῆς συνεδριάσεως ἦταν ὁ Θεοφιλέστατος Ἐπίσκοπος Τανάγρας κ. Ἀπόστολος, PhD, post doc on autism med, βοηθὸς Ἐπίσκοπος τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν καὶ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου τῆς Ἀντιπροσωπείας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος στὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση.
Πρίν ἀπό τήν ἔναρξη τῶν εἰσηγήσεων, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καστορίας κ. Καλλίνικος ὑποδέχθηκε τήν Ἀξιότιμη Ὑπουργό Πολιτισμοῦ κ. Λίνα Μενδώνη καί, κατά τήν προσφώνησή του στήν ἔναρξη τῆς συνεδρίας, ἀπηύθυνε θερμό χαιρετισμό πρός τήν ἴδια καί τούς παρισταμένους.
Ὡς Μητροπολίτης, ἐξέφρασε τίς εὐχαριστίες του πρός ὅλους τούς εἰσηγητές τῆς συνεδρίας, ἰδιαιτέρως δέ πρός τήν κ. Ἀναστασία Γιαννακοπούλου, Ἐπίκουρη Καθηγήτρια τοῦ Τμήματος Ψηφιακῶν Μέσων καί Ἐπικοινωνίας Καστοριᾶς, καθώς καί πρός τήν Πρόεδρο καί τά μέλη τοῦ Τμήματος γιά τήν συμμετοχή τους. Ἐπίσης, ἐξέφρασε τήν ἀδελφική του εὐγνωμοσύνη πρός τούς Σεβασμιωτάτους Μητροπολίτες Σταγῶν καί Μετεώρων κ. Θεόκλητο, Φθιώτιδος κ. Συμεών καί Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἐορδαίας κ. Εἰρηναῖο, τούς ὁποίους χαρακτήρισε «συνεταίρους» στήν κοινή πολιτιστική, ἱστορική καί πνευματική ἀνάδειξη τῆς διαδρομῆς ἀπό τήν Ὑπάτη Φθιώτιδος στά Μετέωρα, στήν Καστοριά καί τίς Πρέσπες, μέ ἰδιαίτερη μνεία στόν Μητροπολίτη Σταγῶν καί Μετεώρων γιά τήν συμβολή του στήν ἐνσωμάτωση τῶν Μετεώρων στόν τίτλο τῶν φετινῶν ἐκδηλώσεων.
Ἀπευθυνόμενος ἰδιαιτέρως πρός τήν κ. Ὑπουργό Πολιτισμοῦ, τήν εὐχαρίστησε γιά τήν ἀποδοχή τῆς προσκλήσεως καί τήν παρουσία της στήν Καστοριά, σημειώνοντας ὅτι ἡ παρουσία της ἀποτελεῖ σημαντική ἠθική στήριξη γιά τήν περιοχή καί ὅτι οἱ μεταξύ τους συναντήσεις συνέβαλαν καθοριστικά στήν πραγματοποίηση τῶν Δ΄ Καραβαγγελείων. Ἐπανέλαβε μάλιστα τήν πεποίθησή του ὅτι, χάρη στούς πολιτιστικούς θησαυρούς της, ἡ Καστοριά δύναται νά ἀναδειχθεῖ σέ «Μικρά Μετέωρα» ὡς πρός τήν ἐπισκεψιμότητα, στοιχεῖο πού ἐνέπνευσε καί τόν γενικό προσανατολισμό τῶν φετινῶν ἐκδηλώσεων.
Στήν συνέχεια ἀναφέρθηκε σέ σειρά εὐνοϊκῶν συγκυριῶν, ὅπως ἡ πρόσφατη παράδοση τριῶν ἱερῶν ναῶν ἀπό τό Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ στήν Ἱερά Μητρόπολη μετά ἀπό ἐργασίες συντηρήσεως, ἡ προώθηση τοῦ Κειμηλιαρχείου πρός χρηματοδότηση καί ὑλοποίηση, ἡ συμπλήρωση 600 ἐτῶν ἀπό τήν κοίμηση τοῦ μοναχοῦ Ἰωάσαφ, δευτέρου κτίτορος τῶν Μετεώρων, καθώς καί ἡ ἐπικείμενη λειτουργία τοῦ αὐτοκινητοδρόμου Ε65, πού ἑνώνει τίς Ἱερές Μητροπόλεις καί τά προσκυνήματά τους. Τόνισε ἐπίσης τήν ἐμπιστοσύνη του στό ἔργο τῆς Ὑπουργοῦ καί ἐξέφρασε τήν ἐλπίδα ὅτι θά προχωρήσει ἡ συνολική ἀνακαίνιση τῆς Βυζαντινῆς Καστοριᾶς.
Κλείνοντας, καλωσόρισε τήν «Κυρία τοῦ Πολιτισμοῦ» στήν «Ἀρχόντισσα τῆς Μακεδονίας» καί, λαμβάνοντας ὑπ’ ὄψιν τήν σύντομη ἀναχώρησή της, τῆς προσέφερε συμβολικά δῶρα: μία ἁγιογραφία τοῦ Χριστοῦ σέ πέτρα, ἕνα ἀντίγραφο πίνακα τοῦ ἀειμνήστου Καστοριανοῦ ζωγράφου Βασιλείου Παπαντίνα καί τό λεύκωμα μέ τό σύνολο τοῦ ζωγραφικοῦ του ἔργου.
Οἱ εἰσηγητές καί οἱ ἀντίστοιχες εἰσηγήσεις τους ἦταν:
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Σταγῶν καί Μετεώρων κ. Θεόκλητος:Ἡ Καλαμπάκα καί τά Μοναστήρια τῶν Μετεώρων.
Ὁ Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών:Διαδρομές Ὁσίων: Δρόμοι Πολιτισμοῦ καί Ἀνάπτυξης.
Ἡ Ὑπουργός Πολιτισμοῦ κ. Λίνα Μενδώνη:Ἡ συνολική ἀνάδειξη τῶν Βυζαντινῶν Μνημείων τῆς Καστοριᾶς.
Ὁ Μητροπολίτης Φλωρίνης, Πρεσπῶν καί Ἑορδαίας Εἰρηναῖος:«Ὁ Ἅγιος Ἀχίλλιος καὶ οἱ Πρέσπες στὸ παρελθόν, στὸ παρὸν καὶ στό μέλλον»
Ἡ κ. Ἀναστασία Γιαννακοπούλου:Ἐπικοινωνιολόγηση τῶν Προσκυνηματικῶν Περιηγήσεων – Προβολή τῆς Καστοριᾶς ὡς τόπου Προσκυνηματικοῦ.
Κατὰ τὴ μέση τῶν εἰσηγήσεων ἀκολουθοῦσαν ἐρωτήσεις, ἀπὸ τὸ ἀκροατήριο, στὶς ὁποῖες οἱ εἰσηγητὲς ἀπάντησαν ἀναλυτικά, καὶ ἐπακολουθούσε σχετικὴ συζήτηση.
Τήν Α΄ Συνεδρία ἔκλεισε ὁ Δήμαρχος Καστοριᾶς, κ. Ιωάννης Κορεντσίδης, ὁ ὁποῖος ὡς συνδιοργανωτής καλωσόρισε ὅλους τούς ἐπισήμους προσκεκλημένους καί τούς ἐπισκέπτες στά Δ΄ Καραβαγγέλεια καί ἐξέφρασε τή χαρά καί τίς εὐχαριστίες του πρός τόν Σεβ. Μητροπολίτη Καστορίας κ. Καλλίνικο, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τόν προτεργάτη τῶν ἐκδηλώσεων καί τῆς ὑλοποιήσεως τῶν Καραβαγγελείων, τά ὁποῖα πλέον ἀποτελοῦν θεσμό γιά τήν Καστοριά.
* * *
Ἡ εἰσήγηση τῆς Ἀξιότιμης Ὑπουργοῦ Πολιτισμοῦ κ. Λίνας Μενδώνη
Ἡ Ἀξιότιμη Ὑπουργός Πολιτισμοῦ Λίνα Μενδώνη, στήν ἀρχή τῆς εἰσηγήσεώς της, ἐξέφρασε τή χαρά της γιά τήν παρουσία της στήν Καστοριά, σημειώνοντας ὅτι εἶναι πάντοτε μεγάλη ἡ χαρά της ὅταν βρίσκεται σέ μία πόλη καί μία εὐρύτερη Περιφέρεια μέ πολύ βαριά πολιτιστική παράδοση, ἡ ὁποία μετρά πολλές χιλιετίες καί διαθέτει ὅλα τά συγκριτικά πλεονεκτήματα: τήν πολιτιστική καί βυζαντινή της κληρονομιά, καθώς καί ἕνα μοναδικό φυσικό περιβάλλον, τοῦ ὁποίου ὁ συνδυασμός εἶναι καθοριστικός γιά τή βιώσιμη ἀνάπτυξη. Ἐπεσήμανε ὅτι τά τελευταία ἑπτά χρόνια, ὑπό τήν καθοδήγηση τοῦ νῦν Πρωθυπουργοῦ, τό Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ ὑλοποιεῖ ἔργα ἄνω τῶν 10 ἐκατ. εὐρώ, μέ σημαντικές ἀποκαταστάσεις βυζαντινῶν μνημείων.
Στήν συνέχεια ἀνέφερε ὅτι, μέ πόρους τοῦ Ταμείου Ἀνάκαμψης καί Ἀνθεκτικότητας, ὑλοποιήθηκαν τρία ἔργα συνολικοῦ προϋπολογισμοῦ 2,1 ἐκατομμυρίων εὐρώ: ἡ συντήρηση τῶν τοιχογραφιῶν τοῦ Καθολικοῦ τῆς ἱστορικῆς Μονή Παναγίας Μαυριώτισσας, ἡ ἀποκατάσταση τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ταξιαρχών Μητροπόλεως καί ἡ συντήρηση τῶν τοιχογραφιῶν του, καθώς καί ἡ ἀποκατάσταση καί ἀνάδειξη τοῦ Κουρσούμ Τζαμί, τοῦ μοναδικοῦ σωζόμενου ὀθωμανικοῦ τεμένους ἀπό τά ἀρχικῶς ἑπτά, τό ὁποῖο ἀνεγέρθηκε ἐπάνω στή θεμελίωση μεσοβυζαντινῆς χριστιανικῆς βασιλικῆς, τῆς ὁποίας τά κατάλοιπα ἀποκαλύφθηκαν καί ἀναδείχθηκαν ὑποδειγματικά κάτω ἀπό τό νέο διάφανο δάπεδο τοῦ μνημείου.
Τέλος, ὑπογράμμισε ὅτι ἰδιαίτερη ἔμφαση δίδεται καί στό κτήριο «Ξενία», τό ὁποῖο θά ἀποτελέσει τήν ἐπέκταση τοῦ Βυζαντινό Μουσείο Καστοριᾶς. Οἱ μελέτες γιά τήν ἀποκατάστασή του ὁλοκληρώνονται μέχρι τό τέλος Μαΐου 2026, ἐνῶ τό Ὑπουργεῖο Πολιτισμοῦ διαθέτει ἤδη τούς ἀπαραίτητους πόρους, ὥστε νά προχωρήσει ἄμεσα στή δημοπράτηση τοῦ ἔργου.
* * *
Περιλήψεις ὁμιλητῶν Β΄ Συνεδρίας Δ΄ Καραβαγγελείων 2026
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Σταγῶν καί Μετεώρων κ. Θεόκλητος, στήν εἰσήγησή του, ἀναφέρθηκε στήν τεράστια πνευματική καί πολιτιστική σημασία τῶν Μετεώρων, τά ὁποῖα ἀποτελοῦν διαχρονικό κέντρο Ὀρθοδόξου μαρτυρίας, προσευχῆς καί πολιτισμοῦ. Τόνισε ὅτι ἡ πόλη τῆς Καλαμπάκας ὀφείλει σε μεγάλο βαθμό τήν πρόοδό της καί τήν ἀναπτυξιακή της πορεία στήν παρουσία καί τήν ἀκτινοβολία τῶν Μετεώρων, τά ὁποῖα προσελκύουν πλήθη προσκυνητῶν καί ἐπισκεπτῶν ἀπό ὅλον τόν κόσμο.
Παράλληλα, ἐπεσήμανε ὅτι πέρα ἀπό τήν πνευματική τους διάσταση, τά Μετέωρα ἀναπτύσσουν σημαντικό κοινωνικό καί φιλανθρωπικό ἔργο, μέ μέριμνα γιά τή στήριξη οἰκογενειῶν καί τήν ἐνίσχυση ἀδυνάτων συνανθρώπων. Ἔτσι, ἀναδεικνύονται ὄχι μόνο ὡς τόπος προσευχῆς καί πολιτιστικῆς κληρονομιάς, ἀλλά καί ὡς ζωντανός πυρήνας κοινωνικῆς προσφοράς καί ἐλπίδας.
Τέλος ὁ Σεβασμιώτατος ὑπογράμμισε ὀτι χρειάζεται συνεργασία μεταξὺ τῶν διαφόρων παραγόντων.
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών, μὲ τὴν εἰσήγησή του, ἀνέδειξε τὴ δυναμικὴ τῆς ὀρθόδοξης πνευματικῆς κληρονομιᾶς ὡς μοχλοῦ σύγχρονης ἀνάπτυξης.
Μὲ ἀφετηρία τὸν Ὅσιο Ἀθανάσιο τὸν Μετεωρίτη, γέννημα καὶ θρέμμα τῆς ἁγιοτόκου Ὑπάτης, παρουσίασε ἕναν διαχρονικὸ ἄξονα πίστης, πολιτισμοῦ καὶ φιλοκαλίας, ποὺ ἑνώνει Στερεὰ Ἑλλάδα, Θεσσαλία καὶ Δυτικὴ Μακεδονία.
Πρότεινε, μάλιστα, τὴ δημιουργία ἑνὸς Διαπεριφερειακοῦ Ὁλοκληρωμένου Ἀναπτυξιακοῦ Προγράμματος, μιᾶς Ὁλοκληρωμένης Χωρικῆς Ἐπένδυσης (ΟΧΕ), μὲ βάση τὸν νέο ὁδικὸ ἄξονα Ε65 καὶ μὲ ἔμφαση ἐπιλέξιμες δράσεις στὴν διαδρομὴ ἀπὸ τὴν Ὑπάτη ἕως τὶς Πρέσπες, μὲ ἐπίκεντρο κομβικὰ μνημεῖα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πολιτισμοῦ, καίρια σημεῖα πνευματικοῦ ἐνδιαφέροντος καὶ ὑποδομὲς εὐρύτερης κοινωνικῆς ἀξίας.
Ὑπογράμμισε ὅτι ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα μπορεῖ νὰ στηρίξει τὴν βιώσιμη ἀνάπτυξη, τὴν ἐξωστρέφεια καὶ τὴν κοινωνικὴ συνοχὴ μέσα ἀπὸ μία ὁλιστικὴ προσέγγιση καὶ μὲ συνεργασία τῶν ἐμπλεκομένων Περιφερειῶν, Δήμων, ἀλλὰ καὶ Ἱερῶν Μητροπόλεων.
Τέλος, τόνισε πὼς τὰ Καραβαγγέλεια, τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦνται μὲ τὴν ἐμπνευσμένη μέριμνα τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Καστορίας κ. Καλλινίνου, ἀναδεικνύονται ὡς ζωντανὸς χῶρος σύνδεσης πνευματικῆς παρακαταθήκης καὶ σύγχρονου ἀναπτυξιακοῦ ὁράματος.
Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Φλωρίνης κ. Θεόκλητος ἀνέπτυξε τὴν εἰσήγησή του σὲ τρεῖς βασικοὺς ἄξονες.
Στὴν πρώτη ἑνότητα παρουσίασε τὴν ζωὴ καὶ τὴν προσφορὰ τοῦ Ἁγίου Ἀχιλλίου, Ἐπισκόπου Λαρίσης, ὡς ποιμένα ποὺ διακρίθηκε γιὰ τὴν πίστη, τὴν ταπείνωση καὶ τὴν ἀγωνιστική του παρουσία στὴν Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Ἀναδεικνύεται ἡ πνευματική του ἀκτινοβολία καὶ ἡ διαχρονική του σημασία γιὰ τὴν Ἐκκλησία.
Στὴ δεύτερη ἑνότητα ἐξέτασε τὴν βασιλικὴ τοῦ Ἁγίου Ἀχιλλίου στὴ Μικρὴ Πρέσπα ὡς σημαντικὸ μεσοβυζαντινὸ μνημεῖο.
Στὴν τρίτη ἑνότητα ὁ Σεβασμιώτατος ἔστρεψε τὴν ὁμιλία του στὸ παρὸν καὶ στὸ μέλλον τῶν Πρεσπῶν.
Ὑπογράμμισε ὅτι, ἡ πολιτιστικὴ καὶ θρησκευτικὴ κληρονομιὰ μπορεῖ νὰ ἀποτελέσει θεμέλιο βιώσιμης ἀνάπτυξης, ἐνίσχυσης τῆς τοπικῆς ταυτότητας καὶ ἐκπαιδευτικῆς συνέχειας. Ὁ Ἅγιος Ἀχίλλιος προβάλλεται ὡς πνευματικὸς ἄξονας ἑνότητας καὶ προοπτικῆς γιὰ τὸν τόπο.
Ὁ Σεβασμιώτατος κατέλυξε μὲ τὴν ἐπισήμανση ὅτι τὸ παρελθὸν δὲν ἀποτελεῖ ἁπλῶς μνήμη, ἀλλὰ εὐθύνη. Οἱ Πρέσπες, ριζωμένες στὴν παράδοση τοῦ Ἁγίου τους, μποροῦν νὰ πορευθοῦν μὲ σταθερότητα καὶ ἐλπίδα πρὸς τὸ μέλλον.
Ἡ κ. Ἀναστασία Γιαννακοπούλου στήν εἰσήγησή της ἐξέτασε τή συμβολή τῶν ἐκκλησιαστικῶν μνημείων στήν ἀνάπτυξη τῆς Ἐπαρχίας, θέτοντας στό ἐπίκεντρο τήν ἔννοια τῆς «ἐπικοινωνιολόγησης» τῶν προσκυνηματικῶν περιηγήσεων.
Ἀνέδειξε τήν Καστοριά ὡς ζωντανό προσκυνηματικό τοπίο καί ὑπογράμμισε τήν ἀνάγκη διατηρήσεως ἰσορροπίας μεταξύ τοῦ ἱεροῦ χαρακτήρα τῶν χώρων καί τῆς εὐθύνης προστασίας, ἀναδείξεως καί προσβασιμότητάς τους σέ εὐρύτερα κοινά.
Παράλληλα, τόνισε ὅτι τά μνημεῖα δύνανται νά λειτουργοῦν ὡς μοχλοί πολιτισμικῆς παιδείας, κοινωνικῆς συνοχῆς καί ἤπιας οἰκονομικῆς ἐνισχύσεως, συμβάλλοντας στή μείωση τῆς ἐποχικότητας καί στή χωρική ἀναζωογόνηση, πάντοτε ὑπό ὅρους βιώσιμης διαχειρίσεως.
Τέλος, πρότεινε ἕνα συνεκτικό πλαίσιο σχεδιασμοῦ τῆς προσκυνηματικῆς ἐμπειρίας μέ ἔμφαση στήν ποιότητα, τή συμπερίληψη καί τήν ἐξωστρέφεια, μέ κατάλληλη ἀξιοποίηση τῶν ψηφιακῶν ἐργαλείων.
* * *
Τὰ Δ’ Καραβαγγέλεια 2026 συνεχίζονται μὲ μιὰ σειρὰ ἐκδηλώσεων, τὸ πρόγραμμα τῶν ὁποίων ἔχει δημοσιευθεῖ στὴν εἰδικὴ ἱστοσελίδα τῶν ἐκδηλώσεων.
