Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης 

Αν κανείς διαβάσει τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας και των μεγάλων ορθοδόξων λειτουργιολόγων, θα διαπιστώσει ότι όλοι σχεδόν κάνουν λόγο για το χαρακτηριστικό της απλότητας, που πρέπει να επικρατεί στις εκδηλώσεις της λατρείας και στα σχετιζόμενα με αυτήν υλικά. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο Θεός βρίσκεται στην λεπτή αύρα, ούτε στη φωτιά, ούτε στον σεισμό, και ότι βέβαια ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός ήρθε στη γη και έζησε με απόλυτη απλότητα και πτωχεία. Αρα η απλότητα πρέπει να υπερισχύει στα της λατρείας, ώστε να αφήνει χώρο στην κατάνυξη, στην επίτευξη της καθαρότητας της καρδιάς και στη συνέχεια στην ουσιαστική αγιαστική επαφή του πιστού με τον Θεό, που αποτελεί και το ζητούμενο της εκκλησιαστικής ζωής και επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τα μυστήρια της Εκκλησίας.

Συχνά ωστόσο, αυτό που προσλαμβάνουμε στους ναούς μας είναι ακριβώς το αντίθετο. Και μάλιστα υπό την κάλυψη του επιχειρήματος ότι η εντύπωση της πολυτέλειας στους ναούς, στα άμφια, στα σκεύη κ.λπ. αποτελεί απείκασμα της δόξας της Βασιλείας του Θεού, το οποίο ο πιστός προγεύεται στην λειτουργική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Η δόξα όμως της Βασιλείας του Θεού είναι πνευματική, όχι υλική, και η υλική πολυτέλεια όχι μόνο δεν οδηγεί την ψυχή σε κατάνυξη, αλλά τουναντίον την αποσπά από την προσευχή και την αφιέρωση, την καθηλώνει σε παρατηρήσεις εξωτερικών υλικών χαρακτηριστικών και την απομακρύνει από την πνευματική αίσθηση της δόξας του Θεού και από την πνευματική επίσης πρόγευση των μελλόντων αγαθών του Κυρίου.

Με άλλα λόγια, οι υπερβολικά πολυτελείς στολισμοί και εξοπλισμοί φέρνουν ανεπαισθήτως συχνά, το αντίθετο ακριβώς αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο. Δεν βοηθούν στην προσέγγιση του ανθρώπου στο επέκεινα και το αιώνιο, αλλά τον καθηλώνουν στο πρόσκαιρο και το φθαρτό. Και μάλιστα είναι απολύτως αποκαλυπτική προθέσεων η ρήση κληρικού, που μιλώντας πριν μερικά χρόνια σε μεγάλο κανάλι και θέλοντας να δικαιολογήσει τα πολυτελή και φανταχτερά άμφια, είπε ότι οι κληρικοί που όλη την εβδομάδα δεν φορούν παρά μαύρα δικαιούνται μία μέρα, την Κυριακή, να βάλουν κάτι «χαρούμενο και χρωματιστό».

Γι’ αυτό και χρειάζεται πολύ προσοχή, τόσο από τους κληρικούς, όσο και από τους λαϊκούς δωρητές και αφιερωτές αμφίων, ιερών σκευών και κάθε είδους εξοπλισμών. Χρειάζεται να ερευνήσουμε βαθιά μέσα μας μήπως η «δόξα του Θεού» είναι πρόφασή μας, πίσω από την οποία κρύβεται η τάση μας για προβολή, η προσπάθειά μας να ξεχωρίσουμε και να επισημάνουμε στους άλλους την εξουσία και την υπερέχουσα θέση μας. Και γενικά, χρειάζεται πάντα προσοχή όταν την πνευματική δόξα προσπαθούμε να την αποτυπώσουμε σε υλικά πράγματα, διότι τότε ελλοχεύει η τάση για επίδειξη ισχύος, που μόνο καταστρεπτική από πνευματική άποψη μπορεί να είναι.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τους λαϊκούς, κατεξοχήν δε τους ιεροψάλτες, που συχνά δεν συνειδητοποιούν ότι η μουσική δεν είναι παρά θεραπαινίδα της λατρείας, και ότι ο ρόλος της δεν είναι παρά να υπηρετήσει την λατρεία του Θεού και την διά της προσευχής, της μετανοίας και των μυστηρίων θέωση του ανθρώπου. Κι έτσι εμφανίζονται ηχητικοί ακροβατισμοί, λόγος πολύς και ανώφελος περί παραδόσεων και «ύφους», που μόνο τους ειδικούς ίσως αφορούν, αλλά τους πιστούς τούς αφήνουν παγερά αδιάφορους. Ο πιστός θέλει μια καλόφωνη και ταπεινή ψαλμωδία, όχι επιδείξεις και λαρυγγισμούς, που να τον βοηθά στην κατανόηση του νοήματος των ύμνων και όχι να τον αποσπά από την προσευχή. Με άλλα λόγια, αλλιώς πρέπει να λειτουργεί η μουσική στη λατρεία, και αλλιώς σε μία συναυλία ή σε παραστάσεις του λυρικού θεάτρου, και αυτό οφείλουν να το ενστερνισθούν όλοι οι ιεροψάλτες μας, βεντετίζοντες και μη.

Συνελόντι ειπείν, ο Θεός αγαπά την απλότητα, γιατί αυτή σχετίζεται άμεσα με την ταπεινότητα. Το επιχείρημα περί στολισμών που γίνονται εν ονόματι μίας δήθεν πνευματικής μεγαλοπρέπειας, που δεν αφορούν το άτομο που τους φέρει αλλά το πνευματικό αξίωμα που κατέχει, δεν πείθουν κανέναν, αλλά γίνονται αντιληπτοί μόνο ως δικαιολογίες επίδειξης χλιδής και έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την παράδοση της Ορθοδοξίας.

Κι αυτό οφείλουμε όλοι να το καταλάβουμε, προτού με τις πράξεις μας και το παράδειγμά μας τρέψουμε σε άτακτη φυγή και τους λίγους πιστούς που πλέον εκκλησιάζονται και μείνουμε μόνοι μας, με τα στολίδια και τις διακοσμήσεις μας, σχολιάζοντες και συγχαίροντες «εαυτούς και αλλήλους».

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Μνημονεύετε των ηγουμένων υμών…

Η ιερά μνήμη του εν αγίοις πατρός Νικηφόρου, Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως του Ομολογητού (758-822), στις 2 του μηνός Ιουνίου ε.έ., ανεκάλεσε στη μνήμη του κλήρου...

Συναξάρι 3ης Ἰουνίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Λουκιλλιανοῦ καί τῶν σύν αὐτῷ τεσσάρων νηπίων, Διονυσίου, Κλαυδίου, Παύλου καί...

Η εορτή του Αγ. Νικηφόρου στο Εκκλ. Ορφανοτροφείο Χαλκίδος

Την Τρίτη, 2 Ιουνίου 2020 το πρωί, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος μετέβη στο Εκκλ. Ορφανοτροφείο Αρρένων, όπου στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής...

Ο εορτασμός του Αγίου Κωνσταντίνου εξ Αγαρηνών στην γενέτειρα του

Φωτογραφικά στιγμιότυπα από την σημερινή Πανηγυρική Θεία Λειτουργία, επί τη Ιερά Μνήμη του Νεομάρτυρος Αγίου Κωνσταντίνου του εξ Αγαρηνών,  στον Ι.Ν. Παμμεγίστων Ταξιαρχών στην γενέτειρά του...

Η Δ.Ι.Σ. εκφράζει την συμπαράστασή της στην δικαία αντίδραση του λαού

Όσον αφορά στο θέμα το οποίο προέκυψε σχετικά με δημοσιεύματα με τίτλους «Μπίζνες του αρχιεπισκόπου Ιερωνύμου με Μ.Κ.Ο. για δημιουργία κέντρου φιλοξενίας μεταναστών στη...

Δωρεά θερμικών διοπτρών αξίας 40.000,00€ από την Εκκλησία της Ελλάδος για την θωράκιση του Έβρου

Συνήλθε σήμερα, Τρίτη 2 Ιουνίου 2020, στην πρώτη Συνεδρία της για τον μήνα Ιούνιο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος της 163ης...

Κυριακή των Πατέρων της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στην Μητρόπολη Καστοριάς

Στον περίλαμπρο Ιερό Ναό του Αγίου Νικάνορος Καστοριάς βρέθηκε την Κυριακή 31 Μαΐου 2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Καστοριάς κ. Σεραφείμ, προκειμένου να τελέσει την...

Μονή Στεφανίου: Φύλακας – άγγελος με θησαυρούς

Η ιστορική μονή είναι αφιερωμένη στον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Δημήτριο και είναι κτισμένη σε δύσβατη χαράδρα, στα υψώματα του Στεφανίου στην Κόρινθο. Το αρχικό κτίσμα της...

Συναξάρι 2ας Ἰουνίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου, Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Νικηφόρου, πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ Ὁμολογητοῦ. Ὁ Ἅγιος Νικηφόρος, ὁ...

Κυριακή των Aγίων 318 Θεοφόρων Πατέρων στην Ι.Μ. Θεσσαλιώτιδος

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Τιμόθεος, την Κυριακή Ζ΄ από του Πάσχα (των αγίων 318 θεοφόρων πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου) 31 Μαΐου 2020, χοροστάτησε...

Μητρ. Κορίνθου: Οι Πιστοί οφείλουμε να υπακούμε στην Σύνοδο και στους Επισκόπους

Στον Ενοριακό Ι. Ναό Αγίου Νικολάου Κορίνθου λειτούργησε χθες Κυριακή, 31 Μαΐου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος, πλαισιούμενος από τους συνοδούς του...

Πένθιμες κωδωνοκρουσίες στον Ι.Ν. της Αγίας Μαρίνης Ηλιουπόλεως

Με πένθιμη κωδωνοκρουσία το μεσημέρι της 29ης Μαΐου 2020, ολοκληρώθηκαν οι εκδηλώσεις μνήμης για την αποφράδα ημέρα, στην εκκλησιαστική κοινότητα του ναού της Αγίας...

Αγρυπνία προς τιμήν του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου στην Κόρινθο

Ιερά Αγρυπνία τέλεσε την Παρασκευή, 29η προς 30η Μαΐου 2020, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος στον Καθεδρικό Ι. Ναό του Αποστόλου Παύλου στην...

Συλλείτουργο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, Μητροπολίτου Καπιτωλιάδος Ησυχίου

Τήν Κυριακήν, 18ην / 31η Μαΐου 2020, Κυριακήν τῆς μνήμης τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Α΄Οἰκουμενικῆς Συνόδου, τῶν καταδικασάντων τόν Ἄρειον καί δογματισάντων τό ὁμοούσιον τοῦ Υἱοῦ...

Ἅγιος Κωνσταντίνος ὁ Νεομάρτυρας ὁ ἐξ Ἀγαρηνῶν (2 Ιουνίου)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Μεταξύ των χιλιάδων Νεομαρτύρων, οι οποίοι ομολόγησαν την πίστη τους στο Χριστό και έδωσαν τη ζωή τους, στα μαύρα...