Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης 

Αν κανείς διαβάσει τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας και των μεγάλων ορθοδόξων λειτουργιολόγων, θα διαπιστώσει ότι όλοι σχεδόν κάνουν λόγο για το χαρακτηριστικό της απλότητας, που πρέπει να επικρατεί στις εκδηλώσεις της λατρείας και στα σχετιζόμενα με αυτήν υλικά. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο Θεός βρίσκεται στην λεπτή αύρα, ούτε στη φωτιά, ούτε στον σεισμό, και ότι βέβαια ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός ήρθε στη γη και έζησε με απόλυτη απλότητα και πτωχεία. Αρα η απλότητα πρέπει να υπερισχύει στα της λατρείας, ώστε να αφήνει χώρο στην κατάνυξη, στην επίτευξη της καθαρότητας της καρδιάς και στη συνέχεια στην ουσιαστική αγιαστική επαφή του πιστού με τον Θεό, που αποτελεί και το ζητούμενο της εκκλησιαστικής ζωής και επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τα μυστήρια της Εκκλησίας.

Συχνά ωστόσο, αυτό που προσλαμβάνουμε στους ναούς μας είναι ακριβώς το αντίθετο. Και μάλιστα υπό την κάλυψη του επιχειρήματος ότι η εντύπωση της πολυτέλειας στους ναούς, στα άμφια, στα σκεύη κ.λπ. αποτελεί απείκασμα της δόξας της Βασιλείας του Θεού, το οποίο ο πιστός προγεύεται στην λειτουργική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Η δόξα όμως της Βασιλείας του Θεού είναι πνευματική, όχι υλική, και η υλική πολυτέλεια όχι μόνο δεν οδηγεί την ψυχή σε κατάνυξη, αλλά τουναντίον την αποσπά από την προσευχή και την αφιέρωση, την καθηλώνει σε παρατηρήσεις εξωτερικών υλικών χαρακτηριστικών και την απομακρύνει από την πνευματική αίσθηση της δόξας του Θεού και από την πνευματική επίσης πρόγευση των μελλόντων αγαθών του Κυρίου.

Με άλλα λόγια, οι υπερβολικά πολυτελείς στολισμοί και εξοπλισμοί φέρνουν ανεπαισθήτως συχνά, το αντίθετο ακριβώς αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο. Δεν βοηθούν στην προσέγγιση του ανθρώπου στο επέκεινα και το αιώνιο, αλλά τον καθηλώνουν στο πρόσκαιρο και το φθαρτό. Και μάλιστα είναι απολύτως αποκαλυπτική προθέσεων η ρήση κληρικού, που μιλώντας πριν μερικά χρόνια σε μεγάλο κανάλι και θέλοντας να δικαιολογήσει τα πολυτελή και φανταχτερά άμφια, είπε ότι οι κληρικοί που όλη την εβδομάδα δεν φορούν παρά μαύρα δικαιούνται μία μέρα, την Κυριακή, να βάλουν κάτι «χαρούμενο και χρωματιστό».

Γι’ αυτό και χρειάζεται πολύ προσοχή, τόσο από τους κληρικούς, όσο και από τους λαϊκούς δωρητές και αφιερωτές αμφίων, ιερών σκευών και κάθε είδους εξοπλισμών. Χρειάζεται να ερευνήσουμε βαθιά μέσα μας μήπως η «δόξα του Θεού» είναι πρόφασή μας, πίσω από την οποία κρύβεται η τάση μας για προβολή, η προσπάθειά μας να ξεχωρίσουμε και να επισημάνουμε στους άλλους την εξουσία και την υπερέχουσα θέση μας. Και γενικά, χρειάζεται πάντα προσοχή όταν την πνευματική δόξα προσπαθούμε να την αποτυπώσουμε σε υλικά πράγματα, διότι τότε ελλοχεύει η τάση για επίδειξη ισχύος, που μόνο καταστρεπτική από πνευματική άποψη μπορεί να είναι.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τους λαϊκούς, κατεξοχήν δε τους ιεροψάλτες, που συχνά δεν συνειδητοποιούν ότι η μουσική δεν είναι παρά θεραπαινίδα της λατρείας, και ότι ο ρόλος της δεν είναι παρά να υπηρετήσει την λατρεία του Θεού και την διά της προσευχής, της μετανοίας και των μυστηρίων θέωση του ανθρώπου. Κι έτσι εμφανίζονται ηχητικοί ακροβατισμοί, λόγος πολύς και ανώφελος περί παραδόσεων και «ύφους», που μόνο τους ειδικούς ίσως αφορούν, αλλά τους πιστούς τούς αφήνουν παγερά αδιάφορους. Ο πιστός θέλει μια καλόφωνη και ταπεινή ψαλμωδία, όχι επιδείξεις και λαρυγγισμούς, που να τον βοηθά στην κατανόηση του νοήματος των ύμνων και όχι να τον αποσπά από την προσευχή. Με άλλα λόγια, αλλιώς πρέπει να λειτουργεί η μουσική στη λατρεία, και αλλιώς σε μία συναυλία ή σε παραστάσεις του λυρικού θεάτρου, και αυτό οφείλουν να το ενστερνισθούν όλοι οι ιεροψάλτες μας, βεντετίζοντες και μη.

Συνελόντι ειπείν, ο Θεός αγαπά την απλότητα, γιατί αυτή σχετίζεται άμεσα με την ταπεινότητα. Το επιχείρημα περί στολισμών που γίνονται εν ονόματι μίας δήθεν πνευματικής μεγαλοπρέπειας, που δεν αφορούν το άτομο που τους φέρει αλλά το πνευματικό αξίωμα που κατέχει, δεν πείθουν κανέναν, αλλά γίνονται αντιληπτοί μόνο ως δικαιολογίες επίδειξης χλιδής και έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την παράδοση της Ορθοδοξίας.

Κι αυτό οφείλουμε όλοι να το καταλάβουμε, προτού με τις πράξεις μας και το παράδειγμά μας τρέψουμε σε άτακτη φυγή και τους λίγους πιστούς που πλέον εκκλησιάζονται και μείνουμε μόνοι μας, με τα στολίδια και τις διακοσμήσεις μας, σχολιάζοντες και συγχαίροντες «εαυτούς και αλλήλους».

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Συναυλία με το Δημήτρη Μπάση και τη Γυναικεία Χορωδία της Ι. Μητροπόλεως Νεαπόλεως «Αγία Κασσιανή η Υμνογράφος»

Την Κυριακή 26 Ιουνίου 2022 η Ιερά Μητρόπολη Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως, στο πλαίσιο του εορτασμού των 100 χρόνων από την επέτειο της Μικρασιατικής καταστροφής, πραγματοποίησε Συναυλία με τη...

Χειροτονία Διακόνου στην Καρδίτσα

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Τιμόθεος, το Σάββατο 25 Ιουνίου 2022, χοροστάτησε στην ακολουθία του Όρθρου και τέλεσε τη Θεία Λειτουργία στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Αγίων...

Ναυπάκτου Ἱερόθεος: Ἡ Ἐγκύκλιος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου καί τό «θεολογικό» ὑπόβαθρο τῶν ψευδοπροφητειῶν

Ἡ πρόσφατη Ἐγκύκλιος τῆς Ἱερᾶς Συνόδου εἶναι σημαντική καί ἔθεσε τόν δάκτυλο στόν τύπο τῶν ἥλων, ἀναφερόμενη στούς ψευδοπροφῆτες πού δημιουργοῦν προβλήματα στήν Ἐκκλησία...

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΟΥ ΣΤΟΝ ΚΑΘΕΔΡΙΚΟ Ι. ΝΑΟ ΑΠ. ΠΑΥΛΟΥ

Την Θ. Λειτουργία τέλεσε χθες Κυριακή, 26 Ιουλίου 2022, ο σεπτός Ποιμενάρχης μας κ. Διονύσιος, πλαισιούμενος από τους Ιερείς του Ι. Ναού και τους...

Πρώτη κατασκηνωτική περίοδος στον Άγιο Λαυρέντιο

Στις ανακαινισμένες κατασκηνωτικές εγκαταστάσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού στον Άγιο Λαυρέντιο Πηλίου, βρέθηκε προχθές, Σάββατο 25 Ιουνίου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και...

Αγιασμός στο πρόγραμμα «Κατασκήνωση στην Πόλη»

Η έναρξη του προγράμματος «Κατασκήνωση στην Πόλη», έγινε με αγιασμούς σε όλες τις κατασκηνωτικές δομές, ενώ ο επίσημος αγιασμός πραγματοποιήθηκε στο 5ο Δημοτικό Σχολείο...

Ο Σύλλογος Ανθοχωριτών Μεγαλόπολης τίμησε τον Μητροπολίτη Σπάρτης

Την Κυριακή 26 Ιουνίου 2022, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας και Τοποτηρητής της Ιεράς Μητροπόλεως Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως κ. Ευστάθιος τέλεσε το Μυστήριο της Θείας...

Έναρξη των εργασιών του 28ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου των Παυλείων

Την Κυριακή 26 Ιουνίου το απόγευμα στον Χώρο Τεχνών του Δήμου Βεροίας πραγματοποιήθηκε η έναρξη των εργασιών του 28ου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου των Παυλείων...

Στην Καρίτσα ο Μητροπολίτης Λαρίσης

Στον Ιερό Ναό τον Παμμεγίστων Ταξιαρχών Καρίτσας τέλεσε τον Όρθρο και την Θεία Λειτουργία ο Σρβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, σήμερα Κυριακή...

Ολοκληρώθηκαν οι τριήμερες εκδηλώσεις Μικρασιατικού πολιτισμού της Ι.Μ. Νέας Ιωνίας

Με μία πραγματική εορτή, ωδή στις αλησμόνητες πατρίδες και στο Μικρασιατικό μουσικό πολιτισμό, που περιλάμβανε χορούς και παραδοσιακά τραγούδια, ολοκληρώθηκαν την Κυριακή 26 Ιουνίου...

ΤΑ ΘΛΙΒΕΡΑ ΠΑΡΕΠΟΜΕΝΑ ΜΙΑΣ ΑΚΟΜΗ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ Εν Πειραιεί τη 27η Ιουνίου 2022     Οι Διαχριστιανικές και Διαθρησκειακές Συναντήσεις και Συνέδρια με τους αιρετικούς...

Οι τρεις εκφράσεις του θείου νόμου

Τον Άμβωνα του Μετοχίου της Ιεράς Βασιλικής και Σταυροπηγιακής Μονής της Ελεούσας του Κύκκου, στη Λευκωσία, διακόνησε σήμερα, κατόπιν ευλογίας του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Κύκκου...

«Μικρασία αλησμόνητη» Μουσικό αφιέρωμα από τη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής ΔΑΥΙΔ Ο ΨΑΛΜΩΔΟΣ

Στα 100 χρόνια μνήμης από την Μικρασιατική Καταστροφή ήταν αφιερωμένη η εκδήλωση για την λήξη των μαθημάτων της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής Αγρινίου «Δαυίδ ο...

Άγιος Σαμψών ο Ξενοδόχος (Η μνήμη του τιμάται στις 27 Ιουνίου)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Μια κατηγορία αγίων της Εκκλησίας μας είναι και οι Ανάργυροι και Ιαματικοί, οι οποίοι ανάλωσαν τη ζωή τους στην...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά την μνήμη του Αποστόλου των Εθνών Παύλου

 Με την δέουσα εκκλησιαστική λαμπρότητα θα εορτάσει και εφέτος η Εκκλησία της Ελλάδος την ιερά μνήμη του Αποστόλου των Εθνών Παύλου, Ιδρυτού της Εκκλησίας...