Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης 

Αν κανείς διαβάσει τα κείμενα των Πατέρων της Εκκλησίας και των μεγάλων ορθοδόξων λειτουργιολόγων, θα διαπιστώσει ότι όλοι σχεδόν κάνουν λόγο για το χαρακτηριστικό της απλότητας, που πρέπει να επικρατεί στις εκδηλώσεις της λατρείας και στα σχετιζόμενα με αυτήν υλικά. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο Θεός βρίσκεται στην λεπτή αύρα, ούτε στη φωτιά, ούτε στον σεισμό, και ότι βέβαια ο ίδιος ο Θεάνθρωπος Ιησούς Χριστός ήρθε στη γη και έζησε με απόλυτη απλότητα και πτωχεία. Αρα η απλότητα πρέπει να υπερισχύει στα της λατρείας, ώστε να αφήνει χώρο στην κατάνυξη, στην επίτευξη της καθαρότητας της καρδιάς και στη συνέχεια στην ουσιαστική αγιαστική επαφή του πιστού με τον Θεό, που αποτελεί και το ζητούμενο της εκκλησιαστικής ζωής και επιτυγχάνεται μόνο μέσα από τα μυστήρια της Εκκλησίας.

Συχνά ωστόσο, αυτό που προσλαμβάνουμε στους ναούς μας είναι ακριβώς το αντίθετο. Και μάλιστα υπό την κάλυψη του επιχειρήματος ότι η εντύπωση της πολυτέλειας στους ναούς, στα άμφια, στα σκεύη κ.λπ. αποτελεί απείκασμα της δόξας της Βασιλείας του Θεού, το οποίο ο πιστός προγεύεται στην λειτουργική και μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Η δόξα όμως της Βασιλείας του Θεού είναι πνευματική, όχι υλική, και η υλική πολυτέλεια όχι μόνο δεν οδηγεί την ψυχή σε κατάνυξη, αλλά τουναντίον την αποσπά από την προσευχή και την αφιέρωση, την καθηλώνει σε παρατηρήσεις εξωτερικών υλικών χαρακτηριστικών και την απομακρύνει από την πνευματική αίσθηση της δόξας του Θεού και από την πνευματική επίσης πρόγευση των μελλόντων αγαθών του Κυρίου.

Με άλλα λόγια, οι υπερβολικά πολυτελείς στολισμοί και εξοπλισμοί φέρνουν ανεπαισθήτως συχνά, το αντίθετο ακριβώς αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο. Δεν βοηθούν στην προσέγγιση του ανθρώπου στο επέκεινα και το αιώνιο, αλλά τον καθηλώνουν στο πρόσκαιρο και το φθαρτό. Και μάλιστα είναι απολύτως αποκαλυπτική προθέσεων η ρήση κληρικού, που μιλώντας πριν μερικά χρόνια σε μεγάλο κανάλι και θέλοντας να δικαιολογήσει τα πολυτελή και φανταχτερά άμφια, είπε ότι οι κληρικοί που όλη την εβδομάδα δεν φορούν παρά μαύρα δικαιούνται μία μέρα, την Κυριακή, να βάλουν κάτι «χαρούμενο και χρωματιστό».

Γι’ αυτό και χρειάζεται πολύ προσοχή, τόσο από τους κληρικούς, όσο και από τους λαϊκούς δωρητές και αφιερωτές αμφίων, ιερών σκευών και κάθε είδους εξοπλισμών. Χρειάζεται να ερευνήσουμε βαθιά μέσα μας μήπως η «δόξα του Θεού» είναι πρόφασή μας, πίσω από την οποία κρύβεται η τάση μας για προβολή, η προσπάθειά μας να ξεχωρίσουμε και να επισημάνουμε στους άλλους την εξουσία και την υπερέχουσα θέση μας. Και γενικά, χρειάζεται πάντα προσοχή όταν την πνευματική δόξα προσπαθούμε να την αποτυπώσουμε σε υλικά πράγματα, διότι τότε ελλοχεύει η τάση για επίδειξη ισχύος, που μόνο καταστρεπτική από πνευματική άποψη μπορεί να είναι.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τους λαϊκούς, κατεξοχήν δε τους ιεροψάλτες, που συχνά δεν συνειδητοποιούν ότι η μουσική δεν είναι παρά θεραπαινίδα της λατρείας, και ότι ο ρόλος της δεν είναι παρά να υπηρετήσει την λατρεία του Θεού και την διά της προσευχής, της μετανοίας και των μυστηρίων θέωση του ανθρώπου. Κι έτσι εμφανίζονται ηχητικοί ακροβατισμοί, λόγος πολύς και ανώφελος περί παραδόσεων και «ύφους», που μόνο τους ειδικούς ίσως αφορούν, αλλά τους πιστούς τούς αφήνουν παγερά αδιάφορους. Ο πιστός θέλει μια καλόφωνη και ταπεινή ψαλμωδία, όχι επιδείξεις και λαρυγγισμούς, που να τον βοηθά στην κατανόηση του νοήματος των ύμνων και όχι να τον αποσπά από την προσευχή. Με άλλα λόγια, αλλιώς πρέπει να λειτουργεί η μουσική στη λατρεία, και αλλιώς σε μία συναυλία ή σε παραστάσεις του λυρικού θεάτρου, και αυτό οφείλουν να το ενστερνισθούν όλοι οι ιεροψάλτες μας, βεντετίζοντες και μη.

Συνελόντι ειπείν, ο Θεός αγαπά την απλότητα, γιατί αυτή σχετίζεται άμεσα με την ταπεινότητα. Το επιχείρημα περί στολισμών που γίνονται εν ονόματι μίας δήθεν πνευματικής μεγαλοπρέπειας, που δεν αφορούν το άτομο που τους φέρει αλλά το πνευματικό αξίωμα που κατέχει, δεν πείθουν κανέναν, αλλά γίνονται αντιληπτοί μόνο ως δικαιολογίες επίδειξης χλιδής και έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την παράδοση της Ορθοδοξίας.

Κι αυτό οφείλουμε όλοι να το καταλάβουμε, προτού με τις πράξεις μας και το παράδειγμά μας τρέψουμε σε άτακτη φυγή και τους λίγους πιστούς που πλέον εκκλησιάζονται και μείνουμε μόνοι μας, με τα στολίδια και τις διακοσμήσεις μας, σχολιάζοντες και συγχαίροντες «εαυτούς και αλλήλους».

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Ι.Μ. Σερρών – Χειροτονία Πρεσβυτέρου

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα εορτάσθηκε και εφέτος το «Πάσχα του καλοκαιριού», η Κοίμηση της Παναγίας μας και στην Εκκλησία των Σερρών και ειδικώς στην ομώνυμη...

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Μητρόπολη Λαρίσης

Στον Ιερό Ναό Παναγίας Αρμενίου μετέβη ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος και λειτούργησε, ανήμερα, της μεγάλης θεομητορικής εορτής της Κοιμήσεως και...

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Κομοτηνή

Τό πρωΐ τoῦ Σαββάτου, 15ης Αὐγούστου 2020, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μαρωνείας καί Κομοτηνῆς κ. Παντελεήμων ἱερούργησε στόν πανηγυρίζοντα Ἱερό Μητροπολιτικό Ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου...

Χειροθεσία Ηγουμένου κατά την πανήγυρη της Ι. Μονής Παναγίας Φανερωμένης Ιεράπετρας

Με την αρμόζουσα λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια και με ιερά κατάνυξη εορτάσθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Ιεραπύτνης και Σητείας η εορτή της Κοιμήσεως και της εις...

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Μητρόπολη Πατρών

Ἀπό τήν Ἱερά Μονή τῆς Παναγίας τῆς Γηροκομητίσσης Πατρῶν, ὃπου ἒφθασαν γιά νά τιμήσουν τήν Παναγία μας, χιλιάδες εὐσεβῶν Χριστιανῶν, ἀπηύθυνε δέηση πρός...

Η Εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νέα Πέραμο Ελευθερών

Με εκκλησιαστική τάξη και λαμπρότητα εορτάσθηκε, το Σαββάτο 15 Αυγούστου 2020, η Εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου σε όλες τις ενορίες και τις Ιερές...

Προεξάρχοντος του Αρχιεπισκόπου η πανήγυρις της Παναγίας Χρυσοσπηλιώτισσας

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Όταν η Παναγία κυριαρχεί μέσα μας τότε μας ενισχύει ανέφερε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος από...

Λαμπρός ο εορτασμός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Μεσσηνία

Με λαμπρότητα, την παρουσία πλήθους πιστών και τηρουμένων των υγειονομικών μέτρων εορτάσθηκε σήμερα, η Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου στη Μεσσηνία. Επίκεντρο του εορτασμού η ιστορική...

Αρχιερατικό Συλλείτουργο στον πάνσεπτο Ναό της Παναγίας Εκατονταπυλιανής Πάρου

Το Σάββατο 15-8-2020 ημέρα που η Αγία μας Εκκλησία πανηγυρίζει την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, τελέσθηκε Αρχιερατικό Συλλείτουργο στον πάνσεπτο και περιώνυμο Ιερό Ναό...

Δημητριάδος Ιγνάτιος: «Κανείς δεν καταδιώκει την πίστη μας»

Με την δέουσα λαμπρότητα, η Τοπική Εκκλησία της Δημητριάδος εόρτασε και φέτος το Πάσχα του Καλοκαιριού, την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου, λαμβάνοντας όλα τα απαραίτητα μέτρα...

Πανηγύρισε η Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο

Το Σάββατο 15 Αυγούστου το πρωί εορτάστηκε με λαμπρότητα η θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Πανελλήνιο Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά...

H εορτή της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου στον Λαγκαδά

ετά πάσης λαμπρότητος και με την προσήκουσα μεγαλοπρέπεια, εορτάσθηκε εις την Ιερά Μητρόπολη Λαγκαδά, Λητής και Ρεντίνης, το επονομαζόμενο και «Πάσχα του καλοκαιριού», η...

Η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Πειραιά

Όλη η δημιουργία και όλη η κτίση, είχαν ως σκοπό να προσφέρουν στον Θεό αυτήν την ύπαρξη, την κόρη της Ναζαρέτ, που ήταν τόσο...

Παναγιά της Τήνου: H Παναγιά των Ελλήνων

«... Δεν αποτελεί τόσο ένα αντικείμενο πίστεως όσο ένα θεμέλιο της ελπίδας μας, ένας καρπός πίστης, που ωρίμασε στην παράδοση. Επομένως ας μείνουμε σιωπηλοί,...

Τα 500 ονόματα της Παναγίας και οι συμβολισμοί τους

Αμέτρητα είναι τα ονόματα, ή «Θεοτοκωνύμια» όπως λέγονται, που έχει δώσει ο λαός στην Παναγία. Μέχρι στιγμής υπολογίζεται πως ξεπερνούν τα 500. Άλλα βγαλμένα...