Αρχική Πνευματικές Διδαχές Ζει ο Βασιλιάς Ιωάννης;

Ζει ο Βασιλιάς Ιωάννης;

Toυ Σταύρου Γουλούλη, Δρος Βυζαντινής Τέχνης

Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Γ’ Βατάτζης, σύμφωνα με μια σύγχρονη παραμυθολογία είναι ο Mαρμαρωμένος βασιλιάς! Οχι ο ηρωϊκός Κωνσταντίνος Παλαιολόγος που ξέραμε, που πήγε με τους Λατίνους, ο «Ουνίτης». Λόγω φρονημάτων του έπαψε να είναι ο ήρωας των παιδικών μας χρόνων. Ο Βατάτζης θα αναστηθεί, λέγεται, στους έσχατους καιρούς και θα διοικήσει όπως πρέπει τον χρηστό λαό. Μαρμαρωμένος Βατάτζης από εδώ και στο εξής, ταυτισμένος με τον Ιωάννη, τον μελλοντικό ηγέτη των Εσχάτων με βάση κάποια βυζαντινά εσχατολογικά κείμενα. Συνωνυμία, αλλά τι έσχατος βασιλέας «Ιωάννης ο Ενδεής», τι Ιωάννης Βατάτζης ο Ελεήμων, ο έσχατος Μεγάλος ηγέτης του Βυζαντίου! Κι ας λέει η Εκκλησία ότι ουδείς θνητός ανασταίνεται.

Ο Ιωάννης Βατάτζης ανακηρύχθηκε άγιος τον 17ο αιώνα (+4 Νοεμβρίου). Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες αν ασκούσαν δίκαιη πολιτική, το καλό που διέχεαν στους πολλούς, έχοντας και ευσέβεια, ανυψώνονταν στην τάξη των αγίων. Η εξουσία αντιμετωπιζόταν τότε ως ιερότητα. Ενας άγιος είναι καλό πρότυπο σε όσους τον επικαλούνται. Αλλά κι ένας δίκαιος ηγέτης δεν διοχετεύει καλό σε κάθε σπίτι;

Πιθανόν τα περί αναστάσεως του Βατάτζη αποτελούν παραλλαγή αυτών που λένε κάποια κείμενα ότι, όταν τα πράγματα δυσκόλεψαν στο Βυζάντιο, ο λαός πήγαινε στο μέρος που ήταν θαμμένος, στη μονή Σωσάνδρων (περιοχή Σμύρνης), και του έλεγαν να αναστηθεί από τον τάφο του! (Οσο για τον μύθο του Μαρμαρωμένου βασιλιά, απλοϊκά κρίνοντας μου φαίνεται ότι «μαρμάρωσε» στη συνείδηση του λαού, του έστησαν συμβολικά τον μαρμάρινο ανδριάντα του. Ηρωας δεν ήταν;)

Ο Ιωάννης Γ’ Βατάτζης (1222-1254) ήταν διάδοχος του αυτοκράτορα Θεοδώρου Α’ Λάσκαρι (1204-1222). Και οι δύο, πεθερός και γαμπρός κατάφεραν να αναστήσουν την αυτοκρατορία στη Νίκαια της Βιθυνίας (1204-1261). Δεν ήταν ιδιαίτερα μορφωμένος, αλλά άνθρωπος της πράξεως, ηγέτης συνετός, μετριόφρων. Κατέφερε να σταθεροποιήσει το κλυδωνιζόμενο κράτος, να περιορίσει τη λατινική Αυτοκρατορία, να επεκτείνει την κυριαρχία του στη Βαλκανική, να συμμαζέψει τον υπερφίαλο Μιχαήλ Β’, δεσπότη της Ηπείρου που αμφισβητούσε σε τέτοιες τραγικές στιγμές την ενότητα του ελληνικού κόσμου, να εμπνεύσει σεβασμό στους επιθετικούς Σελτζούκους Τούρκους, τους Βουλγάρους…

Είχε ένα θεμελιώδες ηγετικό χάρισμα, να είναι δίκαιος. Σε μία περίοδο φεουδαρχίας, όπου υπήρχε τάση οι ισχυροί, οι γαιοκτήμονες να συγκεντρώνουν δύναμη και πλούτο, αυτός ήταν με τη μεγάλη μερίδα του λαού. Δεν γινόταν αλλιώς, αν η αυτοκρατορία έπρεπε να διατηρηθεί, όφειλαν να προσέξουν τους αιμοδότες της κοινωνίας, αγρότες και άλλους, να ανυψώσουν τα οικονομικά τους. Είχαν στα σχέδιά τους, και ο Βατάτζης όπως και ο γιος του Θεόδωρος Β’, να φτιάξουν ακόμη και εθνικό στρατό, να μη στηρίζονται στους μισθοφόρους (αυτοί που τελικά κατέστρεψαν τους Λασκαρίδες). Ακόμη και μεγάλες γεωργικές εκτάσεις να τις κάνουν ένα είδος κοινών κτημάτων! Επιπλέον ο Βατάτζης ίδρυσε βιβλιοθήκες στη Νίκαια και όλες τις μεγάλες πόλεις.

Ηταν εποχή που ο Ελληνισμός της Μικρασίας πρωτίστως συνειδητοποιούσε την ταυτότητά του. Είχε τη ρωμαϊκή παράδοση, το κράτος που διατηρούσε τα νόμιμα δικαιώματά του, αλλά η ψυχή του πια ήταν ελληνική, αφού ήταν κληρονόμος της ελληνικής γλωσσικής και πολιτιστικής παράδοσης.

Δυστυχώς ο διάδοχός του Θεόδωρος Β’ Λάσκαρις, ένας από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους της εποχή του, φιλόσοφος, μαθηματικός, άριστος γνώστης της ελληνικής παράδοσης, έπασχε από μια μορφή επιληψίας που τον έστειλε νεώτατο στον τάφο. Δεν ξέρουμε που θα είχε οδηγηθεί ο ελληνισμός υπό την ηγεσία του και την τάξη πραγμάτων που επέβαλε η δυναστεία των Λασκαριδών. Ο Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος που τους έβγαλε από τη μέση, ήταν άνθρωπος συμφερόντων γαιοκτημόνων, περιγράφεται δε με «μακρύ χέρι», φαρδιές τσέπες, γενναιόδωρος στους φίλους του. Σε αντίθεση με τους Λασκαρίδες που ήταν οικονόμοι και φορομπήχτες σε αυτούς που είχαν και όφειλαν να δίνουν φόρους…

Σήμερα οι λάτρεις της συνέχειας του βυζαντινού ελληνισμού ψάχνουν τον νέο Βατάτζη. Μερικοί μάλιστα ανιχνεύουν -μέσω της εραλδικής- επιγόνους των Λασκαριδών.

Το καλό με αυτή την παρελθοντολογία βυζαντινών προτύπων είναι ότι επαναφέρουν μία ιδανική εικόνα για τον ηγέτη, κάτι τονωτικό τώρα που το ελληνικό πολιτικό σύστημα κλυδωνίζεται από έλλειψη ήθους και θάρρους στην εξουσία. Είναι δύσκολο να υπάρξει μία αλληγορική ανάσταση του Βατάτζη, αυτού του άξιου ηγέτη, να επαναληφθεί από κάποιον άλλον το έργο του; Αυτό που πράγματι χρειάζεται σήμερα η Ελλάδα είναι έναν ηγέτη σαν τον Βατάτζη, για να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής πολιτικού ήθους. Ηγέτη «Ενδεή», να ηγείται από αγάπη για τον λαό του κι όχι για χρήμα, στείρα κενοδοξία. Σήμερα ελεημοσύνη και φιλανθρωπία είναι να βρεθεί ένας τρόπος που να αγκαλιάζει την αξιοπρέπεια των πολιτών.

Είναι πιο εύκολο, από το να αναστηθεί μαρμαρωμένος βασιλιάς, να τον ανακαλύψει ο λαός, αν έχει βέβαια ικανότητα, κριτήρια επιλογής. Ούτε με έρευνα αγοράς, ούτε κατεβατός από τον ουρανό.

«Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων στην Μητρόπολη Νεαπόλεως

Στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Τιμίου Προδρόμου ιερούργησε ο Σεβασμιωτάτος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.Βαρνάβας, την Κυριακή 31 Μαΐου 2020. Κυριακή των αγίων Πατέρων σήμερα και η μνήμη...

Μητροπολίτης Σύρου: H περίοδος αυτή είναι ευκαιρία προβληματισμού και αλλαγής τρόπου ζωής

Στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής, της επιλεγομένης και «Αγίας», όπου φυλάσσεται από αιώνων η ομώνυμη θαυματουργός Εικόνα, ιερούργησε σήμερα το πρωί ο...

Συναξάρι 1ης Ἰουνίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἰουστίνου, τοῦ Φιλοσόφου. Ὁ «θαυμασιώτατος» Ἰουστίνος, κατά τόν μαθητή του Τατιανό, ἐγεννήθηκε...

Υπέρ αναπαύσεως Μητροπολίτου Αλεξανδρουπόλεως Γερβασίου Σαρασίτη

Την Κυριακή 31 Μαΐου 2020 τελέσθηκαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Ελευθερίου, όπως και σε όλους τους ναούς της πόλης μας, τρεις Θείες Λειτουργίες...

Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων στον Άγιο Χριστόφορο Παγγαίου

ην Κυριακή 31 Μαΐου 2020, των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Χρυσόστομος ετέλεσε τη Θεία Λειτουργία στον ενοριακό...

Στο Αργυροπούλι ο Μητροπολίτης Λαρίσης

Στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αργυροπουλίου λειτούργησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. Στο κήρυγμα του, ο σεπτός μας Ποιμενάρχης αναφέρθηκε στην Αποστολική...
video

Φθιώτιδος: «Έχουμε ανάγκη από Πατέρες που θα μεταδίδουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την τελευταία Ενορία της Μητροπόλεως του στα σύνορα με τον Νομό Βοιωτίας, η οποία συνδέει πνευματικά την Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος...

Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στην Καλαμάτα

Στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Καλαμάτας τέλεσε την Θεία Λειτουργία της Κυριακής των Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας...

Χειροθεσία Πρωτοπρεσβυτέρου στο Σύδνεϋ

Μήνυμα ενότητας έστειλε ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος, με την ευκαιρία του εορτασμού της μνήμης των Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου. Την...

5ετές Μνημόσυνο Γέροντος Χρυσοστόμου Γκέλμπεση στη Μονή Ελευθερωτρίας Ζακύνθου

Κείμενο και ποίημα: π. Παναγιώτης Καποδίστριας Φωτο-ανταπόκριση: π. Σεραφείμ Κονίδης Σήμερα το πρωί, Κυριακή των Αγίων Πατέρων, 31η Μαΐου 2020, στη Γυναικεία Μονή Παναγίας της Ελευθερωτρίας Ζακύνθου, πραγματοποιήθηκε Αρχιερατική...

16 χρόνια ακώλυτης λειτουργίας του Ξενώνα συνοδών ασθενών της Ι.Μ. Νεαπόλεως

ΟΙ ΞΕΝΩΝΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΗΣ Ι.Μ.ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Συμπληρώνονται φέτος, 16 χρόνια ακώλυτης λειτουργίας...

Μελιτηνής Μάξιμος: H εκκοσμίκευση και ο ζηλωτισμός κατατρώγουν το σώμα της Εκκλησίας

Σήμερα, Κυριακή των 318 Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου, ήταν η πρώτη Κυριακή επαναλειτουργίας των Ι. Ναών στη Γαλλία με τη συμμετοχή πιστών....

Μνημόσυνο των Ηρωικώς Πεσόντων Καταδρομέων Αλεξιπτωτιστών και Ιερολοχιτών

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την 31η του τρέχοντος μηνός Μαΐου ε.έ., ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία τιμά και εορτάζει την μνήμη των Αγίων...

Κυριακή των Αγίων 318 Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου στο Διαβατό

Την Κυριακή 31 Μαΐου 2020, εορτή των Αγίων 318 Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενική Συνόδου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε το θείο λόγο στον Ιερό...

Εννεάμηνο Μνημόσυνο της μακαριστής Άννης Μοναχής στο Ησυχαστήριο Άξιον Εστί

Τo Σάββατο 30 Μαΐου 2020 ο Σεβ. Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κύριλλος χοροστάτησε κατά την ακολουθία του Όρθρου και στη συνέχεια ιερούργησε, κήρυξε...