Γράφει ο Σταύρος Γουλούλης Δρος Βυζαντινής Τέχνης

Θα προσπαθήσω να μην (κατα)κρίνω ένα άτομο, αλλά το σύνδρομο ιστορικό-κοινωνικό φαινόμενο που αυτό δημιουργεί, για λογαριασμό όλων. Μερικοί έχουν ρόλο να ανακινούν τα νήματα της Ιστορίας. Ή η Ιστορία κινεί με κάποιους τα νήματά της… Είναι απλό. Το εγχειρίδιο της Εκτης Δημοτικού που έγραψε η γνωστή καθηγήτρια Ιστορίας και ιστορικής εκπαίδευσης, θεωρείται σταθμός στη σύγχρονη νεοελληνική αφύπνιση, έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα! Εφτασε να αποδώσει με “υποκειμενικό” τρόπο την καταστροφή της Σμύρνης (1922). To βιβλίο απεσύρθη το 2007.

Πάντως τα δεδομένα ίντερνετ γι’ αυτήν έχουν βάρος: σπουδές στην Εσπερία, επιστημονική έρευνα πολυσχιδής, μεταξύ άλλων «Mέθοδοι, εγχειρίδια και λοιπά μέσα διδασκαλίας της Ιστορίας». Η διατριβή της πάνω σε μία περίοδο-φωτιά: La Grèce et la Turquie 1919-1923… (1988) υποστηρίχθηκε στο Πανεπιστήμιο Paris I-Sorbonne. Επιβλέπων καθηγητής (αρχικά) ο J.B. Duroselle.

Ενα αυθόρμητο παρένθετο για τον τελευταίο είναι ότι πρόκειται για τον συγγραφέα βιβλίου σχετικού με την ιστορία της Ευρώπης, όπου αποκλειόταν το Βυζάντιο! Θυμόμαστε τι σάλο προκάλεσε πριν από χρόνια! Μερικοί λένε ότι εκφράζει το καρλομάγνειο ευρωπαϊκό πνεύμα ως κυρίαρχο του πλανήτη, που κι αν ακόμη υφίσταται, εξαρτάται πώς θα το χειρισθούν ορισμένοι, μπορεί να εξελιχθεί σε ιστορική παραπλάνηση…

Σε τέτοιες “κυρίαρχες” μορφές πολιτισμού -και πολιτικής- δημιουργείται η τελειομανία της αλήθειας που όμως γυρίζει κατακέφαλα στην Αλήθεια, γίνεται Υπερερμηνεία, η οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει στο να χαθεί η εικόνα του τι όντως συνέβη κάποτε.

Αντίθετα ένας “μύθος” συμβολή στο ιστορικό νόημα, μπορεί να αγγίζει πληρέστερα την ψυχή της Iστορίας. Να αποδίδει δικαιοσύνη! Γι’ αυτό ο Πλάτων, δάσκαλος γενεών και γενεών, χρησιμοποιούσε τον Μύθο που σκεπάζει την Αλήθεια, χωρίς να την παραχαράσσει.

Πολλοί στη δημόσια παρουσίαση της αλήθειας τους, επιλέγουν την πρόκληση. Βέβαια αυτό δεν είναι εξ ορισμού κακό για έναν ερευνητή που μπορεί να είναι λίγο ροκ τύπος: να πετάει πέτρες στα λιμνάζοντα νερά της αμάθειας. Ως το άλλο σημείο όμως, να απωθείται η αλήθεια πολλών ιστορικών γεγονότων, όπως το γνωστό «σπρωξίδι» στην προκυμαία της Σμύρνης τέτοια εποχή το 1922, υπάρχει απόσταση.

Ακόμη κάποιοι κάνουν δημόσιο λάιφ-στάιλ για να στηρίξουν έναν μύθο πάνω τους, αλλά δεν καταφέρνουν να «πλασάρουν» την «πραμάτεια» τους. Σίγουρα όμως πανεπιστημιακοί που δεν είναι δάσκαλοι χωριού πρέπει να προσέχουν αν επιλέξουν τον δρόμο της πρόκλησης, που είναι ένας τρόπος παιδαγωγικής. Πιο κανονικός, άλλος, είναι να υποβάλουν περιέργεια στον μαθητευόμενο.

Τη δουλειά -που έφτασε να γίνει ντόρος- με το ανωτέρω βιβλίο την έκανε αθόρυβα και δημιουργικά το Κέντρο Ερευνας Σχολικών Βιβλίων και Διαπολιτισμικής Ερευνας (ΚΕΣΒΙΔΕ/ΑΠΘ) που ίδρυσε το 1992 ο καθηγητής Παιδαγωγικής Παν. Ξωχέλλης και είναι ενταγμένο στο διεθνές δίκτυο της UNESCO για την έρευνα των σχολικών εγχειριδίων. To συγκεκριμένο πρόγραμμα αποσκοπεί στον εντοπισμό στάσεων, προκαταλήψεων και εικόνων εχθρού στο περιεχόμενο των σχολικών εγχειριδίων. Καθόλα θεμιτό έργο, αφού ο μαθητής δεν είναι ανάγκη να μαθαίνει σε μικρή ηλικία και να επηρεάζεται αρνητικά π.χ. με τους «καυγάδες» των παλαιών, να παθαίνει αγκυλώσεις. Δεν είναι δυνατόν να τον “ξεγελούν” όμως και μάλιστα σε όλη τη ζωή του, να ζει στο ψέμα και τη δικαιολογία. Κάποτε θα μάθει και θα φτάσει στο άλλο άκρο. Γι’ αυτό πρέπει να γίνει το αντίθετο: να ακούσει την αλήθεια, στην κατάλληλη όμως ηλικία -κι όχι από μαθητής Εκτης Δημοτικού- όταν θα αιτιολογεί «γιατί συνέβη» κάτι. Ετσι θα ισορροπήσει.

Αλλο αιτιολόγηση όμως, άλλο δικαιολόγηση. Δεν μπορεί να δικαιολογούνται ορισμένα άσχημα της Ιστορίας, όπως η σφαγή της Σμύρνης. Καλύτερα να μην ομιλούν για αυτά, παρά να βάζουν φερετζέδες.

Οι εθνικοί “μύθοι” δημιουργήθηκαν κάτω από ειδικές ανάγκες που δεν λαμβάνουν υπόψη ή και δεν ξέρουν κάποιοι σχολαστικοί διαφόρων «Παρισίων». Υπάρχουν για να διεγείρουν ένα φρόνημα, να δημιουργούν ήθος. Να ενώνουν μία κοινωνία στο καλό, όχι στον ρατσιστικό διαχωρισμό, στον φανατισμό στον οποίο οδηγούν και οι άκριτοι έως ύποπτοι μαχητές της αλήθειας. Συνήθως οι “μύθοι” αναδύονται μέσω της τέχνης και η τέχνη έχει τις δικές της συμβάσεις, τα έντονα ενσταντανέ. Μερικοί ιστορικοί δεν ενδιαφέρονται ή δεν ξέρουν Τέχνη, την παίρνουν τοις μετρητοίς. ή βρίσκουν -εκεί που δεν υπάρχει- δόλο! Γι’ αυτό οδηγούνται στην Υπερ-κριτική. Υπάρχουν όμως και μερικοί που κάνουν πόλεμο μέσω μίας “καθαρής” παιδείας, για να σπάσουν τα ψυχικά αποθέματα πολιτικών αντιπάλων τους. Αλλοι εκφράζουν ύποπτα συμφέροντα. [Εδώ να τα βρουν κάποιοι με τους Τούρκους].

Επειτα με την επιστήμη να μην είναι κανείς ποτέ απόλυτος! Π.χ. πολλοί τα βάζουν με το Κρυφό Σχολειό, «εθνική φούσκα» λένε. και ίσως έχουν δίκαιο, στον βαθμό που μερικοί το κάνουν παντιέρα, τη στιγμή που επί Οθωμανών λειτουργούσε νόμιμα ανώτερη ελληνική εκπαίδευση. Κι όμως ιστορικές μαρτυρίες δείχνουν ότι υφίσταται. Ισως σε άλλη μορφή -και μάλιστα πιο σκληρή από ό,τι φαίνεται- ή όπως συνοπτικά και απλουστευτικά απεικόνισε ο εθνικός ζωγράφος.

Οχι ότι δεν εκμεταλλεύεται ένα πολιτικό σύστημα την Ιστορία για να δημιουργεί αφηγήματα· όπως τον ελληνικό Εμφύλιο (1946-1949). Και από τους Μεν και από τους Δε.

«Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Επίσκοπος Κεγχρεών: O Χριστός δεν παραβλέπει τις δεήσεις της Μητρός Του

Στον Ι. Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Καίσαρι Κορινθίας λειτούργησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κεγχρεών κ. Αγάπιος την Κυριακή, 2 Αυγούστου 2020. Στον λόγο του...

Μνημόσυνο Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κυρού Προκοπίου

Τελέσθηκε χθες Κυριακή 2 Αυγούστου 2020 το Τριετές Μνημόσυνο του μακαριστού Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κυρού Προκοπίου στον ιερό Καθεδρικό Ναό του αγίου...

Τιμήθηκε η επέτειος των 200 ετών ιστορίας του Ι.Ν. Αγίου Βλασίου Πηλίου

Με Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, που τέλεσε ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, τιμήθηκε, την Κυριακή 2/8, η επέτειος των 200 ετών από την θεμελίωση του Ιερού Ναού...

Στόν ἱερό Ναό φορᾶμε μάσκες;

Ἀρχιμανδρίτης Σαράντης Σαράντος, ἐφημέριος Ἱ. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀμαρουσίου Μετά ἀπό τή σημερινή Κ.Υ.Α. γιά τήν ὑποχρεωτική χρήση μάσκας μέσα στούς ἱερούς Ναούς, ἐκφράζουμε μέ...

Ἡ ἐπίσημη Ἐκκλησία, σιωπῶσα καί ὑπνώττουσα, ἐγκλωβισμένη καί ὑποτεταγμένη ἀδυνατεῖ νά ὀρθώσει λόγο ἀληθείας

Χαιρετισμός Ἀρχιμ. Ἀθανασίου Ἀναστασίου, Προηγουμένου Ἱ.Μ.Μ. Μετεώρου Ἐκπροσώπου τῆς «Συνάξεως γιά τήν Ὀρθοδοξία»  στην Ημερίδα με θέμα: «Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση στα Σχολεία: Αγωγή ή χειραγώγηση;» Πολυσέβαστε Γέροντα καί...

Ο πρώτος Παρακλητικός Κανών στην Παναγία Νέας Περάμου

Την Κυριακή 2 Αυγούστου 2020 ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Χρυσόστομος χοροστάτησε στην ακολουθία του πρώτου Παρακλητικού Κανόνος στον Προσκυνηματικό Ναό της Παναγίας Φανερωμένης...

Η Παράκληση της Παναγίας στον Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Χαλάστρας

Την Κυριακή 2 Αυγούστου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Εσπερινό και στη συνέχεια στον πρώτο Παρακλητικό...

Ο Μητροπολίτης Σταγών τέλεσε την Παράκληση στον Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Αγναντίας

Στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Αγναντιάς τέλεσε την ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνος προς την Υπεραγία Θεοτόκο ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ....

Τυφλή και άνευ όρων υπακοή; Το απαγορεύουν οι Πατέρες της Εκκλησίας!

του Νεκτάριου Δαπέργολα, Διδάκτορος Ιστορίας Γράφαμε προ ολίγων ημερών για το θέμα της υπακοής, για την υποχρέωση των πιστών να αντιδρούν απέναντι στις κακοδοξίες πλανεμένων ποιμένων, αλλά και...

Κυριακή Η’ Ματθαίου στο Άργος Ορεστικό

Στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής Άργους Ορεστικού βρέθηκε την Κυριακή Η΄ Ματθαίου ο Μητροπολίτης Καστορίας κ. Σεραφείμ, προκειμένου να τελέσει τη Θεία Λειτουργία...

Προσευχὴ Ἁγίου Νεκταρίου πρὸς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο

Δέσποινα παντευλόγητε, Ὑπέραγνε Παρθένε, παράδεισε πανθαύμαστε, κῆπε ἐσφραγισμένε. Σὲ δυσωπῶ, (παρακαλῶ ἰδιαιτέρως) Πανάχραντε, χαρίτωσον τὸν νοῦν μου, κατεύθυνον τὰς σκέψεις μου, φώτισον τὴν ψυχήν μου. Κόρη με ποίησον ἁγνόν,...

H εορτή της «Παναγίας της Τριπολιτσάς»

Στόν Μητροπολιτικό Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Βασιλείου τῆς Τριπόλεως ἔχει ἀποθησαυρισθεῖ ἡ ἱερά Εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡ ἐπονομαζόμενη «Παναγία τῆς Τριπολιτσᾶς». Τήν Κυριακή 2...

Κύπρου Μακάριον Γ’ επαινών, την ευσέβειαν και τον χριστιανικόν βίον επαινέσομαι»

Ιεροδιακόνου της Ιεράς Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής, Ραφαήλ Μισιαούλη Συμπληρώνονται, σήμερα, 43 χρόνια (3 Αυγούστου 1977) από την ημέρα της κοιμήσεως του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του...

Η Μυροβλύτισσα Αγία Θεοδώρα η εν Θεσσαλονίκης

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Στα αγιολόγια της Εκκλησίας μας υπάρχουν άγιοι οι οποίοι αγίασαν ομού με μέλη των βιολογικών τους οικογενειών. Μια τέτοια...

Όταν τα χωριά μας στερούνται ιερέων…

Με έναν ιδιαίτερο τρόπο θέλησε σήμερα από το χωριό Δαμάστα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών να στείλει προς κάθε κατεύθυνση το μήνυμα της...