Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου,
Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας
τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Μνήμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Μεθοδίου, ἐπισκόπου Ὀλύμπου.

Εἶναι ἄγνωστο ἀπό ποῦ καταγόταν ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Με-θόδιος, ὁ ὁποῖος ἤθλησε κατ τος χρνους το ατοκρτορος Διοκλητιανο (284-305 μ.Χ.). Ὑπρξε κατ’ ρχς μν Ἐπσκοπος το ν Λυκίᾳ λμπου1, ἔπειτα δ Ἐπσκοπος Τρου (τς Φοινί-κης)2, κατ’ λλους δ Ἐπσκοπος Φιλππων τς Μακεδονας. Τ ναφερμενο, τι διετλεσε πσκοπος Πατρων εναι ναληθς, προελθν κ το περ ναστσεως διαλγου του, ποος λαβε χρα στά Πάταρα. Διαπρεπς ρχιερες κα πλατωνικς φιλσο-φος, διακρινόταν γι τν μμον του στν πστη κα τν παρδοσιν κα κατατσσεται στος κορυφαους θεολγους τς ποχς του, γωνισθες σφοδρς κατ το ριγνους κα τν παδν ατο. Κατ τν π Διοκλητιανο ναντον τν Χριστιανν κηρυχθντα διωγμ, συνελφθη κα πστη μαρτυρικ θνατο, τό 311 μ.Χ., στήν «Χαλκίδα τῆς Ἑλλάδος καί οὐχί τῆς Συρίας», κατά νεώτερες ἐπι-στημονικές ἔρευνες. Κατ’ λλους, σθενν, φονεθη δι μαχαρας π πηρτου, τν ποο ο ριγενιστές εχαν δώσει σέ αὐτόν. Ὁ ὑμνογράφος Θεοφάνης στόν ἑορταστικό Κανόνα τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου (Ὠδή Γ΄, τροπ. 1) ἐκφράζεται ὡς ἑξῆς ἐπί τοῦ προκειμένου γιά τόν Μεθόδιο: «Ἐπιπολάζουσαν ἰδών, τήν Ὠριγένους ἀπάτην, ὡς ὑπάρχων ἄριστος ποιμήν, τῷ θείῳ πυρί συντόμῳ ἔφλεξας, πᾶσαν ἐκείνου τήν ἀχλύν, τήν ἀπαστράπτουσαν αἴγλην, ἅψας τῆς σοφίας σου, θεόληπτε». Γιά τόν μαρτυρικό του θάνατο ἐκφράζεται (Ὠδή Α΄, τροπ. 3) κατ’ αὐτόν τόν τρόπο: «Στέφει τοῦ μαρτυρίου, ἱερωσύ-νης τε μύρῳ, παμμάκαρ κοσμούμενος, δι’ ἀμφοτέρων ἤστραψας, ὅθεν τῆς ἀληθεστάτης, και θεοειδοῦς κληρουχίας τετύχηκας».

Ὁ ἱερομάρτυρας Ἐπίσκοπος Πατάρων πού τιμᾶται ἀπό τήν Ἐκκλησία ἑορτάζεται τήν 20ή Ἰουνίου, ὅταν τελεῖται «ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Μεθοδίου ἐπισκόπου Πατάρων», πρόκειται δέ γιά τόν Ἅγιο Μεθόδιο Ὀλύμπου.

Τ συγγραφικ ργο τοῦ Ἁγίου Μεθοδου πρξε πλουσιώ-τατο, τ σπουδαιτερο δ ργο του, τ ποο τν ναδεικνει κα ξιλογο ποιητ, εναι τ σκητικο κα θικο περιεχομνου «Συμπσιον τν δκα παρθνων περ γνεας».

Ἄλλα ἔργα εἶναι «Περί τοῦ αὐτεξουσίου», «Περί ἀναστά-σεως»«Ἀγλαοφῶν». Ἀποσπάσματα ἀπό τά ἔργα του εἶναι: «Περί τῶν γενητῶν», «Ἑρμηνευτικαί πραγματεῖαι», «Περί βίου», «Ἐκ τῶν κατά Πορφυρίου», καί ἄλλα.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ εὕρεσις καί κατάθεσις τῶν ἱερῶν λειψάνων καί περιβολαίων τῶν ἁγίων ἀποστόλων Ἀνδρέου, Θωμᾶ καί Λουκᾶ, Λαζάρου τοῦ μάρτυρος καί Ἐλισσαίου τοῦ προφήτου, ἐν τῷ πανσέπτῳ ναῷ τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ἐν Κωνσταντινουπόλει.

Κατά τά τελευταῖα ἔτη τοῦ αὐτοκράτορος Κωνσταντίνου τοῦ Πορφυρογέννητου (913-959 μ.Χ.) ἐδηλώθη σέ αὐτόν ὅτι σέ κάποια σημεῖα τῆς Πόλεως κρύπτονται ἐσθῆτες τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων. Ἔτσι, ἀφοῦ τίς ἀνέλαβε, τίς ἀποθησαύρισε στόν ναό τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων3.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Μάρτυρος Ἕκτορος.

Ὁ Ἅγιος Μάρτυς Ἕκτωρ εἶναι ἀπό τούς λησμονημένους Μάρτυρες καί δέν ἀναφέρεται στά γνωστά Συναξάρια. Ἐμαρτύρη- σε κατά τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ (284-305 μ.Χ.), πιθανῶς στήν Ἑλλάδα4.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Ἰννᾶ, Πιννᾶ καί Ριμμᾶ.

(Βλ. † 20 Ἰανουαρίου. Στόν Παρισινό Κώδικα 1567 ἡ μνήμη αὐτῶν τιμᾶται καί σήμερα).

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ μνήμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Σιλβερίου, ἐπισκόπου Ρώμης.

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Σιλβέριος εἶναι ἄγνωστος στούς Συνα-ξαριστές. Διαδέχθηκε τό ἔτος 536 μ.Χ. τόν Πάπα Ἀγαπητό πού ἀπέθανε στήν Κωνσταντινούπολη. Περιέπεσε στήν ὀργή τής αὐτοκράτειρας Θεοδώρας, διότι ἀρνιόταν νά ἀκυρώσει τήν ὑπό τοῦ Ἀγαπη-τοῦ γενόμενη καθαίρεση ὡς αἱρετικοῦ τοῦ Πατριάρχου Κωνσταντι-νουπόλεως Ἀνθίμου, προστατευόμενου τῆς Θεοδώρας. Ἔτσι, ἀφοῦ ἐπείσθη ὁ Βελισσάριος πού τότε εὑρισκόταν στή Ρώμη στίς ραδιουργίες τῆς Θεοδώρας καί τήν συκοφαντία τοῦ διακόνου Βιγιλίου, ὅτι ὁ Ἅγιος Σιλβέριος ἦταν φίλος τῶν Γότθων, ἐξόρισε τόν Ἅγιο στά Πάταρα τῆς Λυκίας καί ἀντ’ αὐτοῦ ἐγκατέστησε στό θρόνο τῆς Ρώμης τόν Βιγίλιο. Ὁ Ἅγιος ἀνακλήθηκε τῆς ἐξορίας ἀπό τόν Ἰουστινιανό, ὁ ὁποῖος ἐπληροφορήθηκε περί τῆς πλεκτάνης, ἀλλά ὁ Βιγίλιος κατόρθωσε νά ἐξορισθεῖ καί πάλι ὁ Ἅγιος στό νησί Παλ-μαρία πού βρίσκεται ἀνατολικά τῆς Κορσικῆς5. Ἐκεῖ ὁ Ἅγιος ἀπέθανε ἀπό τήν πεῖνα, τό 538 μ.Χ.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἐν ἐρήμῳ δύο ἁγίων ἀσκητῶν.

Οἱ Ὅσιοι αὐτοί ἐκοιμήθησαν μέ εἰρήνη στήν ἔρημο.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Ναούμ.

Ὁ Ὅσιος Ναούμ ἦταν μαθητής τῶν Ἁγίων Ἰσαποστόλων Κυρίλλου καί Μεθοδίου, πού διέδωσαν κατά τό 886 μ.Χ. τόν Χρι-στιανισμό στούς Σλάβους, συνήργησε δέ καί αὐτός στή διάδοση τῆς πίστεως. Ἵδρυσε τή φερώνυμη μονή στή λίμνη τῆς Λυχνιδοῦ (Ἀχρί-δος) καί ἐκοιμήθηκε ὁσιακά μετά ἀπό μύριες διώξεις καί κακουχίες τῶν Φράγκων κληρικῶν καί τῶν Γερμανῶν στρατιωτῶν6.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Μηνᾶ, ἐπισκόπου Πολόκ τῆς Ρωσσίας.

Ὁ Ἅγιος Μηνᾶς ἔζησε στήν Ρωσσία καί ἐξελέγη, τό 1105, Ἐπίσκοπος τῆς πόλεως Πολόκ τῆς Ρωσσίας. Ἀσκήτεψε στή μονή τῆς Λαύρας τοῦ Κιέβου καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, τό 1116.

Τῇ αὐτῆ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Γκλέμπ, πρίγκηπος τοῦ Βλαδιμίρ.

Ὁ Ἅγιος Γκλέμπ, πού ὀνομάσθηκε κατά τή βάπτισή του Γεώργιος, ἔζησε κατά τόν 12ο αἰώνα μ.Χ. Ἦταν ὁ νεώτερος υἱός τοῦ ἡγεμόνος Ἀνδρέου Μπογκολιούμπσκϊυ ( 4 Ἰουλίου) καί ἀνατρά-φηκε μέ παιδεία καί νουθεσία Κυρίου. Ἀπό τήν παιδική του ἡλικία ἐπιδόθηκε στή μελέτη τοῦ θείου λόγου, τή φιλανθρωπία, τήν ἄσκη-ση καί τήν προσευχή. Ἐκοιμήθηκε σέ νεαρά ἡλικία (19 ἐτῶν), τό 1174, καί ἐνταφιάσθηκε στόν ἱερό ναό Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τοῦ Βλαδιμίρ. Θεωρεῖται θαυματουργός καί προστάτης τῆς πόλεως τοῦ Βλαδιμίρ.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Καλλίστου, πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως.

Ὁ Ἅγιος Κάλλιστος ἐγεννήθηκε περί τά τέλη τοῦ 13ου αἰῶνος μ.Χ. καί προγυμνάσθηκε στό μοναχικό βίο καί τή θεωρία τοῦ ἡσυχασμοῦ στή Σκήτη Μαγουλᾶ. Ἐδῶ συναντήθηκε μέ τόν Ἅγιο Ἀθανάσιο τόν Μετεωρίτη, τόν ὁποῖο ἐβοήθησε νά κτίσει τό μονα-στήρι τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος στά Μετέωρα. Ἐμφορού-μενος ἀπό πνεῦμα συνέσεως, ὑπομονῆς καί ἀγάπης ὁ μοναχός Κάλ-λιστος, ἔγινε μαθητής τοῦ Ὁσίου Γρηγορίου τοῦ Σιναΐτου, τό βίο τοῦ ὁποίου καί συνέγραψε.

Ἡ ἐμφύλια διαμάχη πού εἶχε ξεσπάσει στό Βυζάντιο μεταξύ αὐτοκρατόρων προξένησε μεγάλες συμφορές σέ ὅλη τήν ἐπικράτεια τῆς αὐτοκρατορίας. Ἡ ἐρήμωση τόσο τῶν νησιῶν ὅσο καί τῶν μικρῶν πόλεων ἐξαιτίας τῶν ληστρικῶν ἐπιδρομῶν καί τῶν πολεμι-κῶν ἐπιχειρήσεων διόγκωσε τήν κοινωνική ἐξαθλίωση.

Τό 1342, ἡ Ἱερά Κοινότητα τοῦ Ἁγίου Ὄρους συγκροτεῖ ἐπι-τροπή εἰρηνεύσεως καί συνδιαλλαγῆς, τήν ὁποία στέλνει στήν Κωνσταντινούπολη, προκειμένου νά συμφιλιώσει τούς αὐτοκράτο-ρες τοῦ Βυζαντίου Ἰωάννη Καντακουζηνό (1347-1354) καί Ἰωάννη Παλαιολόγο (1341-1391). Ἡγετική φυσιογνωμία αὐτῆς τῆς ἐπιτρο-πῆς ἦταν ὁ ἐνάρετος ἱερομόναχος Κάλλιστος, πού ἐντυπωσίασε, παρά τό ἀτελέσφορο τῆς εἰρηνευτικῆς προσπάθειας, τούς ἀντιμαχό-μενους βασιλεῖς. Ἀργότερα ὁ ἱερομόναχος Κάλλιστος διορίζεται ἀπό τήν Ἱερά Κοινότητα μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀντιαιρετικοῦ κατά τῶν Βογομίλων ἀγώνα, τήν κακόδοξη διδασκαλία τῶν ὁποίων ἀνέκοψε στά πρῶτα της βήματα.

Μετά τήν παραίτηση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Ἰσιδώ-ρου, τόν οἰκουμενικό θρόνο κόσμησε ὁ ἁγιορείτης ἱερομόναχος Κάλλιστος, ὕστερα ἀπό πρόταση τοῦ αὐτοκράτορος Ἰωάννη Κα-ντακουζηνοῦ. Στίς 10 Ἰουνίου τοῦ 1350 γίνεται ἡ ἐκλογή καί ἡ ἐν-θρόνιση τοῦ Ἁγίου Κάλλιστου Α΄, πού ἐπατριάρχευσε ὥς τό 1353, ὁπότε, ἀπεκδύθηκε ἑκουσίως τό πατριαρχικό ἀξίωμα καί ἔζησε ἀρχικά στήν Ἱερά Μονή τοῦ Ἁγίου Μάμαντος, στήν Κωνσταντι-νούπολη. Ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης Καντακουζηνός ἐζήτησε ἐπί-σημα τήν ἐπιστροφή τοῦ Ἁγίου στόν πατριαρχικό θρόνο. Ὁ Πα-τριάρχης Κάλλιστος ὅμως, θεματοφύλακας τῆς ὀρθῆς πίστεως καί νομιμότητος, ἀποποιήθηκε τήν ἡγεσία τῆς Ἐκκλησίας καί μετέβη στήν Τένεδο.

Ἀξιομνημόνευτη πατριαρχική πράξη κατά τό διάστημα τῆς πρώτης πατριαρχίας τοῦ Ἁγίου Καλλίστου εἶναι ἡ ἔκδοση σιγγι-λίου, τό Δεκέμβριο τοῦ 1350, κατά τῶν προστρεχόντων στούς μάγους, γιά νά ἀντιμετωπίσει τήν ἐκφυλιστική πνευματική κατά-σταση τοῦ λαοῦ, πού εἶχε τήν ἀρχή της στήν πνευματική ἔνδεια τοῦ κλήρου.

Τό Δεκέμβριο τοῦ 1351 ὁ Ἅγιος, προκειμένου νά προστατέψει τήν πνευματική ἑνότητα τῆς Ὀρθοδοξίας, συγκάλεσε τοπική Σύνο-δο στήν Κωνσταντινούπολη, πού καταδίκασε τίς κακοδοξίες τῶν ἀντιησυχαστῶν Βαρλαάμ καί Ἀκινδύνου καθώς καί τούς πρεσβεύ-οντας τίς ἴδιες δοξασίες μητροπολίτες Ἐφέσου καί Γάνου. Τό 1352 δέν ἐδίστασε νά ἀφορίσει τό Σερβικό Πατριαρχεῖο, πού εἶχε παρά-νομα συσταθεῖ ἀπό τό Σέρβο ἡγεμόνα Στέφανο Δουσάν, προκει-μένου νά κρατήσει ἑνωμένη τήν Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία.

Μετά τήν ἑκούσια ἀπομάκρυνση τοῦ Ἁγίου Κάλλιστου ἀπό τόν οἰκουμενικό θρόνο, ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης Καντακουζηνός συγκάλεσε Σύνοδο, πού ἐκήρυξε ἔκπτωτο τόν Κάλλιστο καί ἐξέλεξε στόν οἰκουμενικό θρόνο τό Μητροπολίτη Ἡρακλείας Φιλόθεο Κόκ-κινο (1353-1354).

Ἡ εἴσοδος στήν πρωτεύουσα, τό Νοέμβριο τοῦ 1354, δυνάμεων φιλικά προσκείμενων στόν αὐτοκράτορα Ἰωάννη Ε΄ Παλαιολόγο, ἐσήμανε οὐσιαστικά τό τέλος τοῦ ἐμφυλίου πολέμου καί τήν ἄνοδο, τό χειμώνα τοῦ 1355, στόν οἰκουμενικό θρόνο, γιά δεύτερη φορά, τοῦ Ἁγίου Καλλίστου. Κατά τό χρονικό διάστημα τῆς δεύτερης πατριαρχείας του ἀξίζει νά ἀναφερθοῦν α) ἡ ἔκδοση συνοδικοῦ τόμου, πού ἀπαγόρευε τά συνοικέσια ἀνάμεσα σέ μικρά παιδιά, καί β) ἡ μείζονος σημασίας πατριαρχική διδασκαλία πρός τούς Βουλγάρους ἱερεῖς καί μοναχούς, πού ἐβάπτιζαν κακῶς, μέ μία μόνο κατάδυση καί ραντισμό, ἐνῶ τό Ἅγιο Μύρο ἀντικαθιστοῦσαν μέ Μύρο ἀπό τά λείψανα τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καί τοῦ Ἁγίου Βαρ-βάρου.

Κατά τή διάρκεια τῆς δεύτερης πατριαρχείας τοῦ Ἁγίου ἱδρύ-θηκαν τά μοναστήρια Παντοκράτορος καί Σίμωνος Πέτρας στό Ἅγιον Ὄρος.

Τό τέλος τοῦ ἐμφύλιου σπαραγμοῦ στή βυζαντινή αὐτοκρα-τορία δέν ἔφερε καί τήν εἰρήνη στήν ἐπικράτειά της. Ἡ ἡμισέληνος ὡς δρέπανο θανάτου ἐθέριζε τά στάχυα τῆς Ὀρθοδοξίας στά καλλίκαρπα μέρη τοῦ Ἕβρου. Οἱ Τοῦρκοι, πού ἦλθαν ὡς σύμμαχοι τοῦ Ἰωάννη Καντακουζηνοῦ στά Βαλκάνια, ἔφτιαξαν ἰσχυρά προ-γεφυρώματα στήν Θράκη καί μέ ἕδρα τό Διδυμότειχο, τήν Ἀδρια-νούπολη καί τήν Φιλιππούπολη κατέστρεφαν τήν ὕπαιθρο χώρα, ἐφαρμόζοντας συστηματικά μέτρα ἐποικισμοῦ. Ἡ ἀντιμετώπιση αὐτῆς τῆς καταστάσεως ἀπαιτοῦσε τή συνένωση τῶν χριστιανικῶν δυνάμεων τῆς Βαλκανικῆς. Ὁ Ἅγιος Κάλλιστος ἡγήθηκε μιᾶς αὐτο-κρατορικῆς πρεσβείας πρός τήν ἡγεμόνα τῶν Σέρβων Ἐλισάβετ, μέ ἀντικειμενικό σκοπό τή συμμαχία τῶν Σερβικῶν καί τῶν Βυζαντι-νῶν δυνάμεων, γιά νά ἀναχαιτισθεῖ ὁ τουρκικός ἐπεκτατισμός στήν Θράκη.

Ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης καί ἡ συνοδεία του, ἀφοῦ προ-σκύνησαν στό Ἅγιον Ὄρος, ἔφθασαν στήν πόλη τῶν Σερρῶν στίς ἀρχές Ἰουνίου τοῦ 1364, ὅπου τούς ὑποδέχθηκε φιλόφρονα ἡ ἡγεμο-νίδα τῶν Σέρβων Ἐλισάβετ. Ὅμως, ὁ Πατριάρχης Κάλλιστος Α΄ ἀ-σθένησε ἀπό λοιμώδη νόσο καί ἐτελείωσε τόν βίο του ἀπρόοπτα στήν πόλη τῶν Σερρῶν.

Ἡ θλιβερή εἴδηση τοῦ ἀπρόοπτου τέλους τῆς ζωῆς τοῦ Πατρι-άρχου διέτρεξε τά ὅρια τῆς αὐτοκρατορίας. Ἐπιτροπές ἀπό τά σπουδαιότερα μοναστήρια τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί μάλιστα τῆς Λαύ-ρας, ἦρθαν στίς Σέρρες καί ἐζήτησαν ἀπό τήν Ἐλισάβετ τό σκήνωμα τοῦ Ἁγίου προκειμένου νά τό μεταφέρουν στή μητρόπολη τοῦ ὀρ-θοδόξου μοναχισμοῦ, τό Ἅγιον Ὄρος. Ἡ ἡγεμονίδα τῶν Σέρβων δέν ἐκάμφθηκε ἀπό τίς παρακλήσεις τῶν μοναχῶν, λέγοντάς τους πώς θά κρατήσει τό ἅγιο λείψανό του, γιά νά ἔχει ἡ ἴδια καί ἡ πόλη τῶν Σερρῶν τήν ἁγία του προστασία.

Ἡ ἡγεμόνας Ἐλισάβετ ἐνταφίασε μέ μεγαλοπρέπεια τόν Πα-τριάρχη στή Μητρόπολη τῶν Σερρῶν. Ἀσφαλεῖς ἐνδείξεις βεβαι-ώνουν πώς τό μεγαλοπρεπές παρεκκλήσι, ἀριστερά τῆς εἰσόδου τοῦ Ἱεροῦ Μητροπολιτικοῦ Ναοῦ τῶν Ἁγίων Θεοδώρων, στεγάζει τόν τάφο τοῦ Ἁγίου Καλλίστου.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Νικολάου, τοῦ Καβάσιλα.

Ο Ὅσιος Νικόλαος Καβάσιλας ἐγεννήθηκε στήν Θεσσαλονίκη κατά τό 1322 ἤ 1323 καί τό πατρικό πώνυμό του ταν Χαμαετός. Η πι­φανής οκογένειά του, προερχόμενη πιθανς πό τήν Ἤ­πει­ρο, νέδειξε πολλές ξιόλογες προσωπικότητες πό τό 14ο αἰώνα καί πειτα.

Ἡ Θεσσαλονίκη ταν ατή τήν ποχή «μητρόπολις τς φιλοσο-φίας», πως παρατηρε ὁ Ὅσιος Νικόλαος στό Ἐγκώμιό του στόν Ἅγιο Δημήτριο, καί διακρινόταν γιά τίς ξιόλο­γες σχο­λές της. Τοῦ-το μως δέν πέτρεψε τόν Νικόλαο πό τό ν᾿ ναχωρήσει, φηβος κόμη, στήν Κωνσταντινούπολη γιά συν­έ­χιση τν σπουδν του. Στίς σπουδές του συμπεριέλαβε τή ρητορική, τίς φυσικς πιστμες καί τή θεολογία.

Κατά τήν ναρξη το μφυλίου πολέμου φαίνεται τι Ὅσι-ος, λόγ νεαρᾶς λικίας, δέν λαβε νεργό μέρος. Τό πόμενο μως τος (1342) πεφάσισε νά πιστρέψει στή γενέτειρά του, που ερέθηκε σέ μιά διάσπαση χειρότερη πό αὐτή τῆς πρωτεύουσας. Ο ταραχές τς Κωνσταντινουπόλεως εχαν δώσει τήν φορμ τς κινητοποιήσεως τν δυνάμεων στά μεγάλα στικά κέντρα. Στήν Θεσσαλονίκη ο εγενες ­τά­χθηκαν στό πλευρό το ᾿Ιωάννου Κα-ντακουζηνο, ν λα­ός, συγκινούμενος πάντοτε πό τό δρᾶμα μιᾶς χήρας βα­σί­λισσας καί νός νήλικου διαδόχου, τν ποίων κινδυνεύ­ουν τά δίκαια, τάχθηκε μέ τό μέρος το ᾿Ιωάννου Παλαιο­λό­γου. Τά ασθήματα ατά το λαο πέρ το νομίμου βα­σι­λέ­ως κ­μεταλλεύθηκαν μερικοί φιλόδοξοι δημοκόποι, ο ποοι χρη­σιμο-ποίησαν τος Ζηλωτές, γιά νά τόν ξεσηκώσουν σέ πανά­σταση.

Ἔτσι, ταν Καντακουζηνός ζήτησε τή βοήθεια το ναπο-φάσιστου διοικητο τς πόλεως Θεοδώρου Συναδη­νο, ο Ζηλωτές, μέ ψωμένο τό σύμβολο το σταυρο, ­π­α­ναστάτησαν καί μετά τρες μέρες σφαγν καί λεηλασι­ν κατέλαβαν τήν ξουσία τόν ᾿Ιούλιο το 1342, ν Συ­να­δηνς μέ 1000 εγενες κατέφυγε στό Γυναικόκαστρο.

πομόνωση τς πόλεως ὁδήγησε τή μεγάλη πλειο­νότητα τν κατοίκων της νά ζητήσει συμβιβασμό μέ τόν Καν­τακουζηνό καί τό 1345 στάλθηκε στόν ντιπρόσω­πό του στήν Βέροια πιτροπή ποτελούμενη πό τόν Νικό­λαο Καβάσιλα καί τόν Γεώργιο Φαρ-μάκη.

Μετά τήν πικράτηση το Καντακουζηνο, τό 1347, Νικό-λαος προσκλήθηκε στήν Κωνσταντινούπολι πό τόν Δη­μήτριο Κυ-δώνη, προφανς κατ᾿ ντολή το ατοκράτο­ρος, καί κτοτε ρχίζει τό πολιτικό του στάδιο πού δέν φαίνεται νά κράτησε περισσότερο πό πτά χρόνια. Ὁ ατο­κράτορας ξ­ετίμησε τόσο πολύ τίς κανό-τητες το νέου, στε τόν κατέ­στησε μαζί μέ τόν Κυδώνη κύριο σύμ-βουλό του.

᾿Εξ λλου, πρχε γαθή συγκυρία τι νέος Πα­τριάρχης ᾿Ισίδωρος (1347-1349) ταν νας πό τούς πρώ­τους διδασκάλους του στήν Θεσσαλονίκη. Τόν Σεπτέμβριο το 1347, μαζί μέ λλους συνόδευσε τον Ἅγιο Γρηγόριο Παλαμᾶ στό ταξίδι του πρός τήν Θεσσαλονίκη γιά τήν νθρόνιση, λλά δέν γινε δεκτός πό τούς Ζηλω­τές. Ἔτσι πεχώρησαν μαζί στό Ἅγιον Ὄρος καί πό κε Κα­βά­σι­λας πέστρεψε στήν Κωνσταντινούπολη. Εναι πιθανό τι ργό­τερα συνόδευσε τόν Καντακουζηνό κατά τήν κ­στρα­τεία του πού θεσε τέρμα στήν νταρσία τν Ζηλωτν (1350).

Μετά τό 1354, Καβάσιλας σχολήθηκε μέ τά κκλησιαστι­κά θέματα στό πλευρό το Πατριάρχου Φιλοθέου (1353-1355, 1364-1376). Τό 1362, ἐπέστρεψε στήν Θεσ­σαλονίκη ὅπου προσπάθησε νά θέσει πό λεγχο μέ­ρος τῆς περιουσίας του, πού εχε πομείνει μετά τίς ρπαγές τν Ζηλωτν καί τν Σέρβων. Μόλις φθασε κε, πληροφορήθηκε τόν πρόσφατο θάνατο το πατέρα του, καί τό πόμενο τος ἔζησε τό γεγονός τοῦ θανάτου το θείου του Νείλου, Ἀρχιεπισκόπου Θεσσα­λονίκης. Η μητέρα του πειτα εσλθε ς μο-ναχή στή μονή τῆς Ἁ­γίας Θεοδώρας.

Δέν εναι γνωστό ἄν ὁ Ὅσιος Νικόλαος εχε λάβει ερατική χειροτονία, ἄν καί ο γνώσεις του καί τρόπος κφράσεως στά δύο κύρια συγγράμματά του προϋποθέτουν κληρική ­διότητα. Φυσικά στηρίζεται σέ σύγχυση παλαιά καί νέα ποψη τι διετέλεσε Ἀρχι-επίσκοπος Θεσσαλονίκης, φειλό­μενη κυρίως στό γεγονς τι καί θεος του Νελος φερε ς κοσμικς τό νομα Νικόλαος. ᾿Εκενο πού πρέπει νά θεωρηθεῖ βέβαιο εναι τι ταν μοναχός, πιθανς π τήν ποχή τς εσόδου τς μητέρας του στό μοναχικ βίο, πού συμπίπτει μέ τήν πιστροφή του στήν Κωνσταντινούπολη καί τή δεύτερη νοδο το Φιλοθέου στόν πατριαρχικ θρό­νο. Κατά τά τελευταα τη το βίου του ζοσε στή μονή τν Μαγγάνων καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, περί τό 1392.

Ο Γεώργιος Σχολάριος παρατήρησε τι τά ργα το Ὁσίου Νικολάου Καβάσιλα εναι να στολίδι: «κόσμος εσί τ το Χρι-στο ᾿Εκκλησίᾳ»7. Διακρί­νον­ται δέ γιά τή γνησιότητα το θρη-σκευτικο φρονήμα­τος τό ποο προβάλλουν, τή θέρμη καί τό βάθος τς πί­στεως.

Τό πρτο πό ατά φέρει τόν τίτλο Ἑρμηνεία τς Θείας Λειτουργίας. Ἡ Θεία Λειτουργία γιά τόν Ὅσιο, πως γιά λη τήν Ἐκκλησία, θυσία το Σώματος το Χρι­στο, δέ Χριστός εναι συγχρόνως θύτης, θμα, προσδε­χόμενος. ᾿Από ατό ξεκινᾶ γιά νά τονίσει τι Θεία Λει­τουργία εναι βασική δός γιά τήν πνευ-ματική μετα­ποί­ηση το κόσμου.

Στό ργο Περί τς ν Χριστ ζως προσφέρει μία να­τομία τς πνευματικς ζως, τήν ποία τοποθετε στά πλαίσια τς Ἐναν-θρωπήσεως, συνεχιζόμενης καί παναλαμ­βανόμενης στά τρία βασι-κά μυστήρια τς ᾿Εκκλησίας. Στό πρτο βιβλίο, πνευματικ ζω ρίζεται ς ζωή ν Χρι­στ καί δηλώνεται τι ξαρτᾶται πό δύο παράγοντες, τό θεο καί τόν νθρώπινο. Ἡ προσφορά το θείου παράγον­τος, πραγ­­ματοποιούμενη δι τν τριν μυστηρίων πού πο­τελον πέ­κταση καί πολλαπλασιασμ το νιαίου μυστηρί­ου τς Ἐν­αν­θρωπήσεως, ξετάζεται στά τρία πόμενα βι­βλία, δεύτε­ρο (βά­πτισις, λουτρό), τρίτο (χρίσμα, μύρο) καί τέταρτο (θεία ε­χαριστία, τράπεζα). Στό πέμπτο βιβλίο, ὡς παράρτημα, να­πτύσσεται συμβολισμός τν γκαινί­ων το ναο καί στό πρόσθετο τμμα του ξηγεται ρ­χή τς συνεργίας τν δύο παραγόντων. Ἡ προσφορά το νθρώπου διά τς νοήσεως καί τς βουλήσεως ξετάζε­ται στά δύο τελευ­ταα βιβλία, κτο καί βδομο.

Ὁ Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας συνέγραψε καί ἄλλα φιλο-σοφικά, ἑρμηνευτικά καί κοινωνικά κείμενα, πανηγυρικούς λόγους, ἐπιστολές καί ἐπιγράμματα.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ ἀνακομιδή τῶν ἱερῶν λειψάνων τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Γουρία, ἀρχιεπισκόπου Καζάν.

Βλ. † 5 Δεκεμβρίου.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, ἡ σύναξις τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου τῆς «Μό-ντενᾳ», ἐν Ρωσσίᾳ.

Ἡ ἱερά εἰκόνα τῆς Θεομήτορος, στήν ὁποία ἡ Παναγία δια-κρίνεται ὁλόσωμη, ἔχει δύο προσωνύμια: πρῶτον, τῆς Μόντενα, τῆς Ἰταλικῆς πόλεως ἀπό τήν ὁποία τό ἔτος 1717 ὁ Ρῶσος στρατηγός Βόρις Πέτροβιτς Σερεμέτιεφ8 τήν ἐπῆρε, γιά νά τή μεταφέρει στήν πατρίδα του, καί δεύτερον, τοῦ Κοζίνο, δηλαδή τῆς ὁμωνύμου κω-μοπόλεως στά περίχωρα τῆς Μόσχας, ὅπου φυλάσσεται.

Ταῖς αὐτῶν ἁγίαις πρεσβείαις, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν!

1 Ὑπάρχει ἡ ἄποψη ὅτι ὀνομάστηκε «Ὀλύμπου», διότι ἔδρασε γιά μεγάλο χρονικό διά-στημα στήν Λυκία, ὅπου ἡ πόλη Ὄλυμπος. Καί ἀναφέρεται μέν ὅτι ἐμαρτύρησε στά χρόνια τοῦ Δέκιου (294-251) εἴτε στά χρόνια τοῦ Οὐαλεριανοῦ (253-259), ἀλλά αὐτό ἀποκλείεται, διότι καταπολέμησε τό σύγγραμμα πού κυκλοφόρησε τό ἔτος 270 ἐναν-τίον τῶν Χριστιανῶν τοῦ νεοπλατωνικοῦ Πορφύριου πού καταγόταν ἀπό τήν Συρία. Ἡ μελέτη τῶν ἔργων του καί οἱ εἰδήσεις γιά τίς δραστηριότητές του ὁδηγοῦν στό συμπέρασμα ὅτι ὁ Μεθόδιος ἦταν λόγιος ἄνδρας, ὅπως ὁ Ὠριγένης ( † περί τό 254) καί ἠσχολεῖτο μέ τήν μελέτη τῆς φιλοσοφίας καί τῆς θεολογίας, συγγράφοντας βιβλία καί ἀσκώντας τό ἔργο τοῦ διδασκάλου, «ὁ ὁποῖος ἴσως οὐδέποτε νά ἔγινε ἐπίσκοπος».
2 Ὡς ὁ Ὅσιος Ἱερώνυμος ὑποστηρίζει (de viris illustribus 83).
3 Μανουή Γεδεών, Βυζαντινόν Ἑορτολόγιον, σελ. 116
4 Encyclopedia of Saints, Second Edition 2nd ed. Edition, by Matthew Bunson. Book of Saints, by the Monks of Ramsgate (St Augustine’s Abbey ἤ Ramsgate Abbey, Ἀδελφότητα Βενεδικτίνων Μοναχῶν στήν Ἀγγλία). «Saint Hector». CatholicSaints.Info <https://catholicsaints.info/saint-he-ctor/>
5 Ε. Γ. Παντελάκη, Σιλβέριος, Μεγάλη Ἑλληνική Ἐγκυκλοπαιδεία, τόμος 21ος, Ἀθῆ-ναι, 1933, σελ. 837.
6 T. Milewski, Zagadnicu jezykoznawstwa orolengo i historicznego, Warszawa, 1969, σελ. 352. Fr. Dvornik, Byzantine Missions among the Slavs ss. Constantine-Cyrill and Methodius, New Jersey, 1970, σελ. 198.
7 Miklosich-Müller, Acta Patriarchatus Constantinopolitani, II, 27.
8 Στρατηγός τοῦ Μεγάλου Πέτρου (1653-1719). Συνεβούλευσε τόν τσάρο νά ἀποφύγει κάθε ὑποχρέωσδη πρός τόν βασιλέα τῆς Σουηδίας Κάρολο ΙΒ΄ καί διέπρεψε στήν μάχη τῆς Πολτάβας, τό ἔτος 1709. Στήν συνέχεια ἀκολούθησε τόν Μέγα Πέτρο στήν κατά τῶν Τούρκων ἐκστρατεία τοῦ Προύθου καί μετά τήν ἐπελθοῦσα καταστροφή ἀπε-στάλη ὡς ὅμηρος στήν Κωνσταντινούπολη. Κατόπιν ἐπολέμησε τούς Σουηδούς καί κα-τέλαβε τήν Λιβωνία καί Ρίγα. Ἀργότερα διέλυσε στίς ὄχθες τῆς Κασπίας τούς ἐπα-ναστάτες τοῦ Στένκα-Ραζίν.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Η εορτή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στην Μητρόπολη Χαλκίδος

Την ιερά μνήμη του επιφανούς εκπροσώπου των Κολλυβάδων Αγίων, Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, ο οποίος συγκαταλέγεται και στην σεπτή χορεία των Ευβοέων Αγίων, αφού...

Μια ηχηρή μαρτυρία της ορθόδοξης πίστης και της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Με εντολή του Πανιερωτάτου Μητροπολίτου Φαναρίου Αγαθαγγέλου, Γενικού Διευθυντού του Οργανισμού της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, απεστάλη στους 705 Ευρωβουλευτές του Ευρωπαϊκού...

Eθελοντική αιμοδοσία στην Αγία Μαρίνα Ηλιουπόλεως

Για πρώτη  φορά στην ιστορία της τράπεζας αίματος του ναού της Αγίας Μαρίνης Ηλιουπόλεως, προγραμματίστηκε και έγινε αιμοδοσία πριν από το πανηγύρι της παιδομάρτυρος...

Ονομαστήρια Πρωτοσύγκελου Μητροπόλεως Καρυστίας

Με λαμπρότητα εορτάσθηκε η ιερά και σεβάσμιος μνήμη του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημων Νικοδήμου του Αγιορείτου ενός εκ των Ευβοέων Αγίων ο οποίος...

Μπράβο στα παιδιά μας!

Ο φοιτητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου Σπύρος Τσικνής έστειλε στον πνευματικό του πατέρα Μητροπολίτη Χίου κ. Μάρκο την παραπάνω φωτογραφία που εικονίζει ένα Έ λληνα...

Με την συμμετοχή 20 Ιερέων και Διακόνων λειτούργησε ο Μητρ. Παροναξίας στον πανηγυρίζοντα Ναό του Αγ. Νικοδήμου

Την Τρίτη 14-7-2020 ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Παροναξίας κ. Καλλίνικος χοροστάτησε στον Όρθρο και προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας, με την συμμετοχή 20 Ιερέων και Διακόνων της...

Ἡ Μεγάλη Ἐκκλησία τοῦ Γένους μας

Ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ.κ. Εὐσέβιος, ἀπό τούς ἀκριτικούς Φούρνους, ὅπου ἐλειτούργησε τήν Κυριακή 12η Ἰουλίου 2020, ἐξέφρασε τήν θλίψη του γιά τήν ἀπόφαση...

Φθιώτιδος: «Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης ηγέτης πνευματικός σε εποχές κρίσης και δοκιμασίας»

Στο Ερημητήριο του Οσίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, το οποίο ευρίσκεται στο οροπέδιο Καράϊνες της Δίβρης Φθιώτιδος, χοροστάστησε και ωμίλησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ....

Ο Μητρ. Κορίνθου στα εγκαίνια του Πυροσβεστικού Κλιμακίου στο Σοφικό

Πραγματοποιήθηκαν σήμερα Τρίτη, 14 Ιουλίου 2020, τα Εγκαίνια του Εποχικού, Πυροσβεστικού Κλιμακίου στο Σοφικό Κορινθίας. Την τελετή των Εγκαινίων τέλεσε ο Μητροπολίτης μας κ....

Επίσκεψη Μητροπολίτη Ελευθερουπόλεως στο Δήμαρχο Παγγαίου

Επίσκεψη στο Δήμαρχο Παγγαίου, κ. Φίλιππο Αναστασιάδη, πραγματοποίησε το πρωί της Τρίτης 14 Ιουλίου 2020, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Χρυσόστομος, συνοδευόμενος από τον...

Στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας o Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Εθιμοτυπική επίσκεψη στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο, πραγματοποίη­σε σήμερα Τρίτη 14 Ιουλίου 2020, ο Υφυ­πουρ­γός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Κων/νος Σκρέκας, συνο­­δευόμενος από...

Ρασοφορία νέας Μοναχής στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Πηλίου

Στην Ιερά Μονή Παμμεγίστων Ταξιαρχών Πηλίου χοροστάτησε την Δευτέρα 13/7 ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, κατά τον Μέγα Πανηγυρικό Εσπερινό της εορτής του Αγίου Νικοδήμου του...

Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης γιά τό 2ο «γάμο» τῶν Κληρικῶν…!

Ὁ μὲν κς΄. (26ος) Κανὼν τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων διορίζει, ὅτι μόνον οἱ Ἀναγνῶσται καὶ Ψάλται ἔχουν ἄδειαν νὰ ὑπανδρευτοῦν ὕστερα ἀπὸ τὴν χειροτονίαν.* Ὅλοι δὲ...

Η πανήγυρις του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου στη νήσο Νάξο

Με κατάνυξη, λιτότητα και ιεροπρέπεια, χωρίς την συμμετοχή άλλων Αρχιερέων πραγματοποιείται φέτος η Πανήγυρις του Οσίου Πατρός ημών Νικοδήμου του Αγιορείτου στον φερώνυμο Ιερό...

Πατριάρχης Μόσχας: Η πίεση προς τους πιστούς διαρκώς εντείνεται

Στις 13 Ιουλίου 2020 ο Προκαθήμενος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας προέβη σε δήλωση, καλώντας τις πολιτειακές Αρχές του Μαυροβουνίου να ακυρώσουν το νόμο,...