Σε κλίμα συγκίνησης και κατάνυξης τελέσθηκε το απόγευμα της Κυριακής 16 Σεπτεμβρίου 2018 ο Αρχιερατικός Εσπερινός μετ’ αρτοκλασίας στην φερόμενη «Βασιλική του Οσίου Νίκωνος» στην αρχαία Σπάρτη χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη μας κ. Ευσταθίου, τον οποίο συνεπικούρησε πλειάδα κληρικών απ’ όλη την μητροπολιτική μας περιφέρεια.
Ο Εσπερινός τελέσθηκε με αφορμή την συμπλήρωση είκοσι ετών από τον εορτασμό της χιλιετίας της εις Κύριον εκδημίας και οσιακής τελευτής του Πολιούχου και Προστάτη της Σπάρτης Αγίου Νίκωνος του «Μετανοείτε». Τότε, το 1998, μεταξύ άλλων αξιόλογων εορταστικών εκδηλώσεων, είχε τελεσθεί για πρώτη φορά ο Εσπερινός στην ακρόπολη της αρχαίας Σπάρτης αφήνοντας εξαιρετικές εντυπώσεις σε κλήρο και λαό.
Στους πολυπληθείς ευσεβείς προσκυνητές μίλησε ο Αρχιερατικός Επίτροπος Σπάρτης και εφημέριος του Ι.Ν Αγίου Σπυρίδωνος, Πανοσ. Αρχ. Σεραφείμ Κοσμάς, ο οποίος επισήμανε ότι πρέπει να αποδεχθούμε την μηδαμινότητά μας και να οδηγηθούμε στον δρόμο της μετανοίας, όπως ακριβώς δίδαξε με ζήλο ο Άγιος Νίκωνας. Κατά τη διάρκεια του Εσπερινού, συγκινησιακά φορτισμένη ήταν η στιγμή όπου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας ανάγνωσε απόσπασμα από την διαθήκη του Οσίου Νίκωνος.
Η θρησκευτική τελετή ολοκληρώθηκε με τον μελίρρυτο λόγο του σεπτού Ποιμενάρχη μας, ο οποίος ευχαρίστησε όλους όσοι συνέβαλαν στην επιτυχία του Εσπερινού, τους κληρικούς, τους ιεροψάλτες, τους τοπικούς άρχοντες, αλλά και τους ευλαβείς χριστιανούς που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα και κατέκλυσαν τον αρχαιολογικό χώρο. Ιδιαίτερες ευχαριστίες απηύθυνε στην προϊστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας κα Πάντου και τους συνεργάτες της για την ολοπρόθυμη συνεργασία τους. Παράλληλα γνωστοποίησε ότι ο Εσπερινός στην ακρόπολη της αρχαίας Σπάρτης θα τελείται πλέον κάθε χρόνο τέτοια εποχή. Ολοκληρώνοντας ευχήθηκε ο Άγιος Νίκωνας να μας λυτρώσει από τις αδυναμίες μας και να έχει πάντα υπό την προστασία Του την Λακεδαίμονα.
Κατά τον χώρο της εισόδου η Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας διένειμε ενημερωτικό υλικό σχετικά με την φερόμενη ‘’Βασιλική του Οσίου Νίκωνος’’. Συνοπτικά να αναφέρουμε ότι είναι το σημαντικότερο μνημείο της μεσαιωνικής Λακεδαιμονίας. Πρόκειται για μία ευμεγέθης βασιλική, που διαιρείται σε τρία κλίτη. Για την ανοικοδόμηση του μνημείου δεν υπάρχουν ακόμα ασφαλή συμπεράσματα και η χρονολόγησή του κυμαίνεται από το β΄ μισό του 6ου αιώνα έως και τον 7ο αιώνα. Αρχικά το μνημείο είχε ταυτιστεί με το ναό του Σωτήρα, που σύμφωνα με τα κείμενα του ‘’Βίου’’ και της ‘’Διαθήκης’’ του Οσίου Νίκωνα έκτισε ο ίδιος ο Όσιος στα τέλη του 10ου αιώνα. Σήμερα, θεωρείται ότι ήταν ο καθεδρικός ναός της Λακεδαιμονίας, από τα σημαντικότερα διοικητικά και εκκλησιαστικά κέντρα της Πελοποννήσου, με έντονη εμπορική και βιοτεχνική δραστηριότητα.
