Νέες διαστάσεις αποκτά πλέον η αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας η οποία απειλεί και την ενότητα και στην Ελλάδα. Εχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από τότε που το Οικουμενικό Πατριαρχείο αναγνώρισε ως αυτοκέφαλη την Εκκλησία της Ουκρανίας προκαλώντας την οργή της Μόσχας και τεράστια αναστάτωση στην Ορθόδοξη Κοινότητα.
Τα Φανάρι πιέστηκε, σε πολλές περιπτώσεις εκβιάστηκε αλλά δεν υποχώρησε από την απόφασή του, με αποτέλεσμα να αναγκάσει πολλές Εκκλησίες να πάρουν θέση. Οι περισσότερες αυτοκέφαλες Εκκλησίας και κυρίως η Μόσχα, έχουν στρέψει το βλέμμα τους στην Αθήνα από τη στάση της οποίας θα εξαρτηθούν πολλά. Η Αθήνα όπως και η Εκκλησία της Κύπρου, αλλά και αυτές της Σερβίας, της Αλεξάνδρειας, Ιεροσολύμων και Αντιοχείας έχουν και θέλουν να συνεχίσουν να έχουν φιλικές σχέσεις με τη Μόσχα, οι οποίες δεν θέλουν να διαταραχτούν. Με εξαίρεση τη Σερβία και την Αντιόχεια, οι υπόλοιπες Εκκλησίες είναι δύσκολο, έως αδύνατο να έρθουν σε αντιπαλότητα με το Φανάρι και να συγκρουστούν μαζί του.
Το δίλημμα Μόσχα ή Φανάρι είναι πλέον υπαρκτό και σε αυτό έχει εμπλακεί και η Εκκλησία της Ελλάδος η οποία εδώ και έναν χρόνο δεν παίρνει απόφαση να αναγνωρίσει την αυτοκεφαλία της Ουκρανίας. Και δεν παίρνει απόφαση γιατί το θέμα αγγίζει και τις σχέσεις Ελλάδας–Ρωσίας.
Η Ρωσική Κυβέρνηση έχει αντιδράσει έντονα στην αναγνώριση της Ουκρανίας καθώς θεωρεί ότι πίσω από αυτή κρύβονται πολιτικά παιχνίδια.
Το γεγονός ότι οι Ρώσοι παρακολουθούν τη στάση της Ελλαδικής Εκκλησίας φαίνεται και από τις δηλώσεις του εκπροσώπου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο οποίος σχολίασε τη σχετική συζήτηση της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου.
«Ο τρόπος με τον οποίο συζητείται από την εκκλησία της Ελλάδας το θέμα της σχισματικής “εκκλησίας”, καταμαρτυρεί φυσικά την πρωτοφανή αιχμηρότητα αυτού του προβλήματος καθώς και την πίεση που ασκείται», δήλωσε ο Βλαντίμιρ Λεγκόιντα, εκπρόσωπος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ταυτόχρονα, σημείωσε πως «η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία πάντα δήλωνε ότι ο σημαντικότερος παράγοντας αυτής της συζήτησης πρέπει να είναι η ανησυχία για τους Ορθόδοξους Ουκρανούς, τα παιδιά της κανονικής Εκκλησίας, τα οποία διώκονται από τους ριζοσπάστες, ως αποτέλεσμα της παρέμβασης από το Φανάρι».
«Οποιαδήποτε στήριξη της σχισματικής εκκλησίας από τις τοπικές εκκλησίες μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη διαίρεση μέσα στην ουκρανική κοινωνία, οξύνοντας τον διχασμό και την κλιμάκωση του μίσους», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Ο δύσκολος Οκτώβρης της Αθήνας
Όπως και να έχει όμως τον Οκτώβριο κατά τον οποίο θα συνεδριάσει η Ιερά Σύνοδος, η Εκκλησία δεν μπορεί να αποφύγει ούτε τη συζήτηση ούτε βεβαίως την απόφασή της για το θέμα.
Ήδη σημαντικοί μητροπολίτες όπως π.χ. ο Ναυπάκτου Ιερόθεος και ο Μεσσηνίας Χρυσόστομος έχουν εκφραστεί υπέρ των θέσεων του Φαναρίου, όπως και πολλοί μητροπολίτες των Νέων Χωρών οι οποίες δεν είναι δυνατόν να στραφούν κατά της Μητέρας Εκκλησίας.
Ένας εξ αυτών ο οποίος θεωρείται και εκ των διεκδικητών του αρχιεπισκοπικού Θρόνου στο μέλλον, μιλώντας στην «Κ.τ.Ο» τόνισε πως είναι αδύνατο η Εκκλησία της Ελλάδος να λάβει απόφαση η οποία θα είναι υπέρ των θέσεων της Ρωσικής Εκκλησίας. Το αντίθετο: « Σε καμία περίπτωση η Σύνοδος δεν μπορεί να συγκρουστεί με το Φανάρι. Οι θέσεις της Ρωσίας είναι γνωστές από παλαιά και βεβαίως δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές στην Αθήνα. Δεν γίνεται η Εκκλησία της Ελλάδος παρά τις όποιες διαφορές να πάει σε ρήξη με το Φανάρι. Βεβαίως υπάρχει και η σερβική Εκκλησία με την οποία έχουμε άριστες σχέσεις, όμως και αυτοί θα πρέπει να κατανοήσουν ότι ο άξονας Αθηνών–Φαναρίου θα συνεχίζει να υπάρχει παρά τα όποια προβλήματα».
Ο Ιεράρχης εκτίμησε ότι και η Εκκλησία της Κύπρου όπως και τα Ελληνόφωνα Πατριαρχεία Ιεροσολύμων και Αλεξάνδρειας δύσκολα θα στηρίξουν τη Ρωσία στην κόντρα της με την Ουκρανία…
Ο Μεσσηνίας για τη στάση της Ρωσίας
Ο μητροπολίτης Μεσσηνίας μιλώντας για τη στάση της Ρωσίας επισημαίνει: Πίσω από όλες αυτές τις μεθοδεύσεις μία και μοναδική επιδίωξη υπάρχει από μέρους του Πατριαρχείου Μόσχας. Η αμφισβήτηση του αδιαμφισβήτητου κανονικού δικαιώματος του Οικουμενικού Πατριάρχου, ως Πρώτου στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ανατολής, να εκχωρεί Αυτοκεφαλίες και να εκδικάζει έκκλητες προσφυγές όχι μόνο ιεραρχών των επαρχιών του, αλλά και των λοιπών Ορθοδόξων Εκκλησιών.
Την ίδια μεθοδολογία αμφισβήτησης του πρωτείου του Κωνσταντινουπόλεως στην Ανατολή εφήρμοσε και κατά το παρελθόν το Πατριαρχείο Μόσχας με τα κείμενα του Διαλόγου με τους Ρωμαιοκαθολικούς (βλ. Κείμενο Ραβέννας) και με την όλη διαδικασία προετοιμασίας και σύγκλησης της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Κρήτη, 2016).
