τοῦ Σεβ. Μητρ. Νέας Σμύρνης κ. Συμεών

1. Δεύτερη μακρά περίοδος νηστείας μετά τή Μεγάλη Τεσσαρακοστή εἶναι ἡ νηστεία τῶν Χριστουγέννων, γνωστή στή γλώσσα τοῦ ὀρθοδόξου λαοῦ μας καί ὡς σαραντά(η)μερο. Περιλαμβάνει καί αὐτή σαράντα ἡμέρες, ὅμως δέν ἔχει τήν αὐστηρότητα τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Ἀρχίζει τήν 15η Νοεμβρίου καί λήγει τήν 24η Δεκεμβρίου.

2. Ἡ ἑορτή τῆς κατά σάρκα Γεννήσεως τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀποτελεῖ τή δεύτερη μεγάλη Δεσποτική ἑορτή τοῦ χριστιανικοῦ ἑορτολογίου. Μέχρι τά μέσα τοῦ Δ΄ αἰώνα ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἀνατολῆς συνεόρταζε τή γέννηση καί τή βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ὑπό τό ὄνομα τά Ἐπιφάνεια τήν ἴδια ἡμέρα, στίς 6 Ἰανουαρίου. Τά Χριστούγεννα ὡς ξεχωριστή ἑορτή, ἑορταζομένη στίς 25 Δεκεμβρίου εἰσήχθη στήν Ἀνατολή ἀπό τή Δύση περί τά τέλη τοῦ Δ΄ αἰώνα.

Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, πού πρῶτος ὁμιλεῖ γιά τήν ἑορτή τῶν Χριστουγέννων, τήν ὀνομάζει «μητρόπολιν πασῶν τῶν ἑορτῶν» (PG 48, 752) καί μᾶς πληροφορεῖ περί τό 386 ὅτι «οὔπω δέκατόν ἐστιν ἔτος, ἐξ οὗ δήλη καί γνώριμος ἡμῖν αὕτη ἡ ἡμέρα (τῆς ἑορτῆς) γεγένηται» (PG 49, 351).

Μέ τή διαίρεση τῆς ἄλλοτε ἑνιαίας ἑορτῆς καί τήν καθιέρωση τῶν τριῶν ξεχωριστῶν ἑορτῶν, τῆς Γεννήσεως τήν 25η Δεκεμβρίου, τῆς Περιτομῆς τήν 1η καί τῆς Βαπτίσεως τήν 6η Ἰανουαρίου, διαμορφώθηκε καί τό λεγόμενο Δωδεκαήμερον, δηλαδή τό ἑόρτιο χρονικό διάστημα ἀπό τίς 25 Δεκεμβρίου ὥς τίς 6 Ἰανουαρίου. Ἔτσι διασώθηκε κατά κάποιο τρόπο ἡ ἀρχαία ἑνότητα τῶν δύο μεγάλων ἑορτῶν τῆς Γεννήσεως καί τῆς Βαπτίσεως τοῦ Κυρίου.

3. Ἡ μεγάλη σημασία πού ἀπέκτησε μέ τήν πάροδο τοῦ χρόνου στή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας ἡ νέα ἑορτή τῶν Χριστουγέννων καί ἡ εὐλάβεια τῶν πιστῶν καί ἰδιαίτερα τῶν μοναχῶν, ἀποτέλεσαν τίς προϋποθέσεις γιά τήν καθιέρωση καί τῆς πρό τῶν Χριστουγέννων νηστείας. Σ’ αὐτό ἀσφαλῶς ἐπέδρασε καί ἡ διαμορφωμένη ἤδη τεσσαρακονθήμερη νηστεία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς πού προηγεῖτο τοῦ Πάσχα.

Ὅπως ἡ ἑορτή ἔτσι καί ἡ νηστεία, ὡς προετοιμασία γιά τήν ὑποδοχή τῶν γενεθλίων τοῦ Σωτῆρος, ἐμφανίστηκε ἀρχικά στή Δύση, ὅπου ἡ νηστεία αὐτή ὀνομαζόταν Τεσσαρακοστή τοῦ ἁγίου Μαρτίνου ἐπειδή ἄρχιζε ἀπό τήν ἑορτή τοῦ ἁγίου τούτου τῆς Δυτικῆς Ἐκκλησίας. Τό ἴδιο ἐπανελήφθη καί σ΄ ἐμᾶς, ὅπου πολλοί τή νηστεία τῶν Χριστουγέννων ὀνομάζουν τοῦ ἁγίου Φιλίππου ἐπειδή προφανῶς ἀρχίζει τήν ἑπομένη τῆς μνήμης τοῦ Ἀποστόλου.

Οἱ πρῶτες ἱστορικές μαρτυρίες, πού ἔχουμε γιά τή νηστεία πρό τῶν Χριστουγέννων, ἀνάγονται γιά τή Δύση στόν Ε’ καί γιά τήν Ἀνατολή στόν ΣΤ΄ αἰώνα. Ἀπό τούς ἀνατολικούς συγγραφεῖς σ΄αὐτήν ἀναφέρονται ὁ Ἀναστάσιος Σιναΐτης, ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νικηφόρος ὁ Ὁμολογητής, ὁ ἅγιος Θεόδωρος ὁ Στουδίτης, καθώς ἐπίσης καί ὁ πατριάρχης Ἀντιοχείας Θεόδωρος Βαλσαμών.

4. Ἡ νηστεία στήν ἀρχή, καθώς φαίνεται, ἦταν μικρῆς διάρκειας. Ὁ Θεόδωρος Βαλσαμών, πού γράφει περί τόν ΙΒ΄ αἰώνα –καί κατά συνέπεια μᾶς πληροφορεῖ γιά τά ὅσα ἴσχυαν στήν ἐποχή του–, σαφῶς τήν ὀνομάζει «ἑπταήμερον». Ὅμως ὑπό τήν ἐπίδραση τῆς νηστείας τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐπεξετάθη καί αὐτή σέ σαράντα ἡμέρες, χωρίς ἐν τούτοις νά προσλάβει τήν αὐστηρότητα τῆς πρώτης.

Πῶς θά πρέπει νά τή νηστεύουμε; Καθ’ ὅλη τή διάρκεια τοῦ σαρανταημέρου δέν καταλύουμε κρέας, γαλακτερά καί αὐγά. Ἀντίθετα, ἐπιτρέπεται νά καταλύουμε ψάρι ὅλες τίς ἥμερες –πλήν, φυσικά, τῆς Τετάρτης καί τῆς Παρασκευῆς– ἀπό τήν ἀρχή μέχρι καί τήν 17η Δεκεμβρίου. Ψάρι καταλύουμε ἐπίσης καί κατά τήν ἑορτή τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου, ὁποιαδήποτε ἡμέρα κι ἄν πέσει.

Ἀπό τήν 18η μέχρι καί τήν 24η Δεκεμβρίου, παραμονή τῆς ἑορτῆς, ἐπιτρέπεται ἡ κατάλυση οἴνου καί ἐλαίου μόνο –ἐκτός, βέβαια, τῶν ἡμερῶν Τετάρτης καί Παρασκευῆς πού θά παρεμβληθοῦν καί κατά τίς ὁποῖες τηροῦμε ἀνέλαιη νηστεία. Ἐπίσης μέ ξηροφαγία θά πρέπει νά νηστεύουμε τήν πρώτη ἡμέρα τῆς νηστείας, 15η Νοεμβρίου, καθώς καί τήν παραμονή τῆς ἑορτῆς, ἐκτός βέβαια κι ἄν πέσουν Σάββατο ἤ Κυριακή.

ΝΗΣΤΕΙΑ: ΑΠΟΧΗ ΑΠΟ ΠΑΣΗΣ ΑΜΑΡΤΙΑΣ

«Ἐπίσης ὀφείλουμε νά μήν τηροῦμε μόνο τήν τάξη τῆς νηστείας πού ἀφορᾶ τίς τροφές, ἀλλά νά ἀπέχουμε καί ἀπό κάθε ἁμαρτία, ἔτσι ὥστε, ὅπως νηστεύουμε ὡς πρός τήν κοιλιά, νά νηστεύουμε καί ὡς πρός τή γλώσσα, ἀποφεύγοντας τήν καταλαλιά, τό ψέμα, τήν ἀργολογία, τή λοιδορία, τήν ὀργή καί γενικά κάθε ἁμαρτία πού διαπράττουμε μέσῳ τῆς γλώσσας.

Ἐπίσης χρειάζεται νά νηστεύουμε ὡς πρός τά μάτια. Νά μή βλέπουμε μάταια πράγματα. Νά μήν ἀποκτοῦμε παρρησία διά μέσου τῶν ματιῶν. Νά μήν περιεργαζόμαστε κάποιον μέ ἀναίδεια. Ἀκόμη θά πρέπει νά ἐμποδίζουμε τά χέρια καί τά πόδια ἀπό κάθε πονηρό πράγμα.

Μέ αὐτό τόν τρόπο νηστεύοντας μιά νηστεία εὐπρόσδεκτη στόν Θεό καί ἀποφεύγοντας κάθε εἴδους κακία πού ἐνεργεῖται διά μέσου τῆς καθεμιᾶς ἀπό τίς αἰσθήσεις μας, θά πλησιάζουμε, ὅπως εἴπαμε, τήν ἁγία ἡμέρα τῆς Χριστουγέννων ἀναγεννημένοι, καθαροί καί ἄξιοι τῆς μεταλήψεως τῶν ἁγίων μυστηρίων».

ΔΩΡΟΘΕΟΣ ΓΑΖΗΣ [Συμεών Κούτσα (Μητρ. Νέας Σμύρνης), Ἡ νηστεία τῆς Ἐκκλησίας, 11η ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἀποστολική Διακονία, 2007), σσ. 88-92].

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Εκκλησιασμός της Κυριακής

Ἡ σημερινή εὐαγγελική περικοπή, ἀδελφοί χριστιανοί, μᾶς μίλησε γιά μιά γυναίκα συγκύπτουσα, ἐντελῶς συγκύπτουσα, «μή δυναμένη ἀνακῦψαι εἰς τό παντελές», λέγει τό κείμενο....

Χωρίς το Χριστό, αμαρτάνουμε και μας ελέγχει ο Σατανάς

Χωρίς το Χριστό, αμαρτάνουμε και  μας ελέγχει ο Σατανάς (Λουκ. 13,10-17) – Αναφορά στη θεραπεία της γυναίκας με την καμπούρα   Του Σεβ. Μητροπ. Ζιμπάμπουε Σεραφείμ Η  ευαγγελική περικοπή αυτής...

Επιμένει ο Καπραβέλος: «Κλείστε μέσα τους ανεμβολίαστους – Βλέπω μαύρα Χριστούγεννα»!

«Βλέπω μαύρα Χριστούγεννα» δήλωσε ο διευθυντής της Β' ΜΕΘ Νοσοκομείου «Παπανικολάου» στη Θεσσαλονίκη Νίκος Καπραβέλος ζητώντας αυστηρότερα μέτρα.  Όπως εξήγησε, μιλώντας στον ΣΚΑΪ  ο κ. Καπραβέλος,...

Μητροπολίτης Άρτης: Δεν ορφανεύει όποιος έχει πατέρα τον Θεό

Το Σάββατο 4 Δεκεμβρίου 2021, το πρωΐ, στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό της Αγίας Βαρβάρας, στο Αστροχώρι Άρτης, ελειτούργησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος. Ο...

Αρχιεπίσκοπος: «Να μεταδώσουμε χωρίς ακρότητες και εθνικιστικές αποκλίσεις το πνεύμα του 1821 στις νεότερες γενιές»

Ξεκίνησαν οι εργασίες του Πανελληνίου Συνεδρίου Κατηχητών της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Χριστιανικής Αγωγής και Νεότητος της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος.           Το Συνέδριο...

Πανδήμως πανηγύρισε το Ιερό Προσκύνημα της Αγίας Βαρβάρας στο Αιγάλεω

Με τη δέουσα λαμπρότητα εορτάστηκε η Ιερά Μνήμη της Προστάτιδος του Πυροβολικού Σώματος του Ελληνικού Στρατού, Αγίας Μεγαλοπαρθενομάρτυρος Βαρβάρας, εις τον φερώνυμο Ιερό Προσκυνηματικό...

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο στον Πανηγυρίζοντα Ναό της Αγίας Βαρβάρας Λαμίας

Λαμπρό Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο επί τη μνήμη της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Βαρβάρας τελέσθηκε σήμερα το πρωί στη Λαμία και στον ομώνυμο Πανηγυρίζοντα Μεγαλοπρεπή Ναό της πόλεως.          ...
video

Ο Δημητριάδος Ιγνάτιος σε 60΄΄ – Αύριο είναι Κυριακή Ι΄ Λουκά

Παρακολουθήστε το σύντομο βιντεάκι που ετοίμασε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ.Ιγνάτιος, με αφορμή την ευαγγελική περικοπή της Ι' Κυριακής του Λουκά, 5...

Προεξάρχοντος του Επισκόπου Ωρεών η πανηγυρική Θ. Λειτουργία στην Αγ. Βαρβάρα Δάφνης

Προεξάρχοντος του Αρχιγραμματέα της Ιεράς Συνόδου Επισκόπου Ωρεών Φιλοθέου τελέστηκε η πανηγυρική Θεία Λειτουργία στην Αγία Βαρβάρα Δάφνης. Πριν το ανάγνωσμα του Αποστόλου της ημέρας...

Δημητριάδος Ιγνάτιος: «Πρέπει να υπάρξει συνέχεια. Έχουμε ζωντανή την Ελπίδα!»

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό των Αγίων Ιωάννου του Δαμασκηνού και Αγίας Βαρβάρας Νέας Ιωνίας Βόλου, χοροστάτησε απόψε το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δημητριάδος και...

Πολυαρχιερατικός Εσπερινός στον Πανηγυρίζοντα Ναό της Αγίας Βαρβάρας Λαμίας

Πολυαρχιερατικός Εσπερινός τελέσθηκε απόψε στον Πανηγυρίζοντα Ναό της Αγίας Βαρβάρας Λαμίας.           Στον Εσπερινό χοροστάτησε και ωμίλησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ....

Πλειάδα Αρχιερεών στον Εσπερινό ονομαστηρίων του Μητροπολίτη Πειραιώς

Η Ακολουθία του Εσπερινού επί τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Σεραφείμ Επισκόπου Φαναρίου, εορτή κατά την οποία άγει τα ονομαστήριά του ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Η Μητρόπολη Χίου ετίμησε τον Άγιο Αγγελή

Με την Χάριν και την βοήθεια της Τρισηλίου Θεότητος και στο πλαίσιο της τιμής των Νεομαρτύρων κατά το επετειακό των 200 ετών από την...

Ο Βόλος εορτάζει τον Πολιούχο του Άγιο Νικόλαο

  Με την δέουσα λαμπρότητα, έντονη προσμονή, αλλά και προσοχή, λόγω της σοβούσης πανδημίας, ο Βόλος ετοιμάζεται να πανηγυρίσει την μνήμη του Πολιούχου και Προστάτου...

Αγία Βαρβάρα η Μεγαλομαρτυς

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Ορισμένοι άγιοι της Εκκλησίας μας έχουν την προσωνυμία Μεγαλομάρτυρες, διότι υπέστησαν ιδιαίτερα σκληρά βασανιστήρια, κατά την ομολογία τους στο...