Η καμπάνες στις εκκλησίες συνήθως χτυπούν για να προσελκύσουν τους πιστούς στην Εκκλησία. Όμως δε βαρούν πάντα με τον ίδιο σκοπό. Τι σημαίνει ο κάθε διαφορετικός ρυθμός που χτυπούν.

Αιώνες τώρα η Εκκλησία έχει συμπεριλάβει στη λατρεία της και σ’ ό,τι επιτελείται, κάθε πρόσφορο μέσο που συντελεί είτε στην πρόσληψη του μηνύματός της από τους πιστούς, είτε στη μετάδοση των μηνυμάτων της προς αυτούς. Ένα απ’ αυτά τα μέσα είναι οι καμπάνες.

Οι καμπάνες της εκκλησίας, έλκουν την καταγωγή και την ονομασία τους από την περιοχή της Καμπανίας, της Ιταλίας, καθώς εκεί βρίσκονταν τα κατάλληλα μέταλλα για την παρασκευή καμπανών.

Οι καμπάνες εμφανίσθηκαν στη Δύση τον 6ο αιώνα και αργότερα έκαναν την εμφάνισή τους και στην Ανατολή. Σήμερα δε νοείται Ορθόδοξος Ναός χωρίς καμπάνες, αφού θεωρούνται απαραίτητο και αναπόσπαστο τμήμα της λατρείας.

Σε κάθε περίσταση της Χριστιανικής ζωής και λατρείας, οι καμπάνες χρησιμοποιούνται για να επισημάνουν την έναρξη κάποιας Ιεράς Ακολουθίας, είτε πρόκειται για τακτικές ιερές ακολουθίες όπως του Εσπερινού, του Όρθρου, της Θείας Λειτουργίας της Ιεράς Αγρυπνίας, κ.λ.π., είτε για έκτακτα γεγονότα όπως η αναγγελία της εκδημίας ενός αδελφού ή κάποια φυσική καταστροφή, ή την έναρξη του κατηχητικού, ή την άφιξη του Επισκόπου στο Ναό κ.λ.π.

Οι καμπάνες χτυπούν πάντοτε στον ίδιο ρυθμό; Με τον ίδιο σκοπό;

Η απάντηση είναι πως όχι. Το Ορθόδοξο ήθος διαπερνά και επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο κρούσεως των καμπανών ανάλογα με την περίπτωση.

Έτσι κατά την παραμονή και την κυρία ημέρα μιας μεγάλης Δεσποτικής ή Θεομητορικής Εορτής οι καμπάνες χτυπούν χαρμόσυνα, όπως χαρμόσυνα χτυπούν όταν εορτάζει ο Άγιος της Ενορίας, του Ναού, όταν ψάλλεται η Δοξολογία προς τον Θεό, όταν επισκέπτεται για να χοροστατήσει και να ιερουργήσει ο Επίσκοπος, ο ιστάμενος εις τύπον και τόπον Χριστού, όταν εορτάζονται οι Εθνικές Εορτές ούτως ώστε και δι’ αυτού του τρόπου, της κρούσεως των καμπανών, να τονιστεί το γεγονός και να ευφρανθούν οι πιστοί στο άκουσμα των κωδονοκρουσιών.

Αντίθετα, όταν συμβαίνουν πένθιμα γεγονότα, όπως κατά την Μεγάλη Παρασκευή, της Αγίας και Μεγάλης Εβδομάδας, ή κατά την εκδημία κάποιου προσώπου, τότε ο ήχος των καμπανών προσαρμόζεται στον πένθιμο χαρακτήρα του γεγονότος και καλεί σε συμμετοχή και συμπαράσταση τους πιστούς.

Υπάρχουν θα λέγαμε και κάποιοι σταθεροί «κώδικες» κωδονοκρουσιών με κάποιες ίσως μικρές παραλλαγές από περιοχή σε περιοχή και από ενορία σε ενορία. Για παράδειγμα, όταν τελείται ο Εσπερινός και την άλλη μέρα δεν πρόκειται να τελεσθεί Θεία Λειτουργία χτυπά το λεγόμενο «μονοκάμπανο», δηλαδή χτυπά μόνο η μία από τις καμπάνες.

Ομοίως συμβαίνει και τα πρωινά που τελείται ο Όρθρος άνευ Θείας Λειτουργίας. Όταν, ωστόσο, τελείται ο Εσπερινός και την άλλη μέρα ξημερώνει μια γιορτή και θα τελεσθεί Θεία Λειτουργία τότε χτυπά το λεγόμενο «διπλοκάμπανο» , δηλαδή χτυπούν τουλάχιστο οι δύο από τις τρεις καμπάνες του ναού, σε πιο έντονο και χαρούμενο ρυθμό, για να «ειδοποιήσουν» με έμφαση τους πιστούς ότι αύριο ο ναός θα «λειτουργήσει».

Ομοίως συμβαίνει και όταν τελείται η ακολουθία του Όρθρου και μετά απ’ αυτήν θα τελεσθεί η Θεία Λειτουργία.

Τότε, μάλιστα, έχουμε τρεις κωδονοκρουσίες. Μία στην αρχή του Όρθρου, μία περίπου στον μέσον του Όρθρου αμέσως μετά την ανάγνωση του Συναξαρίου και προ των καταβασιών, και η «τρίτη» λεγόμενη «καμπάνα» κατά τη Δοξολογία.

Ασφαλώς η Εκκλησία δεν χρησιμοποιεί τις καμπάνες απλώς και μόνο να γνωστοποιήσει στους πιστούς μια ακολουθία, μια τελετή, ένα γεγονός. Αυτό θα μπορούσε να το πράξει ιδίως στην εποχή μας και μ’ άλλα μέσα.

Η Εκκλησία συνεχίζει να χτυπά και θα χτυπά τις καμπάνες, γιατί η κρούση τους συμβολίζει και είναι το στόμα του Θεού, της Εκκλησίας, που μιλά στα τέκνα της και τα καλεί να προσέλθουν στο Ναό, στον οίκο του Πατρός τους να προσευχηθούν, να ξεκουραστούν πνευματικά, να γιατρευτούν, να δυναμώσουν, να ενθαρρυνθούν, να παρηγορηθούν, να ευχαριστηθούν, να κλάψουν, να χαρούν, να κατακτήσουν την ελπίδα, να κερδίσουν τη Σωτηρία τους.

Είναι αλήθεια ότι στις ημέρες μας οι καμπάνες χτυπούν ηλεκτρονικά, κάτι που δεν είναι πάντα κακό, και ανάμεσα στα προγράμματα κωδονοκρουσιών υπάρχει ένα πρόγραμμα που ονομάζεται «Αδάμ».

Τι σημαίνει άραγε αυτό; Σημαίνει κάτι το συγκλονιστικό. Ενθυμούμαστε ότι μετά την παρακοή τους οι Πρωτόπλαστοι κρύφτηκαν από το Θεό Γεν.κεφ3 στιχ.8-9, αλλά ο Κύριος ο Θεός φώναξε τον Αδάμ και του είπε: «Αδάμ που ει;» δηλαδή «Αδάμ, που είσαι;» Έτσι λοιπόν κάθε φορά που χτυπούν οι καμπάνες ο Θεός φωνάζει στον καθένα μας. «Αδάμ που είσαι;» Μας καλεί κοντά του, μας καλεί να τον πλησιάσουμε, να τον επισκεφθούμε.

π. Χαραλάμπους Παπαδοπούλου, Θεολόγου

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Επίσκοπος Κεγχρεών: O Χριστός δεν παραβλέπει τις δεήσεις της Μητρός Του

Στον Ι. Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Καίσαρι Κορινθίας λειτούργησε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κεγχρεών κ. Αγάπιος την Κυριακή, 2 Αυγούστου 2020. Στον λόγο του...

Μνημόσυνο Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κυρού Προκοπίου

Τελέσθηκε χθες Κυριακή 2 Αυγούστου 2020 το Τριετές Μνημόσυνο του μακαριστού Μητροπολίτου Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κυρού Προκοπίου στον ιερό Καθεδρικό Ναό του αγίου...

Τιμήθηκε η επέτειος των 200 ετών ιστορίας του Ι.Ν. Αγίου Βλασίου Πηλίου

Με Αρχιερατική Θεία Λειτουργία, που τέλεσε ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος, τιμήθηκε, την Κυριακή 2/8, η επέτειος των 200 ετών από την θεμελίωση του Ιερού Ναού...

Στόν ἱερό Ναό φορᾶμε μάσκες;

Ἀρχιμανδρίτης Σαράντης Σαράντος, ἐφημέριος Ἱ. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ἀμαρουσίου Μετά ἀπό τή σημερινή Κ.Υ.Α. γιά τήν ὑποχρεωτική χρήση μάσκας μέσα στούς ἱερούς Ναούς, ἐκφράζουμε μέ...

Ἡ ἐπίσημη Ἐκκλησία, σιωπῶσα καί ὑπνώττουσα, ἐγκλωβισμένη καί ὑποτεταγμένη ἀδυνατεῖ νά ὀρθώσει λόγο ἀληθείας

Χαιρετισμός Ἀρχιμ. Ἀθανασίου Ἀναστασίου, Προηγουμένου Ἱ.Μ.Μ. Μετεώρου Ἐκπροσώπου τῆς «Συνάξεως γιά τήν Ὀρθοδοξία»  στην Ημερίδα με θέμα: «Σεξουαλική Διαπαιδαγώγηση στα Σχολεία: Αγωγή ή χειραγώγηση;» Πολυσέβαστε Γέροντα καί...

Ο πρώτος Παρακλητικός Κανών στην Παναγία Νέας Περάμου

Την Κυριακή 2 Αυγούστου 2020 ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Χρυσόστομος χοροστάτησε στην ακολουθία του πρώτου Παρακλητικού Κανόνος στον Προσκυνηματικό Ναό της Παναγίας Φανερωμένης...

Η Παράκληση της Παναγίας στον Ι.Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Χαλάστρας

Την Κυριακή 2 Αυγούστου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Εσπερινό και στη συνέχεια στον πρώτο Παρακλητικό...

Ο Μητροπολίτης Σταγών τέλεσε την Παράκληση στον Ι.Ν. Αγ. Γεωργίου Αγναντίας

Στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Αγναντιάς τέλεσε την ακολουθία του Μεγάλου Παρακλητικού Κανόνος προς την Υπεραγία Θεοτόκο ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Σταγών και Μετεώρων κ....

Τυφλή και άνευ όρων υπακοή; Το απαγορεύουν οι Πατέρες της Εκκλησίας!

του Νεκτάριου Δαπέργολα, Διδάκτορος Ιστορίας Γράφαμε προ ολίγων ημερών για το θέμα της υπακοής, για την υποχρέωση των πιστών να αντιδρούν απέναντι στις κακοδοξίες πλανεμένων ποιμένων, αλλά και...

Κυριακή Η’ Ματθαίου στο Άργος Ορεστικό

Στον Ιερό Ναό της Αγίας Παρασκευής Άργους Ορεστικού βρέθηκε την Κυριακή Η΄ Ματθαίου ο Μητροπολίτης Καστορίας κ. Σεραφείμ, προκειμένου να τελέσει τη Θεία Λειτουργία...

Προσευχὴ Ἁγίου Νεκταρίου πρὸς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο

Δέσποινα παντευλόγητε, Ὑπέραγνε Παρθένε, παράδεισε πανθαύμαστε, κῆπε ἐσφραγισμένε. Σὲ δυσωπῶ, (παρακαλῶ ἰδιαιτέρως) Πανάχραντε, χαρίτωσον τὸν νοῦν μου, κατεύθυνον τὰς σκέψεις μου, φώτισον τὴν ψυχήν μου. Κόρη με ποίησον ἁγνόν,...

H εορτή της «Παναγίας της Τριπολιτσάς»

Στόν Μητροπολιτικό Ἱερό Ναό τοῦ Ἁγίου Βασιλείου τῆς Τριπόλεως ἔχει ἀποθησαυρισθεῖ ἡ ἱερά Εἰκόνα τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡ ἐπονομαζόμενη «Παναγία τῆς Τριπολιτσᾶς». Τήν Κυριακή 2...

Κύπρου Μακάριον Γ’ επαινών, την ευσέβειαν και τον χριστιανικόν βίον επαινέσομαι»

Ιεροδιακόνου της Ιεράς Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής, Ραφαήλ Μισιαούλη Συμπληρώνονται, σήμερα, 43 χρόνια (3 Αυγούστου 1977) από την ημέρα της κοιμήσεως του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου του...

Η Μυροβλύτισσα Αγία Θεοδώρα η εν Θεσσαλονίκης

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Στα αγιολόγια της Εκκλησίας μας υπάρχουν άγιοι οι οποίοι αγίασαν ομού με μέλη των βιολογικών τους οικογενειών. Μια τέτοια...

Όταν τα χωριά μας στερούνται ιερέων…

Με έναν ιδιαίτερο τρόπο θέλησε σήμερα από το χωριό Δαμάστα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών να στείλει προς κάθε κατεύθυνση το μήνυμα της...