Η Μνήμη του Αγίου Μιχαήλ του Χωνιάτου στην Ι. Μητροπόλη Φθιώτιδος

Πανηγυρικά εορτάσθηκε την Τρίτη 4 Ιουλίου η Ιερά μνήμη του αγίου Μιχαήλ του Χωνιάτου Μητροπολίτου Αθηνών (†1222), ενός εκ της χορείας των Φθιωτών Αγίων.

 Επίκεντρο του εορτασμού  η αρχαιοτάτη και ιστορική Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Θερμοπυλών, στην οποία έζησε ο άγιος  τα τελευταία 7 έτη της ζωής του, εκοιμήθη και ετάφη.

Στην ιερά μονή μετέβη το πρωί της Τρίτης 4 Ιουλίου ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Νικόλαος, συνοδευόμενος από τον Προϊστάμενο του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Λαμίας, π. Νικόλαο Κατσαρέλη και τον Ιεροδιάκονο π. Δημήτριο Ατματζίδη, προκειμένου να χοροστατήσει και να ωμιλήσει στην  πανηγυρική Θεία Λειτουργία.

Στο κήρυγμά του ο Ποιμενάρχης αναφέρθηκε στην ζωή και το τεράστιο συγγραφικό έργο του μεγάλου και σοφού  Ιεράρχου της Εκκλησίας μας Αγίου Μιχαήλ, καθώς και στην ανεύρεση και συλλογή  ιστορικών στοιχείων από τον Ποιμενάρχη μας , τα οποία μαρτυρούν ότι ο άγιος έζησε τα τελευταία 7 έτη της ζωής του στην Ιστορική Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου Θερμοπυλών, η οποία είναι κτίσμα του Βασιλέως Αλεξίου του Α΄ του Κομνηνού, εκοιμήθη στις 4 Ιουλίου του 1222 και ετάφη εκεί.

Προ της απολύσεως της Θείας Λειτουργίας, ο Σεβασμιώτατος ευλόγησε τους άρτους, τους οποίους προσέφεραν οι ευσεβείς πιστοί των Θερμοπυλών και της Ανάβρας, στους οποίους ευχήθηκε να έχουν πάντοτε την ευλογία του Κυρίου στην ζωή τους με ακοίμητες τις πρεσβείες του αγίου Μιχαήλ.

Ακολούθως οι ευλαβείς κυρίες προσέφεραν σε όλους τους παρευρισκομένους κέρασμα στον κατάφυτο  προαύλιο χώρο του Μοναστηριού, ο οποίος έχει μοναδική θέα στον Μαλιακό κόλπο και στο Καλλίδρομο Όρος.

Κατά την διάρκεια του κεράσματος ο Σεβασμιώτατος συζήτησε με τον Εφημέριο της Ενορίας Αγίων Αναργύρων Θερμοπυλών π. Δημήτριο Ντάλλα και το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο σχετικά με την συντήρηση και αναστήλωση της παλαιφάτου Βασιλικής Ιεράς Μονής, τους οποίους και επαίνεσε για το ενδιαφέρον τους.

Ακολουθεί ένα άρθρο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Νικολάου, σχετικό με την ζωή και το έργο του Αγίου.

Η ένδοξη και ιστορική Μητρόπολη Φθιώτιδος έχει να επιδείξει πολλούς αγίους στη διαδρομή των 2000 χρόνων της Εκκλησίας μας,  Α­πο­στό­λους, Μάρτυρες, Ο­μο­λογητές, Ιε­ράρ­χες, Οσίους, Νεομάρτυρες, άν­δρες και γυναίκες. Όλους τους αγίους μας μαζί εορτάζομε την Κυριακή προ της εορτής του Ευαγγελισμού. Ο αριθμός των αγίων της τοπικής μας Εκ­κλησίας είναι ανεξάντλητος, όπως η ιστορική έρευνα αποδεικνύει και συνεπώς ο αριθ­μός των οκτώ Φθιωτών Αγίων είναι συμβολικός και αντιπροσωπευτικός.

Ένας από τούς μεγάλους αγίους της Εκκλησίας μας, που έχει στενό σύνδε­σμο με την Φθιώτιδα, είναι ο σήμερα τιμώμενος άγιος Μιχαήλ Χωνιάτης,  Επίσκοπος  Αθηνών, ο οποίος τα τελευταία χρόνια της ζωής του επέρασε εις την Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάν­νου Θερμοπυλών, όπου και ετάφη.

Ο άγιος Μιχαήλ, Μητροπολίτης Αθηνών, εγεννήθη στις Χώνες (αρχαίες Κο­λοσ­σές) της Μικράς Ασίας περί το 1138 και εκ του τόπου της καταγωγής του επονομάσθηκε Χωνιά­της. Από την παιδική του ηλικία επέ­δει­ξε ζήλο στην Εκ­κλη­σια­στική ζωή, γι΄ αυτό και από τον τότε Μητρο­πο­λί­τη Χωνών απεστάλη ως προστα­τευό­μενός του στην Κωνστα­ντι­νού­πολη, όπου εσπούδασε «γραμματικήν προπαι­δείαν και την του επικού κύκλου χρηστο­μά­θειαν». Διετέλεσε μαθητής του Δια­κό­νου και μετέπειτα Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης αγίου Ευσταθίου. Λόγω της μεγά­λης μορφώσεως και του ακεραίου χαρακτήρος προσε­λή­φθη στην υπηρεσία των Πα­τριαρ­χείων ως Γραμματεύς, από όπου το 1182 εξελέγη Μητρο­πο­λίτης Αθηνών. Στην Α­θή­να μετέβη γεμάτος ενθουσιασμό και αγάπη για το αρχαίο άστυ, εις το οποίο όμως ένοιωσε μεγάλη απογοήτευση λόγω της δεινής θέσεώς του από κά­θε άπο­ψη.

Ευρυμαθέστατος και αρχαιομαθέστατος επερίμενε να συναντήσει τους Αθη­ναίους του χρυσού αιώνος του Περικλέους και εκείνος συνήντησε οικονομική και πνευματική εξα­θλίωση. Ως εξής περιγράφει σε μερικούς στίχους την κατάσταση των Αθηνών:

«Φευ, οια πάσχω και λέγω τε και γράφω.

Οικών Αθήνας ουκ Αθήνας που βλέπω,

κόνιν δε λυπράν και κενήν μακαρίαν.

Που σοι τα σεμνά, τλημονεστάτη πόλις;

Όλωλε σύμπαν των Αθηνών το κλέος.»

          Παρά ταύτα ο σοφός Ιεράρχης με κάθε τρόπο προσεπάθησε να βελτιώσει τη θέση των Αθηναίων και των Αθηνών, την οποία, όταν υπήρξε ανάγκη, υπερασπί­σθη­κε κατά των επιδρομέων Φράγκων. Το έτος 1204 ετέθηκε επί κεφαλής των υπερασπιστών της πόλεως και αντέκρουσε τον ηγεμόνα του Ναυπλίου Λέοντα Σγουρό. Μετά την Δ΄ Σταυροφορία και την εγκατάσταση στην Αθήνα του Φράγκου Όθωνος Ντελαρός, ο μεγάλος Ιε­ράρ­χης μη ανεχόμενος τις κατά της Ορθοδοξίας ταπεινώσεις των Φρά­γκων κατακτητών οικειοθελώς απεχώρησε και εγκαταστάθηκε στη γειτονική Κέα από όπου προσεπάθησε να καθοδηγεί το ποίμνιό του.

Από την Κέα το 1215 έφυγε και εγκαταστάθηκε στην φημισμένη Βασιλική Μονή του Αγίου Ιωάννου των Θερμοπυλών, που είχε ιδρύσει ο Α­λέξιος Α΄ Κομ­νη­νός, όπου παρέ­μεινε μέχρι τον θάνατό του το 1222. Εις την Μονή του Αγίου Ιωάν­νου ο γέρων Ιε­ράρ­χης επεδόθη στην πε­ρι­συλ­λο­γή και στην συγγραφή. Το συγγραφικό του έργο είναι ποικίλο. Έγραψε κατηχήσεις, πανηγυρικούς λόγους, 180 επιστολές από τις οποίες αντλούμε πολλά στοιχεία για τη ζωή του, τους αγώνες του για την Εκκλησία και την ιστο­ρία της περιοχής.

Σε βαθύ γήρας ο άγιος Μητροπολίτης Αθηνών Μιχαήλ, ο πιο ευπαίδευτος Ιε­ράρ­­χης της εποχής του, ειρηνικά στη Μονή των Θερμοπυ­λών παρέδωσε την ψυχή του στο Θεό αγαπώμενος και τιμώμενος υπό πάντων και ετάφη εκεί ως απλός Μοναχός προσφέ­ρο­ντας στην Φθιω­τι­κή γη το σκήνωμά του ως πνευματική ευ­λο­γία. Η αγία μας Εκκλησία ενωρίς τον κατέταξε μεταξύ των Αγίων και την ημέ­ρα της κοιμήσεώς του (4 Ιου­λίου) ώρι­σε ως ημέρα τιμής και μνήμης του.

Χαίροις τρισμακάριστε Μιχαήλ, σοφέ Ιεράρχα, και υπέρτιμε Αθηνών, ο εν Θερμοπύλαις, τον βίον απολήξας, της σης φωταγωγίας, ημάς αξίωσον.

†ο Φθιώτιδος Νικόλαος

Ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως