Μ. Γ. Βαρβούνης, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Ακούμε συχνά να γίνεται λόγος περί ιερών κανόνων, και μάλιστα διαβάζουμε κάποτε και αντικρουόμενες απόψεις για την ερμηνεία και τις πρακτικές συνέπειες όσων προβλέπουν. Πράγματι, οι ιεροί κανόνες αποτελούν κύριο εκφραστή της ιεράς παραδόσεως, επί της οποίας στηρίζεται η Εκκλησία και η ζωή της και συνέχουν την εκκλησιαστική πρακτική. Εχουν άλλωστε συνταχθεί από Συνόδους και έτυχαν της καθολικής αποδοχής της Εκκλησίας.

Υπάρχουν όμως κανόνες με πρακτικό περιεχόμενο, οι οποίοι στην διάρκεια των αιώνων άλλαξαν ή τροποποιήθηκαν, λόγω των αλλαγών στην κοινωνία και στην καθημερινή ζωή. Εχουμε άλλωστε και άλλη φορά γράψει ότι μπορεί η Εκκλησία να είναι ο Χριστός προεκτεινόμενος στους αιώνες, και φυσικά ο Χριστός είναι ίδιος πριν, τώρα και στο μέλλον, όμως ορισμένες φορές χρειάζεται προσαρμογές όχι στον ίδιο τον λόγο του Θεού, από τον οποίο τίποτε δεν επιτρέπεται να αλλάξει, αλλά στον τρόπο με τον οποίο η Εκκλησία απευθύνεται και μιλά στον κόσμο. Κι εδώ βρίσκεται ένα σημαντικό πρόβλημα που αναδείχθηκε στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας στην Κρήτη, δεν λύθηκε όμως εξαιτίας πολλών και διαφόρων παραγόντων και συνεχίζει να υφίσταται, ως θέμα προς άμεση αντιμετώπιση από την Εκκλησία.

Υφίσταται όμως και άλλο ζήτημα: οι ιεροί κανόνες μπορεί να είναι σύστημα ολιστικό και συγκροτημένο, με καθολική και υποχρεωτική βέβαια ισχύ για τα μέλη της Εκκλησίας, κληρικούς και λαϊκούς, ωστόσο συχνά δεν αντιμετωπίζονται έτσι, ιδίως από την διοικούσα Εκκλησία. Για παράδειγμα, είναι συχνό το φαινόμενο να προβάλλονται απαγορεύσεις και προβλέψεις των κανόνων οσάκις επιχειρείται ο περιορισμός ή η κατάργηση μίας συνήθειας της λαϊκής ευσέβειας που είναι αντίθετη προς τα προβλεπόμενα από τους ιερούς κανόνες, αλλά να μη συμβαίνει το ίδιο με τα σχετικά προς τους κληρικούς, όπου εμφανίζεται να εφαρμόζεται υπέρ το δέον, πραγματικά ασύμμετρα, η εκκλησιαστική οικονομία.

Ετσι, μπορεί με βάση τους ιερούς κανόνες να συνεχίζουν να επιβάλλονται επιτίμια σε γυναίκες που απέβαλαν, ακόμη και αν ήθελαν την εγκυμοσύνη και πήραν κάθε μέτρο για να αποφύγουν την αποβολή, η ίδια όμως προσήλωση στο γράμμα των ιερών κανόνων δεν παρατηρείται στο ζήτημα λ.χ. των άγαμων κληρικών. Στη δεύτερη αυτή περίπτωση, δεν εφαρμόζονται κάποτε οι ιεροκανονικές προβλέψεις περί κουράς πριν τη χειροτονία, αλλά τελείται συχνά απλώς ρασοευχή την παραμονή, με αποτέλεσμα, όπως μερικοί από τους ίδιους τους κληρικούς αυτούς ισχυρίζονται, να μην αναγνωρίζουν τους εαυτούς τους ως «ιερομονάχους», αλλά ως «αγάμους κληρικούς». Δεν αποτελεί αυτό εκκοσμίκευση του μοναστικού τάγματος; Και βέβαια στην ίδια κατηγορία ανήκει και η αθρόα απονομή του οφικίου του Αρχιμανδρίτη, ενώ αυτό επιφυλάσσεται μόνο σε περιπτώσεις ηγουμένων μονών, όπου και κυριολεκτεί ο τίτλος, αναφερόμενος στην πνευματική και ποιμαντική «αρχή της ιερής μάνδρας», δηλαδή της μονής.

Οι συνέπειες αυτών των πρακτικών είναι πολλές και ποικίλες, μας έχουν απασχολήσει και κατά το παρελθόν, και βέβαια δεν θα εξαντληθούν με την παρούσα αναφορά. Εκείνο ωστόσο που αξίζει να σημειώσουμε είναι η αίσθηση της ανισότητας που δημιουργείται στους πιστούς και η εξ αυτής συχνή ψύχρανση της πίστης, που εκδηλώνεται με την απομάκρυνση από την Εκκλησία και την αποχή πολλών λαϊκών από την εκκλησιαστική και μυστηριακή ζωή. Κι αυτό βέβαια είναι ολέθριο, καθώς εκτός Εκκλησίας δεν υπάρχει σωτηρία, άρα οι άνθρωποι αυτοί εκτίθενται σε σοβαρό – κάποτε δυστυχώς και μοιραίο – κίνδυνο σχετικά με την σωτηρία τους.

Πρόκειται λοιπόν για ζήτημα με σοβαρές ποιμαντικές συνέπειες, επί του οποίου η Εκκλησία πρέπει να εγκύψει. Κι αν δεν μπορεί να γίνει επαναδιατύπωση και ίσως αλλαγή μερική ορισμένων κανόνων, για λόγους πολλούς που συνδέονται και με την αποφυγή μελλοντικών σχισμάτων, πρέπει όμως η έννοια της οικονομίας να διευκρινιστεί και η εφαρμογή της να ρυθμιστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε και συντεταγμένος και με γενική ισχύ για την Εκκλησία να είναι, αλλά και να δίνει την αίσθηση της δικαιοσύνης.

Ετσι δεν θα δημιουργείται η ολέθρια και ψευδής εντύπωση ότι οι κληρικοί φροντίζουν να διαμορφώνουν τα πράγματα έτσι ώστε να νομιμοποιούν τα θελήματα και τις επιδιώξεις τους, η οποία αποτελεί συνήθως τη βάση για τον εξωεκκλησιασμό πολλών πιστών, ιδίως των νεότερων μελών της Εκκλησίας.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Εορτάστηκε η μετακομιδή των Λειψάνων του Αγ. Λουκά του Ιατρού στην Ι.Μ. Δοβράς

Το διήμερο 28 και 29 Μαΐου, όπως κάθε χρόνο, πανηγύρισε ο υπό ανέγερση Ιερός Ναός του Αγίου Λουκά Αρχιεπ. Συμφερουπόλεως του Ιατρού στην Ιερά Μονή...
video

Για το εμβόλιο μιλάει ο Γέροντας Νεκτάριος Μουλατσιώτης

Για το εμβόλιο μιλάει ο Γέροντας Νεκτάριος. Τι είναι αυτό το εμβόλιο και ποιος είναι υπεύθυνος στο να γίνει υποχρεωτικό; Πότε θα είναι έτοιμο...

Ο Παλαιοχριστιανικός Ναός της Νάξου Παναγιά η Δροσιανή

Η Νάξος είναι κατάσπαρτη από Eκκλησίες, παλαιοχριστιανικές βασιλικές, Εκκλησίες με ανεικονικό διάκοσμο, τοιχογραφημένες βυζαντινές Εκκλησίες έχει επισημάνει η αρχαιολογική έρευνα περισσότερες από ό,τι σε...

Ἀνησυχίες γιὰ τὴν νέα ὀδυνηρὴ ἔκπληξη σχετικὰ μὲ τὴν Ναυτικὴ συνεργασία Ἀλβανίας – Τουρκίας

Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καί Κονίτσης  κύριος ΑΝΔΡΕΑΣ, ἔκανε τίς ἀκόλουθεςδηλώσεις: «Ἐδοκίμασα ὀδυνηρή ἔκπληξη, διαβάζοντας σέ σοβαρή ἡμερήσια ἀθηναϊκή ἐφημερίδα, ὅτι “ἡ Ἀλβανία εἶναι σχεδόν...

Συναξάρι 30ῆς Μαῒου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τῆς ὁσίας μητρός ἡμῶν Ἐμμελείας. Ἡ Ὁσία Ἐμμέλεια καταγόταν ἀπο εὐσεβῆ οἰκογένεια τῆς Καισάρειας τῆς...

Φθιώτιδος: «Μονάχα με την δύναμη και την Χάρη των Αγίων μας μπορούμε να προχωρήσουμε με ασφάλεια στη ζωή μας»

Στο όμορφο, ακριτικό και ιστορικό χωριό Ανάβρα Αλμυρού Ν. Μαγνησίας (Γούρα), το οποίο αποτελεί και το τελευταίο χωριό της Μητροπόλεως μας στα όρια με...

Πανήγυρις Ιερού Ησυχαστηρίου Αναλήψεως του Κυρίου Σκούρτων

Η Ανάληψη του Κυρίου εορτάστηκε την Πέμπτη 28 Μαΐου σε όλους τους Ναούς της Μητροπολιτικής μας επαρχίας. Ιδιαιτέρως δε στο Ιερό Ησυχαστήριο Αναλήψεως του...

Ἐμφανής καί ἐνορχηστρωμένος, ὁ πόλεμος κατά τῆς Ὀρθοδόξου Θείας Λατρείας – Mανιωδῶς κατεπολεμήθη ἡ Θεία Κοινωνία

ΙΕΡΑΤΙΚΗ ΣΥΝΑΞΙΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ ΨΗΦΙΣΜΑ Ἡμεῖς οἱ Κληρικοί τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Κυθήρων καί Ἀντικυθήρων, συνελθόντες σήμερον τήν 29ην Μαΐου 2020 καί ὥραν 11ην π.μ.,...

Ο Δικηγόρος Ν. Καλλιούρης για την αγορά πολυτελούς διαμερίσματος από την Ι.Α. Αυστραλίας

Αξιότιμοι κύριοι, Αναφέρομαι στην επιχειρηθείσα από ανώνυμους κύκλους της Ελληνορθόδοξης Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αυστραλίας έμμεση, αλλά έντεχνη ανάμιξη του ονόματος του θείου μου μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας...

Ο Μητροπολίτης Μαρωνείας εδέχθη την Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας

Τήν πρωίαν τῆς 29ης Μαΐου ε.ε., ἡ Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας κ. Αἰκατερίνη Σακελλαροπούλου εἰς πλαίσια τῆς τριημέρου ἐπισκέψεώς της εἰς τήν Θράκην, ἐπεσκέφθη τόν Σεβασμιώτατον...

Αναγνώρισης Ι. Μονής Παναγίας Δομιανών

Μετά από προσπάθειες δύο και πλέον ετών, η Ιερά Μητρόπολη Καρπενησίου βρίσκεται στην ευχάριστη θέση να αναγγέλλει στο χριστεπώνυμο πλήρωμα της, πως με το ΦΕΚ...

Επιμνημόσυνη Δέηση για την Άλωση της Πόλης στην Ι.Μ. Μαρωνείας

Το πρωΐ τῆς Παρασκευῆς, 29ης Μαΐου 2020, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μαρωνείας καί Κομοτηνῆς κ. Παντελεήμων προέστη τῆς ἐπιμνημοσύνου δεήσεως τοῦ τελευταίου Βυζαντινοῦ Αὐτοκράτορος Κωνσταντίνου τοῦ...

Μνημόσυνο για τον τελευταίο Αυτοκράτορα του Βυζαντίου στην Ι.Μ. Γρεβενών

Τελέστηκε το πρωί της Παρασκευής, ημέρα μνήμης της αποφράδος ημέρας της 29ης Μαΐου του 1453, στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Γρεβενών υπό...

Ου φεισόμεθα της ζωής ημών…

Στη μνήμη του μαρτυρικού Αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ΄ του Παλαιολόγου και όλων εκείνων που έπεσαν υπερασπιζόμενοι την Πόλη το 1453, εψάλη Μνημόσυνο στον Ιερό Καθεδρικό...

Θεμελίωση Παρεκκλησίου στην Πάτρα

Στις 28 Μαΐου 2020, το απόγευμα της Αναλήψεως, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πατρών κ.κ. Χρυσόστομος θεμελίωσε το ιερό Παρεκκλήσιο της Υπαπαντής του Σωτήρος Χριστού της...