Συναξάρι 27ης Μαρτίου

† Μνήμη τῆς ὁσίας μητρός ἡμῶν Ματρώνης, τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ, τῆς Ὁμολογητρίας.

Ἡ Ὁσία Ματρώνα ἔζησε στή Θεσσαλονίκη καί συγκαταλέγε-ται μεταξύ τῶν Μαρ­τύ­ρων τῶν πρώτων αἰώνων τῆς Ἐκκλησίας μας, κατά τήν περί­οδο τῶν διωγμῶν. Ὑπῆρξε ἀ­κόλουθος μιᾶς πλού­σιας καί εὐγενοῦς ᾿Ιουδαίας, μέ τό ὄνο­μα Παντίλλα ἤ Παυ­τίλλα, ἡ ὁποία ἦταν σύζυγος τοῦ στρα­τοπεδάρχου τῆς Θεσ­σα­λονίκης. Καθημερινὰ συνόδευε τήν κυρία της στη συν­αγωγή τῆς πόλεως, ὅπου ὡστόσο δέν πήγαινε ἡ ἴδια, διότι κρυφά κατέφευγε σέ χριστιανικό ναό, γιά νά προσευχηθεῖ.

Μοιραῖα, ὅμως, ἐπειδή γιά πολύ καιρό ἡ Ματρώνα ἐξε­γελοῦσε τήν κυρία της, μιά λάθος κίνηση ἐστάθηκε ἀφορ­μή, γιά νά ἀποκα-λυφθεῖ ἡ ταυτότητά της. Σέ μία ἑορτή τῶν ᾿Ι­ουδαίων, κατά τήν ὁποία ἐσυνήθιζαν νά τρῶνε πικρά χόρτα καί ἄζυμα, ἡ Ματρώνα ἄργησε νά ἐπιστρέψει ἀπό τό ναό καί ὅταν ἔφθασε στή συναγωγή ἐγινόταν ἡ τε­λετή τῶν ᾿Επιτιμίων. Ἕνας ἀπό τούς δούλους τῆς Παντίλ­λας κατήγγειλε ὅτι ἡ Ματρώνα ἦταν Χριστιανή καί ὅτι ἐξαπατᾶ τήν κυρία της, φροντίζοντας κάθε φορά πού αὐτή προσ­ερ­χό­ταν στή συναγωγή, ἐκείνη νά πηγαίνει στήν ἐκ­κλησία. Αὐτό προεκάλεσε τήν ὀργή τῆς Παντίλλας πού δέν ἐδίστασε, ξεσπών­τας σέ κραυγές, νά τήν κατηγορήσει ὅτι εἶ­ναι ἐχθρικὴ πρός αὐτήν. Διέ­ταξε ἀμέσως τή σύλληψή της καί ἀφοῦ τήν ἔδε­σαν ἄρχισαν νά τή μαστι-γώνουν. Ἡ Ματρώνα ὅμως μέ παρ­ρησία ἐδήλωσε ὅτι εἶναι Χρι-στιανή καί ὅτι ἄν καί ἡ κυρία της ἐξουσίαζε τό σῶμα της καί τήν ἴδια της τή ζωή, ὡστόσο δέν μποροῦσε νά τήν μεταπείσει σέ ὅσα ἐπίστευ-ε.

Ἡ Παντίλλα, ἀφοῦ τήν ἁλυσσόδεσε, διέταξε νά τή φυ­λα­­κίσουν καί νά σφραγίσουν τήν πόρτα τοῦ κελλιοῦ της. Ἔπειτα ἀπό τρεῖς ἡμέρες, ἐνωρίς τό πρωῒ, πῆγε ἡ ἴδια νά δεῖ ἄν ζεῖ καί ἔκπληκτη διεπί-στωσε ὅτι εἶχε ἐλευθερω­θεῖ ἀπό τά δε­σμά της καί ἐστεκόταν φωτεινή ψάλλοντας, χωρίς τό παραμικρό ἴ­χνος τραύματος καί βασανισμοῦ. Ἐξορ­γισμέ­νη ἡ Παντίλλα διέ­ταξε νά δεθεῖ πάλι καί νά μαστι­γωθεῖ ἀ­ν­ηλε­ῶς. Ἡ Μα­τρώνα, ἔκπληκτη γιά τήν ἰδιαίτερη σκληρό­τη­τα τῆς κυρίας της, τήν ἐρώτησε γιατί τήν ἐβασάνιζε, ὁμολο­γών­τας ὡσ­τό­­σο τήν πίστη της στόν Χριστό. Καταπο­νημένη ἀπό τά βασανιστήρια καί μή μπορώντας νά σταθεῖ στά πόδια της, ἡ Ματρώνα ἐκλεί­σθηκε καί πάλι στή φυλακή.

Ἔπειτα ἀπό τρεῖς ἡμέρες, ὅταν ἡ Παντίλλα ἐπισκέ­φθηκε τό κελλί τῆς φυλακῆς τῆς Ἁγίας ἀντίκρυσε τό ἴδιο θέ­αμα. Τή Μάρτυρα ἀπελευθερωμένη ἀπό τά δεσμά της, μέ τό ἴδιο φωτεινό πρόσωπο, παρά τά βασανιστήρια καί τήν πεί­­να πού ὑπέστη ἐπί δεκατέσσερεις ἡμέρες. Τότε ἡ κυρία της γε­μά­τη ἀπό ὀργή διέταξε νά τήν δέσουν σέ δρύϊνα ξύ­λα. Ἐξαντλημένη ἡ Ἁγία ἀπό τίς μαστι­γώσεις, μέ τό σῶμα της γεμᾶτο σημάδια καί μέ ἀδύναμη φω­νή ἐψέλλισε λί­γες λέξεις προσευχῆς καί παρέ­δωσε τό πνεῦμα της.

Ἡ Παντίλλα διέταξε τότε κάποιον Στρατόνικο νά τυ­λίξει τό λείψανο τῆς Ἁγίας σέ δέρμα καί στή συνέχεια νά τό ρίξει ἔξω ἀπό τά τείχη τῆς πόλεως. Τό ἱερό λείψανό της παρ­έλαβαν οἱ Χριστιανοί καί τό ἐνταφίασαν μέ εὐλάβεια κοντά στή Λεωφόρο, δηλαδή τήν Ἐγνατία ὁδό. Μετά τό τέλος τῶν διωγ­μῶν, ὁ Ἐπίσκοπος Θεσσαλονί-κης Ἀλέξανδρος πῆρε τό σκή­νωμα τῆς Μάρτυρος καί τό μετέφερε μέσα στήν πόλη καί ἀφοῦ ἔκτισε ναό, τό ἀ­πέθεσε ἐντός αὐτοῦ.

Τήν ἐποχή τῆς Φραγκο­κρα­τίας, ὅμως, τό σκήνωμα τῆς Ἁ­γίας μεταφέρθηκε στή Βαρ­κε­λώνη καί ἐναποτέθηκε σέ ναό πού κατα-στρά­φηκε κατά τή διάρκεια τοῦ Β΄ Παγ­κο­σμίου Πολέμου.

Ἐκτὸς τῶν τειχῶν τῆς Θεσσαλονίκης ὑπῆρχε καί μονή ἀφιερω-μένη στήν Ἁγία Ματρώνα.

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου προφήτου Ἀνανί.

Ὁ προ­φή­της Ἀ­να­νί, ἔ­ζη­σε κατά τούς χρόνους τοῦ βα­σι­λεί­ου τοῦ Ἰ­ού­δα. O βα­σι­λέας Ἀ­σά μέ τή βο­ή­θει­ά του Θε­οῦ εἶ­χε στήν ἀρ­χή ἀ­πο­κρού­σει νι­κη­φό­ρα τήν ἐ­να­ντί­ον του ἐ­πι­δρο­μή τοῦ βα­σι­λέως τῆς Συ­ρί­ας. Ἀρ­γό­τε­ρα ὅ­μως ὁ Ἀ­σά συν­θη­κο­λό­γη­σε καί ἔ­στει­λε στό βα­σι­λέα τῆς Συ­ρί­ας χρυ­σό καί ἀ­σή­μι, γι­ά νά τό χρη­σι­μο­ποι­ή­σει γι­ά τόν πό­λε­μο ἐ­να­ντί­ον τοῦ βα­σι­λεί­ου τοῦ Ἰ­ού­δα. Τό­τε ὁ προ­φή­της Ἀ­να­νί πα­ρου­σι­ά­σθη­κε στόν Ἀ­σά καί τόν ἔ­λεγ­ξε αὐ­στη­ρά γι­ά τήν πρά­ξη του αὐ­τή λέγοντας: «Ἐπειδή σύ εἶχες τήν πεποίθησή σου στό βασιλέα τῆς Συρίας καί δέν ἐστηρίχθης στόν Κύριο καί Θεό σου, γι’ αὐτό διέφυγε ἐκ τῆς καταστροφῆς τῆς χειρός σου ὁ στρατός τῆς Συρίας. Οἱ Αἰθίοπες καί οἱ Λίβυες δέν ἦσαν περισσότεροι σέ ἀριθμό, σέ ὁρμητικότητα καί εἶχαν περισσότερους ἱππεῖς; Καί ὅμως, ἐπειδή εἶχες πεποίθηση στόν Κύριο, παρέδωκε ὁ Κύριος αὐτούς στά χέρια σου. Οἱ ὀφθαλμοί τοῦ Κυρίου ἐπιβλέπουν ἐφ’ ὅλης τῆς γῆς, γιά νά στηρίζουν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουν καρδιά τελείως ἀφωσιωμένη πρός Αὐτόν. Τοῦτο ὅμως σύ παρεγνώρισες. Ἀπό τώρα καί στό ἑξῆς θά γίνεται πόλεμος ἐναντίνο σου»[1].  O βα­σι­λέας ὀρ­γι­σμέ­νος δι­έ­τα­ξε τή φυ­λά­κι­ση τοῦ Προφήτου Ἀνανί[2], ὁ ὁποῖος ἐ­κοι­μή­θηκε ἀρ­γό­τε­ρα μέ εἰ­ρή­νη.

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Φιλητοῦ τοῦ συγκλητικοῦ καί Λυδίας τῆς συζύγου αὐτοῦ, Θεοπρεπίου καί Μακεδόνος, τῶν τέκνων αὐτῶν, Ἀμφιλοχίου τοῦ δουκός καί Κρο-νίδου τοῦ κομενταρησίου.

Οἱ Ἅγιοι αὐτοί Μάρτυρες ἔζησαν κατά τούς χρόνους τοῦ βα­σι­λέως Ἀ­δρι­α­νοῦ (117-138 μ.Χ.) καί ἦσαν Χριστιανοί εὐσεβεῖς καί φοβούμενοι τόν Θεό. Ὅταν ὁ Ἀδριανός ἄκουσε περί αὐτῶν, ἐκάλεσε τόν Ἅγιο Φιλητό καί τόν ἐρώτησε περί τῆς ὁμολογίας αὐτοῦ. Ὅμως, ἐπειδή ὁ βασιλέας δέν μπο­ροῦ­σε νά ἀ­ντι­στα­θεῖ στή σο­φί­α τοῦ Μάρ­τυ­ρος, τόν πα­ρέ­δω­σε στόν δούκα Ἀμ­φι­λό­χι­ο , ὁ ὁ­ποῖ­ος ἀ­μέ­σως, ἀ­φοῦ ἐκρέ­μα­σε τόν Ἅγιο Φιλητό καί τήν Ἁγία Λυδία ἐπά­νω σέ ξύ­λο, τούς ἔ­γδα­ρε. Στή συ­νέ­χει­α ρί­χνει στή φυ­λα­κή τόν Κρο­νί­δη τόν κο­με­ντα­ρή­σι­ο πού ἐπί­στε­ψε στόν Χρι­στό. Τή νύ­χτα, ἐ­νῶ οἱ Ἅγιοι ἔ­ψαλαν καί προ­σεύ­χο­νταν, ἦλ­θαν Ἄγ­γε­λοι πού τούς ἔδωσαν θάρ­ρος γι­ά τούς μαρτυρικούς ἀ­γῶ­νες. Τήν ἑ­πό­με­νη ἡ­μέ­ρα, ἀ­φοῦ ἐπα­ρου­σι­ά­σθη­καν οἱ Ἅ­γι­οι, εἶ­πε ὁ τύ­ραν­νος: «προ­ε­τοι­μά­ζο­νται γι­ά σᾶς πολ­λές τι­μω­ρί­ες». Καί ἔδωσε ἐντολή νά τούς ρίξουν μέσα σέ χάλ­κι­νο λέ­βη­τα πυ­ρω­μέ­νο καί γε­μά­το μέ ἔ­λαι­ο καί ρη­τί­νη. Μόλις οἱ Ἅγιοι ἔ­κα­ναν τό ση­μεῖ­ο τοῦ σταυ­ροῦ, ὁ λέ­βη­τας ἐψυχράνθηκε. Ὅ­ταν τό εἶ­δε αὐτό ὁ δού­κας Ἀμφιλόχιος ἐπί­στε­ψε στόν Χρι­στό καί ἔ­ρριψε τόν ἑ­αυ­τό του στό λέ­βη­τα λέ­γο­ντας: «Κύ­ρι­ε, βο­ή­θη­σέ με». Τό­τε ἦλ­θε φω­νή ἀ­πό τόν οὐ­ρα­νό λέγουσα: «ἄ­κου­σα τή δέ­η­σή σου, ἀ­νέ­βα πρός Ἐ­μέ­να μέ χα­ρά». Ὅ­ταν δέ ὁ βα­σι­λέας εἶ­δε τούς Ἁγίους νά ἔ­χουν δι­α­φυ­λα­χθεῖ σῶοι καί ὑ­γι­εῖς, ἀ­νε­χώ­ρη­σε καί τούς ἄφησε ἐλεύθερους καί ἐτελείωσαν τό βίο τους προσευχόμενοι.  

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Βαρουχίου καί Ἰωάννου.

    Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Βαρούχιος καί Ἰωάννης ἐτελειώθησαν διά ξίφους. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Εὐτυχίου.

    Ὁ Ὅσιος Εὐτύχιος ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Κηρύκου, τοῦ ἐν Ἄπρῳ.

    Ὁ Ὅσιος Κήρυκος ἀσκήτεψε στή Θράκη, κοντά στήν πόλη τοῦ Ἄπρου[3], καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη. 

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Παύλου, ἐπισκόπου Κορίνθου, τοῦ Σημειοφόρου.

    Ὁ Ἅγιος Παῦλος καταγόταν ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη καί ἐγεννήθηκε ἀπό γονεῖς εὐσεβεῖς καί θεοφιλεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀκολούθη-σαν τό μοναχικό βίο. Ἦταν ἀδελφός τοῦ Ἁγίου Πέτρου, Ἐπισκόπου Ἄργους († 3 Μαῒου), καί ἀσκήτευε μαζί του στήν Κόρινθο. Ἀργό-τερα ὁ Ἅγιος Παῦλος ἐξελέγη Ἐπίσκοπος Κορίνθου καί ἐκοιμήθηκε με΄εἰρήνη.

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Ἐφραίμ, ἀρχιεπισκόπου Ροστώβ τῆς Ρωσίας.

    Ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ ἐγεννήθηκε περί τά τέλη τοῦ 14ου αἰῶνος μ.Χ. στή Ρωσία. Στίς 13 Ἀπριλίου 1427 ἐχειροτονήθηκε Ἐπίσκοπος τῆς πόλεως Ροστώβ ἀπό τόν Ἅγιο Φώτιο, Μητροπολίτη Κιέβου († 2 Ἰουλίου). Σύμφωνα μέ τά τοπικά Χρονικά, ἀμέσως ματά τήν ἄνοδό του στό θρόνο, ἄρχισε τήν ἀνοικοδόμηση τῆς μονῆς Βαρινίσκιζ τῆς Τριάδος τοῦ Ἁγίου Σεργίου, στό Πσκώφ, στό μέρος ὅπου εὑρισκό-ταν ἡ οἰκία τοῦ εὐγενοῦς Κυρίλλου, πατέρα τοῦ Ἁγίου Σεργίου τοῦ Ραντονέζ.

    Ὁ Ἅγιος ἀνεδείχθη φίλος τῆς μοναχικῆς πολιτείας καί ὑπερα-σπιστής τοῦ κοινοβιακοῦ συστήματος καί ἔδιδε τήν εὐλογία του γιά τήν ἵδρυση μονῶν.

Σπουδαῖο ρόλο ἀνέπτυξε καί στά πολιτικά-στρατιωτικά πράγματα τῆς ἐποχῆς του καί ἰδιαίτερα στίς συγκρούσεις, πού ἀνεφύησαν μεταξύ τῶν ἐτῶν 1430-1440, γιά τήν ὑπεροχή τῶν Ρώ-σων. Ἄν καί ἡ περιοχή τοῦ Γκαλίτς ἀνῆκε στήν στήν κανονική δικαιοδοσία τῆς Μητροπόλεώς του, ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ ὑπῆρξε σθενα-ρός ἀντίπαλος τῶν ἡγεμόνων τοῦ Γκαλίτς καί ὑποστηρικτής τῶν ἡγεμόνων τῆς Μόσχας. Τό ἔτος 1435 ὁ πρίγκηπας τοῦ Γκαλίτς, Βασίλειος Κοζόϋ, ἀπήγαγε τόν Ἅγιο καί τόν ἀνάγκασε, μαζί μέ ἄλλους Ἐπισκόπους, νά ὑπογράψει ἐπιστολές καί ἐγκυκλίους κατά τοῦ ἀντιπάλου του, πρίγκηπος Δημητρίου Σεμζάκα.

Ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ ὑπῆρξε, ἐπίσης, φλογερός ὑποστηρικτής τῆς ἑνώσεως πού ἀφοφασίσθηκε στήν Σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας, τό ἔτος 1439, καί ἡ ὁποία ὑπεγράφη ἀπό τό Μητροπολίτη Μόσχας Ἰσίδωρο, πού ἔλαβε μέρος στή Σύνοδο. Γιά τό λόγο αὐτό συμμετεῖχε σέ ἔκτακτη Σύνοδο τῶν Ρώσων Ἐπισκόπων, τό 1440-1441, ἡ ὁποία κατεδίκασε τελικά τή στάση τοῦ λατινόφρονος Ἰσιδώρου.

Τό ἔτος 1448, προήδρευσε τῆς Συνόδου τῆς Μόσχας, κατά τή διάρκεια τῆς ὁποίας ἐξελέγη Μητροπολίτης Μόσχας καί πασῶν τῶν Ρωσιῶν ὁ Ἅγιος Ἰωνᾶς († 31 Μαρτίου).

Ὁ Ἅγιος Ἐφραίμ ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη τό ἔτος 1454 καί ἐνταφιάσθηκε στόν καθεδρικό ναό τοῦ Ροστώβ. Ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ τή μνήμη του, ἐπίσης, στίς 23 Μαῒου, ἑορτή τῆς Συνάξεως τῶν Ἁγίων τοῦ Ροστώβ καί Γιαροσλάβ.

† Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Ἀμβροσίου, πατριάρχου Γεωργίας.

    Ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος (Τσελάϊα) ἐγεννήθηκε τό ἔτος 1861 στό χωριό Μαρτβίλι τῆς περιοχῆς Σαμεγκρέλο τῆς Γεωργίας καί ἐσπούδασε στό σεμινάριο τῆς Τυφλίδος. Ἐξελέγη Μητροπολίτης τῆς πολέως Κοντίντι καί στίς 15 Ὀκτωβρίου 1917 Καθολικός Πατριάρ-χης Γεωργίας. Ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη τό ἔτος 1927.   

Ταῖς αὐτῶν ἁγίαις πρεσβείαις, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν!

[1] Β΄ Παραλ. 16, 7-9.

[2] Β΄ Παραλ. 16, 10.

[3] Ἄπρος ἤ Ἄπροι: πόλη τῆς Θράκης. Κατά τούς χρόνους τῆς Βυζαντινῆς αὐτοκρατο-ρίας ὑπῆρξε ἀπό τά κυριώτατα φρούρια. Ἐκλήθη καί Νέα Θεοδοσιούπολις, πιθανῶς δέ ἀπό τοῦ 6ου αἰῶνος μ.Χ. ὑπῆρξε ἕδρα Ἐπισκόπου. Τόν 12ο αἰώνα μ.Χ. ἀνυψώθηκε σέ Μητρόπολη.