Tου π. Ηλία Μάκου
Ο ξεριζωμός δεν ξεχνιέται ήταν το μήνυμα από τις εκδηλώσεις Μνήμης της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού στην Πέρδικα Θεσπρωτίας.
Μετά τη δοξολογία στο ναό του αγίου Γεωργίου από το Μητροπολίτη Παραμυθίας, Φιλιατών, Γηρομερίου και Πάργης κ. Σεραπίωνα, τελέστηκε από τον Σεβασμιώτατο επιμνημόσυνη δέηση στο Ηρώο της Πέρδικας και κατάθεση στεφάνων, ενώ ακολούθησε θεατρικό απόσπασμα από χορευτές και παρουσίαση των χορευτικών τμημάτων του Συλλόγου Ποντίων Μικρασιατών και Φίλων Αλησμόνητες Πατρίδας.
Νωρίτερα, κατά το κήρυγμα στη Θεία Λειτουργία, ο Μητροπολίτης κ. Σεραπίων, αναλύοντας το Ευαγγέλιο της Κυριακής της Σαμαρείτιδος τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι ο Ιησούς Χριστός αγιάζει, φωτίζει και αναζωογονεί κάθε άνθρωπο, που πιστεύει σ’ αυτόν. Η πηγή, που δίνει ο Χριστός, είναι η χαρά της Ανάστασής Του, που καταργεί, που διαλύει το έργο της αμαρτίας, το οποίο μόνο φθορά προξενεί στον άνθρωπο, και ο Χριστός επαναφέρει την ανθρώπινη ύπαρξη στη σωστή κατάσταση, όταν αυτή μέσα της Τον δέχεται”.
Ακόμη επεσήμανε: “Ο Θεός ζητά από εμάς τους ανθρώπους να τον λατρεύουμε και να τον προσκυνούμε εν πνεύματι και αληθεία. Όταν λέμε εν πνεύματι, αυτό, που έχει σημασία δεν είναι ο τόπος, που θα προσκυνήσουμε και θα δοξάσουμε τον Χριστό, ούτε οι εξωτερικοί τύποι, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τον προσεγγίζουμε, ο τρόπος με τον οποίο τον πλησιάζουμε και επικοινωνούμε μαζί Του. Στην προσευχή μας δεν αρκεί να συμμετέχει μόνο το σώμα μας, αλλά και το πνεύμα μας, η διάνοιά μας, όλος ο ψυχικός μας κόσμος. Και επί πλέον η προσευχή μας προς τον Θεό να βρίσκεται εντός του πνεύματος του Θεού, δηλαδή να είμαστε καθαροί να μην είμαστε ακάθαρτοι. Να απομακρύνουμε την ώρα της προσευχής κάθε πειρασμό, κάθε πονηρό λογισμό, όσο βέβαια αυτό είναι δυνατόν, και να ζητάμε από τον Θεό να μας χαρίζει πνευματικά πράγματα”.
Και πρόσθεσε: “Να λατρεύουμε τον Θεό και εν αληθεία. Πρώτον να γνωρίζουμε τις αλήθειες του Ευαγγελίου, να μελετάμε το Ευαγγέλιο για να μάθουμε την αλήθεια της πίστεώς μας. Και δεύτερον, η προσκύνησή μας προς τον Θεό, για να μπορέσει να είναι ευπρόσδεκτη όταν προσευχόμαστε προς αυτόν, πρέπει να είναι ειλικρινής, να μην υποκρινόμαστε, αλλά η ζωή μας όλη, οι πράξεις μας να καθρεφτίζουν αυτό, που η ψυχή μας αναπέμπει προς τον άγιο Θεό. Τα έργα μας να συμβαδίζουν με το λόγο μας.
ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΚΑΙ Η ΠΙΣΤΗ ΤΩΝ ΚΤΥΠΟΧΡΙΑΣΤΙΑΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ
«Εφέντη, κουρτουλάμα θυμιαντό τζικάρ» («Κύριε μην πολυσκαλίζεις, θα βγει θυμιατήρι»). Αυτή η φράση καρδιάς ενός μωαμεθανού, κατοίκου της περιοχής του Όφι του Πόντου, όταν ο ανακριτής επίμονα του ζήτησε το όνομα του παππού του, χωρίς να ξέρει ότι ήταν ιερέας, είναι μια δυνατή φωνή ότι η γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού και ο ξερριζωμός, δεν έσβησαν, δεν αλλοίωσαν, δεν ξεύτισαν και δεν ψεύτισαν μέσα τους, όσων έμειναν πίσω, την πίστη τους.
Παρίσταναν εξωτερικά τους μωαμεθανούς, γιατί δεν μπορούσαν να κάνουν διαφορετικά, αλλά μυστικά ζούσαν ως ορθόδοξοι.
Ήταν ένα δράμα, αλλά ταυτόχρονα και μια ισχυρή απόδειξη της χριστιανικής συνείδησής τους.
Τι και αν κάτοικοι χωριών στον Πόντο εκτελούσαν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα ως μωαμεθανοί.
Παράλληλα σε ερημικά και εγκαταλελειμμένα παρεκκλήσια, όπου ιερείς ντυμένοι δερβίσηδες, που ταξίδευαν από χωριό σε χωριό, για να εξυπηρετούν κρυφά τις θρησκευτικές ανάγκες των κρυπτοχριστιανών, έψαλλαν τη θεία λειτουργία, κοινωνούσαν και εξομολογούνταν.
Τελούσαν νεκρώσιμη ακολουθία του δικού τους ανθρώπου, που πολλές φορές τον ενταφίαζαν κρυφά. Έτσι ένας χότζας πίστευε ότι στο χωριό Κρώμνη οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν, αφού, όπως έλεγε, «δέκα χρόνια δεν είδα ούτε μια κηδεία».
Τι και αν πήγαιναν υποχρεωτικά στα τζαμιά για το τακτικό ναμάζι, εκεί μέσα μυστικά και σιωπηρά η προσευχή τους ήταν χριστιανική.
Όσο πιο κρυφά γινόταν και με πολλές δυσκολίες, όταν μπορούσαν, έκαναν ορθόδοξο γάμο και βάφτιζαν τα παιδιά.
Τι και αν έκαναν περιτομή και έπαιρναν μουσουλμανικά ονόματα, οι ίδιοι μεταξύ τους χρησιμοποιούσαν χριστιανικά ονόματα και τα μεταβίβαζαν στους απογόνους τους.
Μεγάλη δύναμη έπαιρναν από τις εικόνες, που φύλαγαν μέσα στα αμπάρια και στα σεντούκια.
Και όταν θυμιάτιζαν έκλειναν τις πόρτες και τον φεγγίτη για να μη φτάνει ως έξω η μυρωδιά του λιβανιού.
***
Σήμερα σε 60 χωριά της Τραπεζούντας, κυρίως στην περιοχή του Όφι, ζουν –σύμφωνα με συντηρητικούς υπολογισμούς–χιλιάδες κρυπτοχριστιανοί.
Φανερά ανήκουν στο Ισλάμ. Σε δημόσια μέρη μιλούν τουρκικά. Αφανέρωτα, όμως, λατρεύουν το Χριστό.
Στο σπίτι μιλούν ελληνικά, που τα έμαθαν από τους προγόνους τους, και ο καθένας έχει δύο ονόματα.
Έτσι, αν κάποιος απ’ αυτούς παρουσιάζεται με ένα άσπρο ή πράσινο τουρμπάνι και ονομάζεται Μεχμέτ ή Σελίμ, το βράδυ ενώνεται με τους ομοθρήσκους του και δέονται ικετευτικά προς τον αληθινό Θεό.
Οι άνθρωποι αυτοί μιλούν ελληνικά και ονομάζονται Πέτρος ή Γεώργιος ή Συμεών κ.λπ.
***
Η αξία της πίστης των κρυπτοχριστιανών του Πόντου είναι μεγάλη, γιατί τη διατηρούν μέσα σε αντίξοες συνθήκες.
Με υπομονή: Να μην εγκαταλείψουν τον Σωτήρα.
Με επιμονή: Μέχρι τέλους μαζί Του.
Με Αναμονή της δικής Του παρουσίας.
Και δεν μπορούμε, παρά να θαυμάζουμε τις αντοχές τους. Πρόκειται στην ουσία για μαρτύριο αφανούς Ορθόδοξης μαρτυρίας.
Ομολογούν το Χριστό, όχι με το στόμα, αλλά με το πνεύμα. Και ζουν πνευματικές εμπειρίες.
Μέσα στις μεγάλες δυσκολίες, δεν τα χάνουν, Και όταν αλλεπάλληλες δοκιμασίες τους χτυπούν, ξέρουν, που να καταφύγουν, από που να αντλήσουν δύναμη.
