Μία από τις πλέον χαρακτηριστικές ευχές της Εκκλησίας μας κατά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η ευχή του Αγίου Εφραίμ του Σύρου, το γνωστό στον λαό μας «Κύριε και Δέσποτα της ζωής μου…» που δίνει τον τόνο και το ρυθμό στη λατρευτική προσευχή, σε μια περίοδο πνευματικής έντασης και αγώνα. Ο Αγιός μας, έχοντας προσηλωμένο το νου στα υπερκόσμια και μάλιστα στη μέλλουσα Κρίση, κατόρθωσε να συμπεριλάβει στη σύντομη αυτή ευχή όλη την πείρα της ορθόδοξης άσκησης. Τα νοήματα της ευχής, πλούσια σε πνευματικό βάθος, θα χρειαζόταν πλήθος σελίδων για να αναπτυχθούν. Εμείς θα εστιάσουμε στην κατακλείδα της ευχής: «και μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου…».

Το αίτημα περί αποφυγής της κατακρίσεως, έρχεται ως τελευταίο αίτημα της ευχής, όχι γιατί είναι αξιολογικά ελάχιστο, αλλά διότι αποτελεί το επιστέγασμα όλης της πνευματικής πορείας που αναπτύχθηκε στις προηγούμενες προτάσεις της ευχής. Εκεί ο Αγιος ζήτησε από τον Θεό να μην επιτρέψει να καταληφθεί από πνεύμα αργίας, περιεργείας, φιλαρχίας και αργολογίας, αλλά να τύχει, ως δούλος του Θεού, των θείων δωρεών της σωφροσύνης, της ταπεινοφροσύνης, της υπομονής και της αγάπης. Αυτή η τελευταία, είναι ένας τρόπος ζωής: εκφράζεται με την επίγνωση, αποδοχή και ομολογία των αμαρτιών μας και στην άρνησή μας να κατακρίνουμε τον οποιοδήποτε αδελφό μας.

Ας εξετάσουμε όμως το ζήτημα της κατακρίσεως όχι σε ό,τι αφορά την ατομική ευσέβεια και ηθική, αλλά σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο. Ο κοινωνικός θεσμός ο οποίος είναι επιφορτισμένος με το να κρίνει υποθέσεις και γεγονότα είναι η δικαιοσύνη. Σε χώρες όπου κυριαρχεί η δημοκρατία, η κοσμική δικαιοσύνη διέπεται από την αρχή της αθωότητος. Δηλαδή κάθε κατηγορούμενος είναι αθώος, μέχρι δικαστικά να αποδειχθεί η ενοχή του. Ακόμη όμως κι αν ο κατηγορούμενος καταδικαστεί, εφαρμόζεται η ελαφρότερη των ποινών, ιδιαίτερα μάλιστα σε περιπτώσεις «προτέρου εντίμου βίου», λευκού ποινικού μητρώου κλπ. Μάλιστα ο γνωστός ρήτορας Κικέρων επισημαίνει πως «άκρα δικαιοσύνη, άκρα αδικία». Αυτή η επισήμανση του Κικέρωνα βρήκε την απόλυτη εφαρμογή της στην περίπτωση της καταδίκης του Κυρίου μας από τον Πιλάτο. Το τελειότερο δικαιϊκό σύστημα, το Ρωμαϊκό, επέβαλε τη μεγαλύτερη ποινή στον Μεγαλύτερο Αθώο…

Εκτός της δικαιοσύνης όμως, υπάρχουν και άλλοι θεσμοί, όπως τα υπηρεσιακά συμβούλια, οι επιτροπές προσλήψεων, τα πειθαρχικά συμβούλια, οι διάφορες εταιρείες αξιολογήσεως στελεχών, ακόμη και αυτή η αξιολόγηση στην εκκλησιαστική διοίκηση, όπου άνθρωποι σε θέσεις ευθύνης καλούνται να εκφέρουν κρίσεις, οι οποίες θα επηρεάσουν όχι μόνο την υπηρεσιακή πορεία οργανισμών και επιχειρήσεων, αλλά και την προσωπική εργασιακή και επαγγελματική σταδιοδρομία των υπό κρίσιν προσώπων. Τι γίνεται στην περίπτωση αυτή, έχουμε δικαίωμα να κρίνουμε; Επίσης έχουμε δει και μάλιστα πρόσφατα στην εποχή της κρίσης να γίνονται ευκαίρως -ακαίρως- όχι απλά επικριτικές αναφορές αλλά απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί όπως «δοσίλογοι», «προδότες», «γερμανοτσολιάδες», αλλά και «κατσαπλιάδες», «απάτριδες», «διεθνιστές», «εθνομηδενιστές» και άλλα αντίστοιχα «κοσμητικά επίθετα». Ως χριστιανοί, έχουμε άραγε δικαίωμα να εκφέρουμε τέτοιες κρίσεις;

Σε μια εποχή ρευστότητας όπως η δική μας, το φαινόμενο της κατακρίσεως είναι καθημερινό. Πώς λοιπόν θα σταθούμε απέναντί του; Εδώ έρχεται η πατερική σοφία για να μας δώσει ένα μέτρο με το οποίο οφείλουμε να εναρμονιζόμαστε. Συγκεκριμένα ο Αββάς Δωρόθεος στην ΣΤ’ Διδασκαλία του αναφέρεται στο ζήτημα που εξετάζουμε και κάνει μία τριμερή διάκριση μεταξύ καταλαλιάς, κατακρίσεως και εξουδενώσεως:

Καταλαλιά σημαίνει να διαδίδουμε στις συζητήσεις μας τα σφάλματα και τις αμαρτίες του αδελφού μας. Κατάκριση σημαίνει να χαρακτηρίζουμε τον πλησίον μας από τα λάθη του (π.χ. ο τάδε ή ο δείνα είναι κλέφτης). Με τον τρόπο αυτό αποφαινόμαστε για τη ζωή του άλλου με απόλυτο τρόπο. Είναι σίγουρα βαρύτερη από την καταλαλιά.

Εξουδένωση σημαίνει να εκμηδενίζουμε, να διαγράφουμε από τη ζωή μας, να αποστρεφόμαστε τον πλησίον.

Στην παραπάνω διάκριση που εισάγει ο Αββάς Δωρόθεος είναι φανερό ότι η εξουδένωση είναι το χειρότερο και από τα τρία αυτά κακά. Ενδεχομένως όμως ακόμη χειρότερη, εφάμιλλη σχεδόν με το φόνο, να είναι και η κακία της συκοφαντίας.

Η τριπλή αυτή διάκριση του Αββά Δωρόθεου μπορεί να μας χρησιμεύσει όταν από υπεύθυνες θέσεις καλούμαστε να αξιολογήσουμε ή να εκφέρουμε γνώμη για κάποιον. Είναι βέβαιο ότι ο Θεός δεν μας εμποδίζει να έχουμε κρίση και άποψη για την οικονομική και εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης ή της αντιπολίτευσης, για διάφορα κοινωνικά θέματα κοκ. Δεν μπορούμε όμως να εκφέρουμε κρίσεις και μάλιστα απαξιωτικές για τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Ας αποφύγουμε τις κρίσεις που αφορούν στα πρόσωπα, για να μπορούμε να έχουμε πάντοτε διαύλους επικοινωνίας και συνάντησης, ώστε να πρυτανεύει η αγάπη.

Συμπερασματικά μπορούμε να τονίσουμε πως εκτός από την κατάκριση υπάρχουν η σωστή κρίση και η διάκριση. Η σωστή και δίκαιη κρίση είναι σεβαστή και επιτρέπεται. Η διάκριση είναι η μέγιστη αρετή. Η κατάκριση, τέλος, είναι η χειρότερη αμαρτία, όχι μόνο γιατί σφετερίζεται το δικαίωμα του Θεού, αλλά γιατί αναιρεί την ίδια την ύπαρξη του αδελφού. Αν θέλουμε να γλυτώσουμε την αιώνια καταδίκη, ας οικειοποιηθούμε, αγαπητοί αναγνώστες, το αίτημα του Αγίου Εφραίμ του Σύρου: «μη κατακρίνειν τον αδελφόν μου…».

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Το μήνυμα των λόγων του Κυρίου: «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι…»

Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος, Γέροντος Νεκταρίου Μουλατσιώτη Το μήνυμα των λόγων του Κυρίου: «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι…». Αγαπητοί μου αδελφοί. Σήμερα ο...

Ἡ ἐντολή τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν ἀγάπη

Εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Πολλές φορὲς ὁ Χριστὸς μᾶς μιλάει στὸ Εὐαγγέλιο Του γιὰ τὴν νέα ἐντολὴ...

Φθιώτιδος Συμεών: « Αν δεν προηγείται η πράξη, δεν μπορεί να ακολουθήσει το μέλος»

Με κατάνυξη και ευλάβεια εορτάσθηκαν στην Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος η εορτή της Συνάξεως της Παναγίας της Γοργοϋπηκόου και οι Άγιοι της Μουσικής, ο Όσιος...

Η Μύκονος τιμά την Παναγία την Γοργοϋπήκοο

Στο Ιερό Ναό της Παναχράντου, Χὼρας Μυκόνου, όπου φυλάσσεται «φωτοείδες εκτύπωμα» της ιεράς εικόνος της Παναγίας της Γοργοϋπηκόου από την Ιερά Μονή Δοχειαρίου, χοροστάτησε...

Πορεία προς τη Θέωση

Ὑπήρξαν στήν ἀρχαιότητα πολλοί σοφοί πού εἶπαν: «Μὴν κάνεις ὅ,τι δὲν θέλεις νὰ σοῦ κάνουν οἱ ἄλλοι». Σ’ αὐτὴν τὴν ἀρχὴ εἶχαν δεῖ τὸ...

Αγιασμός έναρξης των μαθημάτων της Σχολής Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης

Την Πέμπτη 29 Σεπτεμβρίου 2022, τελέστηκε στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κρήτης, ο αγιασμός για την έναρξη των μαθημάτων του νέου σπουδαστικού...

Εκδηλώσεις στήριξης και ενίσχυσης του Σουρλιγκείου Γηροκομείου Καναλίων

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκαν δύο Εκδηλώσεις στήριξης και ενίσχυσης του Σουρλιγκείου Γηροκομείου Καναλίων τον μήνα Σεπτέμβριο.             Η πρώτη έλαβε χώρα τη Δευτέρα 19 Σεπτεμβρίου ε.έ. το...

Η παγκοσμιοποίηση ισοπεδώνει πολιτισμούς, ήθη, έθιμα, αξίες και συνειδήσεις

Είσαι γονιός; Σε ενδιαφέρει! - Είσαι γονιός; Έχει σκεφθεί, όταν ισοπεδώνονται τα πάντα, πώς το παιδί σου θα σταθεί όρθιο σ' αυτή την κοινωνία; - Η μόνη...

Ο Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας στην Πέρθη

Στην Πέρθη της Δυτικής Αυστραλίας έφτασε την Παρασκευή, 30 Σεπτεμβρίου, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος, προκειμένου να τελέσει τα εγκαίνια του Καθολικού της...

Αγιασμός στο Βαφειαδάκειο από τον Μητροπολίτη Φθιώτιδος

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2022 και ώρα 11:30 π.μ. πραγματοποιήθηκε στο χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού- Ιδιωτικού Συστεγαζόμενου Νηπιαγωγείου Βαφειαδάκειο, ο Αγιασμός για την έναρξη του...

Επίσκεψη Αρχιεπισκόπου Θυατείρων στην Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού

Ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Θυατείρων και Μεγάλης Βρετανίας κ. Νικήτας και η συνοδεία του, που αποτελείται από τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Κλαυδιουπόλεως κ. Ιάκωβο και δύο...

Κρήτη: Πρωτοφανής επίθεση ιερέα σε Αρχιεπίσκοπο και Μητροπολίτη – «Είναι ακάλεστος στο πανηγύρι»

Προβληματισμό στην Εκκλησία της Κρήτης προκαλεί η πρωτοφανής λεκτική επίθεση ιερέα ενορίας του Ρεθύμνου στον Μητροπολίτη Ρεθύμνης και στον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης, αλλά και η...

Με γεμάτη ατζέντα συνεδριάζει από την Τρίτη 4 έως και την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου η Ιεραρχία

Συνέρχεται από την Τρίτη 4 έως και την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου 2022, στην ετήσια Τακτική Σύγκλησή Tης, η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας...

Αγιασμός στο Δικαστικό Μέγαρο Νάξου

Τον αγιασμό επί τη ενάρξει του νέου δικαστικού έτους τέλεσε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Καλλίνικος στις 29-9-2022 στο Δικαστικό Μέγαρο Νάξου,  κατόπιν ευγενούς...

Θυρανοίξια Ιερών Παρεκκλησίων στη Μύκονο

Ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β΄ τέλεσε χθές στη Μύκονο, διαδοχικά, θυρανοίξια δύο ιερών Παρεκκλησίων, του Οσίου Κυριακού, του Αναχωρητού, στην περιοχή "Πλακωτές", και των...