Μ. Γ. ΒΑΡΒΟΥΝΗΣ, Καθηγητής Λαογραφίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

Οπως αναφέρθηκε και σε προηγούμενο άρθρο, (Εκκλησιαστικών παρασήμων ιστορία)  τόσο η Εκκλησία της Ελλάδος, όσο και η Εκκλησία της Κύπρου, έχουν καθιερώσει από ένα βασικό παράσημο, με κατά περιστάσεις διάκριση τάξεων. Η μεν Εκκλησία της Ελλάδος το συνοδικό παράσημο του αποστόλου Παύλου, το διάσημο του οποίου συνίσταται από έναν σταυρό που κρεμιέται από τον λαιμό με κορδέλα, η δε Εκκλησία της Κύπρου το παράσημο του αγίου Βαρνάβα, που αποτελείται από έναν δικέφαλο μεταλλικό αετό, κρεμασμένο με γωνιόσχημη κορδέλα από τον λαιμό επίσης.

Στην πρώτη περίπτωση, η πρώτη τάξη συνίσταται σε διάσημο που μοιάζει με μεγαλόσταυρο, χωρίς όμως να ονομάζεται έτσι, και περιλαμβάνει κορδέλα που φέρεται διαγώνια, με τον σταυρό στην άκρη και αστέρα, ο οποίος μιμείται τον ανάλογο αστέρα του τάγματος του Σωτήρος της Ελληνικής Πολιτείας. Στη δεύτερη, η πρώτη τάξη αποτελείται από μεγαλυτέρου μεγέθους και καλλίτερης ποιότητος διάσημα, χωρίς ωστόσο να αλλάζει η μορφολογία τους. Και στις δύο περιπτώσεις, η διαφορά δηλώνεται σαφώς στο δίπλωμα της απονομής. Την συνήθεια αυτή όμως άρχισαν, σταδιακά από τη δεκαετία του ’90, να μιμούνται διάφορες μητροπόλεις της Εκκλησίας της Ελλάδος -σπανιότερα δε και της Εκκλησίας της Κύπρου- με πρωτοβουλία των κατά καιρούς Μητροπολιτών τους.

Η τάση αυτή έγινε πιο αισθητή κατά τη διάρκεια της αρχιεπισκοπικής θητείας του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αθηνών Χριστοδούλου Α’ (1988 – 2008). Κατά την περίοδο αυτή, άρχισαν να εμφανίζονται παράσημα διαφόρων Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, συνήθως με την ονομασία «χρυσός σταυρός», τα οποία απονέμονται με απόφαση του οικείου Μητροπολίτη, προς άτομα που εκείνος αποφασίζει ότι πρέπει να τιμηθούν για την εν γένει προσφορά τους, ή για συγκεκριμένες συνεισφορές τους στο έργο κάθε Μητρόπολης.

Μάλιστα, καθιερώθηκε η συνήθεια να απονέμονται και διάσημα του ίδιου παρασήμου σε μορφή μεγαλόσταυρου, με μεγαλύτερη διαγωνίως φερόμενη ταινία, μεγαλύτερο σταυρό στην άκρη της και αστέρα, ο οποίος και πάλι κατά κανόνα μιμείται τη βασική διάταξη του αστέρα του ελληνικού τάγματος του Σωτήρος, σε πατριάρχες, αρχηγούς αυτοκέφαλων εκκλησιών, αρχηγούς κρατών και πρωθυπουργούς, αν τύχει να επισκεφθούν τη συγκεκριμένη Μητρόπολη.

Η συνήθεια αυτή επεκτείνεται καθημερινά, με αποτέλεσμα σε κάθε πανήγυρη ή σε κάθε εορτασμό τοπικών εορτών και επετείων να εμφανίζονται ολοένα και νέα εκκλησιαστικά «παράσημα», χωρίς να υπάρχει σχετική καταγραφή, ώστε να μην μπορεί εύκολα να γίνει καταγραφή και ταξινόμηση αυτών των εκκλησιαστικών διακρίσεων. Τα «παράσημα» αυτά συνήθως τιμώνται στο όνομα του αποστόλου στον οποίο κατά την παράδοση αποδίδεται η ίδρυση της τοπικής Εκκλησίας -κάτι που όπως είδαμε συμβαίνει γενικότερα και με τα παράσημα πατριαρχείων και αυτοκέφαλων Εκκλησιών- ή ενός σημαντικού και προβεβλημένου τοπικού αγίου, ή του αγίου στο όνομα του οποίου τιμάται ο μητροπολιτικός ναός.

Η πρακτική αυτή εύκολα μπορεί να παραβληθεί με τις πρακτικές που κυριαρχούν στη σύγχρονη ελληνική εκκλησιαστική τέχνη. Πέρα από τις όποιες κατά περιπτώσεις αισθητικές αντιρρήσεις ή παρατηρήσεις, είναι η ιδέα της προβολής των τοπικών ιδιαιτεροτήτων και συνθηκών που κυριαρχεί, όπως άλλωστε συμβαίνει και στα είδη ευσεβείας και στα αντίγραφα εικόνων, τα φυλακτά κ.λπ. που προσφέρονται σε σημεία πώλησης ναών και μονών: πρόκειται για μια κοινή πρακτική, η οποία σχετίζεται με την τάση προβολής της τοπικής ταυτότητας μέσω εκκλησιαστικών και λατρευτικών συμβολισμών, η οποία διαπιστώνεται σε πολλά και διαφορετικά στοιχεία της νεωτερικής λαϊκής θρησκευτικότητας των ημερών μας, και για την οποία έχουμε γράψει αναλυτικότερα, με άλλη ευκαιρία.

Μέσα από τα διάσημα των εκκλησιαστικών «παρασήμων» των Μητροπόλεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, προβάλλονται οι τοπικοί άγιοι και τα πρόσωπα ή τα μνημεία που αποτελούν οριακά σημεία για τη συγκρότηση της τοπικής λατρευτικής ταυτότητας. Παραλλήλως δε καλλιεργείται ένα πλέγμα κοινωνικών και προσωπικών σχέσεων, που δια των πρακτικών του ευεργετισμού, της φιλανθρωπίας και των δωρεών για κοινωφελείς σκοπούς, διευκολύνει τόσο τη συντήρηση μνημείων και αντικειμένων, όσο και την οργάνωση του έργου των ενοριών και μάλιστα στην παρούσα συγκυρία της δεινής οικονομικής κρίσης που μαστίζει την ελληνική κοινωνία.

Εφημερίδα «Κιβωτός της Ορθοδοξίας»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Πως να περάσεις τη νύχτα σου…

Το βράδυ, με το τέλος όλων των έργων της ημέρας, ευχαρίστησε τον Θεό για όλες τις ευεργεσίες πού έλαβες κατά τη διάρκεια της ημέρας,...

Μητροπολίτης Διδυμοτείχου: Νά πιστεύουμε χωρίς συμβιβασμούς καί ἐκπτώσεις

Στν Ιερό Ενοριακό Ναό Παμμεγίστων Ταξιαρχών Ορεστιάδος ιερούργησε την Κυριακή των Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, 31 του μηνός Μαΐου ε.ε. ο Σεβασμιώτατος...

Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων στην Μητρόπολη Νεαπόλεως

Στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Τιμίου Προδρόμου ιερούργησε ο Σεβασμιωτάτος Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως κ.Βαρνάβας, την Κυριακή 31 Μαΐου 2020. Κυριακή των αγίων Πατέρων σήμερα και η μνήμη...

Μητροπολίτης Σύρου: H περίοδος αυτή είναι ευκαιρία προβληματισμού και αλλαγής τρόπου ζωής

Στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Ζωοδόχου Πηγής, της επιλεγομένης και «Αγίας», όπου φυλάσσεται από αιώνων η ομώνυμη θαυματουργός Εικόνα, ιερούργησε σήμερα το πρωί ο...

Συναξάρι 1ης Ἰουνίου

Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος † Μνήμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἰουστίνου, τοῦ Φιλοσόφου. Ὁ «θαυμασιώτατος» Ἰουστίνος, κατά τόν μαθητή του Τατιανό, ἐγεννήθηκε...

Υπέρ αναπαύσεως Μητροπολίτου Αλεξανδρουπόλεως Γερβασίου Σαρασίτη

Την Κυριακή 31 Μαΐου 2020 τελέσθηκαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Ελευθερίου, όπως και σε όλους τους ναούς της πόλης μας, τρεις Θείες Λειτουργίες...

Κυριακή των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων στον Άγιο Χριστόφορο Παγγαίου

ην Κυριακή 31 Μαΐου 2020, των Αγίων Θεοφόρων Πατέρων της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Χρυσόστομος ετέλεσε τη Θεία Λειτουργία στον ενοριακό...

Στο Αργυροπούλι ο Μητροπολίτης Λαρίσης

Στον Ιερό Ναό Ζωοδόχου Πηγής Αργυροπουλίου λειτούργησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. Στο κήρυγμα του, ο σεπτός μας Ποιμενάρχης αναφέρθηκε στην Αποστολική...
video

Φθιώτιδος: «Έχουμε ανάγκη από Πατέρες που θα μεταδίδουν το Σώμα και το Αίμα του Χριστού»

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την τελευταία Ενορία της Μητροπόλεως του στα σύνορα με τον Νομό Βοιωτίας, η οποία συνδέει πνευματικά την Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος...

Κυριακή των Αγίων Πατέρων της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στην Καλαμάτα

Στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Καλαμάτας τέλεσε την Θεία Λειτουργία της Κυριακής των Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου ο Σεβ. Μητροπολίτης Μεσσηνίας...

Χειροθεσία Πρωτοπρεσβυτέρου στο Σύδνεϋ

Μήνυμα ενότητας έστειλε ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος, με την ευκαιρία του εορτασμού της μνήμης των Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου. Την...

5ετές Μνημόσυνο Γέροντος Χρυσοστόμου Γκέλμπεση στη Μονή Ελευθερωτρίας Ζακύνθου

Κείμενο και ποίημα: π. Παναγιώτης Καποδίστριας Φωτο-ανταπόκριση: π. Σεραφείμ Κονίδης Σήμερα το πρωί, Κυριακή των Αγίων Πατέρων, 31η Μαΐου 2020, στη Γυναικεία Μονή Παναγίας της Ελευθερωτρίας Ζακύνθου, πραγματοποιήθηκε Αρχιερατική...

16 χρόνια ακώλυτης λειτουργίας του Ξενώνα συνοδών ασθενών της Ι.Μ. Νεαπόλεως

ΟΙ ΞΕΝΩΝΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΟΔΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΗΣ Ι.Μ.ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤ. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. Συμπληρώνονται φέτος, 16 χρόνια ακώλυτης λειτουργίας...

Μελιτηνής Μάξιμος: H εκκοσμίκευση και ο ζηλωτισμός κατατρώγουν το σώμα της Εκκλησίας

Σήμερα, Κυριακή των 318 Αγίων Πατέρων της Α' Οικουμενικής Συνόδου, ήταν η πρώτη Κυριακή επαναλειτουργίας των Ι. Ναών στη Γαλλία με τη συμμετοχή πιστών....

Μνημόσυνο των Ηρωικώς Πεσόντων Καταδρομέων Αλεξιπτωτιστών και Ιερολοχιτών

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την 31η του τρέχοντος μηνός Μαΐου ε.έ., ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία τιμά και εορτάζει την μνήμη των Αγίων...