ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ  Θεολόγου – Καθηγητού

Η γυναίκα καταξιώθηκε, για πρώτη φορά, στον Χριστιανισμό και αναδείχτηκε ως ισότιμο, με τον άνδρα, ανθρώπινο πρόσωπο. Τρανή απόδειξη η ανάδειξη μυριάδων αγίων γυναικών, οι οποίες συναγωνίστηκαν επάξια τους άνδρες αγίους σε αγιότητα και αξιοσύνη. Μια από αυτές υπήρξε η αγία Κασσιανή, η λόγια μοναχή, η φημισμένη ποιήτρια και υμνογράφος του Βυζαντίου.

Το όνομά της απαντάται ως Κασσιανή ή Κασ(σ)ία, ή Εικασία, ή Ικασία. Γεννήθηκε περί το 805 – 810 στην Κωνσταντινούπολη από οικογένεια επιφανών φεουδαρχών. Ο πατέρας της ήταν εξέχον μέλος της αυτοκρατορικής αυλής και είχε τον τίτλο του Κανδιδάτου. Οι γονείς της φρόντισαν να της παράσχουν λαμπρές σπουδές. Η υψηλή της μόρφωση, η σπάνια ομορφιάς της και τα σωματικά και ψυχικά της χαρίσματα, την ανέδειξαν ως μια από τις πλέον χαρισματικές κοπέλες του Βυζαντίου και περιζήτητη νύφη για τους ευγενείς νέους της Βασιλεύουσας. Οι βιογράφοι της Συμεών ο Μεταφραστής, Γεώργιος Αμαρτωλός και Λέων ο Γραμματικός, αναφέρουν πως υπήρξε υποψήφια νύφη του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842). Σύμφωνα με το χρονικό, η μητέρα του Θεόφιλου Ευφροσύνη οργάνωσε τελετή επιλογής νύφης για τον αυτοκράτορα στο παλάτι, στην οποία πήρε μέρος και η όμορφη και καλλιεργημένη αρχοντοπούλα Κασσιανή. Το γεγονός αυτό τοποθετείται ανάμεσα στα έτη 821 – 830. Σύμφωνα με το τελετουργικό, περνούσαν μπροστά από τον αυτοκράτορα οι υποψήφιες νύφες και ο αυτοκράτορας εξέταζε την εξωτερική τους εμφάνιση και την πνευματική τους καλλιέργεια. Όταν κατέληγε, έδινε ένα χρυσό μήλο στην υποψήφια της αρεσκείας του.

Όταν ήρθε η σειρά τη Κασσιανής να περάσει μπροστά από τον Θεόφιλο, εκείνος έμεινε έκθαμβος από την σωματική της ομορφιά και θέλησε να δοκιμάσει και την πνευματική της καλλιέργεια και το ήθος της. Της απεύθυνε το εξής: «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα» δηλαδή:  «από μία γυναίκα έχουν προέλθει οι συμφορές στην ανθρωπότητα», εννοώντας την παρακοή της Εύας. Τότε η Κασσιανή του αποκρίθηκε με στόμφο: «Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττω», δηλαδή «όμως και από μια άλλη γυναίκα πηγάζουν οι ευλογίες για την ανθρωπότητα», εννοώντας το ρόλο της Θεοτόκου στη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

Ο διάλογος αυτός και ο σπάνιος αυθορμητισμός της Κασσιανής πλήγωσε προφανώς τον εγωισμό και την υπεροψία του Θεόφιλου. Περισσότερο όμως τον θορύβησε η διαφαινόμενη δυναμικότητά της. Γι’ αυτό την απέρριψε και επέλεξε ως σύζυγό του την σεμνή αρχοντοπούλα Θεοδώρα από την Παφλαγονία.

Πολλοί μελετητές θεωρούν το γεγονός αυτό ανύπαρκτο, υποστηρίζοντας ότι το δημιούργησαν οι υποστηρικτές των Ιερών Εικόνων, προκειμένω να μειώσουν τον εικονομάχο Θεόφιλο και να εξυψώσουν την Θεοδώρα, η οποία αναστήλωσε οριστικά τις Ιερές Εικόνες το 843 και έβαλε τέλος στην εκατονταετή εικονομαχική διαμάχη.

Μετά από λίγο καιρό η Κασσιανή επέλεξε τη μοναχική ζωή. Στα 843 ίδρυσε δικό της κοινόβιο στα περίχωρα, δυτικά της Κωνσταντινουπόλεως, έξω από τα δυτικά τείχη, όπου έγινε ηγουμένη. Κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η απόφασή της να γίνει μοναχή ήταν αποτέλεσμα του πληγωμένου εγωισμού της για την μη επιλογή της ως σύζυγος του αυτοκράτορα. Όμως αυτό δεν μπορεί να είναι αλήθεια. Η υπέροχη εκείνη κόρη ήταν αδύνατον να κανονίζει τη ζωή της με τέτοια ευτελή πάθη. Μια επιστολή του αγίου Θεοδώρου Στουδίτου έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η επιλογή της να γίνει μοναχή ήταν συνειδητή και απαλλαγμένη από φτηνά εγωιστικά κίνητρα. Μάλιστα είναι γνωστό ότι η Μονή της Κασσιανής είχε πνευματικούς δεσμούς με την περίφημη Μονή Στουδίου και ο άγιος Θεόδωρος τη γνώριζε καλά. Άλλωστε η Κασσιανή αποφάσισε να μονάσει υπερασπίζοντας την Κυρία Θεοτόκο, με την αυθόρμητη και σοφή απόκρισή της στον αυτοκράτορα.

Εκεί ασχολήθηκε με την πνευματική της τελείωση. Με προσευχή νηστεία, αγρυπνία και τον αγώνα της κατά των παθών της ανήλθε σε ανώτερα πνευματικά επίπεδα. Ταυτόχρονα με τον πνευματικό της αγώνα καλλιεργούσε και τη μεγάλη της αγάπη για την εκκλησιαστική ποίηση, ώστε αναδείχτηκε ως μια από τις μεγαλύτερες ποιητικές και υμνογραφικές φυσιογνωμίες της Εκκλησίας και της παγκοσμίου λογοτεχνίας.

Δυστυχώς οι πληροφορίες μας είναι σχεδόν ανύπαρκτες για την κατοπινή ζωή της και μόνο από τα ποιήματά της παίρνουμε κάποιες πληροφορίες. Λέγεται ότι ταξίδεψε στα τέλη της ζωής της ως τη Ρώμη και την Κρήτη και τη Κάσο, όπου κοιμήθηκε ειρηνικά το 890. Η Εκκλησία μας εκτιμώντας την αγία ζωή της και την ανεκτίμητη προσφορά της στην υμνογραφία της, την κατέταξε στους αγίους και όρισε να εορτάζεται η μνήμη της στις 7 Σεπτεμβρίου.

Στην αγία Κασσιανή αποδίδονται αρκετοί ύμνοι της Εκκλησίας μας. Ξεχωρίζουμε το τετραώδιο του περίφημου κανόνα του Μεγάλου Σαββάτου. Της αποδίδονται επίσης 21 Στιχηρά Ιδιόμελα, σε Δεσποτικές, Θεομητορικές και εορτές Αγίων. Συνέγραψε επίσης μια σειρά από 789 θαυμαστά επιγράμματα, με τον χαρακτηρισμό «Γνώμαι», σε  βυζαντινό 12σύλλαβο ρυθμό. Σ’ αυτά περιγράφονται και στιγματίζονται ανθρώπινα πάθη, όπως η φιλαργυρία, το ψεύδος, η απάτη κ.α. και εξαίρονται ανθρώπινες αρετές και δεξιότητες, όπως η αγάπη, η φιλία, η εξυπνάδα, η σύνεση κλπ.

Όμως η αγία Κασσιανή είναι γνωστή κυρίως για το θαυμάσιο ομώνυμο τροπάριό της, «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή». Το εξαίσιο δοξαστικό των  αποστίχων του όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης, το οποίο ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης. Σε αυτό κάνει λόγο, σε πρώτο ενικό πρόσωπο, για την αμαρτωλή γυναίκα, η οποία, αφού μετανόησε, ένιψε τα πόδια του Χριστού με ακριβά μύρα, τα έπλυνε με τα δάκρυά της και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Πρόκειται για σπάνια μεγαλοφυή ποιητική σύνθεση, ένα αληθινό αριστούργημα λόγου, υψηλής θεολογίας και σοφίας, το οποίο εντάσσεται στα σπουδαιότερα ποιήματα όλων των εποχών. Επειδή η αγία ποιήτρια μεταχειρίζεται πρώτο ενικό πρόσωπο στον ύμνο, κάποιοι αμαθείς, χαρακτήρισαν την ίδια ως αμαρτωλή και γι’ αυτό είναι παρεξηγημένη, μη έχοντας αυτό σχέση με την αλήθεια.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Δυστυχώς η ιστορία επαναλαμβάνεται…

Η μάχη του Ορμενίου, στις 26 Σεπτεμβρίου του 1371, ήταν καθοριστικής σημασίας για τις εξελίξεις στο χώρο της Βαλκανικής. Η κυριαρχία των Οθωμανών στην...

Ἂρχισαν οἱ ἑορτασμοί τῆς ἑορτῆς τῆς Τιμίας Κάρας τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου στήν Πάτρα

Συμπληρώνονται ἐφέτος 56 χρόνια ἀπό τήν ἐπανακομιδή τῆς Κάρας τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου, ἀπό τήν Ρώμη στήν Πάτρα (26 Σεπτεμβρίου 1964- 26 Σεπτεμβρίου 2020). Ὃπως κάθε...

Η εορτή της Μεταστάσεως του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στην Ι.Μ. Χαλκίδος

Mε λαμπρότητα εορτάσθηκε την Παρασκευή 25 και το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2020, η Ιερά Πανήγυρις του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος.  Στον...

Ο Άγιος Απόστολος και Ευαγγελιστής Ιωάννης

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Ο απόστολος και ευαγγελιστής Ιωάννης ανήκει στα ιερά εκείνα πρόσωπα που αποτελούσαν το στενό κύκλο των μαθητών του Κυρίου....

Επικίνδυνη σίγουρα δεν είναι η Θεία Κοινωνία…

Του Μητροπολίτου Χαλκίδος Χρυσοστόμου Διάβασα σε ιστότοπο την είδηση, ότι ο δημοσιογράφος κ. Μανώλης Καψής, συνομιλών σε τηλεοπτικό διάλογο, σε πρωινή εκπομπή του τηλεοπτικού σταθμού...

Η εορτή της Μεταστάσεως του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου στην Άνδρο

Ο Σεβασμιώτατος κ. Δωρόθεος Β’ ιερούργησε σήμερα το πρωί , εν πληθούση Εκκλησία και την παρουσία πολλών παιδιών, στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου...

Μνημόσυνο Γέροντος π. Συμεών Κραγιόπουλου

Μέσα σε κλίμα κατάνυξης και συγκίνησης, τελέσθηκε το πρωί της 26ης Σεπτεμβρίου ε.έ., εις το Καθολικό του Ιερού Ησυχαστηρίου Αγίας Τριάδος Πανοράματος, το πενταετές...

«Πρώτα η υγεία μου ή η σωτηρία της ψυχής μου;»

Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος, Γέροντος Νεκταρίου Μουλατσιώτη Αδελφοί μου. Με την βοήθεια και τη χάρη του Θεού φθάσαμε σήμερα στο τέλος της φετινής ιεραποστολικής και...

Ένας υποδειγματικός οικογενειάρχης – Κυριακή Α’ Λουκά

Τοῦ Μητροπολίτου Ἐλευθερουπόλεως ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ «ἐπιστάτα, δι’ ὅλης τῆς νυκτὸς κοπιάσαντες  οὐδὲν ἐλάβομεν· ἐπὶ δὲ τῷ ρήματί σου  χαλάσω τὸ δίκτυον»  (Λουκᾶ 5,5) Ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, ἀγαπητοί Ἀδελφοί,...

Η αναβολή της Ιεραρχίας

Του Γιώργου Ν. Πασπαθανασόπουλου Η αναβολή – ματαίωση της ετήσιας υποχρεωτικής συγκλήσεως της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν έχει καμία δικαιολογία. Ούτε φυσικά τον κορωνοϊό....

Περί κανονικής προσκτήσεως της μοναχικής ιδιότητος (μέ ἀφορμή Ἀνακοινωθέν μας διά τόν ἐκπεσόντα Ἀρχιμανδρίτην κ. Ἀνδρέαν Κονάνον)

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΝΟΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΚΤΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΜΟΝΑΧΙΚΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΟΣ Ὁ πολιός καί πολυσέβαστος καί βαθυνούστατος Μητροπολίτης Ἠλείας κ.κ. Γερμανός μέ τήν ὀξυδέρκεια καί τόν δυναμισμό πού τόν...

Η εορτή του Αγίου Σιλουανού στην Μητρόπολη Θηβών

Στην  Ιερά Μονή Γενεθλίου της Θεοτόκου (Πελαγίας) στο Ακραίφνιο λειτούργησε την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου 2020 ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος. Ο Σεβασμιώτατος τέλεσε...

Ἡ Ἐξόδιος Άκολουθία τῆς Μοναχῆς Νειλίας στήν Τρίπολη

Τήν Παρασκεύη 25 Σεπτεμβρίου 2020, τελέστηκε ἡ Ἐξόδιος Ἀκολουθία τῆς Μοναχῆς Νειλίας, στόν Ἱερό Ναό Νεομάρτυρος Δημητρίου Μερκοβουνίου Τριπόλεως. Ἡ Μοναχή Νειλία (κατά κόσμον Χρυσούλα)...

Ορκωμοσία Νεοσύλλεκτων Οπλιτών από τον Μητροπολίτη Λαγκαδά

Τηρώντας αυστηρά τα μέτρα προφύλαξης για τον κορωνοϊό, με αποστάσεις αλλά και χωρίς την παρουσία συγγενών ή φίλων πραγματοποιήθηκε το πρωί της Παρασκευής 25...

Δεν θα εορτάσει ο Μητροπολίτης Κορίνθου λόγω κορωνοϊού

Ανακοινώνεται ότι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2020, μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, ημέρα κατά την οποίαν...