ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ  Θεολόγου – Καθηγητού

Η γυναίκα καταξιώθηκε, για πρώτη φορά, στον Χριστιανισμό και αναδείχτηκε ως ισότιμο, με τον άνδρα, ανθρώπινο πρόσωπο. Τρανή απόδειξη η ανάδειξη μυριάδων αγίων γυναικών, οι οποίες συναγωνίστηκαν επάξια τους άνδρες αγίους σε αγιότητα και αξιοσύνη. Μια από αυτές υπήρξε η αγία Κασσιανή, η λόγια μοναχή, η φημισμένη ποιήτρια και υμνογράφος του Βυζαντίου.

Το όνομά της απαντάται ως Κασσιανή ή Κασ(σ)ία, ή Εικασία, ή Ικασία. Γεννήθηκε περί το 805 – 810 στην Κωνσταντινούπολη από οικογένεια επιφανών φεουδαρχών. Ο πατέρας της ήταν εξέχον μέλος της αυτοκρατορικής αυλής και είχε τον τίτλο του Κανδιδάτου. Οι γονείς της φρόντισαν να της παράσχουν λαμπρές σπουδές. Η υψηλή της μόρφωση, η σπάνια ομορφιάς της και τα σωματικά και ψυχικά της χαρίσματα, την ανέδειξαν ως μια από τις πλέον χαρισματικές κοπέλες του Βυζαντίου και περιζήτητη νύφη για τους ευγενείς νέους της Βασιλεύουσας. Οι βιογράφοι της Συμεών ο Μεταφραστής, Γεώργιος Αμαρτωλός και Λέων ο Γραμματικός, αναφέρουν πως υπήρξε υποψήφια νύφη του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842). Σύμφωνα με το χρονικό, η μητέρα του Θεόφιλου Ευφροσύνη οργάνωσε τελετή επιλογής νύφης για τον αυτοκράτορα στο παλάτι, στην οποία πήρε μέρος και η όμορφη και καλλιεργημένη αρχοντοπούλα Κασσιανή. Το γεγονός αυτό τοποθετείται ανάμεσα στα έτη 821 – 830. Σύμφωνα με το τελετουργικό, περνούσαν μπροστά από τον αυτοκράτορα οι υποψήφιες νύφες και ο αυτοκράτορας εξέταζε την εξωτερική τους εμφάνιση και την πνευματική τους καλλιέργεια. Όταν κατέληγε, έδινε ένα χρυσό μήλο στην υποψήφια της αρεσκείας του.

Όταν ήρθε η σειρά τη Κασσιανής να περάσει μπροστά από τον Θεόφιλο, εκείνος έμεινε έκθαμβος από την σωματική της ομορφιά και θέλησε να δοκιμάσει και την πνευματική της καλλιέργεια και το ήθος της. Της απεύθυνε το εξής: «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα» δηλαδή:  «από μία γυναίκα έχουν προέλθει οι συμφορές στην ανθρωπότητα», εννοώντας την παρακοή της Εύας. Τότε η Κασσιανή του αποκρίθηκε με στόμφο: «Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττω», δηλαδή «όμως και από μια άλλη γυναίκα πηγάζουν οι ευλογίες για την ανθρωπότητα», εννοώντας το ρόλο της Θεοτόκου στη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους.

Ο διάλογος αυτός και ο σπάνιος αυθορμητισμός της Κασσιανής πλήγωσε προφανώς τον εγωισμό και την υπεροψία του Θεόφιλου. Περισσότερο όμως τον θορύβησε η διαφαινόμενη δυναμικότητά της. Γι’ αυτό την απέρριψε και επέλεξε ως σύζυγό του την σεμνή αρχοντοπούλα Θεοδώρα από την Παφλαγονία.

Πολλοί μελετητές θεωρούν το γεγονός αυτό ανύπαρκτο, υποστηρίζοντας ότι το δημιούργησαν οι υποστηρικτές των Ιερών Εικόνων, προκειμένω να μειώσουν τον εικονομάχο Θεόφιλο και να εξυψώσουν την Θεοδώρα, η οποία αναστήλωσε οριστικά τις Ιερές Εικόνες το 843 και έβαλε τέλος στην εκατονταετή εικονομαχική διαμάχη.

Μετά από λίγο καιρό η Κασσιανή επέλεξε τη μοναχική ζωή. Στα 843 ίδρυσε δικό της κοινόβιο στα περίχωρα, δυτικά της Κωνσταντινουπόλεως, έξω από τα δυτικά τείχη, όπου έγινε ηγουμένη. Κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η απόφασή της να γίνει μοναχή ήταν αποτέλεσμα του πληγωμένου εγωισμού της για την μη επιλογή της ως σύζυγος του αυτοκράτορα. Όμως αυτό δεν μπορεί να είναι αλήθεια. Η υπέροχη εκείνη κόρη ήταν αδύνατον να κανονίζει τη ζωή της με τέτοια ευτελή πάθη. Μια επιστολή του αγίου Θεοδώρου Στουδίτου έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η επιλογή της να γίνει μοναχή ήταν συνειδητή και απαλλαγμένη από φτηνά εγωιστικά κίνητρα. Μάλιστα είναι γνωστό ότι η Μονή της Κασσιανής είχε πνευματικούς δεσμούς με την περίφημη Μονή Στουδίου και ο άγιος Θεόδωρος τη γνώριζε καλά. Άλλωστε η Κασσιανή αποφάσισε να μονάσει υπερασπίζοντας την Κυρία Θεοτόκο, με την αυθόρμητη και σοφή απόκρισή της στον αυτοκράτορα.

Εκεί ασχολήθηκε με την πνευματική της τελείωση. Με προσευχή νηστεία, αγρυπνία και τον αγώνα της κατά των παθών της ανήλθε σε ανώτερα πνευματικά επίπεδα. Ταυτόχρονα με τον πνευματικό της αγώνα καλλιεργούσε και τη μεγάλη της αγάπη για την εκκλησιαστική ποίηση, ώστε αναδείχτηκε ως μια από τις μεγαλύτερες ποιητικές και υμνογραφικές φυσιογνωμίες της Εκκλησίας και της παγκοσμίου λογοτεχνίας.

Δυστυχώς οι πληροφορίες μας είναι σχεδόν ανύπαρκτες για την κατοπινή ζωή της και μόνο από τα ποιήματά της παίρνουμε κάποιες πληροφορίες. Λέγεται ότι ταξίδεψε στα τέλη της ζωής της ως τη Ρώμη και την Κρήτη και τη Κάσο, όπου κοιμήθηκε ειρηνικά το 890. Η Εκκλησία μας εκτιμώντας την αγία ζωή της και την ανεκτίμητη προσφορά της στην υμνογραφία της, την κατέταξε στους αγίους και όρισε να εορτάζεται η μνήμη της στις 7 Σεπτεμβρίου.

Στην αγία Κασσιανή αποδίδονται αρκετοί ύμνοι της Εκκλησίας μας. Ξεχωρίζουμε το τετραώδιο του περίφημου κανόνα του Μεγάλου Σαββάτου. Της αποδίδονται επίσης 21 Στιχηρά Ιδιόμελα, σε Δεσποτικές, Θεομητορικές και εορτές Αγίων. Συνέγραψε επίσης μια σειρά από 789 θαυμαστά επιγράμματα, με τον χαρακτηρισμό «Γνώμαι», σε  βυζαντινό 12σύλλαβο ρυθμό. Σ’ αυτά περιγράφονται και στιγματίζονται ανθρώπινα πάθη, όπως η φιλαργυρία, το ψεύδος, η απάτη κ.α. και εξαίρονται ανθρώπινες αρετές και δεξιότητες, όπως η αγάπη, η φιλία, η εξυπνάδα, η σύνεση κλπ.

Όμως η αγία Κασσιανή είναι γνωστή κυρίως για το θαυμάσιο ομώνυμο τροπάριό της, «Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή». Το εξαίσιο δοξαστικό των  αποστίχων του όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης, το οποίο ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης. Σε αυτό κάνει λόγο, σε πρώτο ενικό πρόσωπο, για την αμαρτωλή γυναίκα, η οποία, αφού μετανόησε, ένιψε τα πόδια του Χριστού με ακριβά μύρα, τα έπλυνε με τα δάκρυά της και τα σκούπισε με τα μαλλιά της. Πρόκειται για σπάνια μεγαλοφυή ποιητική σύνθεση, ένα αληθινό αριστούργημα λόγου, υψηλής θεολογίας και σοφίας, το οποίο εντάσσεται στα σπουδαιότερα ποιήματα όλων των εποχών. Επειδή η αγία ποιήτρια μεταχειρίζεται πρώτο ενικό πρόσωπο στον ύμνο, κάποιοι αμαθείς, χαρακτήρισαν την ίδια ως αμαρτωλή και γι’ αυτό είναι παρεξηγημένη, μη έχοντας αυτό σχέση με την αλήθεια.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Επίσκοπος Ωρεών Φιλόθεος στην πανηγυρίζουσα ενορία των Ωρεών

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και ιερό ενθουσιασμό η Ενορία των Ωρεών στην Β. Εύβοια τίμησε την Μεγάλη Δεσποτική Εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού με...

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε και η 5η κατασκηνωτική περίοδος της Ι.Μ. Χαλκίδος

Τη Δευτέρα 8 Αυγούστου 2022 το μεσημέρι, προτελευταία ημέρα της πέμπτης κατασκηνωτικής περιόδου (θηλέων Δημοτικού), ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος επισκέφθηκε...

Ο Μητροπολίτης Παροναξίας στην παράσταση «Το δάκρυ της Παναγίας»

Την Δευτέρα 8-8-2022 το βράδυ, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας μετέβη στο Φιλώτι της Νάξου, όπου στο Αθλοθέατρο «ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΨΑΡΡΑΣ» παρηκολούθησε την Θρησκευτική και Ιστορική...

Την Κυριακή το ετήσιο μνημόσυνο του Περιστερίου Κλήμη

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Περιστερίου ἀνακοινώνει ὅτι τήν Κυριακήν 14ην Αὐγούστου 2022 ἐπί τῇ συμπληρώσει ἑνός ἔτους ἀπό τήν πρός Κύριον ἐκδημίαν τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου...

Ιερατική Σύναξη των κληρικών της Βικτώριας Αυστραλίας

Στο πλαίσιο της πολυήμερης ποιμαντικής επισκέψεως του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ.κ. Μακαρίου στη Βικτώρια, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 9 Αυγούστου, Ιερατική Σύναξη των κληρικών που...

Χιλιάδες παιδιά και νέοι στις κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού

Εκατοντάδες παιδιά Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, αγόρια και κορίτσια συμμετέχουν και φέτος στον πρότυπο και ανακαινισμένο κατασκηνωτικό χώρο της Μητρόπολης Λεμεσού στο Σαϊττά, αποκτώντας...

«Eἰς ἀσθενείας και θλίψεις» † Μητροπολίτης Πατρῶν Νικόδημος

Ἀπό τάς θερμότερας δεήσεις καί ἱκεσίας τῆς μικρᾶς παρακλήσεως εἶναι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς ἀσθενείας καί θλίψεις. Εἶναι πολλῶν και διφόρων μορφῶν αἱ θλίψεις. Ἡ...

Πανήγυρη Αγίου Νικάνορος στην Καστοριά

Μέσα στην λαμπρή ατμόσφαιρα της Μεγάλης Δεσποτικής Εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού, το διήμερο 6-7 Αυγούστου, η Ιερά Μητρόπολη Καστορίας τίμησε τον προστάτη...

ΕΚΤΑΚΤΟ | Νεότερα σχετικά με την υγεία του Μητροπολίτη Μηθύμνης

Στο νοσοκομείο Μυτιλήνης εισήχθη και νοσηλεύεται ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μηθύμνης κ.κ. Χρυσόστομος ο οποίος διαγνώστηκε με κορονοϊό και κρίθηκε αναγκαία η εισαγωγή του στο...

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο για τα Ονομαστήρια του Μητροπολίτη Άρτης Καλλινίκου 

Πανδήμως, η Ιερά Μητρόπολη Άρτης, τίμησε την μνήμη του Αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης, εορτή κατά την οποία άγει τα ονομαστήρια του, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Το 2ήμερο της Μεταμορφώσεως κοντά στους Προστάτες Αγίους της Εύβοιας

Η μεγάλη δεσποτική εορτή του καλοκαιριού, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, εορτάσθηκε εφέτος με ιδιαίτερα συγκινητικό τόνο στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος, ένα χρόνο ακριβώς μετά...

Στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Λαρίσης ο Μητροπολίτης Ιερώνυμος

Στον Ενοριακό Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης πόλεως Λαρίσης χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε την Θεία Λειτουργία ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και...

Η Παναγία του Καζάν στην αγιοτόκο Όσσα

Με μεγάλη συγκίνηση και χαρά την Κυριακή 7 Αυγούστου 2022 το εσπέρας στα πλαίσια της επικείμενης Μεγάλης Θεομητορικής Εορτής Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου κατόπιν...

Μνημόσυνο μακαριστής Γερόντισσας Ευπραξίας Μοναχή

Στην Ι. Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου μετέβησαν χθες Κυριακή, 7 Αυγούστου 2022, ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος και ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κεγχρεών κ....

Η εορτή του Αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης στην Ναύπακτο και τα Σιταράλωνα

Με λαμπρότητα εορτάσθηκε η ετήσια μνήμη του εν αγίοις πατρός ημών Καλλινίκου, Μητροπολίτου Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, του Αιτωλού στην Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και...