Ο λόγος του Κυρίου είναι λιτός, οι λέξεις, καθαρές, σταράτες, απογυμνωμένες από κάθε φαρισαϊκή αργολογία. ΄΄ Όστις θέλει οπίσω μου ακολουθείν, απαρνησάσθω εαυτών και αράτω τον Σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι΄΄ . Ένας λόγος αγιογραφικός, που αναφέρεται στον Σταυρό. Μια πρόταση που μέσα σε λίγες λέξεις μας περιγράφει τι είναι Σταυρός. Πρώτα και πάνω από όλα είναι έκφραση ελευθερίας. ΄΄ Όστις θέλει ΄΄ δύο λέξεις που αφήνουν τον αέρα της ελευθερίας να μας δροσίσει. Όποιος θέλει ακολουθεί τη σταυρική πορεία. Τονίζεται στη συνέχεια η απαραίτητη προϋπόθεση της σταυρικής οδοιπορίας, ΄΄ απαρνησάσθω εαυτών και αράτω τον Σταυρόν αυτού ….. ΄΄ Ο σταυρωμένος άνθρωπος γνωρίζει ότι για να ενδυθεί το ένδυμα του σταυρού, απαραίτητη προϋπόθεση είναι, να αποδυθεί το ένδυμα του εαυτού του. Για να κατανοήσουμε το μυστήριο του Σταυρού, πρέπει να προστρέξουμε στην ζωή και στα κείμενα στων Αγίων, οι οποίοι δεν είναι τίποτε άλλο παρά σταυρωμένες προσωπικότητες. Για τον Άγιο, ο Σταυρός δεν είναι ένα σύμβολο, αλλά τρόπος και στάση ζωής. Είναι η πηγή του, ο κόσμος του, το κέντρο του.
Οι πατέρες της Εκκλησίας, ρίχνουν άπλετο ερμηνευτικό φως, στον χώρο της Π.Δ. και μας αποκαλύπτουν την παρουσία του Σταυρού. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς τονίζει, ΄΄ προανεκηρύττετο και προετυπούτο μυστικώς εκ γενεών αρχαίων, και ουδείς ποτέ κατηλλάγη τω Θεώ χωρίς της του Σταυρού δυνάμεως ΄΄ . Στη συνέχεια της ομιλίας του μας λέει ότι ο Σταυρός βιωνόταν από όλους τους προπάτορες και τους προφήτες.
Στα ερμηνευτικά τους κείμενα, πολλοί από τους Πατέρες θεωρούν ΄΄ το ξύλον του Παραδείσου ΄΄ , ως την πρώτη προτύπωση του Τιμίου Σταυρού.
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και ο Όσιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, σημειώνουν ότι, η δια χειρός ευλογία του πατριάρχου Ιακώβ επί των κεφαλών των Υιών του ΄΄ προετύπου τον του Χριστού Σταυρόν τον Πανάγιον ΄΄ .
Ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης, ερμηνεύοντας την θυσία του Αβραάμ μας λέει, πως τα ξύλα που κουβαλούσε στην πλάτη του για τη θυσία ο Ισαάκ, προεικονίζουν τον Τίμιο Σταυρό, που ο Υιός του Θεού, δέχθηκε στον ώμο του και πορεύτηκε με αυτόν ως τον τόπο του μαρτυρίου του.
Ο ιερός Χρυσόστομος, βλέπει τον Σταυρό του Χριστού να προτυπώνεται στην ράβδο του Μωυσή, με την οποία χώρισε τα ύδατα και έσωσε τον λαό του Θεού. ΄΄ Δια της ράβδου ανεκαλέσατο ο Θεός το γένος των Εβραίων εκ πικράς δουλείας και Σταυρού τύπος ην αυτούς ο σώζων ΄΄ .
Πολλοί Πατέρες, μας αποκαλύπτουν την παρουσία του Σταυρού στο ξύλο του Μωυσή, το οποίο μετέτρεψε το πικρό νερό της πηγής Μερρά, σε γλυκό ΄΄ έδειξεν αυτώ Κύριος ξύλον και ανέβαλεν αυτώ εις το ύδωρ και εγλυκάνθη το ύδωρ ΄΄ .
Η στάση του Μωυσή, με τα χέρια ανοιχτά προς τα πλάγια στάθηκε η αφορμή της νίκης των Ισραηλιτών κατά των Αμαληκιτών. Ο χρυσορρήμων Άγιος ερμηνεύει : ΄΄ Αναζωγράφησον παρ΄εαυτώ χείρας ηπλωμένας, ίνα ίδης του προσκυνητού Σταυρού λαμπούσα εικόνα ΄΄ .
Ο Ισραηλιτικός λαός σώζεται από την τυραννία των φιδιών με την ύψωση του χάλκινου φιδιού. Το ανθρώπινο γένος σώζεται με την ύψωση του μαρτυρικού σώματος του Θεανθρώπου στον Τίμιο Σταυρό, από τον αρχέκακο όφι, τον διάβολο και το δηλητήριο του, την αμαρτία, της οποίας αποτέλεσμα είναι ο θάνατος. ΄΄ Αναμφιβόλως γαρ του Σταυρού μυστήριον, η κατά την έρημον του χαλκού όφεως ύψωσις, προϋπέγραφε ΄΄ .
Ο ιερός Χρυσόστομος, αναφερόμενος στο Τίμιο Σταυρό γράφει : ΄΄ Βλέπεις ποια μεταβολή επέφερε ο Σταυρός του Χριστού στον κόσμο; Για να καταλάβεις ακριβέστερα τη δύναμη του Σταυρού, σκέψου τι επικρατούσε πριν από το Σταυρό στην ανθρωπότητα και τι επικρατεί μετά το Σταυρό, και θα διαπιστώσεις την ενέργεια του. Πριν από το Σταυρό ο Υιός δεν ήταν γνωστός, σήμερα με το κήρυγμα του Σταυρού ο Υιός ονομάζεται και ο Πατήρ γνωρίζεται δια του Υιού. Τώρα ο Σταυρός κηρύσσεται και το θάνατο καταφρονούμε και δεν λογαριάζουμε, σαν να μην υπάρχει και την αιώνια ζωή ποθούμε. Δεν υπήρχε Σταυρός κηρυττόμενος και γι΄ αυτό ήμασταν ξένοι του Παραδείσου. Αφού όμως φάνηκε ο Σταυρός, ο ληστής αξιώθηκε αμέσως του Παραδείσου. ΄΄ ( Λόγος Β΄, Εις τον Τίμιον Σταυρόν. )
Ο κήρυκας της χάριτος και του φωτός Γρηγόριος ο Παλαμάς, αναφέρεται στην προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού. ΄΄ Όχι μόνο τη Θεία εικόνα του Κυρίου έχουμε υποχρέωση να προσκυνούμε αλλά και τον τύπο του Τιμίου Σταυρού του. Πρόκειται για το μέγιστο σημείο και κραταιό τρόπαιο του Χριστού κατά του διαβόλου και κάθε αντικείμενης σ΄ Αυτόν δυνάμεως, γι΄ αυτό και οι διαβολικές δυνάμεις όταν αντικρίσουν τον Τίμιο Σταυρό φεύγουν φρίττοντας. Ο τύπος του Ζωοδότου Ξύλου δοξάσθηκε πριν απ’ τους προφήτας και θαυματούργησε τα μέγιστα, αλλά και πριν από την Δευτέρα Παρουσία του κρεμασθέντος σ΄αυτό Κυρίου Ιησού Χριστού, ο οποίος μέλλει να έρθει πάλι για να κρίνει ζωντανούς και κοιμηθέντες, θα εμφανισθεί προηγουμένως στον ουρανό ως μεγάλο, φρικτό και θαυμαστό σημείο ο Σταυρός, με δύναμη αφάνταστη και δόξα ανεκλάλητη ΄΄ . ( Δεκάλογος της Κατά Χριστόν Νομοθεσίας, Λόγος ΞΒ΄ 30 ).
Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας, παρατηρεί : ΄΄ Εγήγερται σημείον εν ημίν μέγα, ο Του Σωτήρος Σταυρός, δι’ ου εκλελυτρούμεθα οι πεπιστευκότες ΄΄ .
Ο Μ. Αθανάσιος, στο ερώτημα τι είναι Σταυρός απαντά: ΄΄
΄΄ Δόξα και Τιμή του Χριστού, Σταυρός
Επειδή μυρία αγαθά δια του Σταυρού εγένετο
Ότι θάνατος καταπεπατήται και κατάρα εξωστράκισται,
ο άδης εσκύλευται, η αμαρτία ηφάνισται
η παράβασης κατήργηται, η φύσις των ανθρώπων
της δουλείας των παθών ηλευθέρωται,
διάβολος εδεσμεύθη, σωτηρία εφυτεύθη,
ανάστασις εγνωρίσθη, κακία απηλάθη
ζωή επήγασεν, ειδωλολατρεία ελύθη ΄΄.
Πολλοί ρωτούν γιατί σταυρός στην ζωή των ανθρώπων, είναι βαρύ φορτίο και οδυνηρό. Οδυνηρότερη όμως είναι η γεύση του θανάτου, που καταδυναστεύει την ανθρώπινη ύπαρξη. Σταυρός γιατί αυτός είναι ή μήτρα μέσα στην οποία κυοφορείται η Ανάσταση. Χαρακτηριστικό το μήνυμα που η ποιητική πέννα του Αγίου Ανδρέου Κρήτης στέλνει :
΄΄ Σταυρός : ζωής πρόξενος,
θανάτου λύσις,
φθοράς αλλοτρίωσις,
ζωοποίησις των νενεκρωμένων ΄΄ Αμήν
