ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού

        Οι μυριάδες καλλίμαχοι Μάρτυρες του Χριστού, στα πρωτοχριστιανικά χρόνια προέρχονταν από όλες τις φυλές, κοινωνικές τάξεις και επαγγέλματα. Ορισμένοι μάλιστα, με την ομολογία τους στο Χριστό και το αίμα του μαρτυρίου τους, εξαγίαζαν κάποια ταπεινά και ταυτισμένα με την ακολασία, επαγγέλματα, όπως ήταν αυτό του μίμου. Άλλωστε έτσι φανέρωναν πως η σωτηρία είναι δωρεά προς όλους τους ανθρώπους, παρά τις καταβολές τους και του πρώην άσωτου βίου τους. Ένας από αυτούς υπήρξε και ο άγιος Μάρτυς Πορφύριος ο Μίμος, ο οποίος εξαγιάστηκε την ώρα που ασκούσε το επάγγελμα του ηθοποιού.

     Γεννήθηκε στην Έφεσο της Μ. Ασίας, στα μισά του 3ου μ. Χ. αιώνα. Καταγόταν από οικογένεια ειδωλολατρών και ασκούσε το επάγγελμα του μίμου (ηθοποιού). Ο πατέρα του ήταν φημισμένος ηθοποιός και είχε δικό του θίασο, στον οποίο εργαζόταν από παιδί ο Πορφύριος. Το επάγγελμά τους τους ανάγκαζε να περιπλανιόνται σε όλη τη Μ. Ασία, δίνοντας παραστάσεις.

       Η τέχνη της ηθοποιίας είχε εφευρεθεί στην Ελλάδα και είχε κατά κανόνα, θρησκευτικό χαρακτήρα. Ήταν συνδεδεμένη με τις διονυσιακές εορτές και θεωρούνταν ως θρησκευτική λατρεία. Τον 5ο π. Χ. το θέατρο είχε αναχθεί σε υψηλή τέχνη και εμπλουτίστηκε με αξιοθαύμαστα θεατρικά έργα, από μεγάλους ποιητές (Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αριστοφάνη, κλπ). Όμως στα ελληνιστικά και ρωμαϊκά χρόνια είχε καταπέσει σε παρακμή και είχε συνδεθεί και ταυτιστεί με την ανηθικότητα και την ακολασία. Οι παραστάσεις γινόταν σε κακόφημα καταγώγια και η θεματολογία ήταν συνυφασμένη με την αισχρότητα. Για τούτο το επάγγελμα των ηθοποιών θεωρούνταν περιθωριακό. Παρά ταύτα η παρηκμασμένη ειδωλολατρία συνέχιζε να δίνει στην ηθοποιία λατρευτικό χαρακτήρα.

        Ο Πορφύριος έδρασε στα χρόνια που αυτοκράτορας της Ρώμης ήταν ο Αυρηλιανός (270-275 μ. Χ.). Σε μια εποχή που οι Χριστιανοί βρισκόταν στην παρανομία και διώκονταν απηνώς.  Λίγα χρόνια νωρίτερα ο θρησκομανής αυτοκράτορας Δέκιος (249-251), (το 250) είχε εγκαινιάσει τη δεύτερη και πιο σκληρή περίοδο των διωγμών, με υποχρεωτική δήλωση (λίβελλο) όλων των υπηκόων της αυτοκρατορίας πίστης στην ειδωλολατρία και την υποχρέωσή τους να θυσιάζουν δημόσια στους «θεούς» του κράτους. Όμως ο Αυρηλιανός είναι ο πρώτος αυτοκράτορας, ο οποίος κράτησε μια κάποια μετριοπαθή στάση κατά των Χριστιανών, εισάγοντας μια μορφή μονοθεΐας, τη λατρεία του Αήττητου Ηλίου (Solus Invictus). Αλλά οι κατά τόπους διοικητές, φανατικοί ειδωλολάτρες, εφάρμοζαν συχνά δικές τους τακτικές και πρακτικές κατά των Χριστιανών, διώκοντάς τους, κατ’ επιταγή των ειδωλολατρικών ιερατείων.

       Στις αισχρές και φθηνές παραστάσεις τους οι ειδωλολάτρες ηθοποιοί, συχνά, προσπαθούσαν να περιγελάσουν, να γελοιοποιήσουν και να εξευτελίσουν στα μάτια του ειδωλολατρικού όχλου τους διωκόμενους Χριστιανούς, με συκοφαντικά και κωμικά δρώμενα. Προφανώς αυτές τις παραστάσεις υποδαύλιζαν τα αδίστακτα ειδωλολατρικά ιερατεία, τα οποία έβλεπαν να ερημώνουν τα «ιερά» τους και να χάνουν προσόδους. Επίσης τις υποστήριζαν και χρηματοδοτούσαν και οι τοπικοί ειδωλολάτρες άρχοντες, γελοιοποιώντας τους Χριστιανούς στα μάτια των ειδωλολατρικών όχλων, με σκοπό να ανακόβουν την μεταστροφή τους στην χριστιανική πίστη. Άλλωστε, όπως είναι γνωστό, οι ειδωλολάτρες ιερείς φρόντιζαν να διαδίδουν τερατώδεις συκοφαντίες κατά των Χριστιανών, όπως λ.χ. ότι διαπράττουν «οιδιπόδειες μίξεις» και «θιέστια δείπνα», διαστρέφοντας την πρωτοφανή για εκείνους έμπρακτη χριστιανική αγάπη και το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας,

διεγείροντας αποστροφή και μίσος των ειδωλολατρών κατά των Χριστιανών! Εδώ να αναφέρουμε την περίπτωση του ειδωλολάτρη σατιρικού συγγραφέα Λουκιανού του Σαμοσατέα (125-180 μ. Χ.), ο οποίος έγραφε θεατρικά έργα με συκοφαντικό και εξευτελιστικό κατά των Χριστιανών περιεχόμενο, όπως το «Περί Περεγρίνου τελευτής», το οποίο σατιρίζει τη χριστιανική πίστη και σαρκάζει την ζωή των Χριστιανών.

     Μια τέτοια παράσταση οργάνωσε και ο φανατικός ειδωλολάτρης έπαρχος της Καισάρειας Καππαδοκίας, Αλέξανδρος. Σε μια περιοδεία του θιάσου του Πορφυρίου στην περιοχή, ο Αλέξανδρος είχε παρακολουθήσει παραστάσεις του νεαρού ηθοποιού και διαπίστωσε το υποκριτικό του ταλέντο. Σκέφτηκε λοιπόν να τον χρησιμοποιήσει, προκειμένου να συκοφαντήσει και να περιγελάσει τους Χριστιανούς, οι οποίοι πλήθυναν κατά χιλιάδες στην περιοχή της αρμοδιότητάς του. Κάλεσε λοιπόν τον Πορφύριο και του ανέθεσε να ανεβάσει συκοφαντικές παραστάσεις κατά των Χριστιανών, στις οποίες θα γελοιοποιούσαν την πίστη τους και τα Ιερά Μυστήριά τους, στα μάτια των υπηκόων του ειδωλολατρών. Μάλιστα του έταξε γενναιόδωρη χορηγία. Ο μίμος Πορφύριος δέχτηκε και αποφάσισε να ανεβάσει μια παράσταση, η οποία θα διακωμωδούσε το Ιερό Μυστήριο του Βαπτίσματος.

     Το θέατρο της πόλεως είχε γεμίσει από ειδωλολάτρες θεατές, οι οποίοι είχαν συρρεύσει για να διασκεδάσουν με την εμπαικτική παράσταση. Ο Πορφύριος υποδύθηκε τον βαπτιζόμενο και κάποιος άλλος μίμος τον χριστιανό επίσκοπο. Με αστείες κινήσεις και γελοιότητες, ο μίμος, επαναλάμβανε τα λόγια του Βαπτίσματος, βυθίζοντας τον Πορφύριο σε κάποια λεκάνη. Τελειώνοντας τον έντυσε με λευκό χιτώνα, με τον οποίο έντυναν τους νεοφώτιστους Χριστιανούς και άρχισε να γελοιοποιεί την περιφορά γύρω από την κολυμβήθρα.

      Αλλά τη στιγμή εκείνη, που το πλήθος των θεατών αλάλαζε από τα γέλια, συνέβη κάτι το συνταρακτικό. Παρουσιάστηκε στρατιά λευκοφορεμένων αγγέλων, οι οποίοι προπορεύονταν στην περιφορά, κρατώντας λαμπάδες και ψάλλοντας: «Όσοι εις Χριστόν εβαπτήσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε, αλληλούια»! Το θαύμα αυτό συντάραξε τον Πορφύριο και ταυτόχρονα ένοιωσε μια πρωτοφανή ευτυχία και χαρά. Αμέσως κατάλαβε ότι βιώνει ένα πρωτόγνωρο θαύμα, το οποίο προκάλεσε ο αληθινός Θεός, τον Οποίο ως τότε δε γνώριζε και λοιδορούσε. Τον επισκίασε η χάρις του Θεού, το Άγιο Πνεύμα μετέβαλε το ψεύτικο βάπτισμα σε αληθινό. Αμέσως συντελέστηκε στην ψυχή του συνέβη μια συνταρακτική αλλαγή και γι’ αυτό άρχισε να φωνάζει: «ο Θεός των Χριστιανών με επισκέφτηκε, τον Οποίο εγώ ως τώρα λοιδορούσα! Αυτός είναι ο αληθινός και μοναδικός Θεός. Γίνομαι Χριστιανός»! Οι παριστάμενοι άγγελοι του έδειξαν να κάμει το σημείο του σταυρού και αυτός σταυροκοπήθηκε με ευλάβεια!

       Το πλήθος των θεατών απόρησε από το απρόσμενο γεγονός και σταμάτησε τους γέλωτες. Η εμφάνιση των αγγέλων και δημόσια μεταστροφή και ομολογία του μίμου Πορφυρίου, άλλους εξόργισε και άλλους προβλημάτισε. Πολλοί πίστεψαν στο Χριστό και δήλωσαν τη μεταστροφή τους στη νέα πίστη. Αντίθετα, ο φανατικός ειδωλολάτρης έπαρχος Αλέξανδρος έμεινε ασυγκίνητος. Κάλεσε αμέσως τον Πορφύριο και του ζήτησε να ανακαλέσει πάραυτα την ομολογία του και να θυσιάσει στους «θεούς» της πόλεως. Όμως εκείνος έμεινε αμετάπειστος και σταθερός στην απόφασή του να ανήκει στο Χριστό και να είναι μέλος της αγίας Του Εκκλησίας. Μάλιστα τον ήλεγξε για την σκληροκαρδία του και το αμετάπειστο της γνώμης του. Ήλεγξε την πίστη στα άψυχα είδωλα, τα οποία χαρακτήρισε λατρεία των διαμόνων.

      Ο θηριώδης ειδωλολάτρης έπαρχος, όπως ήταν αναμενόμενο, εξαγριώθηκε με τη στάση του Πορφυρίου και για τούτο τον παρέδωσε στους σκληροτράχηλους στρατιώτες και δημίους, να τον υποβάλλουν σε σκληρά και απάνθρωπα

βασανιστήρια, σε σκοπό την επάνοδό του στην ειδωλολατρία. Ο νεοφώτιστος Χριστιανός Πορφύριος τα υπόμεινε με μεγάλη καρτερία, δοξάζοντας και υμνώντας ακατάπαυστα το Θεό, για τη μεγάλη ευεργεσία, να τον βγάλει από τα σκοτάδια της πλάνης και να τον σώσει. Όταν ο έπαρχος είδε ότι τα βασανιστήρια δεν στάθηκαν ικανά να τον μεταστρέψουν, έδωσε διαταγή να τον αποκεφαλίσουν. Έτσι ο μακάριος Πορφύριος αντάλλαξε την πρόσκαιρη γήινη ζωή με την ουράνια και αιώνια αληθινή ζωή, την οποία εξαγόρασε με το αίμα του, λαμβάνοντας τον αμαράντινο στέφανο του μαρτυρίου. Η μνήμη του τιμάται στις 4 Νοεμβρίου.

      Ο άγιος Πορφύριος αναφέρεται ως ο πρώτος άγιος ο οποίος προέρχεται από το χώρο των μίμων. Τον ακολούθησαν πολλοί άλλοι μίμοι, δίνοντας άλλη μορφή στο επάγγελμα. Μετάλλαξαν τον ανήθικο χαρακτήρα της υποκριτικής τέχνης, σε σοβαρή και παιδευτική τέχνη, όπως αυτή επικράτησε και καλλιεργήθηκε στο χριστιανικό Βυζάντιο, το περίφημο χριστιανικό θέατρο. Άλλαξαν επίσης τη γνώμη που είχαν οι άνθρωποι για τον κλάδο των μίμων.

      Το 1992 ανακηρύχτηκε προστάτης των ηθοποιών και καλλιτεχνών. Την ασματική του ακολουθία συνέθεσε ο μακαριστός μεγάλος υμνογράφος, αγιορείτης μοναχός, π. Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Ο Επίσκοπος Ωρεών Φιλόθεος στην πανηγυρίζουσα ενορία των Ωρεών

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και ιερό ενθουσιασμό η Ενορία των Ωρεών στην Β. Εύβοια τίμησε την Μεγάλη Δεσποτική Εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού με...

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε και η 5η κατασκηνωτική περίοδος της Ι.Μ. Χαλκίδος

Τη Δευτέρα 8 Αυγούστου 2022 το μεσημέρι, προτελευταία ημέρα της πέμπτης κατασκηνωτικής περιόδου (θηλέων Δημοτικού), ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας, Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος επισκέφθηκε...

Ο Μητροπολίτης Παροναξίας στην παράσταση «Το δάκρυ της Παναγίας»

Την Δευτέρα 8-8-2022 το βράδυ, ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας μετέβη στο Φιλώτι της Νάξου, όπου στο Αθλοθέατρο «ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΨΑΡΡΑΣ» παρηκολούθησε την Θρησκευτική και Ιστορική...

Την Κυριακή το ετήσιο μνημόσυνο του Περιστερίου Κλήμη

Ἡ Ἱερά Μητρόπολις Περιστερίου ἀνακοινώνει ὅτι τήν Κυριακήν 14ην Αὐγούστου 2022 ἐπί τῇ συμπληρώσει ἑνός ἔτους ἀπό τήν πρός Κύριον ἐκδημίαν τοῦ μακαριστοῦ Μητροπολίτου...

Ιερατική Σύναξη των κληρικών της Βικτώριας Αυστραλίας

Στο πλαίσιο της πολυήμερης ποιμαντικής επισκέψεως του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ.κ. Μακαρίου στη Βικτώρια, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, 9 Αυγούστου, Ιερατική Σύναξη των κληρικών που...

Χιλιάδες παιδιά και νέοι στις κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού

Εκατοντάδες παιδιά Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου, αγόρια και κορίτσια συμμετέχουν και φέτος στον πρότυπο και ανακαινισμένο κατασκηνωτικό χώρο της Μητρόπολης Λεμεσού στο Σαϊττά, αποκτώντας...

«Eἰς ἀσθενείας και θλίψεις» † Μητροπολίτης Πατρῶν Νικόδημος

Ἀπό τάς θερμότερας δεήσεις καί ἱκεσίας τῆς μικρᾶς παρακλήσεως εἶναι αἱ ἀναφερόμεναι εἰς ἀσθενείας καί θλίψεις. Εἶναι πολλῶν και διφόρων μορφῶν αἱ θλίψεις. Ἡ...

Πανήγυρη Αγίου Νικάνορος στην Καστοριά

Μέσα στην λαμπρή ατμόσφαιρα της Μεγάλης Δεσποτικής Εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού, το διήμερο 6-7 Αυγούστου, η Ιερά Μητρόπολη Καστορίας τίμησε τον προστάτη...

ΕΚΤΑΚΤΟ | Νεότερα σχετικά με την υγεία του Μητροπολίτη Μηθύμνης

Στο νοσοκομείο Μυτιλήνης εισήχθη και νοσηλεύεται ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μηθύμνης κ.κ. Χρυσόστομος ο οποίος διαγνώστηκε με κορονοϊό και κρίθηκε αναγκαία η εισαγωγή του στο...

Πολυαρχιερατικό Συλλείτουργο για τα Ονομαστήρια του Μητροπολίτη Άρτης Καλλινίκου 

Πανδήμως, η Ιερά Μητρόπολη Άρτης, τίμησε την μνήμη του Αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης, εορτή κατά την οποία άγει τα ονομαστήρια του, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης...

Το 2ήμερο της Μεταμορφώσεως κοντά στους Προστάτες Αγίους της Εύβοιας

Η μεγάλη δεσποτική εορτή του καλοκαιριού, η Μεταμόρφωση του Σωτήρος, εορτάσθηκε εφέτος με ιδιαίτερα συγκινητικό τόνο στην Ιερά Μητρόπολη Χαλκίδος, ένα χρόνο ακριβώς μετά...

Στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Λαρίσης ο Μητροπολίτης Ιερώνυμος

Στον Ενοριακό Ιερό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης πόλεως Λαρίσης χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε την Θεία Λειτουργία ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και...

Η Παναγία του Καζάν στην αγιοτόκο Όσσα

Με μεγάλη συγκίνηση και χαρά την Κυριακή 7 Αυγούστου 2022 το εσπέρας στα πλαίσια της επικείμενης Μεγάλης Θεομητορικής Εορτής Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου κατόπιν...

Μνημόσυνο μακαριστής Γερόντισσας Ευπραξίας Μοναχή

Στην Ι. Μονή Παναγίας Φανερωμένης Χιλιομοδίου μετέβησαν χθες Κυριακή, 7 Αυγούστου 2022, ο Σεβ. Μητροπολίτης μας κ. Διονύσιος και ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κεγχρεών κ....

Η εορτή του Αγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Εδέσσης στην Ναύπακτο και τα Σιταράλωνα

Με λαμπρότητα εορτάσθηκε η ετήσια μνήμη του εν αγίοις πατρός ημών Καλλινίκου, Μητροπολίτου Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας, του Αιτωλού στην Ιερά Μητρόπολη Ναυπάκτου και...