Ἡ Σιταριὰ Πωγωνίου ἔζησε δύο ἡμέρες ποὺ θὰ μείνουν βαθιὰ χαραγμένες στὴ μνήμη τῶν κατοίκων της. Ἡ 7η καὶ ἡ 8η Αὐγούστου 2026 ἔγιναν ἡμέρες ἱστορικὲς γιὰ τὸ ἀκριτικὸ χωριό, καθώς ὁ κεντρικὸς Ἱερὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου ἐγκαινιάστηκε καὶ καθαγιάστηκε, ἀποκτώντας πλέον, διὰ τῶν ἱερῶν Ἐγκαινίων, τὴν πλήρη λειτουργικὴ καὶ κανονικὴ ἰδιότητά του ὡς ἐγκαινιασμένος Ὀρθόδοξος Ναός, μὲ καθαγιασμένο τὸ Ἱερὸ Θυσιαστήριό του.
Ἐκεῖ, στὴν καρδιὰ τοῦ Πωγωνίου, στὸ χωριὸ ποὺ στέκει ἀγέρωχο μέσα στὸ ἡπειρώτικο τοπίο, μὲ θέα πρὸς τὴν κοιλάδα τοῦ Καλαμᾶ, ἡ Ἐκκλησία, ὁ λαὸς καὶ ἡ ἱστορία συναντήθηκαν ξανὰ κάτω ἀπὸ τὴ σκέπη τοῦ Μεγάλου Ἀθανασίου.
Ἡ Σιταριὰ δὲν εἶναι ἕνα χωριὸ χωρὶς μνήμη. Εἶναι ἕνας τόπος ποὺ κουβαλᾷ αἰῶνες ἱστορίας. Οἱ πρῶτες γραπτὲς μαρτυρίες γιὰ τὸν οἰκισμὸ χρονολογοῦνται ἀπὸ τὸ 1430. Ἡ γεωγραφικὴ θέση τοῦ τόπου τὸν ἔφερε διαχρονικὰ στὸ πέρασμα τῆς ἱστορίας καὶ στὸ στόχαστρο διαφόρων κατακτητῶν, ἐνῶ κοντὰ στὸ χωριὸ γράφτηκαν σελίδες τοῦ Ἔπους τοῦ ’40.
Ἡ γῆ αὐτὴ γνώρισε τὴν περιπέτεια, τὸν φόβο, τὴν ἀγωνία καὶ τὸν πόνο, ἀλλὰ κράτησε ὄρθια τὴν ψυχὴ τῶν ἀνθρώπων της.
Καὶ σήμερα, αἰῶνες μετὰ τὶς πρῶτες μαρτυρίες γιὰ τὸ χωριό, ἡ καμπάνα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου ἤχησε διαφορετικά. Σὰν νὰ ἔλεγε στὶς γενιὲς ποὺ πέρασαν καὶ στὶς γενιὲς ποὺ θὰ ἔρθουν πὼς ἡ πίστη, ἡ μνήμη καὶ ἡ Ἐκκλησία παραμένουν ζωντανές.
Τὸ ἀπόγευμα τῆς Παρασκευῆς 7 Αὐγούστου 2026, ὁ Ἱερὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου γέμισε ἀπὸ συγκίνηση. Τελέστηκε ὁ Ἑσπερινὸς τῶν Ἐγκαινίων, χοροστατοῦντος τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καὶ Κονίτσης κ. Ἀλεξίου.
Κατὰ τὴν τάξη τῆς Ἐκκλησίας, ὁ Σεβασμιώτατος μετέφερε τὰ Ἱερὰ Λείψανα, τὰ ὁποῖα θὰ τοποθετοῦνταν κατὰ τὴν Ἀκολουθία τῶν Ἐγκαινίων στὴν Ἁγία Τράπεζα τοῦ Ναοῦ. Καὶ ἦταν πραγματικὰ συγκλονιστικὴ ἡ εἰκόνα: ἡ ἀκριτικὴ Σιταριά, ἕνα μικρὸ χωριὸ τῆς Ἠπείρου, νὰ ὑποδέχεται τὰ Ἱερὰ Λείψανα τῶν Μαρτύρων, γιὰ νὰ τοποθετηθοῦν στὸ Ἱερὸ Θυσιαστήριό της.
Σὰν νὰ συναντοῦσε ἡ ἱστορία τοῦ χωριοῦ τὴν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας. Σὰν νὰ ἔσκυβαν οἱ παλαιότερες γενιές, οἱ παπποῦδες καὶ οἱ γιαγιάδες, ὅσοι προσευχήθηκαν μέσα στὸν Ναό, ὅσοι ἄναψαν ἕνα κερί, ὅσοι ἔκλαψαν, ὅσοι πανηγύρισαν, ὅσοι ἔφυγαν ἀπὸ αὐτὸν τὸν κόσμο, γιὰ νὰ παραδώσουν τὸν Ναὸ στὶς ἐπόμενες γενιές. Καὶ ὅλα αὐτὰ κάτω ἀπὸ τὴν εὐλογία τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου, τοῦ Πολιούχου καὶ Προστάτου τῆς Σιταριᾶς.
Στὸν Ἑσπερινὸ τῶν Ἐγκαινίων ἔδωσαν τιμητικὸ «παρών» ἡ βουλευτὴς Ἰωαννίνων κ. Μαρία Κεφάλα, ὁ Δήμαρχος Πωγωνίου κ. Κωνσταντῖνος Καψάλης, σύσσωμη ἡ Δημοτικὴ Ἀρχὴ καὶ οἱ τοπικοὶ φορεῖς. Παρὼν ἦταν καὶ ὁ λαός. Οἱ κάτοικοι τῆς Σιταριᾶς, ἄνθρωποι ποὺ κρατοῦν τὸ χωριὸ ζωντανό, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ κάτοικοι ἀπὸ τὰ γύρω χωριὰ τοῦ Πωγωνίου προσῆλθαν γιὰ νὰ συμμετάσχουν στὸ μεγάλο αὐτὸ γεγονός.
Γιατὶ τὰ Ἐγκαίνια ἑνὸς Ναοῦ δὲν εἶναι ἁπλῶς μία ἐκκλησιαστικὴ ἀκολουθία. Εἶναι ἕνα γεγονὸς γιὰ ὁλόκληρη τὴν τοπικὴ κοινωνία· ἡ στιγμὴ ποὺ ἕνα κτίσμα, διὰ τῆς ἱερᾶς τελετῆς, ἀφιερώνεται ὁριστικὰ στὴ λατρεία τοῦ Θεοῦ καὶ στὴν προσευχὴ τοῦ λαοῦ Του.
Στὸ τέλος τοῦ Ἑσπερινοῦ, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Ἀλέξιος τέλεσε τὴ Χειροθεσία δύο Ἀναγνωστῶν, τοῦ κ. Χριστοφόρου Μπάγια καὶ τοῦ κ. Δημητρίου Στέργιου. Ἡ στιγμὴ αὐτὴ προσέθεσε μία ἀκόμη ἰδιαίτερη πνευματικὴ διάσταση. Μέσα στὴν καρδιὰ μιᾶς ἀκριτικῆς ἐνορίας, ἡ Ἐκκλησία μαρτυροῦσε ὅτι ὑπάρχει μέλλον. Ὅπου ὑπάρχει προσευχὴ καὶ διακονία, ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ ἐλπίδα.
Μετὰ τὸ πέρας τοῦ Ἑσπερινοῦ, ἡ Σιταριὰ συνέχισε νὰ ζεῖ μία ξεχωριστὴ βραδιά. Στὴν πλατεία τοῦ χωριοῦ πραγματοποιήθηκε ἐκδήλωση μὲ ἀφορμὴ τὰ Ἐγκαίνια τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ. Κεντρικὸς ὁμιλητὴς ἦταν ὁ συνταξιοῦχος ἐκπαιδευτικὸς κ. Γεώργιος Λώλης, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε τὸ θέμα: «Ὁ Ἐνοριακὸς Ναὸς Ἁγίου Ἀθανασίου Σιταριᾶς καὶ ἡ ἱστορία αὐτοῦ».
Καὶ ἦταν ἡ πλέον ταιριαστὴ στιγμὴ γιὰ νὰ μιλήσει κάποιος γιὰ τὴν ἱστορία τοῦ Ναοῦ. Γιατὶ ἡ ἱστορία ἑνὸς Ναοῦ δὲν εἶναι μόνον ἡ ἱστορία τῶν πετρῶν του. Εἶναι ἡ ἱστορία τῶν ἀνθρώπων ποὺ μπῆκαν στὴν πόρτα του. Εἶναι τὰ βαφτίσια τῶν παιδιῶν, οἱ γάμοι, οἱ κηδεῖες, οἱ παρακλήσεις, τὰ «Κύριε, ἐλέησον» τῶν δύσκολων ἡμερῶν καὶ τὰ «Δόξα τῷ Θεῷ» τῆς χαρᾶς. Εἶναι τὰ δάκρυα τῶν μανάδων, οἱ προσευχὲς τῶν πατέρων, τὰ τάματα τῶν παπποῦδων καὶ ἡ σιωπηλὴ παρουσία ὅλων ἐκείνων ποὺ πέρασαν ἀπὸ τὸ χωριὸ καὶ ἄφησαν ἕνα κομμάτι τῆς ψυχῆς τους στὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο.
Καὶ ἦρθε ἡ μεγάλη ἡμέρα. Σάββατο 8 Αὐγούστου 2026. Ἡ ἡμέρα ποὺ θὰ γραφόταν στὴν ἱστορία τῆς Σιταριᾶς. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δρυϊνουπόλεως, Πωγωνιανῆς καὶ Κονίτσης κ. Ἀλέξιος τέλεσε τὰ Ἱερὰ Ἐγκαίνια τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου.
Τὸ ἱερὸ ἀναλόγιο διακόνησε ὁ Πρωτοψάλτης κ. Χρῆστος Παπαδόπουλος μὲ μαθητές του.
Μὲ ἱερὸ δέος καὶ κατάνυξη τελέστηκε ἡ Ἀκολουθία τῶν Ἐγκαινίων, κατὰ τὴν ὁποία ὁ Ναὸς καθαγιάστηκε καὶ ἡ Ἁγία Τράπεζα ἀφιερώθηκε πλέον ὁριστικὰ στὴν τέλεση τῆς Θείας Λατρείας. Τὰ Ἐγκαίνια ἑνὸς Ὀρθοδόξου Ναοῦ ἀποτελοῦν μία ἀπὸ τὶς πλέον ἱερὲς καὶ συμβολικὲς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας. Ὁ Ἀρχιερέας καθαγιάζει τὴν Ἁγία Τράπεζα καὶ ἀφιερώνει τὸν Ναὸ στὴν τέλεση τῆς Θείας Λατρείας, ἐνῶ τὰ Ἱερὰ Λείψανα Μαρτύρων τοποθετοῦνται στὸ Ἱερὸ Θυσιαστήριο. Ἡ Ἁγία Τράπεζα δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνα τραπέζι μέσα στὸ Ἱερό. Εἶναι τὸ Ἱερὸ Θυσιαστήριο. Εἶναι ὁ τόπος ἐπάνω στὸν ὁποῖο τελεῖται ἡ Θεία Εὐχαριστία. Καὶ ἀπὸ αὐτὴ τὴν ἡμέρα, ὁ Ἱερὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου Σιταριᾶς, μὲ τὸ καθαγιασμένο πλέον Θυσιαστήριό του, παραδίδεται πλήρως στὴν ἱερὴ ἀποστολή του: στὴν τέλεση τῶν ἱερῶν Ἀκολουθιῶν καὶ τῆς Θείας Λειτουργίας.
Ἰδιαίτερη ἔμφαση δόθηκε ἀπὸ τὸν Σεβασμιώτατο στὴ σημασία τῆς τοποθετήσεως τῶν Ἱερῶν Λειψάνων στὴν Ἁγία Τράπεζα. Ὅπως ἐπεσήμανε, ἡ πράξη αὐτὴ ἔχει βαθιὲς ρίζες στὴν ἀρχαία παράδοση τῆς Ἐκκλησίας. Στοὺς πρώτους αἰῶνες τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὅταν οἱ Χριστιανοὶ διώκονταν, ἡ Θεία Εὐχαριστία τελοῦνταν καὶ ἐπάνω στὰ μνήματα τῶν Μαρτύρων, ἐκείνων ποὺ ἔδωσαν τὴ ζωή τους γιὰ τὸν Χριστό. Ἡ Ἐκκλησία δὲν ξέχασε ποτέ αὐτὴ τὴν παράδοση. Γι’ αὐτό, κατὰ τὰ Ἐγκαίνια, Ἱερὰ Λείψανα Μαρτύρων τοποθετοῦνται στὴν Ἁγία Τράπεζα, ὥστε τὸ Θυσιαστήριο νὰ συνδέεται μὲ τὴν ἀρχαία Ἐκκλησία καὶ τὴ μαρτυρία τῶν Ἁγίων.
Ἔτσι, στὴν Ἁγία Τράπεζα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου τῆς Σιταριᾶς τοποθετήθηκαν τὰ Ἱερὰ Λείψανα ποὺ μεταφέρθηκαν κατὰ τὸν Ἑσπερινὸ τῆς παραμονῆς. Καὶ ἐπάνω ἀπὸ αὐτά, ἀπὸ τοῦδε καὶ στὸ ἑξῆς, θὰ προσφέρεται ἡ Ἀναίμακτη Θυσία, ἡ Θεία Εὐχαριστία, ἡ καρδιὰ τῆς Ὀρθοδόξου Λατρείας.
Κατὰ τὴν Ἀκολουθία τῶν Ἐγκαινίων καθαγιάστηκαν καὶ τὰ Ἀντιμήνσια, τὰ ὁποῖα κατέχουν ξεχωριστὴ θέση στὴ λειτουργικὴ ζωὴ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Τὸ Ἀντιμήνσιον εἶναι τὸ ἱερὸ ὕφασμα ἐπάνω στὸ ὁποῖο τελεῖται ἡ Θεία Λειτουργία καὶ φέρει, κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴ παράδοση, καὶ Ἱερὸ Λείψανο.
Ἔτσι, ἡ τέλεση τῆς Θείας Εὐχαριστίας παραμένει συνδεδεμένη μὲ τὴν παράδοση τῆς Ἀποστολικῆς καὶ Μαρτυρικῆς Ἐκκλησίας. Ἀπὸ τοὺς Μάρτυρες τῶν πρώτων αἰώνων μέχρι τὴ σημερινὴ ἡμέρα. Ἀπὸ τὶς κατακόμβες μέχρι τὰ ἀκριτικὰ χωριὰ τῆς Ἠπείρου. Ἀπὸ τοὺς πρώτους Χριστιανοὺς μέχρι τοὺς σημερινοὺς κατοίκους τῆς Σιταριᾶς. Ἡ Ἐκκλησία συνεχίζει.
Στὸν λόγο του, ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ. Ἀλέξιος ἐξέφρασε τὴ χαρά του γιὰ τὸ γεγονὸς καὶ ἔκανε ἰδιαίτερη ἀναφορὰ στὸ πρόσωπο τοῦ Ἐφημερίου τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου Σιταριᾶς καὶ Ἀρχιερατικοῦ Ἐπιτρόπου Ἐπαρχίας Πωγωνίου Αἰδεσιμολογιωτάτου Πρωτοπρεσβυτέρου π. Μιχαὴλ Μπράχου, τὸν ὁποῖο καὶ ἐπαίνεσε θερμὰ γιὰ τὴ μέριμνα, τὴν ὀργάνωση, τὴν ἄριστη προετοιμασία καὶ τὴν ἐπιμέλεια ποὺ ἐπέδειξε γιὰ τὴν πραγματοποίηση τῶν Ἐγκαινίων.
Ἐπαίνεσε ἐπίσης τὸν ζῆλο, τὴν εὐπρέπεια καὶ τὴ φροντίδα ποὺ χαρακτηρίζουν τὴν ἐνοριακὴ ζωὴ τοῦ Ναοῦ. Ὁ Σεβασμιώτατος ἐξέφρασε τὴ χαρά του καὶ γιὰ τὴν ὀργανωμένη αὐτὴ ἀκριτικὴ ἐκκλησιαστικὴ κοινότητα, ἡ ὁποία πορεύεται μὲ ὁμόνοια, ἀγάπη καὶ ἐνότητα. Καὶ αὐτὸ εἶναι ἴσως ἕνα ἀπὸ τὰ μεγαλύτερα μηνύματα τῆς ἡμέρας. Ὅτι ἕνα μικρὸ χωριὸ μπορεῖ νὰ εἶναι μεγάλο, ὅταν οἱ ἄνθρωποί του εἶναι ἑνωμένοι.
Ἡ 8η Αὐγούστου 2026 δὲν ἦταν μία ἀκόμη ἡμέρα στὸ ἡμερολόγιο τῆς Σιταριᾶς. Ἦταν ἡμέρα ἱστορική. Ἦταν ἡμέρα ποὺ θὰ θυμοῦνται οἱ παλαιότεροι καὶ θὰ διηγοῦνται στὰ παιδιά τους. Γιατὶ ἔτσι γράφεται ἡ ἱστορία τῶν τόπων. Ὄχι μὲ μεγάλα λόγια. Ἀλλὰ μὲ ἀνθρώπους. Μὲ προσευχές. Μὲ δάκρυα. Μὲ καμπάνες. Μὲ ἀνθρώπους ποὺ μένουν καὶ ἀνθρώπους ποὺ φεύγουν, ἀλλὰ δὲν ξεχνοῦν. Καὶ πάνω ἀπ’ ὅλα, μὲ τὴν Ἐκκλησία ποὺ μένει ἐκεῖ, σὰν φάρος.
Ἀπὸ τὴ Μόσσιορη στὴ σημερινὴ Σιταριά. Ἀπὸ τὸ 1430 μέχρι σήμερα, ἡ Σιταριὰ γνώρισε πολλὰ. Ἄλλαξαν οἱ ἐποχές, οἱ ἄνθρωποι, οἱ δρόμοι. Πέρασαν κατακτητές, στρατοί, πόλεμοι καὶ γενιές. Κοντὰ στὸν τόπο γράφτηκαν σελίδες τοῦ Ἔπους τοῦ ’40. Ἡ γῆ αὐτὴ γνώρισε τὸν φόβο, τὴν ἀγωνία καὶ τὴν προσφυγιά. Ἀλλὰ ἡ Σιταριὰ ἔμεινε. Καὶ ἡ Ἐκκλησία της ἔμεινε μαζί της.
Σήμερα, ἡ καμπάνα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου δὲν χτυπᾷ μόνο γιὰ νὰ καλέσει τοὺς πιστοὺς στὴ Θεία Λειτουργία. Χτυπᾷ γιὰ νὰ θυμίζει ὅτι ἕνας τόπος ποὺ ἔχει πίστη μπορεῖ νὰ ἀντέξει· ὅτι ἕνα χωριὸ ποὺ κρατᾷ τὴν Ἐκκλησία του ζωντανὴ μπορεῖ νὰ κρατήσει ζωντανὴ καὶ τὴν ταυτότητά του.
Σήμερα, ὁ Ἱερὸς Ναὸς τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου Σιταριᾶς εἶναι πλέον καὶ ἐπισήμως ἐγκαινιασμένος. Στὴν Ἁγία Τράπεζα τοποθετήθηκαν τὰ Ἱερὰ Λείψανα. Τὸ Θυσιαστήριο καθαγιάστηκε. Τὰ Ἀντιμήνσια καθαγιάστηκαν. Ὁ Ναὸς παραδόθηκε πλέον πλήρως στὴν ἱερὴ ἀποστολή του.
Καὶ ἀπὸ τοῦδε καὶ στὸ ἑξῆς, ὅταν θὰ τελεῖται ἐκεῖ ἡ Θεία Λειτουργία, θὰ συνεχίζεται ἡ ἴδια προσευχὴ ποὺ ἑνώνει τοὺς αἰῶνες. Ἡ ἴδια πίστη. Ὁ ἴδιος Χριστός. Ἡ ἴδια Ἐκκλησία. Καὶ ὁ Ἅγιος Ἀθανάσιος, ὁ Πολιοῦχος καὶ Προστάτης τῆς Σιταριᾶς, θὰ στέκει ὡς πρεσβευτὴς τοῦ χωριοῦ του. Γιὰ τοὺς κατοίκους ποὺ μένουν. Γιὰ τοὺς ξενιτεμένους ποὺ θυμοῦνται. Γιὰ τὰ παιδιά ποὺ θὰ γεννηθοῦν. Καὶ γιὰ ἐκείνους ποὺ ἔφυγαν, ἀλλὰ ἡ μνήμη τους παραμένει ζωντανὴ στὰ σπίτια, στὴν πλατεία καὶ στὸν Ναό.
Ἡ Σιταριὰ ἔγραψε μία καινούργια σελίδα στὴν ἱστορία της. Μία σελίδα γραμμένη μὲ Ἅγιο Μύρο, μὲ Ἱερὰ Λείψανα, μὲ θυμίαμα, μὲ προσευχὴ καὶ μὲ τὸ δάκρυ τῆς συγκίνησης. Καὶ ὅταν ὁ ἄνεμος θὰ κατεβαίνει ἀπὸ τὰ βουνὰ τοῦ Πωγωνίου καὶ θὰ περνᾷ πάνω ἀπὸ τὴν πλατεία, ἡ καμπάνα τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου θὰ θυμίζει σὲ ὅλους πὼς, ὅσο ὑπάρχει πίστη, ὅσο ὑπάρχει Ἐκκλησία, ὅσο ὑπάρχει ἀγάπη καὶ ὁμόνοια, τὰ ἀκριτικὰ χωριὰ δὲν σβήνουν. Ζοῦν. Προσεύχονται. Ἐλπίζουν. Καὶ ἡ Σιταριά, ἡ παλαιὰ Μόσσιορη, στέκει καὶ πάλι ὄρθια. Μὲ τὸν Ἅγιο Ἀθανάσιο στὴν καρδιά της. Μὲ τὴν Ἐκκλησία της ἀνοιχτή. Μὲ τὸ Θυσιαστήριό της καθαγιασμένο. Καὶ μὲ τὸ βλέμμα στραμμένο στὸν οὐρανό.
Εἴθε ἡ εὐλογία τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου νὰ σκεπάζῃ πάντοτε τὸ χωριό, τοὺς κατοίκους του, τοὺς ξενιτεμένους καὶ ὅλα τὰ παιδιά του. Καὶ εἴθε ἡ ἱστορικὴ αὐτὴ ἡμέρα τῶν Ἐγκαινίων νὰ εἶναι ἡ ἀρχὴ μιᾶς νέας, φωτεινῆς σελίδας γιὰ τὴν ἀκριτικὴ Σιταριὰ Πωγωνίου.
