Του Μ. Γ. Βαρβούνη, καθηγητή Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δημοκρίιτείου Πανεπιστημίου Θράκης

Ο Σεπτέμβριος, μήνας κατά τον οποίο ολοκληρώνονται οι σοδειές και αρχίζει η προετοιμασία για το φθινόπωρο και τον ερχόμενο χειμώνα, χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα για την τιμή στον Τίμιο Σταυρό, που επικεντρώνεται γύρω από την εορτή της Υψώσεών Του, στα μέσα του μήνα. Ενός μήνα που συχνά γι’ αυτό ονομάζεται από τον λαό μας «Σταυριώτης», ακριβώς εξαιτίας αυτής της μεγάλης εορτής της Εκκλησίας μας.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού εορτάζεται στις 14 Σεπτεμβρίου, με απόλυτη και αυστηρή νηστεία, ως ημέρα «ισοστάσια» της Μεγάλης Παρασκευής, της οποίας το ευαγγέλιο διαβάζεται κατά την πανηγυρική λειτουργία. Αποτελεί αγροτικό ορόσημο για τις παραδοσιακές κοινωνίες, καθώς την ημέρα αυτή αρχίζουν και τελειώνουν οι παραδοσιακές συμβάσεις έργου υπηρετών και βοσκών, ενώ θεωρείται και ορόσημο για την παύση θερινών συνηθειών, όπως ο μεσημβρινός ύπνος. Στην Αίγινα τελούν το παραστατικό δρώμενο του Λειδινού, κατασκευάζοντας μια κούκλα την οποία θρηνούν ως νεκρό γυναίκες.

Ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Γ. Α. Μέγας, στο κλασικό πλέον βιβλίο του για τις ελληνικές εορτές και τα έθιμα της ελληνικής λαϊκής λατρείας, θεωρεί ότι έτσι, ουσιαστικά, θρηνείται και κηδεύεται η βλάστηση, ενώ η φαλλική μορφή της κούκλας συνδέεται με την πίστη της αναγέννησης της φύσης κατά την άνοιξη, σύμφωνα με το γνωστό σχήμα θάνατος-ανάσταση που συνέχει τα περισσότερα από τα λαϊκά δρώμενα. Από την ημέρα αυτή οι ναυτικοί σταματούσαν τα μακρινά ταξίδια και οι γεωργοί άρχιζαν τις διαδικασίες της σποράς. Έστελναν στον ναό μείγμα από όλους τους σπόρους των φυτών που καλλιεργούσαν, για να ευλογηθεί και να τοποθετηθεί κατόπιν στο σπόρο κάθε καλλιεργητή, τον οποίο αγιάζει και ευλογεί, με σκοπό την επιτυχία της σοδειάς. Μάλιστα, κάποτε ο σπόρος αυτός προερχόταν από τον σταυρό που κατασκεύαζαν στον θερισμό, από τα τελευταία στάχυα που θέριζαν, και τον οποίο φυλούσαν στο εικονοστάσι του σπιτιού τους.

Σε πολλές περιοχές, από την παραμονή, επέτρεπαν την είσοδο των παιδιών σε κήπους και αμπέλια, αλλά και των ζώων που βοσκούσαν στους θερισμένους αγρούς, ενώ το βράδυ άναβαν εθιμικές πυρές, τις οποίες τελετουργικά υπερπηδούσαν. Τα λουλούδια που στολίζουν τον δίσκο με τον οποίο περιφέρεται ο σταυρός χρησιμοποιούνται ως «σταυρολούλουδα» και, μαζί με τον αγιασμό της εορτής, χρησιμοποιούνται και για το πιάσιμο του νέου προζυμιού της χρονιάς. Το προζύμι αυτό, που πιάνεται από τον ιερέα στον ναό, δεν το δάνειζαν επί σαράντα μέρες, ενώ από το πρώτο ψωμί έφτιαχναν πρόσφορο για την εκκλησία. Στη Σκύρο, μάλιστα, παρασκεύαζαν πανηγυρικά κόλλυβα «για την υγεία των παιδιών τους». Διαδομένη, επίσης, είναι η τήρηση εθιμικής αργίας από τους αγρότες την ημέρα της εορτής.

Κι έτσι ο Τίμιος Σταυρός, που σκέπει όλους τους Χριστιανούς, αποτελεί βοήθεια και υποστήριξη και για τις οικιακές και επαγγελματικές ασχολίες του λαού μας. Αποτελεί σκέπη και κραταίωμα για τους μαθητές, που αρχίζουν μια νέα χρονιά του σχολικού βίου τους τον μήνα αυτό, και φυλακτήριο για κάθε πτυχή της ζωής του λαού μας, δεδομένου ότι για το Γένος μας η θρησκεία αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό κομμάτι της συλλογικής μας ιδιοπροσωπίας, της πολιτισμικής, εθνικής και πνευματικής μας ταυτότητας. Αυτή η σχέση, η πραγματικά ελληνορθόδοξη, είναι που ουσιαστικά συνέχει το Γένος και συνιστά τον βαθύτερο πυρήνα της συλλογικής μας ζωής. Την υπόσταση και τη ζωή μας, που πρέπει ως κόρην οφθαλμού να διασώσουμε, στους άχαρους καιρούς μας.

«Κιβωτό της Ορθοδοξίας»

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Δεκαπενταύγουστος και πανδημία

Του Ζιμπάμπουε Σεραφείμ Κυκκώτη   Όπως για πρώτη φορά ζήσαμε τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα με ένα οδυνηρό τρόπο, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, που...

Ας γιορτάσουμε όλοι μαζί τον θάνατο

Είναι η μοναδική φορά στην ανθρώπινη ιστορία που γιορτάζεται ο θάνατος. Και αυτό, βέβαια, συμβαίνει μέσα στο χριστιανικό χώρο και τόπο, γιατί ο θάνατος...

Ολοκληρώθηκαν οι Παρακλήσεις της Παναγίας στην Ι.Μ. Λαγκαδά

Ολοκληρώθηκαν το εσπέρας της Πέμπτης 13 Αυγούστου ε.έ., οι Ιερές Ακολουθίες των Παρακλήσεων προς την Υπεραγία Θεοτόκο, εις την Ιερά Μητρόπολη Λαγκαδά, Λητής και...

Ο Μητροπολίτης Σύμης χοροστατών των Ιερών Παρακλήσεων

Καθ’ ὄλη τὴν διάρκεια τοῦ Δεκαπενταύγουστου, σέ ὅλες τίς ἐνορίες, τελοῦνταν οἱ ἱερές Παρακλήσεις πρός τιμήν τῆς Ὑπεραγίας καὶ ἐνδόξου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ...

Ο Μητρ. Λαρίσης στον Ι.Ν. Γενεσίου της Θεοτόκου Σπηλιάς για την Παράκληση της Παναγίας

Στην ακολουθία του Εσπερινού και ακολούθως, της Ιεράς Παρακλήσεως προς τιμήν της Υπεραγίας Θεοτόκου χοροστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος, στον...

Μητροπολίτης Aιτωλίας: Mὴν ἀπομακρυνθοῦμε ἀπὸ τὸν ἐκκλησιασμό. Ὅποιοι κι ἄν μᾶς ζητήσουν… μὴν τοὺς ἀκούσουμε!

Ἀγαπητοὶ πατέρες καὶ ἀδελφοί, Μιὰ «ὄασι» εἶναι ἡ ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου τὴν ὁποία ζοῦμε σήμερα. Μιὰ «ὄασι» δροσερή καί πνευματικὴ, ἡ ὁποία μέσα...

Η ακολουθία των Εγκωμίων του Επιταφίου της Υπεραγίας Θεοτόκου στη Νάουσα

Την Πέμπτη 13 Αυγούστου το απόγευμα στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ναούσης, ξεκίνησαν όπως κάθε χρόνο στην Ημαθία οι λατρευτικές εκδηλώσεις για την...

«…και Παραμυθίαν ουκ έχω πλην σου…»

ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ & ΑΛΜΥΡΟΥ, κ.κ. ΙΓΝΑΤΙΟΥ, ΕΠΙ ΤΗ ΕΟΡΤΗ ΤΗΣ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ 2020 Αγαπητοί μου πατέρες και αδελφοί, παιδιά μου εν Κυρίω αγαπημένα,  «…ΚΑΙ...

«Συ γαρ ει της όντως αληθινής Ζωής η μήτηρ»

Ιεροδιακόνου της Ιεράς Μητροπόλεως Ταμασού και Ορεινής Ραφαήλ Μισιαούλη «Χαίρε, πύλη, η μόνω των Βασιλεί, εις την είσοδον της καθ’ ημάς αφωρισμένη ζωοπλαστίας,  των κλείθρων σοι...

«Νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι, ἐν σοὶ Παρθένε ἄχραντε»

(Προσέγγιση του μυστηρίου της Θεομήτορος) ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Η μεγάλη θεομητορική εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου είναι (θα πρέπει να είναι) ευκαιρία για...

Ολοκληρώθηκε η περιοδεία του Φθιώτιδος Συμεών για τις Παρακλήσεις της Παναγίας

Ολοκληρώθηκαν με ευλάβεια οι Ιερές Παρακλήσεις της Παναγίας μας απ' άκρου εις άκρον και στην Ιερά Μητρόπολή μας. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών όλες...

Στον Ι.Ν. Εισοδίων της Θεοτόκου στο Γαλατάκι ο Μητρ. Κορίνθου για την Παράκληση της Παναγίας

Στον Ι. Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου στο Γαλατάκι τέλεσε την Ι. Παράκληση στην Υπεραγία Θεοτόκο ο σεπτός Ποιμενάρχης μας κ. Διονύσιος, ομιλώντας στους...

Τί πρέπει νά γνωρίζουμε γιά τή Γιόγκα

Τά τελευταῖα χρόνια παρατηρεῖται στήν πατρίδα μας ἡ ἐξάπλωση τοῦ φαινομένου τῆς Γιόγκα, γιά τήν ὁποία ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας μας ἔχει ἐπανειλημμένως...

Νέα Μοναχή στην Ιερά Μονή Παναγίας Λαμπηδώνος

Ολοκληρώθηκε ο κύκλος της περιοδείας του Σεβ. Ποιμενάρχου μας κ. Ιγνατίου, τον φετινό Δεκαπενταύγουστο, κατά τον οποίο χοροστάτησε στις ακολουθίες των Παρακλητικών Κανόνων στην Υπεραγία Θεοτόκο,...

Τό Θεοτοκάριον

τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Ἡ ἑορτή τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου εἶναι μεγάλη Θεο­μητορική ἑορτή πού δείχνει τό μεγαλεῖο καί τήν δόξα...