• Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου, 2026
Poimin.gr
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις
No Result
View All Result
Poimin.gr
No Result
View All Result

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η διαχρονική συνείδηση του Έθνους

in Αφιερώματα, Εκκλησιαστική Επικαιρότητα
17 Απριλίου 2018
byPoimin.gr Team
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο  και η διαχρονική συνείδηση του Έθνους
Share on FacebookShare on Twitter

Κωνσταντίνος Σβολόπουλος
Η ζωή των υποδούλων Ελλλήνων της Τουρκοκρατίας,
Πρακτικά Β΄ Συνεδρίου, εκδ. Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος,
Ειδική Επιτροπή Πολιτιστικής ταυτότητας,
Αθήνα 2015, εκδ. Αρχονταρίκι, σελ. 29- 34.

Πώς συναρμόστηκαν οι λειτουργίες του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως θεσμικού οργάνου του κατακτητη με τις διεκδικήσεις των υποδούλων, πλέον, Ελλήνων, οι οργανικές ανάγκες του Κράτους και της κοινωνίας των κυρίαρχων Οσμανών με τις αντίστοιχες του υποτελούς χριστιανικού ποιμνίου; Πώς, τελικά, κατόρθωσε η Μεγάλη Εκκλησία, όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά και να συντελέσει στη δημιουργία στους κόλπους του Οθωμανικού κράτους αυτόνομης εστίας βίου των σκλαβωμένων ραγιάδων; Πώς δικαιολογείται η γνωστή ρήση του Stephen Runciman : «Η Ορθοδοξία διατήρησε τον ελληνισμό μέσα από τους σκοτεινούς αιώνες· αλλά χωρίς την ήθική δύναμη του ελληνισμού και αυτή η Ορθοδοξία θα είχε άπισχναθεί»; (1) Ποιός, τελικά, υπήρξε ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην πολύτιμη για το έθνος αυτή διεργασία;

Οιμωγές και θρήνοι αντανακλούν τον πόνο και την οδύνη για την άλωση της Βασιλίδος των Πόλεων, για την πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, για τη μοίρα των «τρισαθλίων Ρωμαίων». Θα κατόρθωνε, άραγε, το αιχμάλωτο Γένος να επιβιώσει υπό το βάναυσο καθεστώς της κατάκτησης; Μήπως θα επαληθευόταν το αξίωμα που διατύπωσε ο ‘Αραβας ιστορικός Ibn Khaldum , έχοντας διερευνήσει τις τύχες όσων λαών υποτάχθηκαν στο Ισλάμ, ότι όταν τα έθνη ηττώνται και περιπίπτουν στην εξουσία αλλογενούς κυριάρχου αποβάλλουν, τελικά, την ταυτότητά τους (2);

Οι Ελληνες μεταβάλλονταν «εν μία νυκτί» σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας, εκδιώκονταν ακόμη από τις εστίες τους, αποκλείονταν έως τον 17ο αιώνα από τη διοίκηση του κράτους. Αλλά, παράλληλα, ο Μωάμεθ Β’, ο Πορθητής, θεωρώντας ότι αποτελεί την συνέχεια των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, έδινε στην παλαιότερη τακτική της ανοχής της χριστιανικής λατρείας ορισμένη πρόσθετη βαρύτητα και κάποιες νέες παραμέτρους. Στην κορυφή, εκχωρούσε στον Οικουμενικό Πατριάρχη, Γεννάδιο Σχολάριο, εξουσίες που ενίοτε υπερέβαιναν στην πράξη κεκτημένες υπό τη σκέπη και αυτού του Βυζαντινού Κράτους (3). Ο προκαθήμενος της Εκκλησίας όχι μόνο διατηρούνταν ως υπέρτατη πνευματική κεφαλή, αλλά και αναγορευόταν σε ανώτατη πολιτική αρχή των υποτελών Χριστιανών: επιπλέον, αποκτούσε εκτεταμένες πολιτικές αρμοδιότητες, εξισωμένες -θεωρητικά έστω- με αυτόν τον Μεγάλο Βεζύρη. Χωρίς να υποβαθμίζεται η ικανότητα πρόσληψης του ιστορικού παρελθόντος από τον Πορθητή, οι λόγοι που συνηγόρησαν υπέρ της επιλογής αυτής -θρησκευτικοί, πολιτικοί και οικονομικοί- δεν είναι άγνωστοι: προσαρμογή στις επιταγές του ιερού ισλαμικού νόμου, εξάλειψη του βυζαντινού Κράτους, του οποίου, ως αντιπάλου, θα ήταν δυνατό άλλως να στηρίζει τα συμφέροντα η ορθόδοξη Εκκλησία, προσεταιρισμός του χριστιανικού ποιμνίου και συντήρηση της αντίθεσής του προς την Παπική Δύση, διευκόλυνση του έργου της διοίκησης και πορισμός οικονομικών ωφελημάτων. Ο ίδιος ο Γεννάδιος Σχολάριος, σε αναζήτηση μίας «στοχαστικής συμφιλίωσης» με το γεγονός της ’λωσης, εξήρε την φιλάνθρωπη και συνετή συμπεριφορά του «κρατούντος» Μωάμεθ Β’, ο οποίος διασφάλιζε την επιτέλεση του κύριου έργου της αιχμάλωτης Εκκλησίας (4). Ταυτόσημη, στην αφετηρία της, ήταν και η συλλογιστική ενός ευρύτερου κύκλου κληρικών και λαϊκών. Στο ερώτημα, αν η ύψιστη ανάγκη επιβίωσης του Γένους ήταν δυνατό να εξυπηρετηθεΐ μέσω της συγκεκριμένης προσαρμογής στο πραγματικό γεγονός της κατάκτησης, η απάντηση που δινόταν από σημαντική μερίδα ήταν καταφατική. Ο Διονύσιος Ζακυθηνός, θα φθάσει, πράγματι, να ομιλεί για την δημιουργία «ορθόδοξου εκκλησιαστικού Κράτους του Ελληνικού Έθνους», «παρακρατικού οργανισμού» στο πλαίσιο της οθωμανικής αυτοκρατορίας (5). Σε κάθε περίπτωση, η δυναμική παρουσία της Μεγάλης Εκκλησίας, εδραιωμένη στην ομόθυμη συναίνεση των ορθόδοξων υπηκόων της Πύλης, υποστασιοποιούσε τη διαφοροποίησή τους απέναντι στο κυρίαρχο μουσουλμανικό στοιχείο και συντελούσε στη διάπλαση της ιδιοπροσωπίας τους.

Στην πορεία αυτή μέσα από συμπληγάδες, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μέσω αυτού και το αιχμάλωτο ορθόδοξο ποίμνιο, κατόρθωσε όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά και να διατηρήσει την πνευματική και να ενισχύσει την κοινωνική του συνοχή, να επαυξήσει ακόμη βαθμιαία την ισχύ του σε μέσα επιβολής ή και να ενισχύσει αυτήν την ανεξαρτησία του. Πέρα από τα «προνόμια» -κατά μία κλασσική παλαιότερη ορολογία- προς το αιχμάλωτο Γένος, η δικαιοδοσία της Μεγάλης Εκκλησίας, ως κορυφαίου εκπροσώπου και εγγυήτριας της νομιμοφροσύνης του υπό την έννοια της σταθερής υποταγής και της εκπλήρωσης των φοροδοτικών του υποχρεώσεων, εκτεινόταν, εν μέρει, στο διοικητικό, το δικαστικό και, ακόμη, το νομοθετικό πεδίο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, εξασφαλιζόταν αυτή η ανεξαρτησία του κοινοτικού θεσμού, διαδόχου της μορφής των «κοινών» της αρχαίας Ελλάδος. Αυτή -και αντίστροφα- η καταπίεση του κατακτητή συνιστούσε πρόκληση για την ενίσχυση του κοινοτικού πνεύματος, συνώνυμου της πολιτικής ύπαρξης του Γένους. Η συσσωμάτωση, συναδέλφωση και αλληλοβοήθεια όλων των κοινωνικών στρωμάτων, ενίσχυε τις βασικές προϋποθέσεις της.

Η αναφορά στο παρελθόν δεν εξασφαλιζόταν μόνον μέσω θεσμών και απτών μορφωμάτων, αλλά και μέσω της ευθείας αξιοποίησης μαρτυριών και πηγών – γραπτών και παραδεδομένων. Στην ιδιωτική πρωτοβουλία προστίθενταν ήδη η Εκκλησία έχοντας πρωταγωνιστικό ρόλο και στην εκπαίδευση. Μετά από την «προπαίδεια», ακολουθούσε η «εγκύκλιος παιδεία» που περιελάμβανε μαθήματα που αναφέρονταν στον αρχαίο κόσμο -ήτοι στα αρχαία κείμενα, γραμματική, ρητορική και φιλοσοφία με όλες τις υποδιαιρέσεις τους-, τα οποία πρόσφεραν στοιχειώδεις επιστημονικές γνώσεις περιλαμβανόμενες στην «θύραθεν» παιδεία. Θα ακολουθήσει τις δεκαετίες της Φραγκοκρατίας, περίοδος μείζονος άνθησης των ελληνικών γραμμάτων κατά τους παλαιολόγειους χρόνους με την ανάδειξη και σπουδαίων προσωπικοτήτων, οι οποίες, τον 14ο αιώνα, συγκρότησαν στην πρωτεύουσα αληθινή Ακαδημία των διανοουμένων. Οι λόγιοι αυτοί, επιδιδόμενοι στις αίθουσες διδασκαλίας, αλλά ήδη και στα εργαστήριά τους, με πραγματείες για την γραμματική και το συντακτικό, σχολιασμούς κειμένων ποιητών και πεζογράφων της αρχαιότητας εισήγαν νέες μεθόδους έρευνας και ενίσχυαν τον ενθουσιασμό για τα κλασσικά γράμματα, καλλιεργώντας και τις προϋποθέσεις για μία ευρύτερη Αναγέννηση (6).

Συγκεφαλαιωτικά, πρέπει να υπογραμμιστεΐ ότι κατά τους μακρούς αιώνες τοϋ Βυζαντίου, όχι μόνο δεν εξέλιπε η αρχαία παράδοση, αλλά και αποτέλεσε την «σπονδυλική στήλη» -κατά τον Τάσο Γριτσόπουλο- της πνευματικής, γενικότερα, ζωής. Θα ήταν αδύνατο να γίνει κατανοητή η πολιτιστική διεργασία που συντελεΐται κατά τους νεώτερους χρόνους χωρίς την αναφορά στην προηγούμενη μακραίωνη περίοδο. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Μεγάλη Εκκλησία, εποπτεύοντας την εκπαίδευση, ελέγχοντας σε σημαντικό βαθμό την πνευματική ζωή, έχοντας αναχθεϊ σε κύριο πόλο του εθνικού βίου, διαδραμάτιζε τον κύριο ρόλο. Μετά την δραματική κάμψη που ακολούθησε την άλωση και την αναγκαστική μαζική φυγή των λογίων στη Δύση, ανελάμβανε την αναστήλωση των βασικών πολιτιστικών ερεισμάτων του Γένους αξιοποιώντας κυρίως το ιστορικό παρελθόν ως ακένωτη πηγή έμπνευσης και λόγου. Αυτός ο πρώτος Οικουμενικός Πατριάρχης, Γεννάδιος Σχολάριος, έθετε τις ασφαλείς βάσεις της ηθικής αυτής αποστολής. Δεν πρέπει όμως να παραγνωρίζεται και ο ρόλος των ταπεινών ιερέων. «Η ενορία -παρατηρεί ο Γεώργιος Μεταλληνός- με επίκεντρο τη λατρεία από τη θεία λειτουργία ως τις πραγματώσεις της σε γεγονότα υπαρξιακά ή τις συχνές πανηγύρεις στις μνήμες Αγίων, καλοΰσε συνεχώς το λαό σε συνάξεις με ενωτικό [για τον λαό] χαρακτήρα, ενισχύοντας τον ψυχικό δυναμισμό και δυναμώνοντας το φρόνημα» (7).

Η Ορθοδοξια και ο Ελληνισμός αποτέλεσαν συμπληρωματικές πολιτιστικές εκφάνσεις σε ευρύτερη χρονική διάρκεια. Αν όμως, η οικουμενική αντίληψη της Μεγάλης Εκκλησίας εναρμονίστηκε με την πολιτιστική παράδοση που αντιπροσώπευε ο Ελληνισμός, αλλά και, μερικά, με το γεγονός της οθωμανικής κυριαρχίας, ήταν εξαιρετικά δύσκολο να καταλήξει σε συγκερασμό με το πνεύμα τοϋ «εθνοφυλετισμού» που, βαθμιαία, στη διάρκεια του 19ου αιώνα, επικράτησε στη νοτιοανατολική Ευρώπη (8). Θα ήταν, μάλιστα, εύλογο να υποστηριχτεί ότι, εφεξής, συνέρρεαν στην κοίτη της ευρύτερης ορθόδοξης κοινότητας δύο αντίρροπα ρεύματα. Η Μεγάλη Εκκλησία, χωρίς να εκφέρει λόγο ρητά πολιτικό, θα εξακολουθήσει να αποτελεί θεμελιακό έρεισμα για την προσέγγιση της πολυδύναμης χειραφέτησης και ανάπτυξης του αλύτρωτου τμήματος τοϋ Ελληνισμού. Αλλά και όταν ο στρατηγικός αυτός στόχος εκλείψει ως κύριος καθοριστικός παράγοντας της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η ιδιαίτερη αυτή βίωση της εθνικής ιδιοπροσωπίας δεν θα εξαλειφθεί ολοκληρωτικά. Απευθυνόμενος -στα μέσα ήδη του 20ου αιώνα- στο πιο σκληρά δοκιμασμένο τμήμα της εθνικής οικογένειας, τους Έλληνες της Πόλης, ο Πατριάρχης Αθηναγόρας θα δει τη σύγχρονη Ρωμιοσύνη στεφανωμένη «με την άλω του Γένους» – με το φωτοστέφανο τοϋ αείποτε Γένους (9). Η οικουμενική αντίληψη της Μεγάλης Εκκλησίας δεν ήταν, πράγματι, νοητό να αποδειχτεϊ συμβατή με το πνεύμα του εθνικισμοΰ, το οποίο προοριζόταν να κατακλύσει κατά τον 19ο αιώνα τον χώρο κυρίως της ευρωπαϊκής Τουρκίας. Η ολοένα και αυξανόμενη ένταση των εθνικιστικών πιέσεων συνέβαλε μοιραία στον περιορισμό της γεωγραφικής έκτασης της δικαιοδοσίας τοϋ Οικουμενικού Πατριαρχείου, στη διατάραξη της δικαιοδοσιακής συνοχής και, κατά την τελευταία φάση του βίου της Αυτοκρατορίας, σ’ αυτή τη μετάλλαξη της θέσης του στους κόλπους της οθωμανικής κοινωνίας. Η τμηματική απόσπαση εδαφών από τον κορμό της οσμανικής επικράτειας και η συγκρότηση στον ενιαίο, έως τότε, χώρο της αυτόνομων ή ανεξάρτητων εθνικών κρατών οδήγησε στην κήρυξη τοϋ αυτο κέφαλου των τοπικών εθνικών εκκλησιών -της Ελλάδας, της Σερβίας, της Ρουμανίας, του Μαυροβουνίου- κυρίως όμως της Βουλγαρίας.

Η δεύτερη φάση της μεταβολής, τη φορά αυτή ραγδαίας, εγκαινιάζεται το 1908, όταν οι Νεότουρκοι, μέσω και του νέου Συντάγματος, θέλουν να υποκαταστήσουν ουσιαστικά την Εκκλησία, ως πολιτικά ιθύνουσας εκπροσώπου των Ορθοδόξων, από αιρετούς λαϊκούς αντιπροσώπους. Η χαλάρωση των οργανικών δεσμών που συνέδεαν επί τεσσεράμισι αιώνες το Πατριαρχείο με την οθωμανική έννομη τάξη συνοδεύτηκε βαθμηδόν από την άσκηση πολιτικών πιέσεων, που εξαπέλυσαν σε βάρος του οι Νεότουρκοι εθνικιστές. Σε διάστημα ολίγων ετών, έως τους Βαλκανικούς και, κυρίως, τον πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, επιβεβαιωνόταν η απόκλιση, ριζική πλέον, στον στρατηγικό προσανατολισμό των δύο πλευρών – Κράτους και Εκκλησίας. Αντίστοιχα με την τροπή προς τον εκτουρκισμό της Αυτοκρατορίας, ενισχύθηκε, μεταξύ των Ελλήνων, η ιδέα της δημιουργίας μίας εκτεταμένης εθνικής επικράτειας που να επικαλύπτει όλα, κατά το δυνατόν, τα εδάφη όπου επιβίωνε συμπαγές το ελληνικό στοιχείο. Η προοπτική της ισότιμης συνύπαρξης, Χριστιανών και Μουσουλμάνων, στους κόλπους μίας ενιαίας αυτοκρατορίας, αναδομημένης στη βάση ενός φιλελεύθερου συντάγματος, ενεργή κατά τον 19ο αιώνα, είχε εκλείψει, αφότου στην κορυφή της οθωμανικής κρατικής ιεραρχίας κυριάρχησε πνεύμα άκρατου εθνικισμού. Κατ’ αντιδιαστολή, μεταξύ ολοένα και ευρύτερου κύκλου Ελλήνων, ο Ελληνισμός του « Έθνους» επικρατοϋσε, ως κυρίαρχη επιλογή, απέναντι, στον αντίστοιχο του «Γένους». Στην αμείλικτη, αναπόφευκτα πλέον, εθνική άντιπαράθεση μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων, η Μεγάλη Εκκλησία, «σαρξ εκ της σαρκός» του ανδρωμένου ελληνικού έθνους, θεματοφύλακας και αγωγός της ελληνικής πνευματικής παράδοσης, δεν ήταν δυνατό παρά να συμμετάσχει. Η οριστική μετάλλαξη, το έτος 1923, της θέσης του Οικουμενικού Πατριαρχείου στους κόλπους του εθνικού τουρκικού κράτους σηματοδότησε νέο στάδιο στην αέναη διαδρομή του. Στους μακρούς αιώνες που είχαν προηγηθεί, η απάντηση στην πρόκληση της οθωμανικής κατάκτησης είχε υπαγορεύσει την όρθωση αναστήματος Εκκλησίας μαχόμενης, πιστής στις πνευματικές της παρακαταθήκες και, παράλληλα, πολιτευόμενης στο πλαίσιο μίας αδήριτης πραγματικότητας. Αρχής συντηρητικής και, ταυτόχρονα, δυναμικής· και είχε ακόμη καταστήσει αναγκαία τη λειτουργική σύζευξη με καταστάσεις ρευστές και συγκυρίες αντίξοες, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επιβίωση αλλά και την διάπλαση τοϋ Νέου Ελληνισμού (10).


ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1)Εκτεταμένη συγκεφαλαιωτική αναφορά στις αντίξοες αυτές συνθήκες, St . Runciman , The Great Church in Captivity . A Study of the Patriarchate of Constantinople from the event of the Turkish Conquest to the Greek War of Independence, Cambridge, 1968, p. 410.
(2)Sp. Vryonis , ‘The Greeks under Turkish Rule’, Hellenism and the First Greek War of Liberation (1821-1830). Continuity and Change , Thessaloniki , 1976, p . 46.
(3) Σχετικά με τη θέση του πατριάρχη στο πλαίσιο της οθωμανικής διοίκησης βάσει και των τουρκικών πηγών βλ. πρόσφατο έργο, Ν. Σαρρή, Οσμανική πραγματικότητα, τ. Ι.. Αθήνα, σ. 273-5.
(4) Περισσότερο πρόσφατο δημοσίευμα Αλ. Αγγέλου, «Ο Γεννάδιος Σχολάριος και η ’λωση», Η ’λωση της Πόλης (επιμ. Ευ. Χρυσού), Αθήνα, 1994, σ. 99-132.
(5) Δ. Α. Ζακυθηνού, Η πολιτική ιστορία της Νεωτέρας Ελλάδος, Αθήνα 1965, σ. 40.
(6) Η Μεγάλη Εκκλησία είχε μετά την ’λωση επωμιστεί μόνη το έργο της σχολικής εκπαίδευσης. Κατά την επιτέλεση της αποστολής αυτής δεν ευνόησε την διάχυση νέων ιδεών και μεθόδων, ιδιαίτερα κατά την εποχή του Διαφωτισμού, αλλά συντήρησε, παράλληλα με τις θεολογικές σπουδές, τη διδασκαλία των ελληνικών γραμμάτων. Από τα μέσα, μάλιστα του 18 ου αιώνα, επωφελήθηκε και από τη σημαντική αρωγή, ηθική και υλική, που πρόσφεραν οι εύπορει Έλληνες αξιωματούχοι συχνά και της Πύλης. Η Μεγάλη του Γένους Σχολή, ενωρίς ήδη, η συντήρηση σχολικών εστιών στην επαρχία , η ίδρυση της Αθωνιάδας και της Πατμιάδος, η σύσταση ακόμη Πατριαρχικού Τυπογραφείου, μαρτυρούν το σταθερό ενδιαφέρον (Βλ. Χρ. Πατρινέλη, ΙΕΕ, τ. ΙΑ΄, σ. 129-130). Σχετικά με την ανάπτυξη της εκπαίδευσης, υπό την σκέπη πάντοτε του Πατριαρχείου, κατά την ύστατη οθωμανική περίοδο, βλ. Κ. Σβωλόπουλου, Κωνσταντινούπολη 1856- 1908. Η ακμή του Ελληνισμού, 1995 (β΄ έκδ.) σς. 55 κεξ.
(7) Μεταλληνός Γ. Δ., «Το Οικουμενικό Πατριαρχείο ως εθνικό κέντρο», Φανάρι 400 χρόνια, Κωνσταντινούπολις 2001, σ. 220.
(8) Σβολόπουλος Κ., «Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στους κόλπους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, 1453-1923: συναρμογές και μεταλλαγές», Φανάρι 400 χρόνια, Κωνσταντινούπολις 2001, σ. 250-256.
(9) Πρβλ. Ευ. Γαλάνη (Μητροπολίτου Πέργης), «Εκ Φαναρίου…», Β΄ Αθήνα, 1997, σ. 44.
(10) Βλ. γενικά Σβολόπουλος Κ., «Το Οικουμενικό Πατριαρχείο στους κόλπους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας…».

Πρόσφατα Άρθρα

Άρτα: Υποδοχή Ιερών Λειψάνων και ομιλία του Μητρ. Αργολίδος με θέμα «Προφάσεις εν αμαρτίαις»
Εκκλησία της Ελλάδος

Άρτα: Υποδοχή Ιερών Λειψάνων και ομιλία του Μητρ. Αργολίδος με θέμα «Προφάσεις εν αμαρτίαις»

19 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Τετάρτης 18 Νοεμβρίου 2026, στον Ενοριακό Ιερό Ναό Αγίου Μαξίμου του Γραικού Άρτης, ο Μητροπολίτης Αργολίδος κ....

Read more
Έναρξη Εσπερινών Ομιλιών στην ΓΕΧΑ Καλαμάτας
Εκκλησία της Ελλάδος

Έναρξη Εσπερινών Ομιλιών στην ΓΕΧΑ Καλαμάτας

19 Νοεμβρίου 2026

Αγιασμό επί τη ενάρξει του νέου ετησίου προγράμματος των Κύκλων Μελέτης Αγίας Γραφής και Εσπερινών Ομιλιών τέλεσε, την Τετάρτη 18...

Read more
Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς
Πνευματικές Διδαχές

Είναι τα Χριστούγεννα ειδωλολατρική γιορτή; Ορθόδοξες Απαντήσεις σε αιρετικούς και…Χριστιανούς

18 Νοεμβρίου 2026

Υπάρχουν πολλοί, που θέλουν να ονομάζονται και «Χριστιανοί», οι οποίοι αρνούνται (όσο παράξενο κι αν φαίνεται αυτό), να εορτάσουν το...

Read more
Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη
Εκκλησία της Ελλάδος

Η Πτολεμαΐδα τίμησε με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης τον Πρωτοσύγκελλο π. Νικηφόρο Μανάδη

18 Νοεμβρίου 2026

Σε κλίμα ιδιαίτερης συγκίνησης και βαθιάς εκτίμησης πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στον Ιερό Ναό Αγίας Τριάδας Πτολεμαΐδας, η...

Read more
Απόψεις - Γνώμες

Η συμβολή των εορτών στην πνευματική ανόρθωση του ανθρώπου

18 Νοεμβρίου 2026

Η αγία μας εκκλησία καθ' όλη την διάρκεια του έτους έχει θεσπίσει με εκκλησιαστική τάξη να τελούνται οι ιερές ακολουθίες...

Read more
Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος
Ελλάδα Κόσμος

Πανηγυρίζει η ιστορική Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Τριχωνίδος

18 Νοεμβρίου 2026

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και εκκλησιαστική κατάνυξη θα εορτασθεί το Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026 η μεγάλη Θεομητορική εορτή των Εισοδίων της...

Read more
Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου
Πατριαρχεία - Αυτοκέφαλες Εκκλησίες

Εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος Βανδώρου

18 Νοεμβρίου 2026

Με αισθήματα βαθιάς συγκινήσεως και κατ’ άνθρωπον θλίψεως, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας αναγγέλλει την εις Κύριον εκδημία του Πρεσβυτέρου Σπυρίδωνος...

Read more
Νηστεία  – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων
Πνευματικές Διδαχές

Νηστεία – Ιερό Σαρανταλείτουργο των Χριστουγέννων

18 Νοεμβρίου 2026

Στις 15 Νοεμβρίου αρχίζει η νηστεία των Χριστουγέννων. Πρόκειται για μια περίοδο έντονης πνευματικής εργασίας και ψυχοσωματικής προετοιμασίας για τον...

Read more
«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»
Εκκλησία της Ελλάδος

«Η Εξομολόγηση των Νέων: Ζητήματα Ποιμαντικής, Ψυχολογίας και Εξαρτήσεων»

18 Νοεμβρίου 2026

Την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα του Τρικούπειου Πολιτιστικού Κέντρου της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου η 4η Επιμορφωτική Ημερίδα...

Read more
Ιερατική Σύναξη Ι.Μ. Ναυπάκτου – Ο Μητρ. Ιερόθεος για τις θεολογικές διαφορές Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού
Εκκλησία της Ελλάδος

Ιερατική Σύναξη Ι.Μ. Ναυπάκτου – Ο Μητρ. Ιερόθεος για τις θεολογικές διαφορές Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού

18 Νοεμβρίου 2026

Τήν Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε ἡ δεύτερη Ἱερατική Σύναξη τῶν Κληρικῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου γιά...

Read more
Πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου «Διδαχή Επισκόπου»
Εκκλησία της Ελλάδος

Πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου «Διδαχή Επισκόπου»

18 Νοεμβρίου 2026

Την Κυριακή 15 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε, στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος και Αλμυρού, η πρώτη συνάντηση του Κατηχητικού Κύκλου...

Read more
Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα
Πνευματικές Διδαχές

Άγιος Παΐσιος: Πώς θα ζήσουμε πνευματικά τα Χριστούγεννα

17 Νοεμβρίου 2026

«Ο Χριστός με τη μεγάλη Του αγάπη και με την μεγάλη Του αγαλλίαση που σκορπάει στις ψυχές των πιστών με...

Read more
Εάν δεν έχεις αυτούς τους στόχους, τότε φάε κρέας και την Μεγάλη Παρασκευή
Εκκλησία της Ελλάδος

Τόσα ΧΡΟΝΙΑ του μαθαίνεις το ΣΩΣΤΟ… και τώρα κάποιος του αλλάζει το ΜΥΑΛΟ;

17 Νοεμβρίου 2026

Τόσα χρόνια μεγαλώνεις το παιδί σου με αγάπη, πίστη και αξίες… Τι γίνεται όμως όταν αρχίζει να αμφισβητεί όλα όσα...

Read more
Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»
Εκκλησία της Ελλάδος

Ι.Μ. Φθιώτιδος: «Άγιος Νεκτάριος: ο πατέρας της Εκκλησιαστικής Εκπαιδεύσεως»

17 Νοεμβρίου 2026

Στον ιστορικό Ναό της Παναγίας Δεσποίνης Λαμίας πραγματοποιήθηκε την Δευτέρα το απόγευμα η 2η διάλεξη του Κύκλου Συνατήσεων του Σεμιναρίου...

Read more
Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας
Εκκλησία της Ελλάδος

Ρασοφορία νέας Mοναχής και χειροτονία Διακόνου από τον Μητροπολίτη Θηβών και Λεβαδείας

17 Νοεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Δευτέρας 16 Νοεμβρίου 2026 στην Ιερά Μονή Αγίων Νηπίων Πανάκτου  ο Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης μας κ. Γεώργιος τέλεσε...

Read more

ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης
Κηρύγματα

Πως θα γνωρίσουμε το θέλημα του Θεού

14 Νοεμβρίου 2026

1. Ὅλο κι ὅλο ἡ πνευματική μας ζωή, ἀδελφοί χριστιανοί, εἶναι τό νά ἐφαρμόζουμε σέ κάθε μας πράξη τό θέλημα...

Η Εκκλησία της Ελλάδος τιμά τον ιδρυτή της

Υπάρχει αυτοσωτηρία;

14 Νοεμβρίου 2026
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

14 Νοεμβρίου 2026
Αυλώνος Χριστόδουλος: «Η ΕΛΠΙΔΑ»

Η Χριστιανική ισότητα

16 Νοεμβρίου 2025
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή H΄ Λουκά – Ο «πλησίον» (+Μητροπολίτου Φλωρίνης Αυγουστίνου Καντιώτου)

15 Νοεμβρίου 2025
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Καθολικότητα και αυτοθυσία

12 Νοεμβρίου 2022
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Σαμαρείτες – Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Νοεμβρίου 2020
Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

Το μήνυμα του καλού Σαμαρείτη

14 Νοεμβρίου 2020
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η Εκκλησία είναι το Πανδοχείο που μας προφυλάσσει από τις ενέδρες των ληστών της ψυχής

10 Νοεμβρίου 2019
Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

Ο αδιάφορος Ιουδαίος ιερεύς και λευίτης

10 Νοεμβρίου 2018
Ή αλλάζουμε ή θα παραμείνουμε μια άσπλαχνη κοινωνία

Η αυτοθυσία της αγάπης για τον πλησίον μας

10 Νοεμβρίου 2018
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Το Κήρυγμα της Κυριακής Η΄ Λουκά Του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ζιμπάμπουε Σεραφείμ

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακὴ Η΄ Λουκᾶ. Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου

16 Νοεμβρίου 2023
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Ομιλία εις την παραβολήν του καλού Σαμαρείτου (Γερμανός Β’ Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως)

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Κυριακή Η΄ Λουκά

14 Φεβρουαρίου 2016
Κυριακή ΙΖ΄Ματθαίου – Περί προσευχής

Η έννοια του πλησίον

14 Φεβρουαρίου 2016
Next Post
Η εξόδιος ακολουθία της Γερόντισσας Νεκταρίας

Η εξόδιος ακολουθία της Γερόντισσας Νεκταρίας

Ἡ ὁσία Μαρία ἡ Αἰγυπτία

Η ευλογημένη γυμνότητα

Ηγούμενος Ι.Μ. Αγάθωνος: H Παναγιά να μας προστατεύει ώστε η οργή του Θε­ού να μην ξεσπάσει

Ηγούμενος Ι.Μ. Αγάθωνος: H Παναγιά να μας προστατεύει ώστε η οργή του Θε­ού να μην ξεσπάσει

Τα κάλαντα της Άνοιξης στον Μητροπολίτη Μαρωνείας

Τα κάλαντα της Άνοιξης στον Μητροπολίτη Μαρωνείας

Ιεροσολύμων Θεόφιλος: Η Εθνεγερσία του 1821 είναι το σημείο αναφοράς όλων των λαών και εθνών

Ιεροσολύμων Θεόφιλος: Η Εθνεγερσία του 1821 είναι το σημείο αναφοράς όλων των λαών και εθνών

Poimin.gr © 2023

  • Ταυτότητα
  • Επικοινωνία
  • Όροι Χρήσης
  • Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων
  • Πολιτική Cookies
  • Δήλωση Συμμόρφωσης με τη Σύσταση (ΕΕ) 2018/334

Follow Us

No Result
View All Result
  • Αρχική
  • Επικαιρότητα
    • Εκκλησία της Ελλάδος
    • Πατριαρχεία – Αυτοκέφαλες Εκκλησίες
    • Η φωνή των Ποιμένων
    • Ελλάδα Κόσμος
  • Συνοπτικός
  • Κηρύγματα
  • Απόψεις – Γνώμες
  • Πνευματικές Διδαχές
    • Ομιλίες
    • Άκου ένα βιβλίο
  • Αφιερώματα
    • Μουσικός Θησαυρός
    • Στρατιωτικοί Ιερείς
    • Προσκυνηματικός Τουρισμός
  • Αιρέσεις

Poimin.gr © 2023

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist