Μητροπολίτου Φαναρίου Ἀγαθαγγέλου,
Γενικοῦ Διευθυντοῦ Ἀποστολικῆς Διακονίας

τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Μνμη τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Κυρίλλου, ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας.

(Βλ. † 18 Ἰανουαρίου). Στόν Κώδικα 227 Πετρουπόλεως κατά τήν 9η Ἰουνίου σημειώνεται «μνήμη τῆς ἀνακομιδῆς τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου». Κατά τήν ἡμέρα αὐτή τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἀναφέ-ρονται τά ἀκόλουθα δίστιχα:

«Κύριλλον ὑμνῶ τοῦ Κυρίου μου φίλον
καί Κυρίας πρόμαχον Ἀειπαρθένου»1.
«Θανών Κύριλλος τῆς Ἀλεξάνδρου Πάπας

πρός Κύριον μετῆλθε πάντων Κυρίων»2.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἀλεξάνδρου, ἐπισκόπου Προύσης.

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Ἀλέξανδρος, Ἐπίσκοπος Προύσης, ἐτε- λειώθηκε διά ξίφους. Κατά τήν 22α Ὀκτωβρίου φέρεται ἀορίστως μνήμη Ἀλεξάνδρου Ἐπισκόπου μέ σύντομο συναξαριστικό ὑπόμνη- μα καί ὁ Σωφρόνιος Εὐστρατιάδης θέτει τό ἐρώτημα μήπως πρόκει- ται περί τοῦ αὐτοῦ προσώπου3.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ἁγίου μάρτυρος Ἀνανίου.

Ὁ Ἅγιος Μάρτυς Ἀνανίας ἐτελειώθηκε διά ξίφους.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Διομήδους, Ὀρέ-στου καί Ρόδωνος.  

Εἶναι ἄγνωστο ποῦ καί πότε ἄθλησαν οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Διομήδης, Ὀρέστης καί Ρόδων4. Στόν Κώδικα 1575 φ. 112 τῆς Πα-ρισινῆς Βιβλιοθήκης καί τόν τῆς Λαύρας Δ 10 φ.15 εὑρίσκεται πλή-ρης Ἀκολουθία αὐτῶν, ποίημα τοῦ ὑμνογράφου Ἰωσήφ.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τῶν ἁγίων μαρτύρων Φηλικιανοῦ καί Πρίμου, τῶν αὐταδέλφων.

Οἱ Ἅγιοι Μάρτυρες Φηλικιανός καί Πρίμος ἐμαρτύρησαν στήν Ρώμη, τό 286 μ.Χ., ἐπί αὐτοκράτορος Διοκλητιανοῦ (284-305 μ.Χ.). Ὁ Ἅγιος Φηλικιανός ἦταν σέ ἡλικία ἐννενήντα ἐτῶν5. Tό 640 μ.Χ., ὁ Πάπας Θεόδωρος Α΄ ἀνεκόμισε τά ἱερά λείψανα αὐτῶν καί τά κατέθεσε στό ναό τοῦ Ἁγίου Στεφάνου Ρώμης6.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τῶν ἁγίων ὁσιομαρτύρων Μάρθας, Μαρίας, Μαριάμνης, Θέκλας καί Ἐνναθά ἤ Ἔννείμ.

Οἱ Ἁγίες Ὁσιομάρτυρες Μάρθα, Μαρία, Μαριάμνη, Θέκλα καί Ἐνναθά ἤ Ἐννείμ κατάγονταν ἀπό τήν πόλη Ἀζᾶ τῆς Περσίας καί γονεῖς πλουσιώτατους. Ἄθλησαν κατά τούς χρόνους τοῦ αὐτοκράτορος Κωνσταντίνου τοῦ Μεγάλου (306-337 μ.Χ.) καί βασι-λέως τῶν Περσῶν Σαβωρίου Β΄ (310-379 μ.Χ.). Ἀσπασθεῖσες τόν Χριστιανισμό ἔγιναν Κανονικαί (κατηγορία μοναζουσῶν, οἱ ὁποῖες δέν ἀποχωροῦσαν ἀπό τόν κόσμο ἀλλά ἐζοῦσαν μακρυά τῶν κο-σμικῶν ἀπολαύσεων καί ἀφιερωμένες στή διακονία τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ πλησίον), ἀπέχουσες ἀπό κάθε κοσμική ἐπίδειξη καί εἶχαν τεθεῖ ὑπό τήν πνευματική καθοδήγηση κάποιου ἱερέως ὀνομαζομέ-νου Παύλου. Αὐτός ὅμως κατακρατοῦσε τά χρήματα τοῦ ναοῦ, στόν ὁποῖο ὑπηρετοῦσαν καί οἱ πέντε Κανονικαί παρθένοι, καθώς καί κάθε ἄλλη προσφορά πού ἐγινόταν γιά φιλανθρωπικούς σκο-πούς, γενόμενος ἔτσι πλουσιώτατος. Κατά τόν κινηθέντα διωγμό ἐναντίον τῶν Χριστιανῶν ὑπό τοῦ βασιλέως Σαβωρίου, καταγγέλ-θηκαν ἀπό κάποιον Πέρση, πού ὀνομαζόταν Νιρσῆς, καί ἔτσι ὁ Παῦλος καί οἱ Κανονικαί συνελήφθησαν καί ὁδηγήθηκαν ἐνώπιον τοῦ βασιλέως, ὁ ὁποῖος τούς ἀπείλησε μέ θανάτωση καί δήμευση τῶν περιουσιῶν τους, ἐάν δέν ἀρνοῦνταν τήν Χριστιανική πίστη τους. Πτοηθείς ἀπό τήν ἀπειλή ὁ φιλοχρήματος ἱερεύς Παῦλος, ἀσπάσθηκε τήν εἰδωλολατρική θρησκεία. Οἱ κανονικαί παρθένοι ὅμως ἀρνηθεῖσες νά προδώσουν τήν πατρώα εὐσέβειά τους καταδι-κάσθηκαν σέ θάνατο καί ἐξετελέσθηκαν διά χειρός τοῦ τέως πνευ-ματικοῦ τους ὁδηγοῦ καί ἤδη ἐξομώτου φιλάργυρου Παύλου. Ἀλλά καί αὐτοῦ ἡ τύχη ὑπῆρξε οἰκτροτέρα. Τή νύχτα, ἔμπιστοι ὑπηρέτες τοῦ ἀρχιμάγου τόν ἀπαγχόνισαν καί ἔτσι ἀπώλεσε καί τήν ψυχή του καί τά χρήματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων διέπραξε τό εἰδεχθέστερο ἔγκλημα. Ἡ μνήμη τῶν Ἁγίων ἑορτάζεται ἰδιαίτερα στήν Κρήτη7 καί ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ αὐτές καί στίς 26 Σεπτεμβρίου.

Τ ατ μρᾳ, μνμη  τῶν ἁγίων Παρθενομαρτύρων, τῶν ἐκ Χίου.

Οἱ Ἁγίες τρεῖς Παρθενομάρτυρες κατάγονταν ἀπό τήν Χίο καί ἐμαρτύρησαν διά ξίφους.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Ἰουλιανοῦ, τοῦ ἐν Συρίᾳ ἀσκήσαντος.

Ὁ Ὅσιος Ἰουλιανός ἔζησε τόν 4ο αἰώνα μ.Χ. καί καταγόταν ἀπό τή Δύση. Πουλήθηκε ὡς σκλάβος στή Συρία, ἀλλά ὅταν ἀπέ-κτησε τήν ἐλευθερία του ἔγινε μοναχός ὑπό τήν πνευματική καθο-δήγηση τοῦ Ὁσίου Ἐφραίμ († 28 Ἰανουαρίου). Μετά ἀπό θεοφιλῆ μοναχικό βίο, ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, τό 370 μ.Χ.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Μαξιμιανοῦ, τοῦ ἐκ Συρακουσῶν.

Ὁ Ὅσιος Μαξιμιανός ἐγεννήθηκε στήν Σικελία καί ἔζησε τόν 6ο αἰώνα μ.Χ. Ἠταν μοναχός στή μονή τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου τῆς Ρώμης8, ὑπό τήν πνευματική καθοδήγηση τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Διαλόγου, Ἐπισκόπου Ρώμης (540-604 μ.Χ., † 12 Μαρτίου). Ὁ Μαξιμιανός ὑπηρέτησε ὡς ἀποκρισάριος στήν Κωνσταντινούπολη κατά τήν ἐποχή τῶν Ἐπισκόπων Ρώμης Πελαγίου Β΄ (579-590 μ.Χ.) καί Γρηγορίου Α΄ τοῦ Διαλόγου (590-604 μ.Χ.). Ὁ Γρηγόριος τόν ἐκάλεσε νά ἐπιστρέψει πίσω στήν Ρώμη καί τόν ἐξέλεγε, τό 591 μ.Χ., Ἐπίσκοπο Συρακουσῶν.

Ὁ Ἅγιος Μαξιμιανός ἐποίμανε γιά τρία ἔτη τό ποίμνιό του θεοφιλῶς καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, τό 594 μ.Χ.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Κύρου.

Ὁ Ὅσιος Κύρος ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη. Στόν Πατμιακό Κώδι-κα 266, στίς 12 Νοεμβρίου, ἀναγράφεται: «Τά ἐγκαίνια τοῦ εὐκτη-ρίου τοῦ ἀββᾶ Κύρου ἐν τῷ Σπαρακίῳ»9.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Κολούμπα τοῦ ἱεραποστόλου, τοῦ ἐξ Ἰρλανδίας.

Ὁ Ὅσιος Κολούμπα ἐγεννήθηκε στήν πόλη Γκάρταν τῆς Δονεγάλης στήν Ἰρλανδία στίς 7 Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 521 μ.Χ. καί καταγόταν ἀπό βασιλική οἰκογένεια. Ἐμαθήτευσε πλησίον διακε-κριμένων διδασκάλων καί ἐνωρίς ἀπεφάσισε νά ἀκολουθήσει τό μοναχικό βίο. Μετά τήν εἰς πρεσβύτερον χειροτονία του ἐργάσθηκε ὡς ἱεραπόστολος στήν Ἰρλανδία καί ἵδρυσε μοναστήρια στίς περι-οχές Ντέρρυ καί Ντάρροου.

Ἡ παράδοση ἀναφέρει ὅτι ἀναγκάσθηκε νά ἐγκαταλείψει τήν πατρίδα του γιά τούς ἑξῆς λόγους. Κάποτε παρεκάλεσε τόν παλαιό του διδάσκαλο Φιννιανό νά τοῦ ἐπιτρέψει νά ἀντιγράψει τό Ψαλτή-ριό του, ἀλλ’ ὁ Φιννιανός, ἄγνωστο γιατί, ἀρνήθηκε νά ἱκανοποιή-σει τήν ἐπιθυμία του. Ὁ Κολούμπα τό ἀντέγραψε χωρίς τήν ἄδεια τοῦ Φιννιανοῦ, ὁ ὁποῖος, ὅταν ἀνεκάλυψε τήν πράξη τοῦ μαθητοῦ του, ἐζήτησε νά κρατήσει τό ἀντίγραφο γιά τόν ἑαυτό του. Τό γεγονός ἔλαβε διαστάσεις καί ἔφθασε πρός ἐκδίκασιν μέχρι τοῦ βασιλέως Ντέρμοτ, ὁ ὁποῖος ἀποφάνθηκε ὐπέρ τοῦ Φιννιανοῦ. Ὁ Ὅσιος δυσαρεστήθηκε ἀπόμη περισσότερο, ὅταν ὁ βασιλεύς Ντέρ-μοτ διέταξε τήν ἐκτέλεση κάποιου ἐχθροῦ του, πρός τόν ὁποῖο ὁ Ὅσιος εἶχε προσφέρει ἄσυλο ἐντός τῆς μονῆς. Τό γεγονός αὐτό ὁδήγησε δύο ἰρλανδικά φῦλα σέ μικρή πολεμική σύρραξη, στήν ὁποία καί ὁ Ὅσιος διεδραμάτισε κάποιο ρόλο ἀσυμβίβαστο πρός τήν ἱερατική του ἰδιότητα. Γιά τήν πράξη του αὐτή καταδικάσθηκε ἀπό Σύνοδο σέ ἀφορισμό, ἡ ποινή του ὅμως μετατράπηκε σέ ἰσόβια ἐξορία, μετά ἀπό μεσιτεία καί παράκληση τοῦ πνευματικοῦ του πατέρα, καλουμένου καί αὐτοῦ Φιννιανοῦ.

Ὁ Ὅσιος, συνοδευόμενος ἀπό δώδεκα μαθητές του, ἀναχώ-ρησε γιά πάντα ἀπό τήν ἀγαπημένη του πατρίδα καί ἐγκαταστά-θηκε σέ μία μικρή νῆσο, καλουμένη Ἰόνα, κοντά στίς ἀκτές τῆς Σκωτίας. Μέ τήν παρουσία του τό ἀγνωστο αὐτό νησί κατέστη περίφημο καί θεωρεῖται μέχρι σήμερα ἁγία νῆσος. Ἐκεῖ ἵδρυσε περι-ώνυμη μονή μέ ἐκατοντάδες μοναχῶν, πού ἀγωνίζονταν νά εὐαρε-στήσουν τόν Θεό μέ τήν ἄσκησή τους. Ἐπί πλέον ἡ μονή αὐτή ἔγινε τό σπουδαιότερο ἴσως ἐκκλησιαστικό κέντρο καί διδακτήριο κληρικῶν καί ἱεραποστόλων τῆς Κελτικῆς Ἐκκλησίας. Ἀπό ἐκεῖ ὁρμώμενοι ὁ Ὅσιος Κολούμπα καί οἱ μαθητές του ἐκήρυξαν τό Εὐ-αγγέλιο στήν Σκωτία.

Κατά τήν παράδοση, ὁ ἀκάματος αὐτός ἐργάτης τοῦ Εὐαγ-γελίου τοῦ Χριστοῦ, ἵδρυσε στήν Σκωτία καί Βόρεια Ἀγγλία περί τίς ἑκατό μονές, πιθανότερο ὅμως εἶναι, ὅτι μερικές ἀπό αὐτές ἱδρύ-θηκαν ἀπό τούς μαθητές του.

Ὁ Ὅσιος Κολούμπα ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη κάποιο Σάββατο ἤ Κυριακή πρός τήν 9η Ἰουνίου τοῦ 597 μ.Χ. Τήν προηγούμενη ἡμέρα, κατά μία ὡραία παράδοση, τό γέρικο λευκό ἄλογό του, τοῦ ὁποίου ἐπέβαινε ἐπί πολλά χρόνια κατά τίς ἀτέλειωτες ἱεραποστολικές περιοδεῖες του, ἦλθε μέ δάκρυα καί ἀπέθεσε τήν κεφαλή του ἐπί τοῦ στήθους τοῦ Ὁσίου. Ὅταν τήν ἑπόμενη ἡμέρα, ἐνωρίς τό πρωῒ, οἱ μοναχοί ἐσηκώθηκαν γιά τόν Ὄρθρο, εἶδαν τό ναό ἀπαστράπτοντα ἀπό οὐράνιο φῶς καί εἰσελθόντες εὑρῆκαν τόν κοιμηθέντα πνευ-ματικό τους πατέρα νά προσεύχεται ἐνώπιον τοῦ θυσιαστηρίου10.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Βαϊθινοῦ ἤ Κομίνου, μαθητοῦ τοῦ ὁσίου Κολούμπα.

Ὁ Ὅσιος Βαϊθινός ἤ Κομίνος ἦταν μαθητής τοῦ Ὁσίου Κο-λούμπα11. Διετέλεσε ἡγούμενος τῆς μονῆς τῆς νήσου Ἰόνα, μετά τό θάνατο τοῦ πνευματικοῦ πατέρα αὐτοῦ, καί ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, τό 598 μ.Χ.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Κυρίλλου, τοῦ ἐν Λευκῇ Λίμνῃ τῆς Ρωσίας ἀσκήσαντος.

Ὁ Ὅσιος Κύριλλος, κατά κόσμον Κοσμᾶς, ἐγεννήθηκε, τό 1337, στήν Μόσχα ἀπό εὐσεβή καί ἀριστοκρατική οἰκογένεια. Ἀπό ἐνωρίς ἀκολούθησε τό μοναχικό βίο καί ἐκάρη μοναχός στή μονή Σιμονώφ τῆς ὁποίας, τό 1390, ἀναδείχθηκε ἡγούμενος. Πολυάριθμοι προσκυνητές ἐπισκέπτονταν τή μονή, γιά νά δοῦν τόν Ὅσιο καί νά πάρουν τήν εὐλογία καί τίς πνευματικές συμβουλές του. Ὁ Ὅσιος, γιά νά ἀποφύγει τή δόξα τῶν ἀνθρώπων, ἄρχισε νά ψάχνει γιά τήν τέλεια ἐρημία καί ἡσυχία. Ἔτσι, μετά ἀπό τήν καθοδήγηση τῆς Θεοτόκου, τῆς ὁποίας μία νύχατα ἄκουσε τή φωνή μέσα σέ οὐράνιο φῶς, ὁδήγησε τά βήματά του στήν περιοχή τῆς Λευκῆς Λίμνης, στήν περιοχή Βολογκόντσκαϊα, καί ἄρχισε νά ἀσκεῖται ὡς ἐρημίτης. Ἐκεῖ, τό 1397, ἄρχισε νά κτίζει ναό πρός τιμήν τῆς Ὑπεραγίας Θεο-τόκου. Ὁ ἀριθμός τῶν μοναχῶν ἄρχισε νά αὐξάνει καί τό Τυπικό τῆς μονῆς, πού ἔγραψε ὁ Ὅσιος γιά τήν Ἀδεφότητα, προέβλεπε μέ αὐστηρούς κανόνες τήν ἄσκηση καί τήν σιωπή.

Ὁ Ὅσιος Κύριλλος εἶχε ὁμιλήσει προσωπικά μέ τόν Ὅσιο Σέργιο τοῦ Ραντονέζ († 5 Ἰουλίου) καί εἶχε λάβει ἀπό τόν Θεό τό χάρισμα τῆς θαυματουργίας. Ἐκοιμήθηκε μέ εἰρήνη, τό 1427.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ἁγίου Κυρίλλου, τοῦ Θαυματουργοῦ.

Ὁ Ὅσιος Κύριλλος τοῦ Βέλσκ ἔζησε τό δεύτερο ἥμισυ τοῦ 15ου αἰῶνος μ.Χ. στό Νόβγκοροντ τῆς Ρωσσίας, Περί τῆς ὑπάρξεως, τοῦ βίου καί τῶν θαυμάτων του πληροφορούμεθα ἀπό ἕνα χειρό-γραφο, τό ὁποῖο ἀναφέρεται στά θαύματά του12. Σύμφωνα μέ αὐτό ὁ Ὅσιος ἦταν ὑπάλληλος ἑνός κυβερνήτου τοῦ Νόβγκοροντ καί ἔζη-σε πρίν ἀκόμη ἡ πόλη περιέλθει στή διοίκηση τῶν πριγκήπων τῆς Μόσχας, δηλαδή πρίν τό 1478. Ὁ Ἅγιος ἐπνίγηκε στόν ποταμό Βάγκα, ὅπως πληροφορούμεθα ἀπό τά βιβλία τοῦ κοιμητηρίου τοῦ χωριοῦ Βέλσκ καί ἐνταφιάσθηκε κοντά στό ναό τοῦ κοιμητηρίου. Ὁ ναός ἀργότερα ἐκτίσθηκε σέ παραπλήσιο χῶρο καί ὁ τάφος τοῦ Ἁγίου ξεχάσθηκε.

Περί τίς ἀρχές τοῦ 16ου αἰῶνος μ.Χ. (ὄχι ἀργότερα από τό 1517), μετά ἀπό ἕνα ὅραμα πού εἶδε μία γυναίκα τοῦ παραπλήσιου χωριοῦ, τά ἱερά λείψανά του ξαναευρέθησαν. Ἔτσι οἱ κάτοικοι τοῦ χωριοῦ Βέλσκ μετέφεραν τά λείψανα σέ παρεκκλήσιο πού ἀνή-γειραν γιά τό σκοπό αὐτό κοντά στήν ἐκκλησία. Ἀμέσως ἀρχίζουν νά παρατηροῦνται θαυμαστά γεγονότα.

Τό 1587, οἱ ἱερεῖς τοῦ Βέλσκ, χωρίς τήν εὐλογία τοῦ Ἀρχι-επισκόπου Νόβγκοροντ, μετακίνησαν τά λείψανα τοῦ Ἁγίου Κυρίλ-λου στό ἐσωτερικό τοῦ ναοῦ τοῦ Ἁγίου Νικολάου, πού εὑρισκόταν στό κοιμητήριο. Φαίνεται ὅτι ἀπό τήν ἐποχή ἐκείνη ἀρχίζει νά καλ-λιεργεῖται ἡ τιμή πρός τόν Ἅγιο. Μετά ἀπό μία πυρκαγιά στήν ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Νικολάου, αὐτά πού ἀπέμειναν ἀπό τά λεί-ψανα τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου τοποθετήθηκαν στήν Ἁγία Τράπεζα τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριάδος. Κατόπιν πρωτοβουλίας τοῦ τοπικοῦ κλή-ρου, τό 1780, καί χωρίς νά ἔχει γίνει ἐπίσημη ἀναγνώριση τῆς ἁγιό-τητός του, ἡ ἑορτή τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου διακόπηκε. Τότε ἐπῆραν τά λείψανά του ἀπό τήν Ἁγία Τράπεζα καί τά ἐνταφίασαν στόν τόπο πού εὑρισκόταν ὁ ναός τοῦ Ἁγίου Νικολάου, πού εἶχε καεῖ. Παρ’ ὅλα ταῦτα δέν σταμάτησε ἡ τιμή τήν ὁποία ἀπέδιδε ὁ λαός πρός τόν Ἅγιο Κύριλλο. Συνεχίσθηκε, ὅπως μᾶς ἀποδεικνύουν, κάποιες μαρτυρίες, τουλάχιστον μέχρι τά τέλη τοῦ 19ου αἰῶνος μ.Χ. Ἀπό ἐκείνη τήν ἐποχή στήν ἐκκλησία τοῦ κοιμητηρίου τοῦ Βέλσκ εὑρισκόταν ἡ εἰκόνα τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου.

Τό ὄνομα τοῦ Ἁγίου συγκαταλέγεται στόν κατάλογο τῶν Ἁγίων πού διαβάζεται κατά τήν ἑορτή πάντων τῶν Ἁγίων τῆς Ἐκ-κλησίας, οἱ ὁποῖοι ἐφώτισαν τήν Ρωσσική γῆ, καί ἡ ὁποία ἑορτάζε-ται τή δευτέρα Κυριακή μετά τήν Πεντηκοστή.

Τ ατ μρᾳ, μνμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Ἀλεξάνδρου, τοῦ ἐκ Ρωσσίας.

Ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος τοῦ Κούστσκϊυ ἐγεννήθηκε τό 1371 στήν Ρωσσία καί ἐμόνασε στή μονή τοῦ Ἀλεξάνδρου ἤ τῆς Κοιμήσε-ως τῆς Θεοτόκου τῆς πόλεως Κούστα, ἡ ὁποία εὑρισκόταν στίς ὄχθες τοῦ ποταμοῦ Kούστα, ὄχι μακριά ἀπό τή λίμνη Kοῦμπεν καί περίπου 40 χιλιόμετρα ἀπό τή πόλη Βολογκντά, τῆς ὁποίας σήμερα σώζονται μονάχα λίγα οἰκοδομήματα. Ἡ μονή ἱδρύθηκε στίς ἀρχές τοῦ 15ου αἰῶνος μ.Χ. ἀπό τόν Ὅσιο Ἀλέξανδρο, ἕναν μοναχό τοῦ διπλανοῦ μοναστηριοῦ Σπασο-Καμέννϊυ.

Ἀπό ἐκεῖνα ἀκριβῶς τά μέρη προέρχονται οἱ πιό ἀρχαῖες ἁγιολογικές μαρτυρίες σχετικά μέ τόν Ὅσιο Ἀλέξανδρο: πρόκειται γιά μία σύντομη διήγηση πού διαδόθηκε ἀπό τό μοναχό τῆς μονῆς Παΐσιο Γιαρλάβωφ, μετέπειτα ἡγούμενου στή Λαύρα τῆς Ἁγίας Τριάδας τοῦ Ἁγίου Σέργιου. Οἱ πληροφορίες πού παρατέθηκαν ἀπό τόν Παΐσιο διευρύνθηκαν ἀπό σχετικές προφορικές μαρτυρίες τῶν μαθητῶν τοῦ Ὁσίου Ἀλεξάνδρου, συγκεκριμένα τῶν μοναχῶν Συ-μεών καί Σάββα, καί παρεῖχαν ὑλικό γιά τή σύνθεση τοῦ Βίου τοῦ Ὁσίου Ἀλεξάνδρου, τοῦ ὁποίου συγγραφέας εἶναι, κατά πᾶσα πι- θανότητα, ἕνας μοναχός τοῦ ἴδιου μοναστηριοῦ πού ὁ Ὅσιος Ἀλέ-ξανδρος ἵδρυσε. Ὁ Βίος, πού παραδίδεται ἀπό σπάνια χειρόγραφα τοῦ 17ου-19ου αἰῶνος μ.Χ., εἶναι ἀκόμη καί τώρα ἀνέκδοτος13.

Σύμφωνα μέ τίς πηγές, ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἐγεννήθηκε τό 1371 στήν πόλη Βολογκντά καί στό βάπτισμα ἔλαβε τό ὄνομα Ἀλέ- ξιος. Ὄντας ἀκόμη νέος ἐγκατέλειψε τό πατρικό του σπίτι καί, ὡς προσκυνητής, ἔφθασε στό μοναστήρι Σπασο-Καμέννϊυ, πού εὑρισκό- ταν ἐπάνω σ’ ἕνα νησί τῆς λίμνης Κοῦμπεν καί εἶχε ἱδρυθεῖ τόν 13ο αἰώνα μ.Χ. Ἐκείνη τήν ἐποχή ἡγούμενος τοῦ μοναστηριοῦ ἦταν ὁ Διονύσιος, ἕνας Ἕλληνας μοναχός, πού ἔζησε γιά ἀρκετό καιρό στό Ἅγιον Ὄρος. Ἔτσι διηγεῖται ὁ Παΐσιος Γιαροσλάβωφ: «Στή συνέ- χεια, φθάνει στό Καμένσκϊυ, μέ ἡγούμενο τόν Διονύσιο, ἕνας νέος μέ τό ὄνομα Ἀλέξιος, προερχόμενος ἀπό τήν πόλη Βολογντά, ὁ ὁ- ποῖος καί τόν παρακάλεσε νά τόν ἐνδύσει μέ τό μοναχικό σχῆμα. Ὁ ἡγούμενος ἐξετίμησε τήν ὑπακοή του, τοῦ ἔδωσε τό μοναχικό σχῆμα καί τόν ὀνόμασε Ἀλέξανδρο. Τόν ἐμπιστεύθηκε, τοῦ ἐδίδαξε τή μο-ναχική ζωή καί ἐκεῖνος ἀναδείχθηκε ἀργότερα σέ σεβάσμιο στά-ρετς, πού ἔζησε πολλά χρόνια μέ ὑπακοή». Βίος δέν παραλείπει νά περιγράψει τίς μοναχικές ἀρετές τοῦ Ὁσίου Ἀλεξάνδρου. Ἀκο-λουθοῦσε αὐστηρή νηστεία, ἀσκητικό κανόνα προσευχῆς καί ἔφερνε μέ ζῆλο εἰς πέρας τά καθήκοντα πού τοῦ ἀνέθεταν. Ἔτσι γρήγορα ἐκέρδισε τήν ἐκτίμηση καί τήν ἀγάπη τῶν ἀδελφῶν του. Παρ’ ὅλα αὐτά ὁ σεβασμός μέ τόν ὁποῖο τόν περιέβαλαν σύντομα ἔγινε βάρος στήν ταπεινή καρδιά τοῦ Ἀλεξάνδρου. Ἔτσι, ἀπεφάσισε νά ἐγκα-ταλείψει κρυφά τό μοναστήρι καί νά ζήσει σέ ἡσυχία. Ἀφοῦ περι-πλανήθηκε γιά ὁρισμένες ἡμέρες στά δάση, ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἐσταμάτησε σέ μία ἔρημη ὄχθη τοῦ ποταμοῦ Σγιανζέμα κοντά στή λίμνη Kοῦμπεν. Ἐν τούτοις ἡ φήμη τοῦ ἀσκητικοῦ βίου τοῦ μοναχοῦ διαδόθηκε πολύ γρήγορα καί τό γεγονός ὅτι οἱ κάτοικοι τῶν κοντι-νῶν χωριῶν συνέτρεχαν σ’ αὐτόν, τόν ἀνάγκασε νά ἐγκαταλείψει καί ἐκεῖνον τόν τόπο.

Κατέφυγε στήν ἐκβολή τοῦ ποταμοῦ Kοῦστα, κοντά στήν ὄχθη τῆς λίμνης Kοῦμπεν. Ἐδῶ, σ’ ἕνα τόπο ἀπομονωμένο, εὑρῆκε ἕνα κελλί κατειλημμένο ἀπό ἕναν μοναχό τοῦ μοναστηριοῦ Σπασο-Καμέννϊυ, τόν Εὐθύμιο. Γιά λίγο καιρό οἱ δυό μοναχοί ἔζησαν μαζί. Στή συνέχεια ὁ Εὐθύμιος παρέδωσε τόν κελλί στό συμμοναστή του καί μεταφέρθηκε στό μέρος πού πρίν ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος εἶχε ἐγκαταλείψει, ὅπου ἀργότερα ἵδρυσε ἕνα μοναστήρι ἀφιερωμένο στήν Ἀνάληψη. Ὅπως ἀναφέρει ὁ Βίος, ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἐζοῦ- σε σέ ἀπομόνωση, καλλιεργώντας τή γῆ μέ μία τσάπα καί σπέρνο- ντας δημητριακά. Στή συνέχεια κοντά του προσῆλθαν ἕνας στάρετς καί τρεῖς ἀδελφοί. Τότε ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἐπῆγε στόν Ἀρχι- επίσκοπο τοῦ Ροστώβ, γιά νά ζητήσει τήν εὐλογία του, ὥστε νά μπο- ρέσει νά κτίσει μία ἐκκλησία.

Ἡ ἕδρα τοῦ Ροστώβ ἦταν ἐκεῖνο τόν καιρό κατειλημμένη ἀπό τόν Διονύσιο τόν Ἕλληνα, ἤδη ἡγούμενου τοῦ μοναστηριοῦ Σπασο-Καμέννϊυ, πού, χειροτονούμενος Ἀρχιεπίσκοπος τό 1418, ἐποίμανε τήν ἐπισκοπή του μέχρι τό θάνατό του, τό 1425. Ὁ Ἐπίσκοπος Διο- νύσιος, ἀφοῦ τόν ἐγνώριζε, διότι ὁ Ὅσιος εἶχε μαθητεύσει κοντά του πνευματικά, τόν εὐλόγησε καί τοῦ ἔδωσε ὅ,τι ἦταν ἀπαραίτητο γιά τήν κατασκευή τῆς Σκήτης. Ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος, ἀφοῦ ἔλαβε τήν εὐλογία, ἀναχώρησε. Ἔτσι ξεκίνησε τήν κατασκευή τῆς Σκήτης.

Στήν κατασκευή τοῦ μοναστηριοῦ, τοῦ ὁποίου ὁ ναός ἀφιερώ-θηκε στήν Κοίμηση τῆς Θεοτόκου συνέβαλε ἐπίσης ὁ οἰκεῖος πρί-γκιπας Δημήτριος Βασίλεβετς Ζαοζέρσκϊυ, ὁ ὁποῖος ἐσκοτώθηκε σέ μία μάχη ἐνάντια στούς Τατάρους, τό 1429. Πιό συγκεκριμένα, τό μοναστήρι ἀπολάμβανε τῆς προστασίας τῆς συζύγου τοῦ Δημητρίου, Μαρίας, ἡ ὁποία ἐδώρισε τίς εἰκόνες καί τό Εὐαγγέλιο στή νέα ἐκκλησία καί συχνά ἀπέστελε ὑλική βοήθεια στήν πτωχή κοινότητα. Στήν πριγκίπισσα Μαρία, ἡ ὁποία συχνά ἐπισκεπτόταν τόν Ὅσιο, ὁ Ἀλέξανδρος προέβλεψε τήν ἡμερομηνία τοῦ θανάτου της.

Βίος περιγράφει ἐπίσης ὁρισμένα χαρακτηριστικά ἀπό τήν πνευματικότητα καί ἀπό τήν ἄσκηση τοῦ Ὁσίου. Ὡς ἡγούμενος δέν μετέβαλε τόν αὐστηρό κανόνα ζωῆς: ἀκολουθοῦσε αὐστηρή νηστεία καί προσευχή, ἔδιδε τά πάντα στούς ἄρρωστους καί τούς πτωχούς. Συγκεκριμένα, μέ τή διήγηση ὁρισμένων θαυμαστῶν γεγονότων, ὅπως τή συνάντηση τοῦ Ὁσίου Ἀλεξάνδρου μέ πέντε Τατάρους καί τό ἐπεισόδιο μέ τό ληστή τοῦ σιταριοῦ, ὁ Βίος ὑπογραμμίζει τήν πραότητα καί τή φιλευσπλαχνία τοῦ Ὁσίου. Ἐπίσης, διαπραγμα-τεύεται τά σωματικά χαρακτηριστικά τοῦ Ὁσίου Ἀλεξάνδρου: με-τρίου ὕψους, πολύ λεπτός, εἶχε ἕνα πρόσωπο στρογγυλό, μέ μάτια γεμάτα ἠρεμία καί γενειάδα στρογγυλή πού ἔφθανε μέχρι τό στέρνο του, ἐνῶ τά μαλλιά, ἀκόμα σκοῦρα, μόλις εἶχαν ἀρχίσει νά ἀσ-πρίζουν. Προτοῦ κοιμηθεῖ, ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος παρέδωσε στούς ἀδελφούς του τήν πνευματική του διαθήκη. Ὁ Βίος ἀναφέρει τά ἀκόλουθα, πού ὁ Ὅσιος ἀπηύθυνε στή μοναστική κοινότητά του: «Πλέον μέ ἐγκαταλείπουν οἱ δυνάμεις, ἀδελφοί, ἀλλά ἐσεῖς παρα-μείνετε σ’ αὐτόν τόν τόπο, διατηρεῖστε τήν ταπείνωση καί τήν ἀμοιβαία ἀγάπη, στολισθεῖτε μέ καθαρότητα, μήν ξεχνᾶτε νά εἶσθε φιλόξενοι, μήν ἀποδίδετε ἀξία στά ἀγαθά αὐτοῦ τοῦ κόσμου καί στή δόξα αὐτῆς τῆς ζωῆς. Στή θέση τους νά ἀναμένετε ἀπό τόν Θεό τά οὐράνια ἀγαθά». Κατόπιν, παρήγγειλε στούς μαθητές του Συ-μεών καί Σάββα νά κτίσουν μία ἐκκλησία ἀφιερωμένη στόν Ἅγιο Νι-κόλαο. Μετά παρέδωσε τό πνεῦμα του εἰρηνικά καί ἐκοιμήθηκε ὁσί-ως, τό 1439.

Ὁ Ὅσιος Ἀλέξανδρος ἐνταφιάσθηκε στή νότια πλευρά τῆς Ἁγίας Τραπέζης τοῦ ναοῦ τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καί ἀρκετά γρήγορα ὁ τάφος του ἔγινε ἀντικείμενο εὐλάβειας καί τιμῆς.

Στόν εὐλογημένο τόπο τῆς ταφῆς του συνέβησαν πολλές θερα-πεῖες σέ ἐκείνους πού ἔρχονταν μέ πίστη καί ἰδιαίτερα σέ ἀνθρώπους πού ἔπασχαν ἀπό δαιμόνιο. Ἔτσι, ἐκεῖνο τά μέρος ὀνομάσθηκε «Σκήτη τοῦ Ἀλεξάνδρου».

Ἡ Ἐκκλησία τιμᾶ, ἐπίσης, τόν Ὅσιο Ἀλέξανδρο, τήν Τρίτη Κυριακή τῆς Πεντηκοστῆς, ἑορτή τῆς Συνάξεως ὅλων τῶν Ἁγίων πού ἔζησαν στήν περιοχή τῆς Βολογκντά.

Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ, μνήμη τοῦ ὁσίου πατρός ἡμῶν Θεοφάνους, τοῦ Ἐρημίτου.

(Βλ. † 10 Ἰανουαρίου).

Ταῖς αὐτῶν ἁγίαις πρεσβείαις, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς. Ἀμήν!

1 Μηναῖα ἔντυπα, ἔκδ. Βενετίας, 1843.
2 Κῶδιξ Ι 78 Λαύρας, Νικοδήμου, Συναξαριστής, Βενετία, 1819.
3 Ἁγιολόγιον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, σελ. 27.
4 Τή μνήμη αὐτῶν ἀναγράφει ὁ Ἱππόλυτος Delehaye καί ὁ ὑπ’ ἀριθ. 53 Κῶδιξ τῶν Βλατέων.
5 Ρωμαϊκό Μαρτυρολόγιο, σελ. 139.
6 Ὁ ναός, πού εἶναι ροτόντα, ἄρχισε νά κτίζεται τό 468 μ.Χ. καί ἐτελείωσε τό 483 μ.Χ.
7 Ναός τους ὑπάρχει στήν Ἀργυρούπολη Ρεθύμνης καί εἶναι ἄγνωστο πῶς συμπερι-ελήφθησαν στό Κρητικό Ἁγιολόγιο. Βλ. Ἱεροδιδασκάλου π. Ἐμμανουήλ Σταυρουλά-κη, Συναξάριον πάντων τῶν Ἁγίων τῶν ἐν Κρήτῃ διαλαμψάντων, ἔκδ. Ἱεροῦ Συνδέ-σμου Ἐφημερίων Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Κρήτης, 2004, σελ. 57.
8 Ἡ μονή τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου εὑρισκόταν στό λόφο τοῦ Κοελιανοῦ, ἕναν ἀπό τούς ἑπτά λόφους τῆς Ρώμης, κοντά στό Κολοσσαῖο.
9 (Ἐν τοῖς Σφωρακίου): Βλ. Σωφρονίου Εὐστρατιάδου, Ἁγιολόγον τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, σελ. 266.
10 Χριστοφόρου Κων. Κομμοδάτου, Οἱ Ἅγιοι τῶν Βρεττανικῶν Νήσων, σελ. 69-70. A calendar of British Saints, Orthodox Synaxarion, σελ. 66-67.
11 A calendar of British Saints, Orthodox Synaxarion, σελ. 66.
12 Kniga o russkich sviatych, Rukopisi Savvaitova [Libro dei Santi Russi, Manoscritti di Savvaitov], Sankt Peterburg, s.d., σελ. 150.
13 Enciclopedia dei Santi, Le Chiese Orientali, vol. I, σελ. 516.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο info@poimin.gr άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Εορτή Καταθέσεως της Τιμίας Εσθήτος Ζώνης της Υπεραγίας Θεοτόκου στην Ι.Μ. Χαλκίδος

Με την συμμετοχή των πιστών και την τήρηση των υγειονομικών διατάξεων  εορτάσθηκε η Εορτή της Καταθέσεως της Εσθήτος της Τιμίας Ζώνης της Υπεραγίας  Θεοτόκου...

Στην Ιστορική και Μαρτυρική πόλη της Υπάτης περιόδευσε ο Μητροπολίτης Φθιώτιδος

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Την Ιστορική και Μαρτυρική πόλη της Υπάτης, την Ιερά Καθέδρα της πάλαι ποτέ Επισκοπής Νέων Πατρών, της οποίας πρώτος Επίσκοπος...

Το Επαγγελματικό Επιμελητήριο στηρίζει το έργο της Αρχιεπισκοπής

Ρεπορτάζ: Μάκης Αδαμόπουλος Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών κ. Ιωάννης Χατζηθεοδοσίου και οι Αντιπρόεδροι Νίκος Γρέντζελος και Ηλίας Μάνδρος επισκέφθηκαν σήμερα...

Προγραμματική σύμβαση μεταξύ Αρχιεπισκοπής και υπ. Υποδομών

Ρεπορτάζ, Μάκης Αδαμόπουλος, Φωτογραφίες: Χρήστος Μπόνης Προγραμματική σύμβαση μεταξύ της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών υπεγράφη σήμερα το πρωί στην Αρχιεπισκοπή...

Η εορτή των Αγίων Αναργύρων στην Μητρόπολη Κορίνθου

Με πλήθος κόσμου πραγματοποιήθηκε κι εφέτος η πανήγυρις της μνήμης των Αγίων Αναργύρων, Κοσμά και Δαμιανού, των καταγόμενων από την Ρώμη, στην Ι. Μητρόπολη...

Δύο περιστατικὰ σὲ κοιμητήρια

Ἀρχιμ. Δανιήλ Ἀεράκη Δύο περιστατικὰ εἶναι ἡ ἀφορμὴ τῶν ὅσων θὰ σημειώσουμε. Καὶ τὰ δύο συνέβησαν σὲ χῶρο κοιμητηρίου. Τὸ πρῶτο: Βρισκόμουν σ'ἕνα κοιμητήριο, ἀναμένοντας...

Η εορτή των Αγ. Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού στην Ι.Μ. Θεσσαλιώτιδος

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, την Τρίτη 30 Ιουνίου 2020, παραμονή της εορτής των αγίων και ενδόξων αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού, χοροστάτησε...

6 χρόνια από την εις Επίσκοπον χειροτονία

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, την Τρίτη 30 Ιουνίου 2020, χοροστάτησε στην ακολουθία του Όρθρου και τέλεσε την Θεία Λειττουργία στον Ιερό...

Ο Άγιος Ιωάννης Μαξίμοβιτς {2 Ιουλίου}

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Η ρωσική Ορθοδοξία έχει να παρουσιάσει ένα μεγάλο νέφος αγίων, το οποίο κοσμεί το αγιολογικό στερέωμα της Εκκλησίας...

Ο Γέρων Χριστόδουλος Οσιοσυμεωνίτης για τον Άγιο Καλλίνικο Εδέσσης

ΓΕΡΩΝ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ, ΚΑΘΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΟΣΙΟΥ ΣΥΜΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ 24 Ἰουνίου 2020 Πλήρης πνευματικῆς εὐφροσύνης ἀπὸ βάθους ψυχῆς δοξολογῶ τὸν Ἅγιο τῶν ἁγίων Παντοκράτορα Τριαδικὸ...

Ο εορτασμός των Αγίων Αναργύρων στην Ι.Μ. Χαλκίδος

Το απόγευμα της Τρίτης 30 Ιουνίου 2020, Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Χαλκίδος κ. Χρυσόστομος χοροστάτησε στον Εσπερινό του πανηγυρίζοντος Ι. Ναού Αγ. Αναργύρων Λουτρών Αιδηψού,...

Χειροτονία Πρεσβυτέρου από τον Μητροπολίτη Φθιώτιδος

Για φωτογραφικό υλικό πατήστε εδώ. Εορτάστηκε και εφέτος η εορτή των Αγίων Αναργύρων σε πολλά σημεία της Ιεράς Μητροπόλεως. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης μας κ. Συμεών,...

Χειροτονία Διακόνου στον πανηγυρίζοντα Μητροπολιτικό Ναό των Αγ. Αναργύρων Ν. Ιωνίας

Με λαμπρότητα εορτάσθηκε η σεπτή μνήμη των Αγίων ενδόξων θαυματουργών και ιαματικών Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού στον ομώνυμο πανηγυρίζοντα Μητροπολιτικό Ναό στη Νέα Ιωνία. Ανήμερα...

Λαμπρή πανήγυρη Ι. Μονής Αγίων Αναργύρων Μελισσοτόπου

Με την δέουσα εκκλησιαστική λαμπρότητα που αρμόζει στην μεγάλη αυτή εορτή, αλλά και την ησυχαστική μοναστική τάξη, τελέστηκε η Πανήγυρη της παλαιφάτου και ιστορικής...

Βίος καί πολιτεία τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Καλλινίκου Μητροπολίτου Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας

ὑπό τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου Τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο τήν 23η Ἰουνίου 2020 μέ ἀπόφασή του κατέταξε τόν Μητροπολίτη Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας...