του Αρχιμ. Γρηγορίου Κωνσταντίνου, Δρ. Θεολογίας

Σὲ ὅτι ἀφορᾶ τὴν πηγὴ τῶν στοιχείων τοῦ ὀνείρου ὁ Φρόυντ ἀναγνωρίζει σύνδεση αὐτῶν μὲ τὰ γεγονότα τῆς προηγούμενης ἡμέρας ἡ ἐπίδραση τῆς ὁποίας εἶναι καθοριστικὴ ὄχι τόσο στὶς ἐντυπώσεις τῆς ἴδιας ἡμέρας, ἀλλὰ στὸ γεγονὸς ὅτι μιὰ συμπτωματικὴ ἀναπόληση ἑνὸς συμβάντος προκαλεῖ τὴν ἀνάκληση μιᾶς ἐντύπωσης ποὺ δὲν ἀνήκει ἀπαραίτητα στὸ κοντινὸ παρελθόν. Ἡ θέση τοῦ Φρόυντ διατυπώνεται μὲ τὴν πεποίθηση ὅτι «Τὸ ὄνειρο μπορεῖ νὰ ἀντλήσει τὰ στοιχεῖα του ἀπὸ ὁποιαδήποτε ἐποχὴ τῆς ζωῆς μας φθάνει νὰ τὰ συνδέει ἕνας συνειρμὸς ἰδεῶν μὲ τὰ γεγονότα τῆς ἡμέρας ποὺ συνέβη τὸ ὄνειρο».

Στὴ συνέχεια ἀναλύει ὄνειρα στηριζόμενος στὴ θεωρία του μὲ σκοπὸ νὰ ἀνακαλύψει μέσα ἀπὸ αὐτὰ γεγονότα ποὺ προσδιορίζουν τὸ περιεχόμενο. Ἡ ἔρευνά του ἐπεκτείνεται ὥστε νὰ καταστεῖ ἐφικτὴ ἡ δυνατότητα νὰ ὁρίσει τὴ σημασία ποὺ ἔχουν πρόσφατες καὶ ἀδιάφορες ἐντυπώσεις στὸ περιεχόμενο τοῦ ὀνείρου καὶ τὴ σχέση του μὲ τὰ ἐνεργὰ γεγονότα τῆς ἐγρήγορσης. Ὡς ἀντικείμενο μελέτης λαμβάνεται τὸ ἔκδηλο- φαινομενικὸ περιεχόμενο, ἀλλὰ καὶ τὸ λανθάνον περιεχόμενο τοῦ ὀνείρου – τὸ πραγματικό του νόημα – τὸ ὁποῖο δίνει νέα σημασία στὸ ὄνειρο. Προκύπτει λοιπὸν κατὰ τὸν Φρόυντ τὸ συμπέρασμα ὅτι: «στὸ ὄνειρο νοιαζόμαστε γιὰ τὶς φροντίδες μᾶς τῆς ἐγρήγορσης καὶ λαβαίνουμε τὸν κόπο νὰ ὀνειρευτοῦμε μόνο αὐτὰ ποὺ ἀπορρόφησαν τὴ σκέψη μας στὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας». Στὴ διευκρίνιση αὐτῆς τῆς διαπίστωσης συμβάλει ἡ μετάθεση.

Ἡ ψυχικὴ διεργασία τῆς μετάθεσης γιὰ τὸν Φρόυντ εἶναι πρωτογενὴς καὶ συνίσταται στὴ μετάθεση ἑνὸς στοιχείου (προσώπου, τόπου, ἰδέας) γιὰ νὰ παρασταθεῖ ἀπὸ ἄλλο μὲ τὸ ὁποῖο συνδέεται συνειρμικά. Γίνεται ἀντιληπτὸ ὅτι συντελεῖται μιὰ ψυχολογικὴ διεργασία ποὺ θὰ μποροῦσε νὰ ἀποδοθεῖ ὡς μετάθεση «τοῦ ψυχικοῦ τόνου –στὴν πορεία τοῦ συνειρμοῦ. Ἡ “ψυχικὴ φόρτιση’’ περνάει ἀπὸ τὶς παραστάσεις ποὺ ἔχουν ὑψηλὴ ἀρχικὴ δυναμικότητα σὲ ἄλλες ποὺ ἡ ἔντασή τους εἶναι ἀδύνατη». Πρόκειται γιὰ τὶς παραστάσεις ποὺ ἐπισημαίνονται  στὸ κατώφλι τῆς συνείδησης.

Τὰ ὑπολείμματα γεγονότων ἥσσονος σημασίας δίνουν τὴν ἐντύπωση μιᾶς μετατόπισης ἀντὶ μετάθεσης ποὺ ἔρχεται ὡς κατάληξη τῆς ὑφιστάμενης λογοκρισίας μεταξὺ δύο ψυχικῶν ὑποστάσεων, δηλαδὴ τῶν τάσεων- ἐναρμονίσεων, καὶ τοῦ συστήματος- κριτικὸς θεσμός. Ἀκολούθως «ὅταν μιὰ μέρα μᾶς φέρνει δύο γεγονότα ἱκανὰ νὰ προκαλέσουν ὄνειρα, τὸ ὄνειρο συνενώνει σὲ ἕνα ὅλον τούς ὑπαινιγμοὺς αὐτῶν τῶν γεγονότων. Ἕνα εἶδος καταναγκασμοῦ τὸ ὑποχρεώνει νὰ δημιουργήσει μὲ αὐτὰ ἕνα ἑνιαῖο σύνολο». Παρακάτω δίδεται τό σχετικὸ παράδειγμα. Ὁ καταναγκασμὸς αὐτὸς εἶναι μέρος μιᾶς ἑτέρας πρωτογενοῦς διεργασίας, τῆς συμπύκνωσης, (πρωτογενὴς διαδικασία καὶ μέθοδος τῆς διεργασίας τοῦ ὀνείρου ὅπου διαφορετικὲς πραγματικότητες ἀπὸ διαφορετικὲς περιόδους ἑνώνονται σὲ ἀμάλγαμα καὶ τελοῦν ὑπὸ συνειρμικὴ σύνδεση μέσο ὁμοιοτήτων στὴ περιοχὴ τοῦ ἀσυνείδητου).

Ἐπιπλέον ὁ Φρόυντ συμπεραίνει ὅτι «ἡ ἀφορμὴ ποὺ προκαλεῖ τὸ ὄνειρο μπορεῖ νὰ εἶναι ἕνα γεγονὸς τῆς ἐσωτερικῆς μας ζωῆς ποὺ μᾶς τὸ θύμισε ἡ ἐργασία τῆς σκέψης μας στὴ διάρκεια τῆς ἡμέρας», καὶ παρουσιάζει τὸ πεδίο στὸ ὁποῖο μποροῦμε νὰ ἀναζητήσουμε τὶς πηγὲς τοῦ ὀνείρου. Τὸ πεδίο αὐτὸ τὸ διαμορφώνουν τὰ σημαντικὰ γεγονότα ποὺ ἔχουμε ζήσει. Ἔτσι ὡς πηγὴ μπορεῖ νὰ ἐκληφθεῖ α) «Ἕνα σημαντικὸ γεγονὸς τῆς ψυχικῆς μας ζωῆς ποὺ παρασταίνεται κατ’ εὐθείαν στὸ ὄνειρο. β)Πολλὰ πρόσφατα καὶ σημαντικὰ γεγονότα ποὺ τὸ ὄνειρο τὰ συγκεντρώνει σὲ ἕνα ὅλον. γ) Ἕνα ἢ πολλὰ πρόσφατα σημαντικὰ γεγονότα ποὺ παρασταίνονται στὸ ὄνειρο μὲ τὴν ἀναπόληση ἑνὸς ταυτόχρονου ἀλλὰ ἀδιάφορου γεγονότος. δ) Ἕνα σημαντικὸ γεγονὸς ἐσωτερικῆς ζωῆς (ἀνάμνηση ἀλληλουχία σκέψεων) ποὺ παρασταίνεται πάντα στὸ ὄνειρο μὲ μιὰ πρόσφατη ἀλλὰ ἀδιάφορη ἐντύπωση». Προϋπόθεση γιὰ τὶς περιπτώσεις Γ καὶ Δ εἶναι: «1ο  τὸ περιεχόμενο τοῦ ὀνείρου νὰ μπορεῖ νὰ συνδεθεῖ μὲ τὸ πρόσφατο γεγονός. 2ο  πηγὴ τοῦ ὀνείρου νὰ εἶναι ἕνα γεγονὸς ποὺ νὰ ἔχει ψυχικὴ ἀξία».

Βέβαια οἱ ἀδιάφορες ἐντυπώσεις ποὺ εἶναι πρόσφατες καὶ χρησιμοποιοῦνται στὸ ὄνειρο χάνουν τὸν ἐπίκαιρο χαρακτήρα τους, καθὼς μὲ τὴν πάροδο τῶν ἡμερῶν τὶς διαδέχονται ἄλλες. Αὐτὸ ποὺ προσδίδει μιὰ ψυχικὴ ἀξία στὸ ὄνειρο ἀνάλογη μὲ αὐτὴ τῆς ἀνάμνησης ἢ τῶν συλλογισμῶν, εἶναι ἡ φρεσκάδα τῆς ἐντύπωσης. Τὸ ὅτι σὲ ἀδιάφορες πρόσφατες ἐντυπώσεις ποὺ ἐμφανίζονται στὸ ὄνειρο συναντοῦμε στοιχεῖα προγενέστερων περιόδων, ὀφείλεται στὸ γεγονὸς τῆς μετάθεσης ἡ ὁποία ἀντικαθιστᾶ σημαντικὰ ψυχικὰ στοιχεῖα μὲ ἄλλα ἀδιάφορα, ὅπως συμβαίνει καὶ στὴ σκέψη.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία στη μνήμη του Αγίου Αθανασίου του Παρίου

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου του Παρίου, στο Κώστο της Πάρου, γενετείρας του Αγίου, τελέσθηκε σήμερα το πρωί Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος του...

Mνήμη Μικρασίας στις τριήμερες πολιτιστικές εκδηλώσεις της Ι.Μ. Νέας Ιωνίας

Στο κατάμεστο από κόσμο δημοτικό στάδιο της Νέας Ιωνίας πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 24 Ιουνίου 2022 η έναρξη των τριήμερων εκδηλώσεων Μικρασιατικού πολιτισμού, που τελούνται...

Μεγάλη επιτυχία είχε η συναυλία προς τιμή του Κύπριου τραγουδιστή Μιχάλη Βιολάρη

Mε μεγάλη επιτυχία εστέφθη η συναυλία προς τιμή του μεγάλου Κύπριου καλλιτέχνη Μιχάλη Βιολάρη, η οποία έλαβε χώρα στην υπαίθρια σκηνή της Ιεράς Μητροπόλεως...

Στο Μητροπολίτη Μεσσηνίας ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη

Εθιμοτυπική επίσκεψη στο Σεβ. Μητροπολίτη Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομο πραγματοποίησε σήμερα, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Τάκης Θεοδωρικάκος, στο πλαίσιο επίσημης επίσκεψής του στη...

Άγιο Όρος: Προσκυνητής πέθανε με ανατριχιαστικό τρόπο σε δυστύχημα – Οι τελευταίες στιγμές του

Θρήνος στο Άγιο Όρος για το δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή σε προσκυνητή. Στο σημείο της τραγωδίας έσπευσαν γρήγορα πυροσβέστες και αστυνομικοί αλλά ήταν...

Μνημόσυνο Μακαριστού Μητροπολίτου Λαρίσης και Τυρνάβου κυρού Ιγνατίου

Το Σάββατο 25 Ιουνίου, το πρωί, τελέστηκε στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Αχιλλίου μνημόσυνο επί τη επετείω της εκδημίας του μακαριστού Μητροπολίτου Λαρίσης...

Περί «θαυματοποιών», «θαυματολάγνων» και «θαυμάτων»

 Εις μνήμην Μελετίου Αρχιερέως(+ 21.6.2012) ΠΕΡΙ "ΘΑΥΜΑΤΟΠΟΙΩΝ", "ΘΑΥΜΑΤΟΛΑΓΝΩΝ" ΚΑΙ " ΘΑΥΜΑΤΩΝ" Ἀξιότιμε καί ἀγαπητέ κ……….. Ἔλαβα τό κείμενο πού μοῦ ἐστείλατε. Τό ἐμελέτησα μέ προσοχή. Μοῦ ἥταν...

Αγιασμός στο ΑΠΟΕΛ από τον Μητροπολίτη Ταμασού

Το απόγευμα της Παρασκευής, 24 Ιουνίου 2022, ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Ταμασού και Ορεινής κ. Ησαΐας, ευγενώς προσκληθείς, τέλεσε αγιασμό στα γραφεία του ΑΠΟΕΛ στον...

«Θα έλθει καιρός που θα βαδίζετε μέρες για να βρείτε καλό ιερέα»

Αποστολικά Μηνύματα, Κυριακή Β’ Ματθαίου 21/6/2020 «Θα έλθει καιρός που θα βαδίζετε μέρες για να βρείτε καλό ιερέα» Αγ. Κοσμάς Αιτωλός. Του Πρωτοσυγκέλλου της Ι.Μ. Φωκίδος,...

Γέρ. Παΐσιος Αγιορείτης: Όταν τα έχουμε όλα άφθονα, ξεχνάμε τον Θεό

-Η στέρηση, Γέροντα, τονώνει την εμπιστοσύνη μας στο Θεό; Ρώτησε ένας ακόμα επισκέπτης. -Βοηθάει πολύ. Βοηθάει και στη δοξολογία του Θεού. Όταν τα έχουμε όλα άφθονα, ξεχνάμε...

Η Πάρος τιμά πανδήμως το εκλεκτό τέκνο της Άγιο Αθανάσιο, τον Πάριο

Στον Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου του Παρίου, στον Κώστο Πάρου, όπου ο Άγιος εγεννήθη και ο οποίος ενεκαινιάσθη στις 25 Ιουνίου του 2005...

Ο Μητροπολίτης Λαρίσης στην επίδοση Ξιφών Στην 1η Στρατιά

Στην Αίθουσα Τιμών «ΑΝΤΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗ» της 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ/EU-OHQ έλαβε χώρα τελετή για την επίδοση ξιφών από τον Διοικητή 1ης ΣΤΡΑΤΙΑΣ Αντιστράτηγο Άγγελο Χουδελούδη,...

Κυριακή Β’ Ματθαίου: Η κλήση των αποστόλων (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)

(Ματθ. δ’ 18-23)   Γιατί οι άνθρωποι είναι πάντα τόσο βιαστικοί σήμερα; Για να δουν όσο γίνεται πιο γρήγορα την επιτυχία των προσπαθειών τους. Κι η...

Η εορτή της Συνάξεως των εν Σκήτη Βεροίας Αγίων

Την Παρασκευή 24 Ιουνίου το πρωί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο στην Ιερά Μονή του Τιμίου Προδρόμου Σκήτης Βεροίας, με...

Το Γενέθλιο του Τιμίου Προδρόμου στην Ι.Μ. Φθιώτιδος

Με ιεροπρέπεια και κατάνυξη εορτάσθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Φθιώτιδος το Γενέθλιον του Τιμίου Προδρόμου και Βαπτιστού Ιωάννου. Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Φθιώτιδος κ. Συμεών χοροστάστησε στον...