ὑπό ἀρχιμ. Βασιλείου Μπακογιάννη

Ὁ Μ. Ἁγιασμός προῆλθε ἀπό τό νερό τῆς Βαπτίσεως.   Βλέποντας  οἱ χριστιανοί ὅτι τό νερό αὐτό θεράπευε ἀρρώστιες, τό ἔπαιρναν στά σπίτια τους· τό κρατοῦσαν σάν «φυλακτό»·  ράντιζαν τά χωράφια τους, τά δένδρα τους, τά ἀμπέλια τους. (Παν. Τρεμπέλα, Μικρόν Εὐχολόγιον, σελ. 53-57). Ἀπό τή μιά μεριά   εἴχαμε τούς Κατηχουμένους, πού περίμεναν νά βαπτισθοῦν, καί ἀπό τήν ἄλλη,  τούς χριστιανούς, πού περίμεναν μέ δοχεῖα στή σειρά γιά νά πάρουν ἀπό τό νερό τῆς Βαπτίσεως. Καί πρός ἐξυπηρέτηση τῶν πιστῶν, ὁ Πατριάρχης Ἀντιοχείας,  Πέτρος ὁ Κναφεύς  καθιέρωσε ὥστε τό ἀπόγευμα τῆς παραμονῆς νά γίνεται ὁ καθαγιασμός τῶν ὑδάτων,  «τήν ἐπί τῶν ὑδάτων ἐν τοῖς Θεοφανίοις ἐπίκλησιν ἐν τῇ ἑσπέρᾳ γίνεσθαι» (P.G. 86:209), καί ἀνήμερα τῆς γιορτῆς  οἱ Βαπτίσεις τῶν Κατηχουμένων.

Ἦρθε ἐποχή   (6ος αἰ.) πού ἐπικράτησε ὁ νηπιοβαπτισμός, καί ἐξέλιπεν ὁ θεσμός τῶν Κατηχουμένων, ὁπότε  ἀνήμερα τῶν Θεοφανείων δέν γίνονταν  Βαπτίσεις. Ὅμως, οἱ χριστιανοί εἶχαν ἤδη συνηθίσει νά παίρνουν «ἁγιασμένο νερό». Γιά τόν λόγο αὐτό, ἡ Ἐκκλησία συνέχισε  νά ἁγιάζει τό νερό, καί ἀνήμερα τῶν Θεοφανείων. Ἤδη ὁ ποητής  Παῦλος  Σιλεντάριος ( συνεργάτης τοῦ Ἰουστιανιανοῦ),  μᾶς πληροφορεῖ μέσα ἀπό ἕνα ποίημά του, μέσα ὅτι  στήν ἐποχή του (6ος αἰ.)  στό Ναό τῆς Ἁγίας Σοφίας (Κων/πολη), ἡ ἀκολουθία τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ γινόταν ἔξω ἀπό τό Ναό, σέ εἰδική καί εὐρύχωρη φιάλη( P.G. 86b:  2142). Σύν τῷ χρόνῳ, ἡ ἑσπερινή Θ.  Λειτουργία καί ὁ Μεγάλος Ἁγιασμός, ἀπό τό ἑσπέρας τῆς παραμονῆς, «μεταφέρθηκαν» τό πρωί τῆς παραμονῆς. Παρόλο αὐτό, ἡ νηστεία τῆς παραμονῆς παρέμενε. Ὅμως, τότε, παραμονή,  σταματᾶ  καί ἡ κατάλυση εἰς πάντα, ἡ ὁποία ἀρχίζει  ἀπό τή μέρα τῶν Χριστουγέννων! Καί γιατί σταματᾶ τήν παραμονή; Μέ ἄλλα λόγια, γιατί νά νηστεύουμε παραμονή τῶν Φώτων;

Λένε, πώς νηστεύουμε γιά τή γιορτή τῶν Φώτων. Δηλαδή; Σαράντα μέρες νηστεία   γιά τά Χριστούγεννα,  καί μόνο μία γιά τά Θεοφάνεια;! Καί καμία γιά τήν Ἀνάληψη ἤ   τήν Πεντηκοστή;! Ἄν εἶναι δυνατόν!

Οἱ Κατηχούμενοι  νήστευαν  παραμονή τῶν Φώτων, ὄχι ἐπειδή  ἦταν χονδροί (!) καί ἔπρεπε νά ἀδυνατίσουν (!) , ὥστε νά «χωρέσουν» (!),  στά Βαπτιστήρια, ἀλλά  γιά νά δεχθοῦν τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.   Γιά τόν ἴδιο, λοιπόν, λόγο νηστεύουμε καί ἐμεῖς:  Ἐπειδή   θά   λάβουμε   τή  θεία   χάρη πού εἶναι «κρυμμένη» μέσα στόν Μεγάλο Ἁγιασμό,  «ἡ γάρ χάρις τοῦ Πνεύματος, τοῖς πιστῶς ἀντλοῦσιν, ἀοράτως ἐπιδίδοται, παρά Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ» (Τροπάριον Μεγάλου Ἁγιασμοῦ).

Αὐτό, ὅτι δηλαδή ἡ νηστεία τῆς παραμονῆς ἦταν ἀποκλειστικά γιά τή μετάληψη τοῦ Μ. Ἁγιασμοῦ,  ἦταν κοινή πίστη τῶν πατέρων μας. Νήστευαν τήν παραμονή, «ἐπειδή μέλλει τῇ ἐπαύριον νά γίνῃ ἐκ τοῦ Μεγάλου Ἁγιασμοῦ μετάληψις», ἔγραφε ἐν ἔτει 1972 ὁ θεολόγος Χρῆστος Ἐνισλείδης (Ὁ θεσμός τῆς νηστείας». «Ρηγόπουλος». 1972, σελ. 228).   «Τήν παραμονή ὅλοι νήστευαν, γιά νά  πιοῦν ἁγιασμό τό πρωί τῆς γιορτῆς», μᾶς πληροφορεῖ  Μικρασιάτισσα Φιλιώ Χαϊδεμένου. (Φιλιώ Χαϊδεμένου, «Τρεις αιώνες, μια ζωή», εκδόσεις «Λιβάνη» σελ.64).

Καί αὐτό ἴσχυε μέχρι περίπου τή δεκαετία τοῦ  1980.  Μετά ἄρχισε νά ἀλλάζει,  ὅπως ἔχουν ἀλλάξει (πρός τό χειρότερο)  καί ἄλλα πράγματα. Καί ἔχει  σχεδόν γενικευθεῖ, νά πίνουν Μ. Ἁγιασμό καί τήν παραμονή, χωρίς δηλαδή νά ἔχει προηγηθεῖ  ἡ σχετική νηστεία, πρᾶγμα ἀντίθετο μέ τή μακροχρόνια ἐκκλησιαστική, ὀρθόδοξη  παράδοση.

Εἶναι καί αὐτό  ἕνα «προϊόν» τῆς νέας ἐποχῆς.

Γίνετε συνοδοιπόροι μας στην γνώση και την ενημέρωση. Στείλτε στο [email protected] άρθρα, φωτογραφίες, βίντεο ή κάτι που πιστεύετε ότι αξίζει να μοιραστείτε τόσο με εμάς όσο και με τους αναγνώστες μας.

Πρόσφατα Άρθρα

Εις μνημόσυνον αιώνιον Τιμοθέου Ιερομονάχου

Άγγελου Ασημινάκη, Θεολογου «Εὐάρεστος Θεῷ γενόμενος ἠγαπήθης καί ζῶν μεταξύ ἁμαρτωλῶν μετετέθης. Ἡρπάγης, μή κακία ἀλλάξῃ σύνεσίν σου ἤ δόλος ἀπατήσῃ τήν ψυχήν σου» (Σοφ....

Η Ι.Μ. Κερκύρας τίμησε τον προστάτη και πολιούχο της Άγιο Αρσένιο Μητροπολίτη Κερκύρας

Ο Άγιος Αρσένιος ανάγεται εις τον 10ο αιώνα, προερχόμενος εξ Ανατολής, καθώς κατάγεται από την Βηθανία της Παλαιστίνης, από την ίδια πόλη καταγωγής του...

Στην Όσσα για την Πανήγυρις του Μέγα ασκητή της ερήμου ο Μητροπολίτης Λαρίσης

Στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό του Αγίου Αντωνίου Όσσας χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε τη Θεία Λειτουργία ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. Στο...

Κοπή Βασιλόπιτας των Κληρικών της Ι.Μ. Μαρωνείας

Τό πρωί τῆς Δευτέρας, 17ης Ἰανουαρίου 2022, διοργανώθηκε ἡ τακτική μηνιαία σύναξη τῶν Κληρικῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως καί στή συνέχεια ὁ Σεβασμιώτατος εὐλόγησε τήν...

Ὁ διάβολος εἶναι ἡ αἰ­τία ὅλων τῶν σχισμάτων καί ὅλων τῶν αἱρέσεων στήν Ἐκκλησία

Την Τρίτη 18 Ιανουαρίου το απόγευμα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε και κήρυξε τον θείο λόγο, όπως κάθε Τρίτη απόγευμα,...

Με άρωμα εθνικής υπερηφάνειας ο Αγιασμός για τα Αεροσκάφη Rafale

Στην 114 Πτέρυγα Μάχης  (Αεροπορική Βάση Τανάγρας) βρέθηκε σήμερα ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Θηβών, Λεβαδείας και Αυλίδος κ. Γεώργιος συμμετέχοντας στην υποδοχή των 6 Αεροσκαφών...

Ὁ Ἥλιος τῆς Ἐρήμου. Ὁ Μέγας Εὐθύμιος

Φώτης Κόντογλου - Ὁ Ἥλιος τῆς Ἐρήμου. Ὁ Μέγας Εὐθύμιος (ἀπὸ τὸ Ἀσάλευτο Θεμέλιο, Ἀκρίτας 1996) Ἀληθινὰ κράζει ὁ προφήτης: «Ἀγαλλιάσθω ἡ ἔρημος καὶ ἀνθήτω...

Ὁ ἅγιος Εὐθύμιος καί οἱ σιτοκλέφτες

Ένα βράδυ, ενώ το φεγγάρι ήταν ολό­γιομο και έφεγγε μέσα στο σκοτάδι, ο άγιος Ευθύμιος, ο Μέγας, μόλις είχε τελειώσει τους μεσονυκτικούς ύμνους στο...

Χωρίς την παρουσία προσκυνητών η φετινή γιορτή του Αγίου Ισιδώρου στον Κάβο Σίδερο

Ανακοινώνεται ότι, επειδή εξακολουθούν να ισχύουν και φέτος τα περιοριστικά μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο διασποράς του κορωνοϊού COVID-19, κατά την...

Άγιος Ευθύμιος ο Μέγας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού Σε ορισμένους μεγάλους ασκητές η Εκκλησία μας έδωσε τον τίτλο του μεγάλου, διότι, με την ξεχωριστή βιωτή τους,...

Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου – το κήρυγμα του Αποστόλου

Κυριακή ΙΕ΄ Ἐπιστολῶν - Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου 20 Ἰανουαρίου 2013 Β΄Κορ. δ΄ 6 – 15) «...Ὁ Θεός ὁ εἰπών ἐκ σκότους φῶς λάμψαι, ὅς ἔλαμψεν ἐν...

Άγιος Μάρκος ο Ευγενικός: Ο Ομολογητής της Ορθοδοξίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού Στις 19 Ιανουαρίου εορτάζει η Εκκλησίας μας την ιερή μνήμη ενός από τους μεγαλύτερους ομολογητές της πίστεώς μας, του...

Εις τον άγιον Ευθύμιον τον μέγαν

"Ευφραίνου έρημος η ου τίκτουσα, ευθύμησον η ουκ ωδίνουσα", μας λέει χαρακτηριστικά το απολυτίκιο του αγίου Ευθυμίου, του οποίου την μνήμη έχουμε ευλογία να...

Διπλή εορτή και πνευματική χαρά στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας

Ημέρα διπλής πνευματικής χαράς για την Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας ήταν η 19η Ιανουαρίου, εορτή της μνήμης του Αγίου Μακαρίου του Αιγυπτίου. Με επίκεντρο τον...

Άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος: Ο Μέγας Ασκητής και Θεολόγος της Εκκλησίας

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου - Καθηγητού        Τα συγγραφικά έργα των ασκητών Πατέρων συγκαταλέγονται στα σπουδαιότερα κεφάλαια της χριστιανικής γραμματείας. Με την άσκηση, την προσευχή,...